Tính cấp thiết của đề tàiBài nghiên cứu về việc tăng học phí giáo dục đại học công lập ở Việt Nam có công bằngvới sinh viên nghèo.. Phùng Xuân Nhạ và cộng sự 2012 cho rằng việc áp mức tr
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
KHOA KINH TẾ LUẬT
………
BÁO CÁO THẢO LUẬN
ĐỀ TÀI: VIỆC TĂNG HỌC PHÍ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC THEO BẠN CÓ CÔNG BẰNG VỚI SINH VIÊN NGHÈO HAY KHÔNG? TẠI SAO?
Lớp HP: 2003FECO0921
GV hướng dẫn: Đặng Thị Thanh Bình
Nhóm thực hiện: 11
Hà Nội_2020
Trang 2Danh sách thành viên nhóm 11
101 Hoàng Thanh Thủy 17D160094
102 Nguyễn Minh Tiến 17D160106
103 Đỗ Đức Toàn 17D160095
104 Nguyễn Thanh Trà 17D160397
105 Đặng Thị Trang 17D160035
106 Lại Thị Thu Trang 17D160335
107 Nguyễn Thu Trang 17D160037
108 Nguyễn Thu Trang 17D160098
109 Nguyễn Thu Trang 17D160276
110 Nguyễn Thu Trang 17D160336
Trang 3MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU……….5
CHƯƠNG I: MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài……… 6
1.2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 1.2.1 Mục đích………8
1.2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu……….8
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.3.1 Đối tượng nghiên cứu………9
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu……… 9
1.4 Phương pháp nghiên cứu………9
Chương II: LÝ LUẬN CHUNG VÀ MỘT SỐ Ý KIẾN VỀ VIỆC THU HỌC PHÍ ĐẠI HỌC HIỆN NAY CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC 2.1 Lý luận chung 2.1.1 Khái niệm học phí đại học……… 10
2.1.2 Quy định chung về học phí……… 10
2.2 Một số ý kiến về việc thu và tăng học phí của trường đại học hiện nay 2.2.1 Ý kiến của Bộ giáo dục……….14
2.2.2 Ý kiến của giảng viên……… …16
2.2.3 Ý kiến của sinh viên……… 18
2.2.4 Ý kiến của người dân………19
Chương III: Đánh giá và đưa ra giải pháp 3.1 Đánh giá……….20 3.2 Giải pháp
Trang 43.2.1 Các chính sách……… 213.2.2 Các chính sách hỗ trợ thời COVID 19……… 22
Chương IV: Khuyến nghị về hoàn thiện chính sách học phí của các trường đại học hiện nay
4.1 Định hướng về chính sách học phí giáo dục đại học……… 23 4.2 Khuyến nghị đối với nhà nước về hoàn thiện chính sách học phí của các trường đại học hiện nay………24 KẾT LUẬN……… 25 Tài liệu tham khảo……… 27
Trang 5LỜI MỞ ĐẦU
Trong giai đoạn công nghiệp hóa – hiện đại hóa (CNH – HĐH) đất nước cùng với việchội nhập kinh tế quốc tế thì nguồn lực con người Việt Nam càng ở nên có ý nghĩa quantrọng, quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đất nước Giáo dục ngày càng
có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng một thế hệ người Việt Nam mới,đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội Đặc biệt là giáo dục đại học, là bậc thềm bướccho đội ngũ nhân lực tương lai của đất nước Để thực hiện được mục tiêu nâng cao chấtlượng nguồn nhân lực tương lai đòi hỏi chất lượng Giáo dục cần được nâng cao Việcnâng cao chất lượng Giáo dục cũng đòi hỏi cần có kinh phí để đầu tư trang thiết bị, nguồnnhân lực, sách giáo khoa, đồ dùng cho người dạy, cơ sở hạ tầng,… Xong kinh phí đó sẽđược lấy từ đâu? Chắc chắn là nguồn thu từ học phí của sinh viên Nhưng để đáp ứngviệc cải tạo cơ sở vật chất mới hơn cho các trường đại học mỗi năm thì đồng nghĩa họcphí các trường đều phải tăng thêm một số phần trăm nào đó Và câu hỏi đặt ra là việctăng học phí giáo dục đại học có công bằng đối với sinh viên nghèo hay không? Nhậnthấy đây là vấn đề mà rất nhiều người quan tâm vì vậy nhóm 11 quyết định đi sâu nghiêncứu và tìm hiểu về vấn đề này!
CHƯƠNG I: MỞ ĐẦU
Trang 61.1 Tính cấp thiết của đề tài
Bài nghiên cứu về việc tăng học phí giáo dục đại học công lập ở Việt Nam có công bằngvới sinh viên nghèo Có tính cấp thiết cả về mặt lý luận và thực tiễn Về mặt lý luận, họcphí giáo dục đại học có liên hệ mật thiết với các chủ thể là Nhà nước, nhà trường vàngười học Học phí đại học là công cụ thực hiện sự chia sẻ chi phí giáo dục đại học giữaNhà nước và sinh viên Học phí cao sẽ giảm gánh nặng ngân sách Nhà nước cho giáo dụcđại học và ngược lại (OECD, 2012) Giáo dục đại học được coi như một thị trường hànghóa, dịch vụ đặc biệt theo quy luật cung- cầu và học phí là “giá cả” có tác động đếnnguồn thu của nhà trường (Leslie và Brinkman, 1987)
Bài nghiên cứu về việc tăng học phí giáo dục đại học công lập ở Việt Nam có công bằngvới sinh viên nghèo Có tính cấp thiết cả về mặt lý luận và thực tiễn Về mặt lý luận, họcphí giáo dục đại học có liên hệ mật thiết với các chủ thể là Nhà nước, nhà truờng vàngười học Học phí đại học là công cụ thực hiện sự chia sẻ chi phí giáo dục đại học giữaNhà nước và sinh viên Học phí cao sẽ giảm gánh nặng ngân sách Nhà nước cho giáo dụcđại học và ngược lại (OECD, 2012) Giáo dục đại học được coi như một thị trường hànghóa, dịch vụ đặc biệt theo quy luật cung – cầu và học phí là “giá cả” có tác động đếnnguồn thu của nhà trường (Leslie và Brinkman, 1987)
Theo Jongbloed (2004), học phí không chỉ là nguồn thu mà còn đóng vai trò trong việcphân chia các nguồn lực sẵn có và tạo nên sự cạnh tranh giữa các trường đại học Sự tự
do xác định mức học phí sẽ là động lực để các trường đại học nâng cao chất lượng chophù hợp với mức học phí và cạnh tranh với các trường đại học khác có mức học phítương đương Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng cho toàn hệ thống giáo dục đạihọc Một số nghiên cứu khác đề cập tới tác động của thay đổi học phí tới lợi ích ngườihọc Học phí có tác động đến việc lựa chọn trường đại học của người học (Tillery vàKildegaard, 1973 và Mundy, 1976) hoặc cung cấp tín hiệu về các mức lợi tức về tài chính
mà sinh viên sau khi tốt nghiệp sẽ nhận được (Jongbloed, 2005a) Ngoài ra, học phí cũngđóng vai trò như một động lực cho sinh viên học tập hiệu quả, để xứng đáng với chi phí
mà họ đã bỏ ra (Callender, 2006)
Ở Việt Nam, các nghiên cứu tiêu biểu về chính sách học phí giáo dục đại học như của VũNhư Thăng và Hoàng Thị Minh Hảo (2012), Nguyễn Trường Giang (2012), Phùng XuânNhạ và cộng sự (2012) và Phùng Xuân Nhạ và cộng sự (2016) Theo Vũ Như Thăng vàHoàng Thị Minh Hảo (2012), mức học phí giáo dục đại học cần thể hiện đầy đủ tráchnhiệm chia sẻ chi phí giữa Nhà nước và người học Nguồn thu từ học phí và ngân sáchkhông đủ bù đắp chi phí của nhà trường sẽ ảnh hưởng tới chất lượng đào tạo, dẫn đếntình trạng quá tải số học sinh/giáo viên trong khi cơ sở vật chất còn hạn chế Nghiên cứu
Trang 7của Nguyễn Trường Giang (2012) cho rằng mức học phí thấp không phù hợp với yêu cầunâng cao quyền tự chủ tài chính và gắn với nâng cao chất lượng giáo dục đại học Tùytheo nhu cầu của người học, mức học phí được xác định sẽ tạo ra một thị trường cạnhtranh giữa các trường đại học trong việc thu hút người học thông qua nâng cao chất lượngdịch vụ giáo dục Phùng Xuân Nhạ và cộng sự (2012) cho rằng việc áp mức trần học phítheo quy định tại Nghị định 49/2010/NĐ-CP ngày 14/05/2010 là chưa hợp lý với cáctrường được giao cơ chế tự chủ về tài chính và đề xuất Chính phủ nên xây lộ trình chophép các trường đại học tự xác định mức học phí, tự cân đối chi phí giáo dục đại học.Phùng Xuân Nhạ và cộng sự (2016) nghiên cứu sự sẵn sàng chi trả cho giáo dục đại họccủa sinh viên Kết quả chỉ ra rằng người học chấp nhận mức học phí cao hơn khi nhàtrường đảm bảo các yếu tố liên quan đến chất lượng như cơ sở vật chất, chương trình họctheo tín chỉ, tỷ lệ giáo viên/học sinh và khả năng có việc làm sau khi tốt nghiệp Có thểthấy các nghiên cứu đã đánh giá tác động của chính sách học phí giáo dục đại học đối vớiNhà nước, nhà trường và người học Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào đã thực hiệnkhảo sát ý kiến sinh viên về đánh giá học phí theo quan điểm người học cho đến năm
2015 Về mặt thực tiễn, từ năm 1998 đến 2015 mức học phí trong các cơ sở giáo dụccông lập được thực hiện trên cơ sở khung học phí quy định tại Quyết định số70/1998/QĐ-TTg ngày 31/3/1998, Quyết định số 1310/TTg ngày 21/8/2009, và Nghịđịnh số 86/2015/NĐ-CP ngày 02/10/2015 Trong giai đoạn 1998 – 2009, Nhà nước thựchiện mức thu học phí theo Quyết định số 70/1998/QĐ-TTg ngày 31/3/1998 Tuy nhiênmức thu học phí rất thấp, khung học phí không có sự phân biệt giữa các nhóm ngành và
sự khác biệt về điều kiện kinh tế - xã hội và khu vực khác nhau Đến giai đoạn 2009 –
2015, chính sách học phí giáo dục đại học công lập có những thay đổi đáng kể, cụ thể làNhà nước đã ban hành Nghị định số 49/2010/NĐ-CP ngày 14/05/2010 quy định mức trầnhọc phí cao hơn so với giai đoạn trước, có sự phân biệt giữa các nhóm ngành và tiếp tụcthực hiện miễn giảm học phí đối với từng loại đối tượng như sinh viên sư phạm, sinh viên
hệ cử tuyển hoặc sinh viên là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo Từ năm 2015, theoNghị định số 86/2015/NĐ-CP ngày 02/10/2015, mức thu học phí của giáo dục đại họccông lập được thực hiện theo nguyên tắc về khả năng tự chủ tài chính của các trường đạihọc Đối với các trường công lập tự đảm bảo kinh phí chi thường xuyên và chi đầu tư,mức trần học phí sẽ tăng theo 3 giai đoạn: 2015 – 2018, 2018 – 2020 và 2020 – 2021.Mức trần học phí đại học công lập sẽ tăng theo từng năm học từ 2015 đến 2021 tại cáctrường chưa đảm bảo kinh phí Nhóm ngành khoa học xã hội, kinh tế, luật, nông lâm thủysản có mức học phí thấp nhất, sau đó là khoa học tự nhiên, kỹ thuật, công nghệ, thể dụcthể thao, nghệ thuật, khách sạn, du lịch và cao nhất là nhóm ngành y, dược Từ nhữngphân tích về mặt lý luận và thực tiễn trên, có thể thấy rằng chính sách học phí còn tồn tạicác vấn đề như sau.Về mặt lý luận, tiếp tục cần có nghiên cứu phản ánh những chính sách
Trang 8mới trong giáo dục đại học, cụ thể trong bối cảnh các chính sách tự chủ và chính sách họcphí mới ra đời Về mặt thực tiễn, cần có những nghiên cứu có luận cứ khoa học để phântích phát hiện những bất cập của chính sách học phí giáo dục đại học công lập, là căn cứ
đề xuất chính sách học phí giáo dục đại học công lập ở Việt Nam
Do đó, bài này lựa chọn đề tài “Bàn về việc tăng học phí giáo dục đại học công lập tạiViệt Nam” tập trung vào việc nghiên cứu đánh giá chính sách học phí giáo dục đại họcdựa trên quan điểm của trường đại học và người học
1.2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
1.2.1 Mục đích
Dựa vào việc hệ thống hóa, phân tích và đánh giá lý luận, thực tiễn, bài có mục đích:
- Góp phần phát triển lý luận khoa học để giải quyết vấn đề thực tiễn cấp bách đòi hỏi củachính sách học phí giáo dục đại học công lập ở Việt Nam
- Đề xuất các quan điểm và giải pháp về hoàn thiện chính sách học phí giáo dục đại học ởViệt Nam
1.2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Bài có nhiệm vụ nghiên cứu sau:
- Tổng quan các công trình nghiên cứu về chính sách học phí giáo dục đại học công lập
- Khái quát các vấn đề lý luận liên quan đến việc thu học phí giáo dục đại học công lập
- Phân tích thực trạng chính sách học phí giáo dục đại học công lập ở Việt Nam
- Đề xuất định hướng, khuyến nghị và điều kiện thực hiện để hoàn thiện chính sách họcphí giáo dục đại học công lập ở Việt Nam
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu ở đây là sinh viên các trường đại học có việc tăng học phí diễn ra
và học phí ở các trường đại học (những người đứng đầu đưa ra học phí, giảng viên )
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu
Trang 9- Về không gian:
Toàn thể giảng viên, sinh viên đang học tại các trường đại học nói chung và sinh viên họctại các trường có học phí tưng nói riêng
- Về thời gian:
Cấc năm trở lại đây (2017-2020)
- Về nguồn tài liệu:
+ Cổng thông tin các trường đại học về việc học phí các kì và các năm
+ Nguồn tài liệu và ý kiến trên các báo và các diễn đàn sinhviên tại các trường đại học.+ Ý kiến của những người đứng đầu và giảng viên của các trường đại học
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết
Phân tích là nghiên cứu các tài liệu, lý luận khác nhau bằng cách phân tích chúng thànhtừng bộ phận để tìm hiểu sâu sắc về đối tượng Tổng hợp là liên kết từng mặt, từng bộphận thông tin đã được phân tích tạo ra một hệ thông lý thuyết mới đầy đủ và sâu sắc vềđối tượng
- Phương pháp phân loại và hệ thống hóa lý thuyết
Phân loại là sắp xếp các tài liệu khoa học theo từng mặt, từng đơn vị, từng vấn đề có cùngdấu hiệu bản chất, cùng một hướng phát triển Hệ thống hóa là sắp xếp tri thức thành một
hệ thống trên cơ sở một mô hình lý thuyết làm sự hiểu biết về đối tượng đầy đủ hơn
- Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh
Tiến hành phân tích, tổng hợp, so sánh
- Phương pháp chuyên gia
Là phương pháp sử dụng trí tuệ của đội ngũ chuyên gia để xem xét nhận định bản chấtcủa đối tượng, tìm ra một giải pháp tối ưu
Chương II: LÝ LUẬN CHUNG VÀ MỘT SỐ Ý KIẾN VỀ VIỆC THU HỌC PHÍ ĐẠI HỌC HIỆN NAY CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC
2.1 Lý luận chung
Trang 102.1.1 Khái niệm học phí đại học
- Học phí là khoản tiền người học phải nộp để chi trả một phần hoặc toàn bộ chi phí củadịch vụ giáo dục, đào tạo Mức học phí được xác định theo lộ trình bảo đảm chi phí dịch
vụ giáo dục, đào tạo do Chính phủ quy định; đối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sởgiáo dục đại học thực hiện theo quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp và Luật Giáodục đại học ( theo luật giáo dục 2019 )
- Tổng các khoản chi phí của 'đầu vào' nhằm tạo ra sản phẩm giáo dục, đào tạo cộng với
dự toán nhằm thích ứng với sự thay đổi của thị trường (chẳng hạn trượt giá) và khoản lợinhuận để tái đầu tư Từ sự tính toán này, các trường sẽ cân đối số tiền phải thu với mỗisinh viên và gọi là học phí ( TS Hoàng Đức Bình -Trưởng văn phòng đại diện một đạihọc nước ngoài tại Việt Nam)
lộ trình giảm dần bao cấp của Nhà nước
+ Các cơ sở giáo dục phải công bố công khai mức học phí cho từng năm học đối với giáodục mầm non, giáo dục phổ thông, cho từng năm học cùng với dự kiến cho cả khóa họcđối với giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp
- Điều 5 : Học phí đối với giáo dục đại học , giáo dục nghề nghiệp
1 Mức trần học phí đối với các chương trình đào tạo đại trà trình độ đại học tại các cơ sởgiáo dục công lập tự bảo đảm kinh phí chi thường xuyên và chi đầu tư áp dụng theo cáckhối ngành, chuyên ngành đào tạo từ năm học 2015 - 2016 đến năm học 2020 - 2021 (kể
cả các cơ sở giáo dục đại học được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án thực hiện thíđiểm đổi mới cơ chế hoạt động) như sau:
Đơn vị: 1.000 đồng/tháng/sinh viên
Trang 11Khối ngành, chuyên
ngành đào tạo
Từ năm học
2015-2016 đến năm học 2017-2018
Từ năm học
2018-2019 đến năm học 2019-2020
Năm học 2020-2021
1 Khoa học xã hội, kinh
tế, luật; nông, lâm, thủy
Khối ngành, chuyên
ngành đào tạo
Năm học 2015-2016
Năm học 2016-2017
Năm học 2017-2018
Năm học 2018-2019
Năm học 2019-2020
Năm học 2020-2021
3 Mức trần học phí đối với đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ từ năm học 2015 - 2016 đến năm học
2020 - 2021 được xác định bằng mức trần học phí quy định tại Khoản 1, Khoản 2 Điềunày nhân (x) hệ số sau đây:
Trình độ đào tạo Hệ số so với đại học
Trang 121 Đào tạo thạc sĩ 1,5
4 Mức trần học phí đối với đào tạo cao đẳng, trung cấp tại các cơ sở giáo dục công lập:a) Mức trần học phí đối với các chương trình đào tạo đại trà trình độ cao đẳng, trung cấptại các cơ sở giáo dục công lập chưa tự bảo đảm kinh phí chi thường xuyên và chi đầu tưnhư sau:
Đơn vị: 1.000 đồng/tháng/sinh viên
NHÓM
NGÀNH, NGHỀ
Năm học 2015-2016
Năm học 2016-2017
Năm học 2017-2018
Năm học 2018-2019
Năm học 2019-2020
Năm học 2020-2021
TC CĐ TC CĐ TC CĐ TC CĐ TC CĐ TC CĐ
1 Khoa học xã
hội, kinh tế, luật;
nông, lâm, thủy
Đơn vị: 1.000 đồng/tháng/sinh viên
NHÓM NGÀNH, NGHỀ Từ năm học Từ năm học Năm học
Trang 132020-2015-2016 đến năm học 2017- 2018
2018-2019 đến năm học 2019- 2020
2021
1 Khoa học xã hội, kinh tế,
luật; nông, lâm, thủy sản 1.225 1.400 1.295 1.480 1.435 1.640
bù đắp chi phí đào tạo và báo cáo về cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục đại học, giáodục nghề nghiệp ở trung ương thông qua trước khi thực hiện Riêng đối với các ngành,chuyên ngành đào tạo được ngân sách nhà nước hỗ trợ thì mức học phí phải áp dụng theoquy định như khung học phí đối với các chương trình đào tạo đại trà của các cơ sở giáodục nghề nghiệp và cơ sở giáo dục đại học công lập chưa tự bảo đảm chi thường xuyên
và chi đầu tư nêu tại Điều 5 Nghị định này Học phí trong các cơ sở giáo dục đại học,giáo dục nghề nghiệp do các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp nhà nước quản lý trực tiếpphải được các cơ sở giáo dục công bố công khai cho từng năm học và dự kiến cả khóahọc trước khi tuyển sinh Ngân sách Nhà nước thực hiện cấp bù học phí cho người họcthuộc diện được miễn, giảm học phí đang học tại các cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáodục nghề nghiệp do các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp nhà nước trực tiếp quản lý tínhtheo mức trần học phí tương ứng với các chương trình đào tạo đại trà của cơ sở giáo dụcđại học công lập chưa tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư quy định tại Nghị địnhnày
8 Học phí đào tạo đại học và giáo dục nghề nghiệp thực hiện theo phương thức giáo dụcthường xuyên áp dụng mức không vượt quá 150% mức thu học phí so với hệ đào tạochính quy tương ứng cùng trình độ đào tạo, nhóm ngành, chuyên ngành và nghề đào tạotheo chương trình đào tạo đại trà tại cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp chưathực hiện tự chủ chi thường xuyên và chi đầu tư Học phí đối với các chương trình đàotạo, bồi dưỡng ngắn hạn khác được áp dụng thu theo sự thỏa thuận chi phí giữa cơ sở