Nâng cao chất lượng dạy và học môn tin học bằng cách phát huy năng lực, khích thích tính tìm tòi khám phá tri thức của học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm trong thực tế. Sau khi học xong nội dung kiến thức về Soạn thảo văn bản, học sinh được cơ hội áp dụng những kiến thức đã học để làm ra một sản phẩm hoàn thiện cụ thể. Qua đó các em sẽ khắc sâu và phát triển hơn kiến thức đó. Giúp các em học sinh hứng thú hơn với các môn học khác như môn lịch sử, môn địa lý, … đặc biệt là thấy được tầm quan trọng của môn tin học đối với các lĩnh vực khác nhau của đời sống. Góp phần đổi mới hình thức tổ chức, đổi mới phương pháp dạy và học, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập, tăng cường hiệu quả trong việc sử dụng đồ dùng dạy học bộ môn tin học trong nhà trường phổ thông. Khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức của môn Tin học cũng như các môn học khác nhau để giải quyết các tình huống trong thực tiễn. Giúp các em yêu thích tìm hiểu lịch sử truyền thông dân tộc, thêm lòng yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc.
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
I LỜI NÓI ĐẦU
Thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) theoNghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ
GD-ĐT đã xây dựng “Đề án đổi mới Chương trình, sách giáo khoa phổ thông”.
Theo đó, giáo dục nước ta thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếpcận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, trong đó hoạt động trảinghiệm là một thành tố mới trong nội dung chương trình giáo dục phổ thôngmới Trước yêu cầu đó cũng như để chuẩn bị cho quá trình đổi mới chương trìnhGDPT năm 2018, việc xây dựng và tổ chức các hoạt động dạy học theo hướngphát triển năng lực người học vô cùng cấp thiết, trong đó có hoạt động trảinghiệm trong dạy học là hết sức cần thiết trong quá trình xây dựng nội dungchương trình sách giáo khoa mới cũng như trong quá trình tổ chức dạy học cácmôn học và hoạt động giáo dục ở trường phổ thông nói chung và cấp trung học
cơ sở nói riêng
Trong quá trình giảng dạy bộ môn Tin học, bản thân nhận thấy việc dạyhọc ở trường phổ thông đặc biệt là môn tin học của chúng ta hiện nay vẫn theolối cũ, mang tính “hàn lâm, lý thuyết” Đặc điểm cơ bản đó là chú trọng việctruyền thụ hệ thống tri thức khoa học đã được quy định trong chương trình sáchgiáo khoa nhưng chưa chú trọng đầy đủ đến chủ thể người học cũng như đếnkhả năng ứng dụng tri thức đã học trong những tình huống thực tiễn Mục tiêudạy học trong chương trình được đưa ra một cách chung chung, không chi tiết;Việc quản lý chất lượng giáo dục chỉ tập trung vào “điều khiển đầu vào” là nộidung dạy học Nhất là đối với bộ môn Tin học đòi hỏi bài dạy phải trực quansinh động, tăng cường khả năng thực hành, khơi gợi sự đam mê tự tìm tòi khámphá kiến thức của học sinh trong các tình huống của thực tiễn
Từ thực tiễn đó, cần thay đổi phương pháp dạy học hiệu quả hơn Theo
đó, việc dạy học học không phải là “tạo ra kiến thức”, “truyền đạt kiến thức”hay ”chuyển giao kiến thức” mà phải làm cho người học học cách đáp ứng hiệuquả những đòi hỏi cơ bản liên quan đến môn học và có khả năng vượt qua ngoàiphạm vị môn học để chủ động thích ứng với cuộc sống sau này Với quan điểmdạy học tích hợp, với mục tiêu phát triển các năng lực ở người học, giúp họ cókhả năng giải quyết và đáp ứng sự biến chuyển nhanh chóng của xã hội hiện đại
để đem lại thành công cao nhất sau này trong cuộc sống
Hiện nay, môn Tin học ở cấp trung học cơ sở chỉ được coi là môn học tựchọn dạy 2 buổi/ngày Với việc chỉ sử dụng các phương pháp dạy học truyềnthống như tổ chức dạy học theo chương, bài học đã bộc lộ những hạn chế, kémhiệu quả, không phát huy hết được tính chủ động tích cực, sáng tạo của học sinhtrong học tập môn Tin học, không tạo cho các em nhiều cơ hội trải nghiệm đểvận dụng những kiến thức học được vào thực tiễn, từ đó hình thành năng lựcthực tiễn cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của học sinh
Trang 2Từ những lí do trên, bản thân đề xuất biện pháp “Nâng cao chất lượng
dạy học Tin học cấp trung học cơ sở bằng hoạt động trải nghiệm theo định hướng phát triển năng lực học sinh đáp ứng chương trình GDPT 2018”
II MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI
Đề tài này hướng đến mục đích:
- Nâng cao chất lượng dạy và học môn tin học bằng cách phát huy nănglực, khích thích tính tìm tòi khám phá tri thức của học sinh thông qua các hoạtđộng trải nghiệm trong thực tế
- Sau khi học xong nội dung kiến thức về Soạn thảo văn bản, học sinhđược cơ hội áp dụng những kiến thức đã học để làm ra một sản phẩm hoàn thiện
cụ thể Qua đó các em sẽ khắc sâu và phát triển hơn kiến thức đó
- Giúp các em học sinh hứng thú hơn với các môn học khác như môn lịch
sử, môn địa lý, … đặc biệt là thấy được tầm quan trọng của môn tin học đối vớicác lĩnh vực khác nhau của đời sống
- Góp phần đổi mới hình thức tổ chức, đổi mới phương pháp dạy và học,đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập, tăng cường hiệu quảtrong việc sử dụng đồ dùng dạy học bộ môn tin học trong nhà trường phổ thông
- Khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức của môn Tin học cũng nhưcác môn học khác nhau để giải quyết các tình huống trong thực tiễn
- Giúp các em yêu thích tìm hiểu lịch sử truyền thông dân tộc, thêm lòngyêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc
III PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
1 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nghiên cứu
+ Một số bài dạy trong chương trình Tin học khối lớp 6 với chủ đề “Em
tập soạn thảo văn bản” Cụ thể: Bài thực hành tổng hợp DU LỊCH BA MIỀN
trang 145 sách giáo khoa
2 Thời gian nghiên cứu
- Thời gian nghiên cứu bắt đầu từ học kỳ 1 năm học 2019-2020 đến hếtnăm học 2019-2020
3 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh khối lớp 6 trường THCS Nguyễn VănLinh, năm học 2019-2020
- Đối tượng nghiên cứu trực tiếp: những học sinh sẽ được hướng dẫn vàhình thành kĩ năng học tập phát triển năng lực bằng các bài giảng theo phươngpháp dạy học trải nghiệm với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Trang 3- Nghiên cứu các tài liệu có liên quan để định hướng những kiến thứcchính, có liên quan như: Chuẩn kiến thức kỹ năng môn tin học nói riêng và cácmôn học khác nói chung; Các cơ sở lý luận về dạy học tích hợp liên môn, dạyhọc trải nghiệm, … các quy trình xây dựng dạy học tích hợp phát triển năng lựchọc sinh,
2 Phương pháp quan sát
- Trong quá trình học trên lớp học sinh sẽ quan sát, ghi chép để ghi nhớkhắc sâu kiến thức; mặt khác trong quá trình trải nghiệm cũng phải quan sát ghichép các nội dung để hoàn thiện sản phẩm Giáo viên quan sát để xem xét,hướng dẫn các em kỹ năng lĩnh hội kiến thức qua bài giảng, qua các hoạt độngtrải nghiệm, hoạt động nhóm, …
3 Phương pháp điều tra
- Phỏng vấn, sử dụng bảng đối chiếu
- Phương pháp nghiên cứu, tìm hiểu Học sinh là chủ thể trong quá trìnhdạy học để phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của các em trong quá trìnhtiếp nhận Trong quá trình nghiên cứu, tìm hiểu cho học sinh tự thân vận động làchính, giáo viên khuyến khích học sinh sáng tạo trong giờ học Vậy, trong tiếthọc, trong quá trình thăm quan trải nghiệm giáo viên cần hướng dẫn kĩ năngnghiên cứu, tìm hiểu để vận dụng các kiến thức đã học để tiếp thu và thực hiệntốt các yêu cầu của bài giảng
4 Phương pháp kiểm tra, đánh giá
- Bám sát các bài làm của học sinh để đánh giá học sinh thông qua bàikiểm tra trên lớp, bài thực hành ở nhà Việc kiểm tra, đánh giá phải đúng nănglực của học sinh và đòi hỏi một sự nhạy cảm của thầy trước yêu cầu thực hànhcủa học sinh
- Sau các giờ học, giáo viên kiểm tra chất lượng bài học của học sinh Từ
đó đánh giá được kết quả của việc giảng dạy bằng hình thức mới này đối vớimôn Tin học và các bộ môn khác
Trang 4PHẦN NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÝ LUẬN
1 Sơ lược về chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực
Chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực (định hướng pháttriển năng lực) nay còn gọi là dạy học định hướng kết quả đầu ra được bàn đếnnhiều từ những năm 90 của thế kỷ 20 và ngày nay đã trở thành xu hướng giáodục quốc tế Giáo dục định hướng phát triển năng lực nhằm mục tiêu phát triểnnăng lực người học
Giáo dục định hướng năng lực nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra của việcdạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách, chútrọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn nhằm chuẩn
bị cho con người năng lực giải quyết các tình huống của cuộc sống và nghềnghiệp Chương trình này nhấn mạnh vai trò của người học với tư cách chủ thểcủa quá trình nhận thức
Khác với chương trình định hướng nội dung, chương trình dạy học địnhhướng phát triển năng lực tập trung vào việc mô tả chất lượng đầu ra, có thể coi
là ”sản phẩm cuối cùng” của quá trình dạy học Việc quản lý chất lượng dạy họcchuyển từ việc điều khiển “đầu vào” sang điều khiển “đầu ra”, tức là kết quả họctập của HS
Chương trình dạy học định hướng phát triển năng lực không quy địnhnhững nội dung dạy học chi tiết mà quy định những kết quả đầu ra mong muốncủa quá trình giáo dục, trên cở sở đó đưa ra những hướng dẫn chung về việc lựachọn nội dung, phương pháp, tổ chức và đánh giá kết quả dạy học nhằm đảmbảo thực hiện được mục tiêu dạy học tức là đạt được kết quả đầu ra mong muốn.Theo đó mục tiêu học tập, tức là kết quả học tập mong muốn thường được mô tảthông qua hệ thống các năng lực (Competency) Kết quả học tập mong muốnđược mô tả chi tiết và có thể quan sát, đánh giá được HS cần đạt được nhữngkết quả yêu cầu đã quy định trong chương trình Việc đưa ra các chuẩn đào tạocũng là nhằm đảm bảo quản lý chất lượng giáo dục theo định hướng kết quả đầura
a) Mục tiêu của chương trình GDPT định hướng phát triển năng lực
- Hình thành và phát triển cho người học các “năng lực chung là năng lực
cơ bản, thiết yếu mà bất kì một người nào cũng cần có để sống, học tập và làmviệc
- Các hoạt động giáo dục (bao gồm các môn học và hoạt động trảinghiệm) với khả năng khác nhau nhưng đều hướng tới mục tiêu hình thành vàphát triển các năng lực chung của học sinh”
b) Quan điểm xây dựng chương trình
Chương trình giáo dục phổ thông xác định những yêu cầu cần đạt vềphẩm chất, năng lực của học sinh ở từng cấp học; mục tiêu chương trình môn
Trang 5học xác định những yêu cầu về kiến thức, kĩ năng, thái độ, hướng đến hìnhthành những phẩm chất, năng lực đặc thù môn học và các phẩm chất, năng lực
c) Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu, năng lực chung của học sinh
- Những phẩm chất chủ yếu: sống yêu thương, sống tự chủ, sống tráchnhiệm;
- Những năng lực chung chủ yếu: năng lực tự học, năng lực giải quyếtvấn đề và sáng tạo, năng lực thẩm mĩ, năng lực thể chất, năng lực giao tiếp,năng lực hợp tác, năng lực tính toán, năng lực công nghệ thông tin và truyềnthông Mỗi môn học đều đóng góp vào việc hình thành và phát triển các phẩmchất chủ yếu và năng lực chung
Các năng lực đặc thù môn học thể hiện vai trò ưu thế của môn học đượcnêu ở các chương trình môn học
2 Một số vấn đề chung về năng lực
a) Khái niệm về năng lực
- Năng lực là tổ hợp các thuộc tính độc đáo của cá nhân, phù hợp với yêucầu của một hoạt động nhất định, đảm bảo cho hoạt động đó có hiệu quả Nănglực không tự sinh ra mà được hình thành, phát triển trong quá trình sống, thôngqua hoạt động và bằng hoạt động Năng lực vừa là điều kiện vừa là sản phẩmcủa hoạt động
b) Đặc điểm của năng lực
- Năng lực chỉ tồn tại trong hoạt động Khi con người chưa hoạt động thì
nó vẫn còn tiềm ẩn Kết quả của công việc là thước đo để đánh giá năng lực của
cá nhân làm ra nó Năng lực con người không có sẵn mà nó được hình thành vàphát triển trong quá trình hoạt động, giao tiếp
c) Phân loại năng lực
Chương trình thiết kế theo hướng tiếp cận năng lực có 2 loại chính:
- Năng lực chung là năng lực cơ bản, thiết yếu để con người có thể sống
và làm việc trong xã hội Năng lực này được hình thành và phát triển do nhiềumôn học, liên quan đến nhiều môn học, là năng lực cần thiết cho nhiều lĩnh vựchoạt động khác nhau;
- Năng lực cụ thể, chuyên biệt được hình thành và phát triển do một lĩnhvực hay môn học nào đó, là sự thể hiện độc đáo các phẩm chất riêng biệt, cótính chuyên môn, nhằm đáp ứng yêu cầu của một lĩnh vực hoạt động chuyênbiệt với kết quả cao như năng lực toán học, văn học, hội họa, âm nhạc, thểthao, Hai loại năng lực này bổ sung hỗ trợ cho nhau
d) Cấu trúc năng lực
- Về bản chất, năng lực là khả năng chủ thể kết hợp một cách linh hoạt và
có tổ chức hợp lí các kiến thức, kĩ năng, thái độ, giá trị, động cơ, nhằm đáp
Trang 6ứng yêu cầu phức tạp của hoạt động, đảm bảo cho hoạt động đó có chất lượngtrong bối cảnh (tình huống) nhất định;
- Về thành phần cấu tạo, năng lực được cấu thành bởi các thành tố: kiếnthức, kĩ năng, thái độ và giá trị, tình cảm, động cơ cá nhân, tư chất,
3 Hoạt động trải nghiệm trong chương trình giáo dục phổ thông
a) Khái niệm “Hoạt động trải nghiệm”
- Học có bản chất hoạt động Hoạt động vừa là điều kiện vừa là phươngthức của việc học Học từ trải nghiệm là quá trình học theo đó kiến thức, nănglực được tạo ra thông qua việc chuyển hóa kinh nghiệm Học từ trải nghiệmluôn gắn với kinh nghiệm và cảm xúc các nhân Để phát triển sự hiểu biết khoahọc, chúng ta có thể tác động vào nhận thức của trẻ, nhưng để hình thành vàphát triển năng lực, phẩm chất trẻ phải được trải nghiệm
- Hoạt động trải nghiệm theo định hướng của chương trình giáo dục phổthông mới: Trải nghiệm là hoạt động được coi trọng trong từng môn học, đồngthời trong kế hoạch giáo dục cũng bố trí các hoạt động trải nghiệm riêng; mỗihoạt động này mang tính tổng hợp của nhiều lĩnh vực giáo dục, kiến thức, kĩnăng khác nhau Hoạt động trải nghiệm khác với hoạt động ngoài giờ lên lớp,không chỉ vì nội hàm triết lí đã thay đổi mà còn nhấn mạnh đến sự thay đổi nhậnthức, ý thức về cái mới của Hoạt động trải nghiệm Trong Hoạt động trảinghiệm, “trải nghiệm” là phương thức giáo dục và “sáng tạo” là mục tiêu giáodục
- Bên cạnh việc hình thành và phát triển các phẩm chất và năng lực chungcủa chương trình giáo dục, hoạt động trải nghiệm còn tập trung hình thành, pháttriển các năng lực đặc thù cho học sinh, như:
- Năng lực tổ chức hoạt động, năng lực tổ chức và quản lí cuộc sống,năng lực tự nhận thức và tích cực hoá bản thân, năng lực định hướng và lựachọn nghề nghiệp Nội dung hoạt động trải nghiệm được xây dựng thành cácchủ đề mang tính chất mở và tương đối độc lập với nhau để học sinh và nhàtrường lựa chọn, tổ chức thực hiện một cách phù hợp, hiệu quả
b) Yêu cầu của hoạt động trải nghiệm
- Một hoạt động trải nghiệm cơ bản phải đảm bảo các yêu cầu sau
- Nội dung hoạt động trải nghiệm mang tính tích hợp;
- Hình thức học qua hoạt động trải nghiệm cần đa dạng;
- Hoạt động tạo cơ hội cho tất cả học sinh được tự do sáng tạo;
- Hoạt động trải nghiệm đòi hỏi sự phối hợp nhiều lực lượng giáo dụctrong và ngoài nhà trường;
- Hoạt động trải nghiệm hỗ trợ trang bị những kinh nghiệm mà các hìnhthức học tập khác không thực hiện được
Trang 7Tóm lại, học từ trải nghiệm là một phương thức học hiệu quả, giúp hìnhthành năng lực cho học sinh.
4 Hoạt động trải nghiệm phát triển năng lực sáng tạo
a) Khái niệm sáng tạo
- “Sáng tạo” hay còn gọi là năng lực sáng tạo được sử dụng đồng nghĩavới nhiều thuật ngữ khác như: sự sáng tạo, tư duy hay óc sáng tạo, sản phẩm haynhân cách sáng tạo, mang một nghĩa chung là sự sản xuất, tạo ra, sinh ra mộtcái gì đó mà trước đây chưa hề có, chưa tồn tại;
b) Đặc điểm của sáng tạo là
- Tính mềm dẻo, linh hoạt;
- Tính lưu loát, trôi chảy;
- Khả năng đưa ra nhiều đáp án khác nhau;
- Khả năng đưa ra những hành động độc đáo và khác biệt;
- Khả năng làm việc độc lập, ít chờ đợi nhắc nhở của giáo viên;
- Khả năng tranh luận, đặt ra câu hỏi và chịu khó lắng nghe;
- Khả năng linh hoạt trong sử dụng ngôn ngữ;
- Khả năng nhạy cảm với cảm xúc của người khác;
- Dễ hòa đồng và giao tiếp tự nhiên với mọi người;
- Bình tĩnh, kiên trì khi chơi và giải quyết vấn đề
5 Thiết kế hoạt động trải nghiệm trong dạy học cấp trung học cơ sở.
- Các bước thiết kế hoạt động trải nghiệm
Bước 1: Đặt tên cho hoạt động
- Yêu cầu: rõ ràng, chính xác, ngắn gọn, phản ánh được chủ đề và nộidung của hoạt động, tạo được ấn tượng ban đầu cho học sinh
Bước 2: Xác định mục tiêu của hoạt động
- Khi xác định mục tiêu cần phải trả lời các câu hỏi sau:
+ Hoạt động này có thể hình thành cho học sinh những kiến thức ở mức
độ nào? ;
+ Những kĩ năng, năng lực nào có thể được hình thành ở học sinh và cácmức độ đạt được sau khi tham gia hoạt động ?;
Trang 8+ Những thái độ, giá trị nào có thể được hình thành hay thay đổi ở họcsinh sau hoạt động?
Bước 3: Xác định nội dung và hình thức của hoạt động
- Căn cứ vào chủ đề, mục tiêu đã xác định, điều kiện hoàn cảnh cụ thể vàkhả năng của học sinh để xác định nội dung phù hợp cho các hoạt động, cần liệt
kê đầy đủ các nội dung hoạt động phải thực hiện, từ đó lựa chọn hình thức hoạtđộng tương ứng Có thể trong một hoạt động nhưng có nhiều hình thức khácnhau được thực hiện đan xen hoặc trong đó có một hình thức nào đó là trung
tâm, còn hình thức khác là phụ trợ
Bước 4: Chuẩn bị hoạt động
Giáo viên và học sinh cùng tham gia công tác chuẩn bị
- Đối với giáo viên:
+ Nắm vững các nội dung và hình thức hoạt động đã được xác định và dựkiến tiến trình hoạt động;
+ Dự kiến những phương tiện, điều kiện cần thiết để hoạt động có thểđược thực hiện một cách có hiệu quả Cần khai thác những phương tiện, điềukiện sẵn có của nhà trường, huy động sự góp sức của học sinh và gia đình họcsinh, cần phối hợp với các cơ quan, đơn vị, tổ chức ở địa phương để có sự trợgiúp, cần đảm bảo tính khả thi và tính tiết kiệm;
+ Dự kiến phân công nhiệm vụ cho các tổ, nhóm hay cá nhân và thời gianhoàn thành công tác chuẩn bị;
+ Dự kiến thời gian, địa điểm tổ chức hoạt động, những lực lượng thamgia hoạt động;
+ Dự kiến những hoạt động của giáo viên và học sinh với sự tương táctích cực trong quá trình tổ chức hoạt động
- Về phía học sinh: Khi được giao nhiệm vụ, tập thể lớp, các tổ, nhóm cầnbàn bạc một cách dân chủ và chủ động phân công những công việc cụ thể chotừng cá nhân, tổ và nhóm, trao đổi, bàn bạc để xây dựng kế hoạch triển khaicông tác chuẩn bị Trong quá trình đó, giáo viên cần tăng cường sự theo dõi,kiểm tra và giúp đỡ kịp thời, giải quyết những vướng mắc để hoàn thành tốtkhâu chuẩn bị, tránh phó mặc hoặc qua loa, đại khái
Bước 5: Lập kế hoạch
- Lập kế hoạch rất quan trọng đối với việc thiết kế hoạt động trải nghiệm.Lập kế hoạch để thực hiện tức là tìm các nguồn lực (nhân lực - vật lực - tài liệu)
và thời gian, không gian, cần cho việc hoàn thành các mục tiêu
Bước 6: Thiết kế chi tiết hoạt động
- Trong bước này, cần phải xác định có bao nhiêu việc cần phải thựchiện? Nội dung của mỗi việc đó ra sao? Tiến trình và thời gian thực hiện các
Trang 9việc đó như thế nào? Công việc cụ thể cho các tổ, nhóm, các cá nhân Yêu cầucần đạt được của mỗi việc
Bước 7: Kiểm tra, điều chỉnh và hoàn thiện chương trình hoạt động Rà
soát, kiểm tra lại nội dung, trình tự, thời gian thực hiện cho từng việc; xem xéttính hợp lí, khả năng thực hiện và kết quả cần đạt được
II CƠ SỞ THỰC TIỄN
1 Vai trò của việc dạy môn Tin học hiện nay
Ở nhà trường phổ thông, môn Tin học đóng một vai trò đặc biệt quantrọng, giúp cho học sinh (HS) hình thành và phát triển năng lực sử dụng côngnghệ thông tin và truyền thông (ICT) Cụ thể hơn, môn Tin học góp phần hìnhthành và phát triển các năng lực sau ở HS:
- Năng lực sử dụng, quản lí các công cụ của ICT, khai thác các ứngdụng thông dụng khác của ICT;
- Năng lực nhận biết và ứng xử trong sử dụng ICT phù hợp với chuẩnmực đạo đức, văn hoá của xã hội Việt Nam;
- Năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề một cách sáng tạo với sự hỗtrợ của các công cụ ICT, bao gồm tư duy thuật toán, lập trình, điều khiển và tựđộng hoá;
- Năng lực khai thác các ứng dụng, các dịch vụ của công nghệ kĩ thuật
số của môi trường ICT để học tập có hiệu quả ở các lĩnh vực khác nhau;
- Năng lực sử dụng các công cụ và môi trường ICT để chia sẻ thông tin,hợp tác với mọi người
- Trong hệ thống các môn học ở trường phổ thông, Tin học đóng vaitrò như một công cụ tạo môi trường và hỗ trợ trong việc giảng dạy các bộmôn khác, góp phần làm tăng hiệu quả giáo dục; Giúp cho các môn học khác
có thể cập nhật liên tục những kiến thức mới nhất của xã hội
Tin học tạo ra môi trường thuận lợi cho học tập suốt đời và học từ xa,làm cho việc trang bị kiến thức, kĩ năng và hình thành nhân cách cho HSkhông chỉ được thực hiện trong khuôn khổ của nhà trường mà có thể đượcthực hiện ở mọi nơi mọi lúc
2 Thực trạng dạy và học môn Tin học tại trường THCS Nguyễn Văn Linh
Trường THCS Nguyễn Văn Linh nằm trên địa bàn thôn Nhơn Thọ 2 xãHòa Phước huyện Hòa Vang Thành phố Đà Nẵng [1,2] Năm học 2019-2020, nhàtrường có 772 học sinh tương ứng với với 20 lớp, môn Tin học được đưa vàogiảng dạy ở 2 khối lớp 6 và 7 với 407 học sinh Đươc sự quan tâm của các cấplãnh đạo, nhà trường được trang bị phòng bộ môn Tin học với 33 máy tính kếtnối mạng thuận tiện cho việc dạy học, được Sở GD ĐT thành phố công nhậnphòng bộ môn đạt chuẩn vào năm 2019[3] Với 1 giáo viên chuyên môn chính làTin học còn lại là giáo viên môn Toán được phân công dạy
Trang 10Công tác giảng dạy môn Tin học trong những năm qua tuy có đổi mớinhiều phương pháp dạy học tích cực tuy chưa đáp ứng nhu cầu thực tiễn Cácphương pháp dạy học còn mang tính hình thức, bước đầu mà chưa đi vào chiềusâu.
Số lượng giáo viên còn hạn chế (1 giáo viên biên chế Tin học), bản thânchưa dành nhiều thời gian nghiên cứu, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ nênchưa thật sự đổi mới trong phương pháp Điều kiện kinh tế địa phương còn gặpnhiều khó khăn nên đa số phụ huynh học sinh chưa thật sự quan tâm đầu tư chocon cái trong việc học đặc biệt môn tin học
Mặt khác, Tin học là một môn học tương đối mới, được chính thức đưavào chương trình đào tạo không lâu Đối với các em Tiểu học và Trung học Cơ
sở, Tin học là môn học tự chọn, đây không phải là môn học chính thức, chính vìvậy, các em có trình độ không đồng đều, có em đã được học Tin học trước đó,
có em chưa Điều đó, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo
Do vậy, để học sinh hứng thú với môn học thì cách hiệu quả nhất là pháthuy tính tích cực của các em trong mỗi bài giảng, hướng cho các em chủ độngtham gia vào quá trình thực hiện mục tiêu giáo dục của từng bài Ngoài raphương pháp giảng dạy truyền thống hiện nay chưa có sự liên kết chặt chẽ vớinhau tách rời từng phương diện kiến thức của từng môn học, học sinh hoạt độngchưa tích cực, hiệu quả đem lại cũng chưa cao
Chính vì lẽ đó, dạy học theo quan điểm phát huy năng lực học sinh là xuhướng tất yếu của dạy học hiện đại, là biện pháp để tích cực hoá hoạt động nhậnthức của học sinh Học sinh được rèn luyện thói quen tư duy, nhận thức vấn đềmột cách có hệ thống và logic thông qua kiến thức của nhiều môn liên quan đếnmột chủ đề nhất định trong thực tiễn Qua đó học sinh cũng thấy được mối quan
hệ biện chứng giữa các kiến thức được học trong chương trình, vận dụng cáckiến thức lí thuyết và các kĩ năng thực hành, đưa được những kiến thức về cácmôn học mói chung và tin học nói riêng quá trình tạo lập kiến thức một cáchhiệu quả
III BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Minh hoạ hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Tin học khối lớp 6 theo định hướng phát triển năng lực
a) Cách thức tổ chức Hoạt động trải nghiệm
Căn cứ vào mỗi chủ đề dạy học và bối cảnh cụ thể có thể đề xuất, thiết kếcác hoạt động trải nghiệm khác nhau Trong khuôn khổ bài viết, bản thân chỉđưa ra một ví dụ minh họa trong dạy học Tin học khối lớp 6
Trong Chương IV SOẠN THẢO VĂN BẢN Từ Bài 13 đến hết Bài 20,
các em sẽ được học những kiến thức liên quan đến soạn thảo văn bản như:
- Soạn thảo văn bản đơn giản;
- Chỉnh sửa văn bản;
Trang 11- Đinh dạng văn bản, định dạng đoàn văn bản;
- Trình bày văn bản và in;
- Thêm hình ảnh để minh họa;
- Trình bày cô đọng bằng bảng;
Từ những kiến thức đó, giáo viên sẽ hướng dẫn học sinh tham gia hoạtđộng trải nghiệm thực tế và hoàn thành một sản phẩm là một trang quảng cáo dulịch giới thiệu về địa điểm (gồm văn bản và hình ảnh minh họa) mà các em đãđược tham gia trải nghiệm thực tế trước đó
b) Các bước xây dựng Hoạt động
Việc thiết kế hoạt động trải nghiệm trong môn Tin học khối 6 chủ đề
“Soạn thảo văn bản” được tiến hành theo các bước sau:
Bước 1: Đặt tên cho hoạt động
- Tên chủ đề hoạt động: dựa vào nội dung kiến thức, giáo viên lựa chọnhoạt động thiết kế Panol nhằm giới thiệu những địa điểm văn hóa lịch sử địa
phương Giáo viên đặt tên hoạt động: “Du lịch quê em”.
Bước 2: Xác định mục tiêu của hoạt động
Sau khi học sinh học xong nội dung Chương IV SOẠN THẢO VĂN
BẢN
Mục tiêu của hoạt động trải nghiệm đó là:
- HS được vận dụng kiến thức, kĩ năng soạn thảo văn bản vào giải quyếtcác tình huống cụ thể là thiết kế một trang quảng cáo địa danh du lịch địaphương;
- HS ôn lại các Lệnh trong phần mềm MS Word đã được học ở các bàitrước và vận dụng linh hoạt trong từng tình huống cụ thể là thiết kế Panol như:
+ Soạn thảo văn bản đơn giản;
+ Chỉnh sửa văn bản;
+ Đinh dạng văn bản, định dạng đoàn văn bản;
+ Trình bày văn bản và in;
+ Thêm hình ảnh để minh họa;
+ Trình bày cô đọng bằng bảng;
- Qua đó học sinh sẽ rèn luyện kĩ năng soạn thảo văn bản;
- HS có thái độ say mê, hứng thú, tự tin nghiên cứu khám phá môn Tin học nói riêng và trong học tập nói chung;
- Phát triển năng lực giao tiếp, hợp tác, tự học, giải quyết vấn đề