Có một kí hiệu nữa bạn cần biết khi học về semitone đó là nốt bình (natural), thường được kí hiệu là ♮. Nếu một nốt trong ô nhịp được giáng hay thăng lên nghĩa là nốt đó sẽ có giá trị như vậy liên tục trừ khi có một nốt bình. Nốt bình sẽ loại bỏ thăng hoặc giáng đi trong ô nhịp đó. Và đây là điều sẽ xảy ra với nốt C và E khi bạn sử dụng nốt bình.
Trang 1HỌC NỐT NHẠC PIANO CƠ BẢN
10/10/18 | 0 Bình luận | Tác giả: Jacob
Học nốt nhạc Piano cơ bản: Hãy bắt đầu với những bước đơn giản sau
Bạn đã bao giờ từng nghe 1 bài nhạc trên sóng radio và nghĩ:”Nghe thật tuyệt! Ước gì mình có thể biết cách chơi được nó” Bạn đã bao giờ tham gia vào một bữa tiệc âm nhạc, và bạn muốn tham gia chơi với ban nhạc một bài hát bạn thích, nhưng ngẫm lại thì bạn không có chút kiến thức gì về nhạc, và cũng không biết chơi nhạc cụ nào cả Hay đơn giản là bạn chỉ muốn có cái nhìn sâu sắc hơn về nghệ thuật? OK, học nốt nhạc Piano cơ bản có thể giúp bạn đạt được tất
cả điều đó!
Để giúp bạn hiểu hơn, âm nhạc cũng như một ngôn ngữ, giống như khi bạn đọc chữ trong 1 quyển sách Những kí hiệu mà bạn thấy trong bản nhạc đã được sử dụng trong hàng trăm năm
Và những kí hiệu này diễn tả trường độ, cường độ và giai điệu của bài nhạc mà chúng truyền tải Hãy coi những nốt nhạc này như là những chữ cái, ô nhịp như là những từ và một giai điệu như những câu văn,… Học cách đọc nhạc thực sự mở ra một thế giới mới cho mọi người để khám phá
Hãy theo dõi các bài viết từng bước để mở ra cánh cửa khám phá ngôn ngữ của âm nhạc nhé!!!
Bước 1: Những kí hiệu cơ bản của nốt nhạc
Âm nhạc được xây dựng từ rất nhiều những kí hiệu, và cơ bản nhất là khuông nhạc, khóa nhạc,
và nốt nhạc
Tất cả những kí hiệu này đều mang một ý nghĩa và chức năng nhất định, và để dọc được nốt nhạc, bạn cần dần quen với những ký hiệu này
Trang 2Khuông nhạc
Khuông nhạc bao gồm 5 dòng và 4 khoảng trắng Mỗi dòng và mỗi khoảng trắng có thể đặt vào đấy một kí hiệu hoặc 1 nốt Những dòng và khoảng trắng này dùng để biểu đạt các nốt được đánh ký hiệu từ A-G (A B C D E F G)
Khóa nhạc Treble
Có 2 loại khóa nhạc mà rất quen thuộc với tất cả các bạn, đầu tiên là khóa nhạc Treble Khóa nhạc Treble thường xuất hiện một “khóa Sol” ở đầu khuông nhạc Khóa nhạc Treble thường được sử dụng để viết cho những nhạc cụ phát ra âm thanh ở tần số cao, ví dụ: sáo, violin, saxophone,… Những nốt cao ở trên đàn Piano cũng được viết trên khóa nhạc Treble
Trong tiếng anh, họ thường sử dụng 2 câu nói để ghi nhớ các dòng và khoảng trắng trên khóa Sol
Với dòng, chúng ta ghi nhớ các nốt EGBDF bằng câu:” Every Good Boy Does Fine”
Với khoảng trắng, chúng ta nhớ các nốt FACE bằng chữ “FACE” (nghĩa là khuôn mặt)
Khóa nhạc Bass
Khóa nhạc Bass thường được sử dụng cho các nhạc cụ phát ra âm thanh trầm hơn như basson, tuba, cello Khóa nhạc Bass phổ biến nhất đó là “khóa Fa” Trên đàn Piano cũng có những giải tần thấp Các nốt trầm này sẽ được biểu diễn trên khóa Fa
Trong tiếng anh, họ cũng thường sử dụng 2 câu nói để ghi nhớ các dòng và khoảng trắng trên khóa Fa Đó là:
Trang 3Với dòng, chúng ta ghi nhớ các nốt GBDFA bằng câu:” Good Boys Do Fine Always”
Với khoảng trắng, chúng ta nhớ các nốt ACEG bằng chữ “All Cows Eat Grass”
Nốt nhạc
Những nốt nhạc được đặt trên khuông nhạc chỉ ra cho chúng ta cần đánh nốt nào và giữ nó
trong bao lâu Một nốt nhạc thì gồm có 3 phần: phần đầu nốt (note head), phần thân
(stem) và phần đuôi (flag) nốt.
Mọi nốt nhạc đều có phần note head, dù có được tô màu đen hoặc để trắng Phần đầu nốt
(note head) này được đặt vào vị trí nào trên khuông nhạc (trên dòng hoặc trên khoảng trắng)
cũng đều chỉ ra cho bạn nốt nào để chơi (cao độ) Thỉnh thoảng, nốt nhạc cũng sẽ không nằm trong khoảng 5 dòng và 4 khoảng trắng như thường lệ Trong trường hợp đó, người ta thường
kẻ 1 dòng kẻ phụ để biểu diễn nốt đó Nhìn vào ví dụ nốt B và C ở phía trên để biết thêm về
dòng kẻ phụ
Phần thân nốt (stem) là một dòng kẻ nhỏ, được vẽ từ note head lên trên hoặc xuống dưới
Hướng của dòng kẻ này không ảnh hưởng gì đến việc bạn chơi nốt thế nào, nhưng sẽ giúp bạn đọc nhạc được dễ dàng hơn Như một quy ước về tính thẩm mỹ, tất cả các nốt ở trên dòng kẻ B
sẽ có phần thân hướng xuống dưới, và những nốt ở dưới dòng kẻ B thì sẽ có mũi tên hướng lên trên
Phần đuôi nốt (flag) là một đường cong phía sau thân nốt Mục đích của chúng là để cho bạn
biết bạn cần giữ nốt đấy trong bao lâu Bạn có thể nhìn vào bảng dưới đây để thấy một ví dụ về công dụng của phần đuôi nốt Nốt nào càng có nhiều Flag sẽ có độ dài ngắn hơn những nốt có ít
Trang 4Ok! Bạn đã hiểu cơ bản về từng phần của một nốt nhạc, giờ chúng ta sẽ tìm hiểu sâu thêm về những nốt nhạc nào thì được bôi đen còn những nốt nào thì bỏ trắng nhé
Dù cho là phần note head được tô màu hay để trắng, cũng đều là cách để chỉ ra giá trị của nốt nhạc đó, hoặc là chúng ta sẽ giữ chúng trong bao lâu Ví dụ:
Một nốt nhạc được bôi đen phần note head, có 1 stem, 0 flag, đó là nốt đen (quarter note) Một nốt nhạc được để trắng phần note head, có 1 stem, 0 flag, đó là nốt trắng (half note)
Một nốt nhạc được để trắng phần note head, có 0 stem, 0 flag, và thường xuất hiện giống như
chữ “O”, đó là nốt tròn (whole note)
Có một vài cách khác để kéo dài độ dài của nốt Bằng cách thêm 1 dấu chấm (dot) sau note
head cũng là một cách Cách đó sẽ làm kéo dài thêm một nửa độ dài nốt đó
Dấu nối (tie) cũng được sử dụng để kéo dài nốt 2 nốt được nối lại với nhau thường có cùng cao
độ, và dấu nối thường được sử dụng với những nốt vắt chéo nhau qua ô nhịp
Trang 5Nhìn vào ảnh trên có thể thấy những nốt càng ngắn thì càng có nhiều flags hơn hoặc chúng ta
có thể biểu diễn bằng cách thêm gạch ngang (beams) ở giữa các nốt Mỗi flag sẽ làm giảm nửa
giá trị của nốt đó đi
Beams cũng có chức năng tương tự như vậy.
Nhưng điều gì sẽ xảy ra khi bạn muốn nghỉ và không muốn chèn bất cứ giai điệu nào vào? Rất
đơn giản, chúng ta có nốt lặng (rest) Một nốt rest cũng giống như một nốt nhạc bình thường, sẽ
chỉ ra cho chúng ta biết cần nghỉ trong bao lâu Hãy xem bảng dưới đây và xem giá trị nghỉ tương ứng nhé
Bước 2: Đúng nhịp
Để có thể chơi nhạc, bạn cần biết tới khái niệm nhịp Nhịp điệu xuất hiện khi bạn nhảy, vỗ tay,
hoặc đập chân xuống sàn Khi đọc nhạc, nhịp của bài hát được biểu diễn dưới dạng giống như phân số và xuất hiện ở đầu khuông nhạc, với một số ở trên và một số ở dưới, người ta gọi đó là
nhịp (time signature) của bài hát Con số ở trên cho bạn biết có bao nhiêu phách (beat) trong
một ô nhịp, mỗi ô nhịp được ngăn cách với nhau bằng 2 dấu kẻ sọc Chữ số ở dưới chỉ cho bạn biết giá trị của một nốt đơn một phách
Trang 6Ở ví dụ ở trên, nhịp điệu của bài hát là 4/4, có nghĩa rằng có 4 beat ở trong một ô nhịp, và mỗi nốt đen có giá trị là 1 beat
Ví dụ:
Time signature của bài hát là 3 /4 Nghĩa là có 3 beat trong 1 ô nhịp, và tất cả các nốt đen có giá trị bằng 1 beat Hãy thử đếm 1,2,3 – 1,2,3 và bạn sẽ cảm thấy nhịp điệu của bài hát
OK vậy là bạn đã biết được những khái niệm cơ bản về giá trị nốt nhạc, time signature, và mảnh ghép cuối cùng bạn cần quan tâm đó chính là Tempo Tempo sẽ cho bạn biết tốc độ của bài hát nên được chơi nhanh hay chậm
Ví dụ: Tempo ghi là 60 bpm (beats per minute) có nghĩa là có 60 nốt được chơi trong mỗi phút Tương tự, tempo 120 sẽ tăng tốc lên, nghĩa là có 2 nốt diễn ra trong 1 giây
Thỉnh thoảng bạn cũng sẽ thấy xuất hiện những chữ cái Italia như “Largo”, “Allegro” hoặc
“Presto” ở đầu của khuông nhạc, có ý nghĩa giống như tempo
Các nghệ sĩ thường sử dụng một dụng cụ đó là Metronome, để giúp họ giữ được đúng tempo khi luyện tập Ấn vào đây để xem công cụ Metronome online free
Trang 7Bước 3: Chơi một đoạn giai điệu
Chúc mừng, bạn đã dần hoàn thành khóa học về đọc nhạc!
Ok! Tiếp đến đó là Scale Một Scale được sắp xếp bởi 8 nốt liên tiếp, ví dụ, scale C major bao
gồm 8 nốt đó là C, D, E, F, G, A, B, C
Mối quan hệ giữa nốt C đầu tiên và nốt C cuối cùng được coi là 1 quãng 8 (Octave) C major
scale rất quan trọng đối với việc tập luyện Khi bạn hiểu được scale C major, những scale khác cũng tương tự
Điều đặc biệt là mỗi nốt trong C major scale ứng với một nốt trắng trên phím đàn piano Hình ảnh dưới đây sẽ chỉ cho các bạn thấy mối liên hệ giữa C major scale trên khuông nhạc và cách chúng được thể hiện trên phím đàn piano
Bạn hãy chú ý tới vị trí của nốt được tăng dần và khi tiến về bên phải của keyboard, độ cao của nốt được tăng lên Vậy, còn những phím đen thì sao?
Hãy nhìn lại C major scale mà bạn vừa học được Khoảng cách giữa phím C và phím D là một cung, tuy nhiên, khoảng cách giữa phím E và F trong C major scale chỉ là nửa cung Bạn đã thấy điểm khác biệt chưa? E và F không có phím đen giữa chúng Mọi Major scale bạn sẽ chơi trên đàn piano cũng sẽ có chung một pattern đó là
Một cung – một cung – nửa cung – một cung –một cung – một cung – nửa cung
Có rất nhiều loại scale khác nhau, mỗi loại sẽ có một loại âm thanh riêng biệt, như là minor scales, modal scale,… và bạn sẽ bắt gặp chúng trong tương lai, nhưng bây giờ hãy tập trung vào major scales và các mẫu major scale Nào hãy nhìn vào C major scale và nhìn lại vào hình keyboard dưới đây
Trang 8Semitones, hay còn được gọi là nửa cung trên keyboard, cho phép chúng ta sáng tạo không
giới hạn âm nhạc Nốt thăng (sharp), được kí hiệu là #, có ý nghĩa là nốt đó sẽ cao hơn nửa
cung (semitone) so với nốt đúng được ghi trên khuông nhạc
Ngược lại, nốt giáng (flat), thường được kí hiệu là b, có nghĩa rằng nốt đó thấp hơn nửa cung
(semitone) hơn là nốt đúng ghi trên khuông nhạc.
Hãy nhìn vào hình ảnh keyboard dưới đây, chỉ ra vị trí nửa cung giữa nốt C và nốt E, dù cho bạn
sử dụng nốt thăng hoặc giáng phụ thuộc vào cách bạn di chuyển lên hoặc xuống ở trên
keyboard
Có một kí hiệu nữa bạn cần biết khi học về semitone đó là nốt bình (natural), thường được kí
hiệu là ♮ Nếu một nốt trong ô nhịp được giáng hay thăng lên nghĩa là nốt đó sẽ có giá trị như vậy liên tục trừ khi có một nốt bình Nốt bình sẽ loại bỏ thăng hoặc giáng đi trong ô nhịp đó Và đây là điều sẽ xảy ra với nốt C và E khi bạn sử dụng nốt bình
Trang 9Ok, cuối cùng, để có thể đọc được nhạc, bạn cần hiểu về khóa biểu (key signatures) Bạn đã
biết một khóa biểu đó là khóa C C major scale mà bạn học ở trên chính là được viết ở khóa
biểu C Scales được đọc sau tên âm chủ (tonic) Chủ âm quyết định xem bạn sẽ chơi ở giọng
nào Bạn có thể bắt đầu chơi major scale ở bất cứ nốt nào, miễn là bạn tuân theo đúng quy
luật whole-whole-half-whole-whole-whole-half Tuy nhiên với những chủ âm khác, bạn sẽ
phải sử dụng thêm các nốt thăng giáng để giúp chúng tuân thủ đúng quy luật đấy
Vì vậy, chúng ta cần đạt những nốt thăng hoặc giáng ở khuông nhạc đầu tiên, ngay
trước meter (số chỉ nhịp) trên bản nhạc Bạn sẽ xác định được giọng chính của bài nhạc dựa
vào số ký hiệu thăng hoặc giáng ghi ở đầu khuông nhạc đầu tiên Đây là ví dụ về một số giọng
và số khóa biểu: