Chính vì vậy, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa giữa cộng đồng du lịch địa phương và du lịch là việc làm rất cần thiết, bởi vì chính những người dân địa phương là là yếu tố chủ chốt trọn
Trang 1TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-R
BÁO CÁO GIỮA KỲ
MÔN: XÃ HỘI HỌC DU LỊCH
ĐỀ TÀI: “MỐI QUAN HỆ GIỮA CỘNG ĐỒNG DU LỊCH ĐỊA PHƯƠNG
VÀ DU LỊCH TỪ GÓC ĐỘ XÃ HỘI HỌC”
GVGD: TẠ XUÂN HOÀI NHÓM SINH VIÊN THỰC HIỆN:
1 PHẠM QUỲNH NHI ( NT) 31900765 19030501
3 HUỲNH THỊ NGỌC ỬNG 31900623 19030502
4 VÕ THỊ HOÀI TRÂM 31901030 19030501
5 BÙI TRẦN THẢO VY 31900634 19030502
TP Hồ Chí Minh, tháng 03 năm 2021
MỤC LỤC
Trang 2MỤC LỤC 2
A - MỞ ĐẦU 4
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 4
2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU: 4
3 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 5
4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5
B- NỘI DUNG CHÍNH 5
I TỔNG QUAN VỀ XÃ HỘI HỌC DU LỊCH: 5
1.1 Khái niệm du lịch: 5
1.2 Khái niệm xã hội học du lịch: 5
1.3 Sự ra đời và phát triển của xã hội học du lịch: 6
II TỔNG QUAN VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CỘNG ĐỒNG ĐỊA PHƯƠNG VÀ DU LỊCH: 6
2.1 Khái niệm cộng đồng: 6
2.2 Khái niệm cộng đồng địa phương: 7
2.3 Du lịch cộng đồng: 7
2.3.1 Nhận thức: 8
2.3.2 Quan điểm: 8
2.4 Thực trạng mối quan hệ giữa cộng đồng địa phương và du lịch: 8
2.5 Mối quan hệ giữa cộng đồng địa phương và du lịch 9
2.5.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động du lịch 9
a) Nhân tố thúc đẩy cộng đồng địa phương tham gia vào hoạt động du lịch : 9
b) Rào cản hạn chế sự tham gia của cộng đồng tham gia vào hoạt động du lịch 2.5.2 Ảnh hưởng của du lịch đến cộng đồng địa phương a) Tích cực 10
b) Tiêu cực 11
2.5.3 Vai trò của cộng đồng địa phương trong việc phát triển du lịch 12
2.6 Một số thí dụ điển hình: 13
III NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP : 15
3.1 Nguyên nhân 15
3.2 Giải pháp 17
C- TỔNG KẾT 17
TÀI LIỆU THAM KHẢO 18
Trang 3A - MỞ ĐẦU
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Việt Nam là một quốc gia ven biển nằm ở đông nam lục địa châu Á Đây là quốc gia có tài nguyên du lịch phong phú, đa dạng với hệ thống tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên văn hóa vật thể và phi vật thể bao gồm các di sản thiên nhiên và văn hoá thế giới được UNESCO công nhận, danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, tập tục và lối sống với nét đẹp văn hóa bản địa của các dân tộc Việt Nam trở thành một điểm đến du lịch đầy tiềm năng, hấp dẫn khách du lịch quốc tế và nội địa Du lịch là một trong những ngành kinh tế phát triển nhanh nhất cũng như là ngành công nghiệp tạo ra việc làm lớn nhất trên thế giới Với những chính sách đổi mới của Đảng và nhà nước, ngành Du lịch Việt Nam đã có những bước phát triển với tốc độ tăng trưởng cao Du lịch có vai trò là một ngành kinh tế mũi nhọn, đóng vai trò quan trọng và hiệu quả trong tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội, đảm bảo an ninh
xã hội - an ninh quốc phòng, giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa, bảo vệ môi trường Tuy nhiên, trong quá trình phát triển du lịch còn nảy sinh nhiều mặt tiêu cực như phá hoại cảnh quan môi trường sinh thái, gây sức ép lên tài nguyên thiên nhiên, làm thay đổi bản sắc văn hóa dân tộc, Điều này gây ảnh hưởng lớn tới dân cư địa phương và sự phát triển du lịch của địa phương
Trong bối cảnh ảnh hưởng của dịch bệnh, Covid 19 đã tác động nặng nề đến ngành du lịch ở Việt Nam, làm cho chúng ta nhận thức được tầm quan trọng của du lịch đối với cộng đồng du lịch địa phương Chính vì vậy, việc nghiên cứu mối quan
hệ giữa giữa cộng đồng du lịch địa phương và du lịch là việc làm rất cần thiết, bởi
vì chính những người dân địa phương là là yếu tố chủ chốt trọng việc tham gia phát triển du lịch bền vững, họ cũng đóng vai trò quan trọng việc hình thành và khẳng định thương hiệu du lịch của điểm đến
2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là sự tác động của hoạt động khai thác du lịch lên đời sống của người dân địa phương tại điểm đến du lịch
- Phạm vi nghiên cứu tập trung nghiên cứu mối quan hệ giữa mối quan hệ giữa cộng đồng du lịch địa phương và du lịch về lý luận và thực tiễn Các nghiên cứu thực tiễn
Trang 4được tiến hành tại Sapa- Lào Cai, Hội An- Quảng Nam và An Giang Đây là những nơi có những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể nổi bật và đa dạng
3 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- Tìm hiểu về Khái niệm du lịch, xã hội học du lịch, cộng đồng, cộng đồng địa phương và Du lịch cộng đồng
- Tìm hiểu về mối quan hệ giữa cộng đồng địa phương và du lịch Đưa ra một số giải pháp nhằm phát triển du lịch đi kèm với phát huy các yếu tố tích cực, hạn chế
và giảm thiểu các yếu tố tiêu cực trong mối quan hệ giữa cộng đồng du lịch địa phương và du lịch, góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động du lịch
- Tăng cường quyền lực cho cộng đồng du lịch địa phương trong việc quản lý du lịch, hướng đến phát triển du lịch bền vững
- Góp phần nâng cao nhận thức cho bản thân nhóm nghiên cứu và cộng đồng
4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Phương pháp điều tra, thu thập thông tin của tài liệu, số liệu, …có liên quan đến nội dung và đối tượng nghiên cứu của đề tài từ thực tế xã hội, từ sách báo khoa học,
từ báo cáo của cơ quan quản lý du lịch và chính quyền địa phương, từ internet Từ
đó phân tích, đánh giá tổng hợp các nội dung và đối tượng nghiên cứu một cách khách quan, chính xác
B- NỘI DUNG CHÍNH
I TỔNG QUAN VỀ XÃ HỘI HỌC DU LỊCH:
1.1 Khái niệm du lịch:
“Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi
cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 1 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, khám phá tài nguyên du lịch và hoạt động kết hợp mục đích hợp pháp khác.” 1
1.2 Khái niệm xã hội học du lịch:
Xã hội học du lịch là khoa học nghiên cứu mối quan hệ giữa du lịch và xã hội, cũng như nghiên cứu sự tác động qua lại của các hoạt động du lịch
1 https://marketingdulich.net/du-lich-la-gi-giai-thich-tu-ngu/
Trang 51.3 Sự ra đời và phát triển của xã hội học du lịch:
Xã hội học du lịch là một trong những chuyên ngành khá mới, nổi lên với những nghiên cứu và quan tâm dành cho chuyên ngành du lịch - đây là một trong những lĩnh vực phát triển hết sức sôi động Theo Eril Cohen – nhà xã hội học người Pháp nghiên cứu khoa học về du lịch bắt đầu ở Châu Âu cho biết tác giả L Bodio
đã xuất bản bài báo khoa học đầu tiên về lĩnh vực du lịch vào năm 1899 Tuy nhiên, những công trình khoa học đa phần đều xuất phát tử Đức Có rất nhiều chuyên khảo
du lịch được hình thành từ Đức, đầu tiên phải nhắc đến bài báo của L.von Wiese năm 1930, tiếp theo là công trình nghiên cứu của H.J Knebel năm 1960 “ Cuốn sách về du lịch của Ogilvie xuất bản năm 1933 Hoạt động của khách du lịch : một nghiên cứu kinh tế học là chuyên luận khoa học xã hội đầu tiên trong lĩnh vực này được viết bằng tiếng Anh và sau đó là cuốn sách của Norval về ngành công nghiệp
du lịch xuất bản năm 1936 - Ngành công nghiệp du lịch : Một khảo sát quốc gia và quốc tế ”2 Sau Chiến tranh thế giới thứ 2 du lịch trở nên phát triển mạnh mẽ tuy nhiên những nghiên cứu về du lịch phải đến những năm 1970 mới để lại những ấn tượng đôc đáo bằng những ấn phẩm và công trình khoa học Đầu tiên phải kể đến những chuyên khảo, bài báo của Mac Cannell (Khách du lịch: Một lý thuyết mới về tầng lớp giải trí – xuất bản năm 1976), Cohen (Xã hội học du lịch – 1979) hay Graburn (Nhân học xã hội về du lịch – 1983) Thông qua quá trình hình thành và phát triển có thể nói Châu Âu là quê hương của chuyên ngành Xã hội học du lịch
II TỔNG QUAN VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CỘNG ĐỒNG ĐỊA PHƯƠNG
VÀ DU LỊCH:
2.1 Khái niệm cộng đồng:
Theo xã hội học, cộng đồng là một tập thể những cá nhân có sự tương tác và cùng chia sẻ một môi trường chung Theo truyền thống, “cộng đồng” được hiểu là một tập thể các cá nhân cùng hoạt động tương tác và sống cùng một nơi Từ “cộng đồng” thường được sử dụng để đề cập đến một tập thể với những giá trị chung, những mối liên kết xã hội tại cùng một địa điểm địa lý, thông thường là những
2 ttps://123doc.net/document/3427875-xa-hoi-hoc-du-lich-lich-su-phat-trien-va-cac-chu-de-nghien-cuu-co-ban.htm?fbclid=IwAR2zNSj_NipA39nVjpBzj4x_1F3giNzrP_7M-LJI4FGoTaNujlilbwDuB_
Trang 6không gian xã hội rộng lớn hơn ngôi nhà của họ Từ này cũng có thể được dùng để chỉ cộng đồng quốc gia hoặc cộng đồng tổng thể
Theo Fichter cộng đồng bao gồm 4 yếu tố sau: tương quan cá nhân mật thiết với nhau, mặt đối mặt, thẳng thắn chân tình, trên cơ sở các nhóm nhỏ kiểm soát các mối quan hệ cá nhân; có sự liên hệ chặt chẽ với nhau về tình cảm, cảm xúc khi cá nhân thực hiện được các công việc hoặc nhiệm vụ cụ thể; có sự hiến dâng về mặt tinh thần hoặc dấn thân thực hiện các giá trị xã hội được cả xã hội ngưỡng mộ; có ý thức đoàn kết tập thể
2.2 Khái niệm cộng đồng địa phương:
Trong du lịch, cộng đồng địa phương tại các vùng phụ cận là một thành phần tham gia vào hoạt động du lịch Sự phối hợp của cộng đồng này góp phần tạo nên tính đa dạng và hấp dẫn cho sản phẩm của địa phương diễn ra hoạt động du lịch cộng đồng Ví dụ: mở các gian hàng bán các sản phẩm đặc sản, quà lưu niệm thể hiện bản sắc của vùng miền…
Cộng đồng địa phương trong du lịch tại Việt Nam có thể được hiểu là các nhóm người bản địa tại một vùng núi, đồng bằng hay khu phố, đô thị mà họ mang bản sắc riêng của họ Du lịch cộng đồng cần phải kết hợp 3 yếu tố để có thể vận hành một cách hiệu quả, bền vững: (1) Sự hỗ trợ và tham gia của người địa phương; 2) Bảo vệ bản sắc văn hóa của người dân cũng như môi trường sở tại; (3) Lợi ích hướng tối đa đến người dân địa phương
2.3 Du lịch cộng đồng:
Thuật ngữ “Du lịch cộng đồng” (Community-based tourism) bắt nguồn từ loại hình du lịch làng bản Xuất hiện vào những năm 1970 Khi một số khách du lịch muốn tham quan các làng bản Và tìm hiểu văn hóa kết hợp với khám phá tự nhiên Thông thường, các hoạt động du lịch này thường được tổ chức ở những khu vực rừng núi còn mang tính tự nhiên hoang dã Có hệ sinh thái đa dạng… nhưng còn hẻo lánh, thưa thớt dân cư
Theo Nicole Hausle và Wolffgang Strasdas (2009) cho rằng: “Du lịch cộng đồng là mô hình phát triển du lịch trong đó chủ yếu là người dân địa phương đứng
Trang 7ra phát triển và quản lý Lợi ích kinh tế có được từ du lịch sẽ đọng lại nền kinh tế địa phương”
Có thể hiểu: “Du lịch cộng đồng là hoạt động du lịch bền vững dựa vào cộng đồng địa phương mang lại cho du khách những trải nghiệm về văn hóa của cộng đồng Cộng đồng sẽ trực tiếp tham gia vào hoạt động du lịch như khai thác Quản lý
và bảo tồn nguồn tài nguyên và cộng đồng phải được hưởng lợi từ hoạt động du lịch Để từ đó giảm tỉ lệ nghèo đói, cải thiện thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống”
2.3.1 Nhận thức:
Du lịch cô ̣ng đồng là mô ̣t mô hình phát triển du lịch, trong đó cô ̣ng đồng dân
cư là người cung cấp các sản phẩm cho du khách Cô ̣ng đồng dân cư có trách nhiê ̣m bảo vê ̣ tài nguyên du lịch và được chia sẻ các lợi ích do du lịch mang lại Phát triển
du lịch cô ̣ng đồng tạo ra thêm công ăn viê ̣c làm và tăng thêm thu nhâ ̣p cho cô ̣ng đồng dân cư, góp phần xóa đói giảm nghèo và công cuộc làm giàu của địa phương
Vì vậy, Việt Nam cần phải phát triển du lịch cộng đồng một cách bài bản hơn
2.3.2 Quan điểm:
Vấn đề con người - nhân lực du lịch bản địa được coi là yếu tố quyết định trong phát triển du lịch cộng đồng bền vững Nếu phối hợp lồng ghép việc phát triển
du lịch với các chương trình phát triển nông nghiệp nông thôn, phong trào xây dựng gia đình văn hóa, phong trào trồng cây, trồng và kinh doanh rừng, chăn nuôi hoặc các phong trào khác thì hiệu quả sẽ tăng lên rất nhiều
2.4 Thực trạng mối quan hệ giữa cộng đồng địa phương và du lịch:
Về cơ bản, mối quan hệ này chủ yếu mang tính kinh tế, văn hóa, xã hội Người dân địa phương cũng tham gia vào cung ứng một số hàng hóa (sản phẩm địa phương, đồ lưu niệm), cung ứng dịch vụ cho du khách (hướng dẫn tham quan, homestay ), cung cấp các sản phẩm du lịch nhằm thúc đẩy sự phát triển du lịch của vùng và thay vào đó, người dân địa phương nhận lại nhiều lợi ích từ du lịch Tuy nhiên các hiện tượng như chèn ép, tăng giá xảy ra ở một số nơi, chất lượng dịch vụ không bảo đảm, nhất là về an toàn vệ sinh thực phẩm và dịch vụ lưu trú chưa thực
Trang 8sự được chú trọng, gây ức chế cho du khách Hơn nữa, vì lợi nhuận trước mắt đã xuất hiện tình trạng người dân ở một số địa phương đã bỏ nghề truyền thống- nét đặc sắc riêng của người dân bản địa, để chạy theo xu hướng du lịch, làm cho sự đa dạng về cơ cấu ngành nghề bị mai một theo thời gian, mất đi tính hấp dẫn của chính địa phương
2.5 Mối quan hệ giữa cộng đồng địa phương và du lịch
2.5.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động du lịch
a) Nhân tố thúc đẩy cộng đồng địa phương tham gia vào hoạt động du lịch :
Thứ nhất, nhân tố nhận thức của cộng đồng về tài nguyên và hoạt động du lịch
3, đây khả năng nhận biết tầm quan trọng và vai trò của hoạt động du lịch Nhận thức du lịch đem lại là khả năng thu hút thêm nguồn vốn cho du lịch, phát triển nguồn nhân lực du lịch và tăng khả năng tiếp đón khách của cộng đồng tại điểm đến Thứ hai, nhân tố lợi ích kinh tế4 Sự phát triển du lịch giúp tạo ra một lượng việc làm đa dạng phù hợp với các nhóm đối tượng trong cộng đồng Ngành du lịch phát triển kéo theo các ngành liên quan phát triển và tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương nâng cao chất lượng cuộc sống
Thứ ba, nhân tố điều kiện về cơ chế và chính sách Tức là nếu nhà nước có chủ trương chính sách thích hợp cho đầu tư phát triển du lịch, hỗ trợ địa phương vay vốn, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, miễn giảm thuế phí, hỗ trợ đào tạo về du lịch cũng như việc làm thì sẽ nhận được sự tham gia tích cực từ phía cộng đồng Sự ủng hộ của chính quyền địa phương cũng có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự hưởng ứng của cộng đồng Sự ủng hộ của chính quyền địa phương thể hiện ở việc tạo điều kiện cho khách đến tham quan, khuyến khích, hỗ trợ người dân làm du lịch
Thứ tư, nguồn lực của hộ gia đình bao gồm nguồn nhân lực (chất lượng và số lượng lao động), nguồn vốn xã hội (mối quan hệ họ hàng, thân quen), nguồn vốn tự
3 Attaallah and Al-ehewate (2016), Evaluating study for elements affecting tourism awareness in Jordan: Applied on Aqaba and Wadi Rum Areas, International Journal of Heritage, Tourism, and Hospitality, 8(1)
4 Jurowski, Gursoy (2004), Distance effects on residents’ attitudes toward tourism, Annals of Tourism Research, 31(2), 296-312
Trang 9nhiên (đất đai thuộc sở hữu của hộ), nguồn vốn vật chất (cơ sở vật chất, trang thiết
bị phương tiện của hộ), nguồn vốn tài chính (vốn)
Ngoài ra, sự hỗ trợ giúp đỡ từ các tổ chức phi chính phủ, các công ty lữ hành về nguồn khách, tài chính và kinh nghiệm phát triển du lịch cũng là những yếu tố quan trọng thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động du lịch 5
b) Rào cản hạn chế sự tham gia của cộng đồng tham gia vào hoạt động du lịch
Theo Tosun 6, rào cản ảnh hưởng đến sự tham gia của cộng đồng được chia thành
ba loại: hạn chế ở các cấp độ điều hành điều hành, hạn chế về cấu trúc và hạn chế
về văn hóa, nhận thức Trên mức độ lý thuyết, các rào cản/hạn chế như vậy không loại trừ lẫn nhau Đây cũng là nguyên nhân gây ra giới hạn cho các cộng đồng tham gia vào hoạt động du lịch
Rào cản ở cấp độ điều hành hoạt động du lịch thường liên quan đến các thủ tục hành chính, việc tập trung hóa quản lý hành chính công trong phát triển du lịch, sự thiếu phối hợp giữa các bên liên quan và thiếu thông tin cho người dân địa phương Rào cản về cơ chế, chính sách bao gồm thiếu hệ thống pháp luật phù hợp, nguồn nhân lực, nguồn tài chính, chi phí duy trì sự tham gia và ảnh hưởng của sự thống trị (kiểm soát) từ bên ngoài
Rào cản về văn hóa, nhận thức bao gồm sự hạn chế về năng lực của người nghèo, sự thờ ơ và mức độ nhận thức thấp trong cộng đồng địa phương
2.5.2 Ảnh hưởng của du lịch đến cộng đồng địa phương
a) Tích cực
Du lịch tạo ra nguồn thu nhập bền vững, cung cấp công việc trực tiếp cho cư dân địa phương, hoặc có thể tài trợ một số hoạt động thông qua việc phổ biến lợi tức từ các điểm du lịch Các lợi tức này có thể thu được từ những nguồn, như: phí vào cửa, cho thuê đất bên trong các khu du lịch và cũng từ du khách chi tiêu bên ngoài điểm du lịch như việc lưu trú, thức ăn, đồ thủ công mĩ nghệ Như vậy, du lịch cộng
5 Nguyễn Bùi Anh Thư, Trương Thị Thu Hà, Lê Minh Tuấn, Sự tham gia của người dân địa phương trong phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng tại rừng dừa bảy mẫu cẩm thanh – hội an
6 Tosun C (2000), Limits to community participation in the tourism development process in
developing countries, Tourism Management, 613–633
Trang 10đồng thực chất không cần đầu tư quá nhiều vốn nhưng lại giúp cộng đồng dân cư tại khu du lịch có cơ hội tăng thu nhập, cải thiện đời sống về cả vật chất và tinh thần Nguồn thu nhập từ bên trong và bên ngoài khu du lịch có thể cải thiện các dịch
vụ về giáo dục và y tế như các hoạt động du lịch bền vững có thể được lập kế hoạch
để tài trợ những dự án tài trợ các chương trình ở trường học và xây dựng trạm xá Không chỉ mang lại lợi ích về kinh tế, xã hội mà du lịch cộng đồng còn góp phần bảo tồn văn hóa của các dân tộc các địa phương Khi đến một vùng đất mới du khách đều muốn tìm hiểu những đặc điểm văn hoá và cùng nhau trao đổi, giao lưu văn hoá cùng những người dân nơi đây Do đó, cộng đồng địa phương có thể thể truyền bá những nét văn hoá đặc sắc của địa phương nơi mình sinh sống cùng du khách
Nhu cầu du lịch của du khách là được nghỉ ngơi tại những khu vực có nhiều cảnh đẹp và môi trường không bị ô nhiễm, điều này đã tích cực nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ tài nguyên môi trường của địa phương Hiện nay với tình hình ô nhiễm môi trường trên toàn cầu thì việc phát triển du lịch cộng đồng là một trong những giải pháp khả thi, giúp cả du khách lẫn cộng đồng dân cư nhận ra được trách nhiệm của bản thân họ về vấn đề bảo vệ môi trường tự nhiên khỏi các tác
Trên khắp dải đất hình chữ S có hàng vạn di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh là di sản cấp quốc gia, hệ thống các lễ hội, làng nghề truyền thống; văn hóa ẩm thực của các vùng miền, dân tộc; di sản văn hóa, văn nghệ dân gian… Những nguồn tài nguyên vô cùng phong phú và đặc sắc ở mỗi địa phương được khai thác để phát triển du lịch Do đó, các tài nguyên du lịch có sức lôi cuốn mạnh mẽ đã góp phần quảng bá hình ảnh của địa phương nói riêng và quốc gia nói chung
b) Tiêu cực
* Tác động trên 5 phương diện:
(1) Môi trường tự nhiên
Sự phát triển nhanh chóng của ngành du lịch “ không khói” ngoài đem lại những lợi ích cho cộng đồng địa phương, còn vô tình mang lại những mối đe doạ tiềm tàng đến môi trường Lượng lớn du khách đến địa phương có khả năng phá vỡ môi