Phát huy giá trị nhân văn quân sự việt nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội nhân dân việt nam hiện nay TT

Phân tích, luận giải những vấn đề lý luận về phát huy giá trị nhân vănquân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội.Đánh giá thực trạng, dự báo nhân tố tác động

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Giá trị nhân văn quân sự Việt Nam là đặc trưng riêng, vốn có cấu thànhvăn hóa quân sự Việt Nam có vai trò to lớn, là động lực tinh thần mạnh mẽ thểhiện tâm hồn, cốt cách, tình cảm, lý trí, sức mạnh của dân tộc từ thế hệ nàyqua thế hệ khác, góp phần làm nên những chiến công hiển hách trước các thếlực ngoại xâm Giá trị nhân văn quân sự Việt Nam được biểu thị trong hoạtđộng quân sự như: Trong hoạt động chuẩn bị và tiến hành chiến tranh mangtính chất tự vệ, chính nghĩa; trong hoạt động xây dựng quân đội dựa vào dân,gắn bó chặt chẽ với nhân dân, bảo vệ phẩm giá, hạnh phúc của nhân dân;trong hoạt động đấu tranh vũ trang bằng nghệ thuật quân sự dân tộc độc đáo,sáng tạo mang đậm tính nhân văn Đó là những giá trị có vai trò to lớn cầnđược gìn giữ, khai thác, phát huy ở tất cả các lĩnh vực hoạt động quân sự,trong đó có việc xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dânViệt Nam hiện nay (sau đây gọi là hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội) Những giá trị

đó khi được khơi dậy phát huy thường xuyên sẽ tạo thành động lực tinh thần

to lớn thúc đẩy nội tâm, thổi bùng lên ngọn lửa lý tưởng, hoài bão, chí tiến thủkhông ngừng phấn đấu vươn lên ở hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội, từ đó họ cóđầy đủ phẩm chất, năng lực, xứng đáng trở thành người kế tục trung thành vàhoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó

Hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội là những thanh niên ưu tú được tuyểnchọn hằng năm thực hiện nghĩa vụ quân sự, là lực lượng đông đảo giữ vaitrò xung kích, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng Tổ quốcViệt Nam xã hội chủ nghĩa Thời gian qua, vấn đề phát huy các giá trị vănhóa của dân tộc, trong đó có giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xâydựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ được lãnh đạo, chỉ huy các cấp, cơquan chức năng trong quân đội quan tâm Do đó, phần lớn hạ sĩ quan, binh

sĩ có nhận thức đúng đắn, có tình yêu quê hương đất nước sẵn sàng xảthân, hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dânđược xã hội tôn vinh, nhân dân tin tưởng và yêu mến Tuy nhiên, bên cạnhnhững thành tựu đã đạt được, việc nhận thức, phát huy giá trị nhân vănquân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách của hạ sĩ quan, binh sĩ Quânđội ở nhiều đơn vị vẫn còn hạn chế, mang tính tự phát, hiệu quả chưa cao.Trong huấn luyện quân sự, sẵn sàng chiến đấu và xây dựng đơn vị vữngmạnh toàn diện vẫn còn những hạ sĩ quan, binh sĩ có biểu hiện thụ động, ỷlại, ngại khó, ngại khổ; một bộ phận hạ sĩ quan, binh sĩ chưa thật sự tintưởng vào tinh hoa nghệ thuật quân sự dân tộc Việt Nam, nhất là chưathấm nhuần giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong phẩm chất, năng lựccủa mình, thậm chí có cả những hành vi vi phạm pháp luật, v.v., làm tổn

hại đến nhân cách quân nhân cách mạng, phẩm giá Bộ đội Cụ Hồ cũngnhư phai nhạt giá trị nhân văn quân sự Việt Nam

Việc nghiên cứu phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xâydựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam dưới góc độphương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sửgóp phần làm rõ cơ sở khoa học giúp khái quát những khía cạnh bản chất, tínhquy định cho phép đề xuất những giải pháp thực tiễn đạt đến chiều sâu gốc rễcủa vấn đề Từ đó giúp các chủ thể lãnh đạo, chỉ huy trong quân đội nâng caohơn nữa hiệu quả phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựngnhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ

Sự cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn là cơ sở để tác giả lựa chọn

vấn đề: “Phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” làm

đề tài luận án tiến sĩ của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Nhiệm vụ nghiên cứu

Tổng quan các công trình khoa học có liên quan đến đề tài luận án;khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã được công bố vàchỉ ra những vấn đề luận án tiếp tục giải quyết

Phân tích, luận giải những vấn đề lý luận về phát huy giá trị nhân vănquân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội.Đánh giá thực trạng, dự báo nhân tố tác động và một số vấn đề đặt ravới việc phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhâncách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội hiện nay

Đề xuất giải pháp cơ bản phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Namtrong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội hiện nay

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Bản chất phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựngnhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội

Phạm vi nghiên cứu

Luận án nghiên cứu về những vấn đề lý luận, thực tiễn phát huy giátrị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩđang phục vụ tại ngũ ở đơn vị cơ sở thuộc đơn vị chủ lực, đơn vị đủ quânlàm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu trong Quân đội nhân dân Việt Nam

Phạm vi khảo sát: Tiến hành điều tra, khảo sát đại diện tại một số đơn

vị cơ sở chiến đấu thuộc sư đoàn bộ binh đủ quân (fBB312/QĐ1;fBB325/QĐ2; fBB10/QĐ3; fBB9/QĐ4), Lữ đoàn 201 và 215 thuộc Binhchủng Tăng Thiết giáp, sư đoàn 361 Phòng không - Không quân Phạm vithời gian nghiên cứu, khảo sát giới hạn từ năm 2016 đến nay

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận

Đề tài dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vănhóa, văn hóa quân sự Việt Nam, về con người, nhân cách, nhân cáchquân nhân cách mạng

Cơ sở thực tiễn

Hệ thống tài liệu tổng kết, số liệu thống kê của các cơ quan, đơn vị vềgiáo dục chính trị, giáo dục truyền thống; kết hợp với kết quả điều tra, khảosát thực tế của tác giả về thực trạng phát huy giá trị nhân văn quân sự ViệtNam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội hiện nay Dựavào những nhận định, đánh giá trong văn kiện, nghị quyết, báo cáo tổng kếtcủa Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị; các tài liệu, báocáo tổng kết công tác đảng, công tác chính trị, công tác đoàn và phong tràothanh niên, công tác huấn luyện chiến đấu và giáo dục chính trị ở một sốđơn vị cơ sở; khái quát, tổng hợp số liệu điều tra, khảo sát ở một số đơn vị

Bộ binh về phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựngnhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội

Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng vàchủ nghĩa duy vật lịch sử, luận án sử dụng một số phương pháp nghiên cứu

cụ thể như: Phương pháp tiếp cận hoạt động - giá trị - nhân cách; phươngpháp lịch sử và lôgíc; phân tích và tổng hợp; quy nạp và diễn dịch; kháiquát hoá và trừu tượng hoá; so sánh, điều tra xã hội học; tổng kết thực tiễn;xin ý kiến chuyên gia

5 Những đóng góp mới của đề tài

Góp phần làm rõ các khái niệm giá trị nhân văn quân sự ViệtNam, phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhâncách hạ sĩ quan, binh sĩ

Những yếu tố cơ bản quy định phát huy giá trị nhân văn quân sựViệt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội.Giải pháp cơ bản phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Namtrong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ trong Quân đội hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa lý luận

Luận án góp phần làm rõ một số vấn đề lý luận về giá trị nhân vănquân sự Việt Nam, phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xâydựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội

Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở khoa học góp phần cho việccho việc hoạch định các chủ trương, biện pháp nhằm phát huy giá trị nhân vănquân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân độihiện nay Luận án có thể làm tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu, họctập và giáo dục truyền thống, giáo dục chính trị và những vấn đề có liênquan đến giá trị nhân văn quân sự ở các đơn vị cơ sở hiện nay

7 Kết cấu của luận án

Kết cấu của luận án gồm: Mở đầu, 4 chương (9 tiết), kết luận, danhmục các công trình khoa học của tác giả đã công bố có liên quan đến đề tài,danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN

ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

1.1.1 Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến giá trị nhân văn quân sự Việt Nam

Tiêu biểu có các công trình: Nhân tố văn hóa trong truyền thống quân

sự Việt Nam của Nguyễn Thế Vị; Giá trị văn hóa quân sự Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ (1945 - 1975) của Đậu Văn Minh; Văn hóa quân sự Việt Nam-truyền thống và hiện đại do Văn Đức Thanh (tổng chủ biên); Hệ giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội trong lịch sử giữ nước của dân tộc của Nguyễn Văn Tài, Văn Đức Thanh; Những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam của Ngô Đức Thịnh; Tính nhân văn trong

tư tưởng bạo lực cách mạng của Hồ Chí Minh của Lê Văn Quang; Tư tưởng

Hồ Chí Minh về mục đích sử dụng bạo lực cách mạng của Đồng Anh Dũng; Văn hóa giữ nước Việt Nam - những giá trị đặc trưng của Vũ Như Khôi; Bản sắc văn hóa Việt Nam - nền tảng của những chiến thắng quân sự của Nhà xuất bản Quân đội nhân dân; Bàn thêm về các giá trị văn hóa tinh thần truyền thống của Việt Nam của Hà Thị Thùy Dương; Tư tưởng nhân văn quân sự Việt Nam do Nguyễn Bá Dương (tổng chủ biên) Các công trình

dưới nhiều góc độ tiếp cận, luận giải đề cập đến những thuộc tính nhânvăn quân sự Việt Nam, đó là những gợi ý quan trọng để tác giả luận ántiếp thu, kế thừa phục vụ đắc lực cho việc nghiên cứu đề tài luận án, nhất

là trong việc nghiên cứu về giá trị nhân văn quân sự Việt Nam

1.1.2 Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến nhân cách và xây dựng nhân cách quân nhân Quân đội nhân dân Việt Nam

Những công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về nhân cách Tiêu biểu có các công trình: Về sự hình thành nhân cách của Cao Thu Hằng; Triết học thẩm mỹ và nhân cách của Nguyễn Thế Kiệt; Giáo dục đạo đức với sự phát triển nhân cách sinh viên hiện nay của Trần Sĩ Phán; Nhân cách văn hóa trong bảng giá trị Việt Nam của Vũ Khắc Liêm; Giáo dục với việc hình thành và phát triển nhân cách sinh viên của Hoàng Anh; Hoạt động - giao tiếp - nhân cách của Hoàng Anh, Đỗ Thị Châu và Nguyễn Thạc; Triết lý thiết thực của người Việt xưa của Vũ Minh Tâm Những công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về nhân cách quân nhân và xây dựng nhân cách quân nhân Quân đội nhân dân Việt Nam

Tiêu biểu phải kể đến: Giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng theo tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong quân đội hiện nay do Phạm Văn Nhuận (chủ biên); Phát triển nhân cách chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh của Hà Đức Long; Phẩm chất nhân cách của Bộ đội Cụ Hồ do Hoàng Đình Châu (chủ biên)

Những luận điểm khoa học về vấn đề nhân cách quân nhân Quân đội nhândân Việt Nam của các công trình khoa học trên có giá trị rất lớn, cung cấpnhững luận điểm định hướng cho tác giả luận án trong việc tiếp cận, luận giảixây vấn đề dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam

1.1.3 Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ

sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam

Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến lý luận phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội nhân dân Việt Nam

Tiêu biểu có các công trình: Chủ nghĩa xã hội với tư cách là một chủ nghĩa nhân văn và văn hóa do Hoàng Trinh (chủ biên); Những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam do Ngô Đức Thịnh (chủ biên); Về chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh của Thành Duy; Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam của Trần Văn Giàu; Định hướng giá trị con người Việt Nam thời kỳ đổi mới và hội nhập của Phạm Minh Hạc và Thái Duy Tuyên (đồng chủ biên); Tư tưởng Hồ Chí Minh giá trị nhân văn và phát triển do Tạ Ngọc Tấn (chủ biên); Nguyễn Trãi - một nhân cách nho Việt của Triệu Quang Minh và Trần Thị Lan Hương; Khoan dung Hồ Chí Minh - cơ sở để thực hiện chiến lược đoàn kết của cách mạng Việt Nam của Đỗ Duy Tú

Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến thực trạng phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách

hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội nhân dân Việt Nam

Tiêu biểu có các công trình: Báo cáo tổng kết đề tài “Sai lệch chuẩn mực quân nhân của binh sĩ trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” của Viện Khoa học xã hội và nhân văn quân sự; Một số vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan, binh sĩ ở đơn vị cơ sở của Lê Duy Chương; Hệ giá trị văn hóa của thanh niên Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ mới của Vũ Văn Bách; Phát triển ý thức bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa của hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” của Phạm Công Thưởng

Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến giải pháp phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam

Tiêu biểu có các công trình: Phát huy vai trò xung kích của thanh niên quân đội trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của Lê Anh Tuấn; Phát triển phẩm chất tinh thần của thanh niên Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay của Lê Văn Quang; Phát triển đạo đức cách mạng ở thanh niên quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình hiện nay của Nguyễn Hùng Oanh; Xây dựng mối quan hệ tích cực giữa cán bộ và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay của Hoàng Văn Thanh; Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ hiện nay của Tô Xuân Dân và Đặng Quốc Bảo; Bồi dưỡng văn hóa ứng xử cho thanh niên trong quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay của Chu Xuân Hải Tiếp cận kết quả nghiên cứu của

các công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến giải pháp phát huy giá trịnhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩQuân đội nhân dân Việt Nam hiện nay, có thể nhận thấy các tác giả đã đều

có cách triển khai xây dựng các giải pháp trên cơ sở những vấn đề có tínhquy luật, những nhân tố quy định, những mâu thuẫn và những nguyênnhân hạn chế mà thực trạng đặt ra

1.2 Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết

1.2.1 Khái quát thành tựu nghiên cứu của các công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến đề tài

Về lý luận, các tác giả đã đề cập và luận giải giá trị nhân văn quân sự

Việt Nam theo nhiều cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu khác nhau nhưchính trị, đạo đức, văn hóa, lịch sử v.v., các tác giả đều thống nhất về giá trị

nhân văn quân sự Việt Nam cũng như vai trò của nó, đặc biệt có công trìnhkhoa học đã luận giải, minh chứng các giá trị nhân văn quân sự Việt Nam nhưmột trong những thành tố quan trọng của công cuộc giữ nước

Về thực tiễn, Những luận cứ, luận chứng của các công trình trên đã

nhận định, đánh giá có tính chất gợi ý cho tác giả luận án tiếp tục nghiên cứulàm sâu sắc thêm vấn đề luận án nghiên cứu, đồng thời xác định phương phápnghiên cứu, đánh giá thực trạng của vấn đề mà luận án nghiên cứu một cáchkhách quan, toàn diện, cụ thể cả những ưu điểm, khuyết điểm và nhữngnguyên nhân của những ưu điểm, khuyết điểm đó, tìm ra mâu thuẫn và xácđịnh những vấn đề đặt ra đối với phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Namtrong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ

Về giải pháp, thông qua việc tổng quan những công trình khoa

học tiêu biểu có liên quan đến giải pháp phát huy giá trị nhân văn quân

sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội,tác giả luận án nhận thấy về cơ bản các nhóm giải pháp mà các tác giả

đã đưa ra đều là hệ quả và lôgic từ những yếu tố quy định và nhữngvấn đề đặt ra để xây dựng giải pháp

1.2.2 Những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết

Một là, về lý luận, luận án luận giải làm rõ quan niệm về giá trị nhân

văn quân sự Việt Nam và những yếu tố quy định phát huy giá trị nhân vănquân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội.Qua tổng quan, dù ở mỗi phương diện khác nhau, các công trình khoa học bànnhiều đến các giá trị truyền thống, giá trị nhân văn, tư tưởng nhân văn nhưngchưa có công trình nào bàn trực tiếp đến phát huy giá trị nhân văn quân sựViệt Nam trong xây dựng nhân cách, cụ thể là nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩtrong Quân đội

Hai là, về thực tiễn, luận án khảo sát, đánh giá thực trạng dự báo

những nhân tố tác động và một số vấn đề đặt ra đối với việc phát huygiá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách cách hạ sĩquan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam

Ba là, về giải pháp, luận án đề xuất những giải pháp cơ bản, thiết

thực, có tính khả thi nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả phát huy giátrị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan,binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Kết luận chương 1

Tổng quan các công trình khoa học có liên quan đến đề tài luận áncho thấy các công trình khoa học nghiên cứu về giá trị nhân văn quân sựViệt Nam với nhiều cách tiếp cận nghiên cứu từ các góc độ khác nhau và

đã luận giải những thuộc tính nhân văn trong hoạt động quân sự như tínhchất chính nghĩa, vì dân, khoan dung, nhân ái, hòa hiếu với kẻ thù khi

thua trận Một số công trình đã đề cập đến yếu tố quy định, thực trạng vàgiải pháp phát huy giá trị cũng như các thành tố có liên quan đến giá trịnhân văn quân sự Việt Nam trong hình thành nhân cách quân nhân

Chuơng 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ NHÂN VĂN QUÂN SỰ VIỆT NAM TRONG XÂY DỰNG NHÂN CÁCH

HẠ SĨ QUAN, BINH SĨ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM 2.1 Quan niệm phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam

2.1.1 Quan niệm về giá trị nhân văn quân sự Việt Nam và xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam

Quan niệm về giá trị nhân văn quân sự Việt Nam

Giá trị, thường được khẳng định ở khía cạnh, phương diện tích

cực, tốt đẹp, đúng đắn có tác dụng thúc đẩy con người thực hiện cáchoạt động sáng tạo đồng thời đánh giá và điều chỉnh các hoạt động đónhằm vươn tới chân, thiện, mỹ

Tiếp cận những quan điểm về giá trị, trong khuôn khổ của đề

tài luận án quan niệm: Giá trị là cái được xác định có ý nghĩa, có ích cho con người, cộng đồng và xã hội

Thuật ngữ nhân văn, chiết tự chữ nhân văn: nhân là người, nhân là

lòng yêu thương con người, ăn ở có nhân có nghĩa; văn: trạng thái phát triển

xã hội, văn hóa, văn minh Nhân văn thuộc về văn hóa loài người, thuộc về con người

Giá trị nhân văn, với tính cách là xem xét tác dụng, ý nghĩa, cái lợi

ích của nhân văn đối với chủ thể, có tác dụng phát triển các giá trị khác của

con người Trên cơ sở tiếp cận đó, luận án quan niệm: Giá trị nhân văn là thuộc tính của văn hóa, biểu thị vì cuộc sống tốt đẹp của con người và sự phát triển toàn diện cho mọi người.

Quân sự, Từ điển Bách khoa quân sự Việt Nam định nghĩa “Quân sự

là hoạt động đặc biệt của xã hội về xây dựng lực lượng vũ trang, đấu tranh vũtrang, trong đó Quân đội nhân dân làm nòng cốt” Luận án tiếp cận hoạt

động quân sự với lát cắt chung nhất là: Hoạt động chuẩn bị và tiến hành chiến tranh, hoạt động xây dựng quân đội và hoạt động đấu tranh vũ trang để từ đó tìm ra giá trị nhân văn quân sự

Từ cách tiếp cận trên, có thể quan niệm: Giá trị nhân văn quân sự Việt Nam là tính chất vì con người, vì nhân dân biểu hiện qua những hoạt động chuẩn bị và tiến hành chiến tranh, xây dựng quân đội và đấu tranh vũ trang của dân tộc Việt Nam.

Tiếp cận của luận án, lựa chọn những giá trị cốt lõi xuyên suốt là tính chất nhân văn trong lĩnh vực hoạt động quân sự vì con người, vì nhân dân được kết tinh, biểu hiện qua những đặc trưng cơ bản sau: Thứ nhất, tính chất tự vệ, chính nghĩa mang giá trị nhân văn sâu sắc trong hoạt động chuẩn bị và tiến hành chiến tranh Tính chất tự vệ, chính nghĩa, là đặc trưng cơ bản, xuyên suốt có giá trị nhân văn cao cả trong lịch sử

quân sự của dân tộc Mục đích hoạt động chuẩn bị và tiến hành chiến tranh

của cả dân tộc Việt Nam xuyên suốt qua các thời kỳ là tự vệ, chính nghĩa.

“Dân Việt Nam không muốn đổ máu, dân Việt Nam yêu chuộng hòa bình.Nhưng nếu cần phải hy sinh, cần phải kháng chiến để giữ quyền độc lập củaViệt Nam, để cho con cháu Việt Nam khỏi kiếp nô lệ, thì chúng ta vẫn kiênquyết hy sinh và kháng chiến” Đây là nhân tố trụ cột của người Việt trướcnhững lực lượng xâm lược trong lịch sử

Thứ hai, tính chất dựa vào dân, gắn bó chặt chẽ với nhân dân, bảo vệ quyền sống, phẩm giá của nhân dân trong hoạt động xây dựng quân đội Ngay từ thời mới ra đời các tổ chức quân

sự, cũng như trong suốt quá trình đấu tranh giữ nước chống giặc ngoại

xâm, bảo vệ tổ quốc, các tổ chức quân sự và hoạt động vũ trang luôn dựa vào dân, gắn bó chặt chẽ với nhân dân Tổ chức quân đội thật sự là của dân, do dân và vì dân kể từ khi có Đảng tổ chức và xây dựng Kế thừa và

phát triển những kinh nghiệm xây dựng lực lượng vũ trang trong lịch sửdân tộc, vận dụng sáng tạo học thuyết quân sự Mác - Lênin về vũ trangquần chúng và xây dựng quân đội thường trực kiểu mới của giai cấp vôsản, thống nhất tính giai cấp, tính nhân dân, tính dân tộc, chiến đấu cho lýtưởng giải phóng hoàn toàn và triệt để quần chúng nhân dân lao động

Thứ ba, tính chất nhân văn cao cả bằng việc sử dụng nghệ thuật quân sự dân tộc độc đáo, sáng tạo trong hoạt động đấu tranh vũ trang Hoạt động đấu

tranh vũ trang đạt đến trình độ nghệ thuật Nghệ thuật chuẩn bị, tiến hành và kếtthúc đấu tranh vũ trang; nghệ thuật xây dựng và tổ chức đấu tranh; nghệ thuậtchiến lược, chiến dịch, chiến thuật Nghệ thuật quân sự đó không chỉ phản ánh

sự sáng tạo độc đáo mà tầng sâu trong nó là giá trị nhân văn Do đó, cũng là lịch

sử sáng tạo và làm lan tỏa những giá trị nhân đạo, nhân văn cao cả

Quan niệm về xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam

Hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam “là công dân đang

phục vụ trong lực lượng thường trực của Quân đội nhân dân và lực lượngCảnh sát biển” So với các lực lượng khác như sĩ quan, quân nhân chuyên

nghiệp, viên chức quốc phòng, hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội là lực lượng đông đảo nhất trong quân đội (chiếm từ 70 đến 85% quân số đơn vị) Nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội

Nhân cách

Từ đối tượng và phạm vi nghiên cứu, luận án quan niệm: Nhân cách

là tổng hoà các phẩm chất, năng lực của cá nhân được hình thành trong hoạt động và giao tiếp, phản ánh giá trị của cá nhân đó trong cộng đồng.

Nhân cách được hình thành là sự lĩnh hội và chuyển hóa hệ thống giá trị,chuẩn mực xã hội vào cấu trúc của nhân cách thông qua hoạt động, giao tiếp xãhội của mỗi cá nhân ở mỗi giai đoạn lịch sử nhất định Cấu trúc của nhân cáchbao gồm hai thành phần chính là phẩm chất và năng lực

Nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội

Nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội là tổng hòa những phẩm chất và năng lực, phản ánh giá trị cá nhân đóng vai trò điều chỉnh mọi hoạt động được hình thành, phát triển trong môi trường hoạt động quân sự.

Tiếp cận về nhân cách và nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội; từđối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài luận án, tác giả quan niệm: Xây

dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội là quá trình các chủ thể chủ động, tích cực tác động tới hạ sĩ quan, binh sĩ với nội dung và phương thức phù hợp nhằm hình thành, phát triển những phẩm chất, năng lực của họ theo

mô hình nhân cách quân nhân Quân đội nhân dân Việt Nam, đáp ứng yêu cầu hoạt động thực tiễn quân sự của hạ

sĩ quan, binh sĩ trong thời gian thực hiện nghĩa vụ quân sự Chủ thể xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội là các tổ

chức đảng, cơ quan chính trị, các tổ chức đoàn thể (chủ yếu và trực tiếp nhất

là tổ chức Đoàn thanh niên) trong đó có vai trò quan trọng của người chủ trìchính trị và người chỉ huy

Mục đích xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhằm hình

thành ở hạ sĩ quan, binh sĩ nhân cách quân nhân Quân đội nhân dân ViệtNam, những phẩm chất (chính trị, đạo đức cách mạng, tâm lý); năng lực(nhận thức, kỹ năng, khả năng hoàn thành niệm vụ), kích thích tính tự giác,rèn luyện, học tập, sáng tạo của họ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ngày càngcao trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới

Nội dung xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội là quá trình

nhằm hình thành, phát triển những giá trị phẩm chất nhân cách ra cộng đồng, xãhội Phẩm chất nhân cách với các thuộc tính như phẩm chất chính trị, phẩm chấtđạo đức cách mạng và phẩm chất chiến đấu Tất cả những nội dung ấy biểu hiệntập trung ở chất lượng, hiệu quả hay là mức độ hoàn thành nhiệm vụ trung tâmhuấn luyện quân sự, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu của hạ sĩ quan, binh sĩ

Phương thức xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội, là quá

trình thường xuyên, liên tục sử dụng tổng thể cách thức, biện pháp nhằm hình

thành, phát triển phẩm chất, năng lực của họ Cụ thể như: giáo dục lòng yêunước, trung thành tuyệt đối với mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội, mục tiêu mang giá trị nhân văn cao cả của Đảng, truyền thốngcách mạng của dân tộc và Quân đội; giáo dục đạo đức, lối sống và tăng cườngphổ biến, giáo dục pháp luật Nhà nước, kỷ luật quân đội; giáo dục về bản chất,truyền thống Bộ đội Cụ Hồ của dân, do dân và vì dân

2.1.2 Quan niệm về phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam

Phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội là quá trình các chủ thể nhận thức và phát triển giá trị nhân văn quân sự Việt Nam, tiến hành giáo dục nhằm hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực của họ, đồng thời định hướng các giá trị đó trong hoạt động thực tiễn quân sự nhằm hoàn thiện nhân cách quân nhân Quân đội nhân dân Việt Nam.

Nhận thức và phát triển giá trị nhân văn quân sự Việt Nam là việc

các chủ thể tích cực, chủ động tìm hiểu, nhận thức đúng đắn nội dung giá trịnhân văn quân sự Việt Nam với những đặc trưng biểu hiện trong các hoạtđộng chuẩn bị và tiến hành chiến tranh tự vệ, chính nghĩa; trong hoạt độngxây dựng quân đội từ nhân dân, vì nhân dân, dựa vào dân, giàu tình người,tình cảm đoàn kết nội bộ; trong hoạt động đấu tranh vũ trang bằng nghệthuật quân sự dân tộc độc đáo, đặc sắc , chiều sâu các hoạt động đó là vìcon người, vì nhân dân mang giá trị nhân văn sâu sắc Các chủ thể phát huygiá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩQuân đội bao gồm tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy các cấp, tổ chức đoàn thanhniên, đội ngũ cán bộ lãnh đạo, chỉ huy ở đơn vị cơ sở và bản thân hạ sĩ quan,binh sĩ Việc nhận thức, phát triển các giá trị nhân văn quân sự Việt Namcàng cao thì “chất liệu” cho xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quânđội càng giàu có, sinh động và có sức thuyết phục càng lớn

Giáo dục giá trị nhân văn quân sự Việt Nam cho hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội là làm cho giá trị nhân văn quân sự Việt Nam thấm nhuần trong phẩm chất, năng lực của họ Qua đó hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhận thức được đầy đủ và

sâu sắc nội dung giá trị nhân văn quân sự Việt Nam, làm cho giá trị nhân văn quân

sự Việt Nam không ngừng lớn lên trong nhân cách của họ, để họ dần dần có đượcnhững phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra

Định hướng giá trị nhân văn quân sự Việt Nam vào hoạt động thực tiễn của hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội Thông qua định hướng giá trị

nhân văn quân sự Việt Nam trong hoạt động huấn luyện quân sự, sẵn sàngchiến đấu, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện cho hạ sĩ quan, binh sĩ

Quân đội để tỏa sáng giá trị nhân văn quân sự Việt Nam, hình thành, phát

triển và vươn tới hoàn thiện các phẩm chất, năng lực của mình, quyết tâmhoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

2.2 Những yếu tố cơ bản quy định phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách

hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội

2.2.1 Trách nhiệm và năng lực của các chủ thể

Trách nhiệm và năng lực của các chủ thể là yếu tố quan trọnghàng đầu quy định quá trình phát huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam

trong xây dựng nhân cách hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội Các chủ thể phát

huy giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong xây dựng nhân cách hạ sĩquan, binh sĩ quân đội bao gồm tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy các cấp, tổchức đoàn thanh niên, trong đó chủ yếu và trực tiếp nhất là vai trò của độingũ cán bộ ở đơn vị cơ sở và bản thân hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội

Để nhận thức đầy đủ, sâu sắc các giá trị nhân văn quân sự ViệtNam và phát huy có hiệu quả các giá trị đó trong hình thành, phát triểnphẩm chất, năng lực hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội, các chủ thể cần tận

dụng, phát huy vai trò của các nhà nghiên cứu khoa học trong việc khái

quát nội dung giá trị nhân văn quân sự Việt Nam

2.2.2 Chất lượng giáo dục giá trị nhân văn quân sự Việt Nam cho

hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội.

Giáo dục nội dung giá trị nhân văn quân sự Việt Nam nhằm hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực của hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội.

Giáo dục giá trị nhân văn quân sự Việt Nam trong hình thành, pháttriển phẩm chất, năng lực hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội là yếu tố cơ bản,xuyên suốt, bao trùm quy định quá trình phát huy, đồng thời tạo đường

dẫn cho hạ sĩ quan, binh sĩ chủ động tự giáo dục, tự rèn luyện theo các

chuẩn mực giá trị nhân văn quân sự Việt Nam từ đó quy định xu hướng,chất lượng, hiệu quả của quá trình phát huy

Phương thức giáo dục giá trị nhân văn quân sự Việt Nam quy định quá trình phát huy

Hình thức, phương pháp, giáo dục, phương tiện giáo dục giá trị nhânvăn quân sự Việt Nam được xác định trên cơ sở nội dung chương trình giáodục Sự kết hợp nhuần nhuyễn, sử dụng hình thức, phương pháp đa dạng,linh hoạt, phù hợp, sát thực tiễn của từng đơn vị, từng đối tượng quy địnhtính thuyết phục, cảm xúc hưng phấn, tự hào và chất lượng, khả năng nhậnthức và ghi nhớ của các chủ thể

Cùng với các phương thức trên, môi trường văn hóa, chính trị quân sự có vai trò to lớn trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục giá trị nhân

văn quân sự Việt Nam cho hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội