TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂNKHOA QUẢN TRỊ KINH DOANHĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC PHẦN VĂN HÓA DOANH NGHIỆPVăn hóa doanh nghiệp là một hệ thống các giá trị, các chuẩn mực, các quan niệm và hành vi của doanh nghiệp, chi phối hoạt động của mọi thành viên trong doanh nghiệp và tạo nên bản sắc kinh doanh riêng của doanh nghiệp.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC PHẦN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Biên soạn: Đào Trà An
~07/2021~
⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙⸙
Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống các giá trị, các chuẩn mực, các quan niệm và hành vi của doanh nghiệp, chi phối hoạt động của mọi thành viên trong doanh nghiệp và tạo nên bản sắc kinh doanh riêng của doanh nghiệp
Câu 1 Thế nào là phương pháp Quản lý bằng Văn hóa doanh nghiệp? Minh họa từ thực tiễn?
Quản lý bằng Văn hoá doanh nghiệp là sử dụng các nội dung của văn hoá doanh nghiệp trong việc quản lý và điều hành các hoạt động trong doanh nghiệp, trong đó các nội dung văn hoá doanh nghiệp đặc trưng của một tổ chức được lồng ghép vào trong các phương pháp quản lý và điều hành truyền thống Các công cụ của Quản lý bằng VHDN là những thành quả phát triển về lý thuyết quản lý hiện đại trong thời gian dài được áp dụng vào quản lý doanh nghiệp
Trong quản lý bằng VHDN, đối tượng quản lý là mối quan hệ con người trong mọi lĩnh vực của hoạt động sản xuất kinh doanh Trong VHDN, con người được hiểu không chỉ giới hạn ở những đối tượng bên trong mà cả những đối tượng hữu quan bên ngoài doanh nghiệp Mối quan hệ tốt đẹp được xây dựng không chỉ với những đối tượng bên trong mà với cả những đối tượng bên ngoài dn
Trong Quản lý bằng Văn hoá doanh nghiệp, tư tưởng, ước muốn, mục tiêu về văn hoá doanh nghiệp của một tổ chức/doanh nghiệp phải được diễn đạt dưới hình
Trang 2thức các nội dung, phương tiện, công cụ có thể sử dụng trong quản lý các hoạt động hằng ngày của tổ chức và cá nhân một cách thuận lợi
Những nội dung Văn hóa doanh nghiệp được lồng ghép vào trong các biện pháp quản lý để đạt được những thay đổi quan trọng về nhận thức và hành động của các thành viên tổ chức Có thể mô tả tiến trình này như sau:
Giá trị: Tầm nhìn, Sứ mệnh, Giá trị cốt lõi
Triết lý: Triết lý kinh doanh, phong cách đặc trưng (hình tượng bên ngoài)
Cách vận dụng:
- Các chuẩn mực hành vi (Code Of Conduct – COC),
- Lời hứa – Cam kết – Giao ước,
- Khuôn mẫu hành vi điển hình (hình tượng bên trong),
- Phương châm/ Phương pháp/ Công cụ điều hành
Thể hiện nội dung: Tài liệu VHDN, Các biểu trưng trực quan
→ Minh họa thực tiễn:
Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) luôn tự hào trong việc đi đầu quản lý bằng văn hóa doanh nghiệp Xuyên suốt quá trình phát triển, các giá trị văn hóa mang bản sắc EVNNPT được hình thành, thấm sâu và chi phối tình cảm, suy nghĩ, hành vi của con người EVNNPT và từ đó góp phần tạo dựng lên phương pháp quản lý bằng văn hóa doanh nghiệp được áp dụng trên phạm vi toàn EVNNPT, bao gồm Cơ quan Tổng công ty, các ban quản lý dự án, các công ty truyền tải điện, các truyền tải điện, các đội truyền tải điện, các trung tâm vận hành, các trạm biến áp, Công ty Dịch vụ kỹ thuật truyền tải điện, các trung tâm dịch vụ
kỹ thuật, các đội dịch vụ kỹ thuật
1 Sứ mệnh: Đảm bảo truyền tải điện an toàn, liên tục, ổn định cho các hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội, an ninh, quốc phòng và thị trường điện Việt Nam
Trang 32 Tầm nhìn: Vươn lên hàng đầu châu Á trong lĩnh vực truyền tải điện
3 Khẩu hiệu (slogan): Truyền niềm tin
4 Hệ thống giá trị cốt lõi:
- Tuân thủ: Các tổ chức và cá nhân trong EVNNPT luôn tuân thủ pháp luật và các quy định, quy trình, quy chế của EVNNPT
- Tôn trọng: Các tổ chức và cá nhân trong EVNNPT luôn tôn trọng sự điều hành, chỉ đạo và các ý kiến của cấp trên; tôn trọng các đối tác và các cơ quan liên
quan Đánh giá đúng mức, tôn trọng các cá nhân, đề cao tính nhân văn, lòng vị tha
và luôn có ý thức tạo ra môi trường làm việc lành mạnh
- Trách nhiệm: Các tổ chức và cá nhân trong EVNNPT luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, không quản ngại khó khăn, gian khổ để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao EVNNPT cam kết làm tròn trách nhiệm của mình, luôn hành động vì lợi ích quốc gia
và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)
- Tận tâm: Các tổ chức và cá nhân trong EVNNPT luôn cố gắng mang hết sức lực
và trí tuệ để giải quyết công việc hiệu quả, sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn, thách thức để đạt được mục tiêu đề ra; luôn hanh động vì lợi ích và sự phát triển của EVNNPT
- Tin tưởng: Các tổ chức và cá nhân trong EVNNPT luôn đoan kết, thống nhất, tự hào là thành viên của EVNNPT và tin tưởng vào tương lai phát triển của EVNNPT
5 Mục tiêu chiến lược
Năm 2020: EVNNPT trở thành một trong bốn tổ chức truyền tải điện hàng đầu ASEAN
Trang 4Năm 2025: EVNNPT trở thành một trong các tổ chức truyền tải điện thuộc 10 nước hàng đầu châu Á
Năm 2030: EVNNPT đạt trình độ tiên tiến trên thế giới trong lĩnh vực truyền tải điện
6 Chuẩn mực đạo đức
- Đề cao tính nhân văn, coi trọng lòng nhân ái
- Giữ gìn và phát huy truyền thống đoàn kết, thống nhất
- Đảm bảo tính tuân thủ, thể hiện sự tôn trọng
- Nêu cao tinh thần trách nhiệm, tận tâm với công việc
- Luôn lạc quan và tin tưởng
7 Bộ quy tắc ứng xử
Đối với Đảng, Nhà nước và Chính phủ
- Nghiêm túc thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; các nghị định, quyết định, văn bản chỉ đạo của Chính phủ
- Đảm bảo truyền tải điện an toàn, liên tục, ổn định cho các hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội, an ninh, quốc phòng và thị trường điện Việt Nam
Đối với các bộ và cơ quan ngang bộ
- Nghiêm túc thực hiện chỉ đạo của các bộ, cơ quan ngang bộ
- Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng của các bộ, cơ quan ngang bộ để giải quyết công việc nhanh và hiệu quả
Đối với địa phương
- Thực hiện tốt các quy định của địa phương, tích cực tham gia, đóng góp cho các phong trào, hoạt động xã hội của địa phương
Trang 5- Chủ động xây dựng mối quan hệ mật thiết, gắn bó, tạo sự đồng thuận, ủng hộ từ cấp ủy đảng, chính quyền và nhân dân địa phương đối với các hoạt động của EVNNPT
Đối với Tập đoàn Điện lực Việt Nam
- Chấp hành nghiêm túc các quy định, chỉ đạo, hướng dẫn của EVN Nỗ lực cao nhất để
hoàn thanh tốt nhiệm vụ EVN giao
- Luôn giữ gìn, bảo vệ uy tín, thương hiệu và hình ảnh của EVN
Đối với đối tác
- Xây dựng quan hệ hợp tác trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau, hướng đến sự hợp tác lâu dài và cùng phát triển
- Mọi giao dịch, ký kết hợp tác được thực hiện trên tinh thần tuân thủ pháp luật, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các bên
- Thái độ giao tiếp lịch sự, thân thiện, đúng mực, nỗ lực hoàn thành giao dịch nhanh và hiệu quả
Ứng xử với đồng nghiệp
- Nhiệt tình giúp đỡ đồng nghiệp trong công việc Sẵn sàng tiếp nhận các ý kiến góp ý của đồng nghiệp để hoàn thiện bản thân
- Tôn trọng, lắng nghe, cùng nhau chia sẻ kk và tận hưởng thành công với đồng nghiệp
- Quan tâm, tìm hiểu, chia sẻ và giúp đỡ cán bộ công nhân viên EVNNPT gặp khó khăn, bất trắc
Ứng xử với bên ngoài
- Khi tiếp xúc với các tổ chức và cá nhân ngoai EVNNPT, mỗi cán bộ công nhân
Trang 6viên đều là đại diện cho những giá trị văn hóa của EVNNPT và con người EVNNPT
- Có ý thức bảo vệ lợi ích, uy tín và hình ảnh của EVNNPT Kiên quyết phản đối
và đấu tranh với các hành vi gây tổn hại đến EVNNPT
8 Văn hóa giao tiếp
- Văn hóa đung giờ
- Văn hóa chao hỏi
- Văn hóa danh thiếp
- Văn hóa bắt tay
- Văn hóa làm việc
- Văn hóa hội họp
- Văn hóa góp ý
- Văn hóa lắng nghe
- Văn hóa giới thiệu và
tự giới thiệu
- Văn hóa nói chuyện
và trao đổi
Câu 2 Những thuận lợi và khó khăn khi xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay? Minh họa từ thực tiễn?
Thuận lợi
- Về mặt định hướng, các văn kiện của Đảng về kinh tế và văn hóa đều hết sức chú trọng đến việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp trong các doanh nghiệp nói chung
- Giao lưu, hội nhập về kinh tế và văn hóa đã tạo nên sức mạnh liên kết, phối hợp giữa các doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài, tạo nên những biến đổi về chất trong hoạt động của các doanh nghiệp trong nước
- Sự cởi mở về tinh thần kinh doanh, môi trường kinh doanh được khuyến khích trong tất cả các thành phần kinh tế
- Về cơ bản, pháp luật, chính sách cho việc đổi mới và phát triển doanh nghiệp ở nước ta là đồng bộ và tương đối đầy đủ Chỉ cần tuân thủ đúng đắn trên cơ sở sáng tạo tùy thuộc vào đặc điểm thực tiễn, doanh nghiệp ở nước ta có đủ điều kiện thuận lợi về hành lang pháp lý
- Không ít doanh nghiệp ở Việt Nam đã có thời gian hoạt động khá lâu, đã xây dựng được triết lý và chiến lược kinh doanh mang đậm sắc thái văn hóa Việt Nam
Trang 7- Đại đa số các doanh nghiệp Việt Nam đề cao và tuân thủ một trong những tiêu chí quan trọng của kinh doanh: giữ chữ tín Đây cũng là đặc trưng truyền thống trong kinh doanh nói chung và kinh doanh ở Việt Nam nói riêng
- Ngoài triết lý kinh doanh và chiến lược phát triển doanh nghiệp, các doanh nghiệp Việt Nam đều có được văn hóa đạo đức và văn hóa ứng xử phù hợp trong phát triển doanh nghiệp và kinh doanh sản phẩm dựa trên nền tảng văn hóa truyền thống
- Doanh nhân và doanh nghiệp Việt Nam có khả năng dễ nắm bắt và tiếp thu cái mới, linh hoạt, thích ứng nhanh với sự biến đổi của tự nhiên, xã hội và những nhân
tố bên ngoài
Khó khăn
- Dù rằng ở nước ta, đường lối, hành lang pháp lý, chính sách phát triển doanh nghiệp đã rất rõ ràng, song sự thiếu hụt và lỏng lẻo về thể chế là điều có thể nhận
ra
- Tính đa dạng của cạnh tranh kinh doanh trong và ngoài nước, với những sắc thái nhiều khi mâu thuẫn và cực đoan: có loại kinh doanh tôn trọng giá trị văn hóa, môi trường và con người, có loại kinh doanh bất chấp thủ đoạn vì lợi nhuận…
- Bản thân việc tìm hiểu những khái niệm văn hóa doanh nghiệp, văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nhân từ truyền thống đến hiện đại mới đang ở bước khởi động, lại chưa thực sự thống nhất quan điểm
- Tính lưỡng diện của văn hóa doanh nghiệp, văn hóa kinh doanh ở Việt Nam, khiến các doanh nghiệp, ngoài việc thể hiện những mặt mạnh và yếu tố tích cực, đang ngày càng bộc lộ những mặt yếu và yếu tố tiêu cực
- Nhiều doanh nghiệp chưa thực sự coi trọng việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp
mà chỉ coi trọng hoạt động kinh doanh và hiệu quả kinh doanh
- Phần lớn doanh nghiệp chưa thực sự chú trọng một cách có hiệu quả trong việc quảng bá, xây dựng, tôn vinh thương hiệu của doanh nghiệp mình Tầm quan trọng
Trang 8của thương hiệu, với tư cách một sản phẩm văn hóa, một biểu trưng văn hóa, vẫn bị coi nhẹ
- Tiêu chuẩn xây dựng văn hóa doanh nghiệp ở mỗi doanh nghiệp còn chung chung, thiếu tính cụ thể và đồng bộ
- Tình trạng doanh nghiệp tách khỏi cộng đồng, không thân thiện hay đối đầu với cộng đồng là một thực tế Văn hóa doanh nghiệp ấy, cũng vì thế mà tách khỏi văn hóa cộng đồng
- Phần lớn doanh nghiệp chưa thực coi trọng khía cạnh tâm linh của văn hóa doanh nghiệp, nói đơn giản là lối văn hóa, nếp văn hóa Việc chưa có được một tín tưởng này dẫn đến nhiều hệ quả khiến doanh nghiệp khó có thể xây dựng VHDN
→ Minh họa thực tiễn: Vingroup và Viettel
Câu 3 Mối liên hệ giữa Văn hóa doanh nghiệp và vấn đề xây dựng, phát triển thương hiệu của doanh nghiệp Minh họa từ thực tiễn?
“Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh trong bối cảnh kinh tế thị trường luôn là yếu tố then chốt, quyết định sự thành bại cũng như khẳng định thương hiệu bền vững của mỗi doanh nghiệp”
“Thương hiệu được hình thành từ cách hành xử, ứng xử của con người trong công ty Cách hành xử, ứng xử phụ thuộc vào cách những con người ấy tư duy Cách tư duy phụ thuộc vào văn hóa của công ty, của đất nước ấy Vì thế, văn hóa là nền tảng của thương hiệu và ảnh hưởng sâu sắc tới sức cạnh tranh của doanh nghiệp”
Thương hiệu và VHDN có mối quan hệ tương hỗ và cộng sinh chặt chẽ, trực tiếp và mạnh mẽ VHDN sản sinh năng lượng cho thương hiệu, tạo ra và củng cố thương hiệu Thương hiệu là giá trị cốt lõi của VHDN VHDN tạo nên linh hồn của thương hiệu và sự khác biệt về giá trị của doanh nghiệp Trong VHDN, những giá trị hữu hình và vô hình luôn đan xen và bổ trợ lẫn nhau ngay từ đầu để hỗ trợ
Trang 9cho thương hiệu, tạo được sự tin tưởng của nhân viên đối với cấp lãnh đạo, cũng như đối với sản phẩm của DN
Xây dựng thương hiệu nghĩa là tạo dựng một hình ảnh ra bên ngoài doanh nghiệp, nhưng thương
hiệu không chỉ đơn giản là cách đặt tên hay biểu trương logo Xây dựng và quảng
bá thương hiệu không đơn giản và chỉ thu hẹp trong hoạt động bỏ tiền thuê thiết kế logo ấn tượng, tăng cường quảng cáo và lạm dụng truyền thông, không trung thực
về thành phần, công dụng sản phẩm; quảng cáo bỏ sót thông tin theo kiểu “mập mờ”, cũng như các chiêu trò quảng cáo sản phẩm quá mức và thiếu thẩm mỹ thì khó làm nên thương hiệu bền vững Xây dựng thương hiệu đã khó, giữ vững được thương hiệu càng khó hơn Thương hiệu là kết quả hội tụ của toàn bộ quy trình tạo
ra sản phẩm, sứ mệnh, tầm nhìn chiến lược kinh doanh, đạo đức kinh doanh, phong cách ứng xử với khách hàng và trách nhiệm xã hội của DN Thương hiệu là niềm tự hào và là tài sản lớn, đại diện cho giá trị và VHDN, mang lại tinh thần cho đôi ngũ nhân viên, nền tảng bảo đảm cho doanh nghiệp cạnh tranh thành công và phát triển trong tương lai Thương hiệu là vô hình, nhưng lại tạo ra những lợi ích bền vững cho DN
Giá trị của thương hiệu và giá trị VHDN là to lớn, nhưng khó đo lường và dễ mất đi Một thương hiệu mạnh là thương hiệu cung cấp những trải nghiệm nhất quán cho người tiêu dùng trong dài hạn; Đặc biệt, khách hàng sễ mất tin tưởng vào thương hiệu khi những nhân viên và hành vi với danh nghĩa thương hiệu gây cho
họ các ấn tượng xấu Bởi vậy, đầu tư phát triển VHDN gắn với xây dựng và quảng
bá, bảo vệ thương hiệu là việc làm thường xuyên và tinh tế, cả vĩ mô và vi mô trong toàn bộ đời sống và phát triển của doanh nghiệp
VHDN là nền tảng quyết định sự phát triển bền vững của từng doanh nghiệp
và của cả nền kinh tế trong thời kỳ hội nhập quốc tế Một thương hiệu tốt không chỉ là tài sản của doanh nghiệp, mà còn là tài sản của quốc gia Việc phát triển
Trang 10VHDN gắn với xây dựng thương hiệu của mỗi DN là một quá trình, trong đó, DN vừa coi trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm giá thành sản phẩm và tăng tiện ích cho khách hàng, vừa quan tâm xây dựng và quảng bá thương hiệu của mình VHDN làm nên thương hiệu và quyết định sự thành bại của mỗi doanh nghiệp Phát triển VHDN gắn với xây dựng thương hiệu DN luôn đòi hỏi sự nhận thức đầy đủ và đề cao đạo đức doanh nhân Khi doanh nghiệp chỉ vì lợi nhuận, chú trọng đến kết quả kinh doanh trước mắt, mà không quan tâm đến hình ảnh và bất chấp đạo đức kinh doanh, quyền lợi khách hàng thì dù là thương hiệu lâu năm và nổi tiếng trên thị trường, có vẻ bề ngoài thành công trong kinh doanh hay hoạt động đối ngoại cũng sớm muộn thất tín và phá sản
Phát triển VHDN gắn với xây dựng, bảo vệ và quảng bá thương hiệu quyết định sự tồn tại và phát triển bền vững của mỗi doanh nghiệp Đặc biệt, điểm nhấn cần có cho thương hiệu và VHDN Việt là tôn trọng “chữ tín”, “tính liên kết” và trách nhiệm cộng đồng; lòng tự hào, tự trọng và tự tôn dân tộc trong hoạt động kinh doanh như một chuẩn mực chung DN nào xây dựng được VHDN tốt thể hiện trách nhiệm xã hội, trách nhiệm với người lao động và người tiêu dùng cũng luôn là DN
có thương hiệu, uy tín, hình ảnh thành công…
→ Minh họa thực tiễn:
Viettel là Tập đoàn Viễn thông và Công nghệ thông tin lớn nhất Việt Nam, trực thuộc quản lý bởi bộ Quốc Phòng Vào năm 2012, Viettel lọt top 15 các công
ty viễn thông toàn cầu về số lượng thuê bao Năm 2016, theo Branding Finance và Mibranding, Viettel xếp thứ 2 trong số 50 thương hiệu giá trị nhất Việt Nam, trị giá
973 triệu USD; một trong 5 thương hiệu viễn thông hoạt động hiệu quả nhất ASEAN; xếp thứ 93 trong 500 thương hiệu viễn thông mạnh nhất thế giới Phải nói rằng, Viettel đã xây dựng thương hiệu rất thành công