Tài liệu Rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức thực tiễn cho học sinh qua nội dung Hàng hóa - Giáo dục công dân 11_2

Rèn luyện kỹ năng cho người học là một bước chuyển từ cách tiếp cận nội dung giáo dục sang tiếp cận năng lực nhằm đào tạo con người có phẩm chất, tri thức mới, năng động, sáng tạo khi gi

MỤC LỤC

III Rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức thực tiễn cho học

2.4 Vận dụng kiến thức thực tiễn vào nội dung hàng hóa 19

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

3 Thời gian lao động cá biệt TGLĐCB

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Ngay từ thời cổ đại, vấn đề mối liên hệ giữa lý luận và thực tiễn đã được đề cập Tuy nhiên, chỉ đến khi chủ nghĩa Mác - Lênin mới đưa ra quan niệm thực sự khoa học

về mối liên hệ giữa lý luận và thực tiễn C.Mác và Ăngghen đã xác nhận một cách hiểu

về biện chứng của cái khách quan và cái chủ quan, của thực tiễn và lý luận: “Tinh thần” coi hiện thực thực tại chỉ là phạm trù đương nhiên sẽ quy mọi hoạt động và thực tiễn của con người thành một quá trình tư duy biện chứng của sự phê phán có tính phê phán”

Lênin khẳng định: “Học thuyết của Mác đã dung hợp lý luận và thực tiễn của cuộc đấu tranh giai cấp thành một chỉnh thể không tách rời” và ngay trong những

quan điểm triết học Mác, vấn đề thực tiễn và lý luận là hai mặt đối lập vừa thống nhất, vừa mâu thuẫn trong cùng một chỉnh thể không thể tách rời nhau

Từ những quan điểm “Lý luận và Thực tiễn” của chủ nghĩa Mác - Lênin nêu trên, cho ta thấy Hồ Chí Minh đã hệ thống hóa một cách tinh tế thành những quan điểm toàn diện và sâu sắc và rất thực tiễn về những vấn đề thực tiễn ở nước ta, đến nay vẫn còn nguyên giá trị Để thực hiện theo tấm gương đạo đức của Hồ Chí Minh, Đảng

ta trong những năm vừa qua đã ra nhiều nghị quyết, chỉ thị học tập và làm theo Người Đặc biệt là vấn đề nói đi đôi với làm, lý luận phải gắn với thực tiễn Cha ông ta đã khẳng định: “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” và điều đó đã trở thành truyền thống quý báu của dân tộc ta Trong quá trình phát triển của đất nước, đổi mới về tư duy, đổi mới mục tiêu đào tạo; hệ thống tổ chức, nội dung và phương pháp dạy học; cơ chế quản lý trong toàn hệ thống Đây là nhiệm vụ lớn lao, hệ trọng và phức tạp

Theo quan điểm chỉ đạo của Đảng trong đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 29-NQ/TW Hội nghị Trung ương 8 (Khoá 11) là “Chuyển quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất người học” Rèn luyện kỹ năng cho người học là một bước chuyển từ cách tiếp cận nội dung giáo dục sang tiếp cận năng lực nhằm đào tạo con người có phẩm chất, tri thức mới, năng động, sáng tạo khi giải quyết các vấn đề trong thực tiễn

Khác với các bộ môn khoa học khác chỉ đi sâu nghiên cứu một lĩnh vực cụ thể Môn GDCD ở trường THPT là một hệ thống kiến thức liên quan đến nhiều lĩnh vực như triết học, đạo đức học, kinh tế chính trị học, chủ nghĩa xã hội khoa học, pháp luật, đường lối, quan điểm của Đảng, một số chính sách quan trọng của Nhà nước Việt Nam Là một môn khoa học luôn khái quát những thành tựu của các khoa học khác, luôn được bổ sung những tri thức mới về sự phát triển của đời sống xã hội Để trang bị cho học sinh những kiến thức mà học sinh có thể vận dụng rèn luyện kỹ năng cho bản thân Đó là những tri thức phù hợp với trình độ nhận thức, phù hợp với đặc điểm tâm - sinh lí của học sinh, sát với mục tiêu đào tạo của nhà trường Học sinh chủ động học

và giáo viên tăng cường vận dụng kiến thức thực tiễn vào giải quyết các tình huống, ít phải ghi nhớ máy móc, qua đó rèn luyện kỹ năng

Thực tế hiện nay có một bộ phận học sinh còn thiếu hiểu biết về pháp luật, đạo đức, lối sống, đặc biệt thiếu kỹ năng sống Nhiều em có hoàn cảnh nhưng thiếu ý chí vươn lên tự buông thả mình và trượt dài trên con đường vi phạm đạo đức thậm chí là

vi phạm pháp luật, thiếu kỹ năng sống, thiếu tự tin, tự lập, sống ích kỉ, vô tâm, thiếu trách nhiệm với bản thân, gia đình, bạn bè… đang là những cản trở lớn cho sự phát triển chung của xã hội Đã không ít phụ huynh làm cha làm mẹ phải phiền lòng vì con, khiến nhà trường phải bận tâm vì những đối tượng học sinh này Trong xã hội phát triển năng động như hiện nay đúng ra các em sẽ rất năng động, tự tin khi được thể hiện mình trong cuộc sống, sinh hoạt, học tập cũng như tham gia lao động sản xuất

Từ những vấn đề trên thì việc rèn luyện kỹ năng cho học sinh vận dụng kiến thức

thực tiễn vào bài học có ý nghĩa lớn trong dạy học hiện nay nên tôi chọn đề tài: “Rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức thực tiễn cho học sinh qua nội dung “Hàng hóa”- Giáo dục công dân 11” để chia sẽ cùng đồng nghiệp

II MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

1.Mục đích

Đưa ra một số kiến thức thực tiễn vận dụng vào bài học từ đó góp phần rèn luyện

kỹ năng cho học sinh

2.Nhiệm vụ

- Nghiên cứu lý luận đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực

- Nghiên cứu sách giáo khoa môn GDCD, sách bài tập câu hỏi trắc nghiệm, các văn bản pháp luật

- Nghiên cứu thực tế vấn đề trong trường học

- Rút ra kết luận và kiến nghị

- Thống kê các kết quả đạt được khi thực nghiệm

III ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1 Đối tượng

Học sinh lớp 11

2 Phạm vi nghiên cứu

Vận dụng kiến thức thực tiễn cho học sinh qua nội dung “Hàng hóa” trên cơ sở

gắn lý luận và thực tiễn của môn học, để góp phần rèn luyện kỹ năng cho học sinh Giới hạn:

+ Nội dung: Hàng hóa + Thời gian: Tiến hành tháng 9/2018 đến tháng 10/ 2019

+ Không gian: Tại một số lớp 11

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để thực hiện đề tài này người nghiên cứu đã sử dụng một số phương pháp sau:

1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

GDCD, giáo dục học, tâm lý học, sách giáo khoa có liên quan đến đề tài Ngoài ra còn có một số tạp chí, báo, tin tức thời sự, thông tin trên Internet và trên cơ sở tổng hợp, chọn lọc, phân tích để đúc kết, hệ thống hóa kiến thức.

- Một số phương pháp khác: Phương pháp logic - lịch sử, phương pháp phân tích,

tổng hợp

2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp thu thập thông tin thực tiễn và xử lý thông tin

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp thống kê toán học: Tiến hành giảng dạy, kiểm tra và xử lý kết quả

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

V GIẢ THIẾT KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI

Hiểu và vận dụng được một số kiến thức thực tiễn vào nội dung “Hàng hóa” Từ

đó hình thành ý thức tự học, tự tìm hiểu nghiên cứu để vận dụng vào bài học để góp phần rèn luyện kỹ năng sống cho bản thân Qua đó có thái độ yêu lao động, làm kinh

tế có ý thức xây dựng quê hương đất nước

VI NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI

Rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức thực tiễn vào bài học cho học sinh, nằm trong lộ trình đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá các trường phổ thông Ở phạm vi đề tài tôi đã đưa ra một số dẫn chứng cụ thể vào nội dung “Hàng hóa” để các em vận dụng vào thực tiễn và góp phần rèn luyện kỹ

năng và phát huy năng lực toàn diện cho học sinh

Thực tiễn: là toàn bộ những hoạt động vật chất có mục đích mang tính lịch sử-

xã hội của con người nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội

Kỹ năng: là năng lực hay khả năng của chủ thể thực hiện thuần thục một hay một

chuỗi hành động trên cơ sở hiểu biết (kiến thức hoặc kinh nghiệm) nhằm tạo ra kết quả mong đợi

Kỹ năng sống: là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ các chức năng và tham

gia vào cuộc sống hàng ngày

Kỹ năng sống là một phần quan trọng của cuộc sống cá nhân trong xã hội hiện đại Giúp con người tích lũy thêm kiến thức, kinh nghiệm để có cái nhìn tự tin, có suy nghĩ theo chiều hướng tích cực Làm cho con người biến kiến thức, cảm xúc thành hành động, biết cách nghĩ, ứng xử, hành động phù hợp với hoàn cảnh, với bối cảnh văn hóa xã hội

2 Cơ sở thực tiễn:

+ Đối với học sinh:

- Kiến thức thực tiễn là nhưng cái xẩy ra hằng ngày, gần gũi, sinh động, hấp dẫn,

có ưu thế trong việc tạo ra động cơ, hứng thú học tập cho học sinh

- Vận dụng kiến thức thực tiễn vào bài học, ít phải ghi nhớ kiến thức một cách máy móc

- Vận dụng kiến thức thực tiễn vào bài học, vừa không gây quá tải, nhàm chán vừa giúp học sinh rút ra bài học để hoàn thiện kỹ năng sống phù hợp

+ Đối với giáo viên:

- Dạy học vận dụng kiến thức thực tiễn vào bài học đặt ra một yêu cầu cao hơn

đó là giáo viên luôn phải cập nhật các thông tin kịp thời, chính xác, mang tính thời sự hấp dẫn, đồng thời biết lượng hóa kiến thức hàn lâm để các em nắm bắt nhẹ nhàng vấn

đề

- Vận dụng kiến thức thực tiễn vào bài học có tác dụng bồi dưỡng nâng cao kiến thức và kỹ năng sư phạm cho giáo viên góp phần phát triển đội ngũ giáo viên bộ môn hiện nay có đủ năng lực dạy học kiến thức để rèn luyện kỹ năng cho học sinh

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

2.1 Thực trạng chung

Thứ nhất: Nội dung, chương trình môn GDCD khô khan, nhiều kiến thức trừu tượng dẫn đến học sinh khó hiểu, khó tiếp thu nên không gây được sự hứng thú đối với người học

Thứ hai: Trong nội dung chương trình GDCD ở phổ thông còn thiếu tính thời sự, nặng về tính lý luận Để vận dụng kiến thức thực tiễn vào bài học phát huy tính tích cực của học sinh và lấy học sinh đóng vai trò trung tâm trong các tiết học thì mỗi giáo viên cần phải chuẩn bị chu đáo các tình huống, bài học thực tiễn cuốn hút học sinh vào các hoạt động do giáo viên thiết kế, tổ chức

Thứ ba: Dạy học vận dụng kiến thức thực tiễn vào bài học để góp phần rèn luyện

kỹ năng cho học sinh là vấn đề cần thiết, nhưng không phải dễ vì đòi hỏi yêu cầu cao hơn đó là việc nắm bắt và lựa chọn xử lý thông tin khi áp dụng vào bài học cho phù hợp

Thứ tư: Trong quá trình dạy học, giáo viên phải huy động, khai thác tối đa năng lực tư duy cho học sinh, tạo cơ hội và động viên, khuyến khích học sinh bày tỏ quan điểm, ý kiến của mình Để chọn phương pháp cho một tiết học là không khó nhưng làm sao để sử dụng phương pháp đó một cách có hiệu quả thì là cả một vấn đề cần bàn luận, nghiên cứu

2.2 Cụ thể

Để rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức thực tiễn cho học sinh qua nội dung

“Hàng hóa” cũng như đánh giá về mức độ hiểu biết về bài học tôi đã thực hiện điều tra qua phiếu (160 phiếu) ở các khối lớp 11

Kết quả thu được như sau:

Lớp Sỉ số

Nắm bắt kiến thức thực tiễn

Hiểu về kiến thức thực tiễn

Vận dụng kiến thức thực tiễn

Số lượng Tỷ lệ(%) Số lượng Tỷ lệ(%) Số lượng Tỷ lệ (%)

III RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VẬN DỤNG KIẾN THỨC THỰC TIỄN CHO

HỌC SINH QUA NỘI DUNG “HÀNG HÓA”

1 KẾ HOẠCH CHUNG DẠY HỌC

1.1 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1.1.1 Chuẩn bị của giáo viên

- Máy tính, máy chiếu, bút laze

- Phấn, bảng, bút, nháp, giấy A0, giáo án word, giáo án điện tử, một số hình ảnh sưu tầm được

- Bảng phân công, tổ chức nhiệm vụ cho học sinh

- Các tài liệu, wedsite cần thiết giới thiệu cho học sinh

- Phiếu học tập, các bảng biểu

1.1.2 Chuẩn bị của học sinh

- Giấy A0, bút màu, thước

- Sưu tầm tài liệu về các vấn đề liên quan đến bài học, video clip, tranh ảnh

Hoạt động của học sinh

Hỗ trợ của giáo viên

- Sẵn sàng hợp tác, trao đổi để cùng thực hiện nhiệm vụ được giao

- Định hướng, hỗ trợ học sinh tiếp nhận nhiệm vụ học tập

- Điều chỉnh các nhóm cho phù hợp

- Thành lập được nhóm

- Thống nhất những nội dung cơ bản cần tìm hiểu

Xây dựng

kế hoạch làm việc

- Tích cực trao đổi, thảo luận để xây dựng đề cương chi tiết cho nội dung đã lựa chọn

- Đưa ra các giải pháp thực hiện nhiệm vụ

- Quan sát, hỗ trợ các nhóm khi cần thiết

- Định hướng cho các nhóm xây dựng

kế hoạch thực hiện đúng thời gian

- Bản kế hoạch làm việc có phân công chi tiết nội dung công việc, thời gian hoàn thành của từng nhóm thành viên

Ở

Thực hiện - Thu thập, tìm

kiếm và xử lý thông tin thông qua: hồi cứu tư liệu, tìm hiểu

- Trao đổi, thảo luận, sàng lọc thông tin để viết báo cáo

-Thường xuyên theo dõi và hỗ trợ các nhóm trong quá trình thực hiện

- Các thông tin tin cậy (tranh ảnh, bảng biểu, tài liệu tham khảo khác)

- Báo cáo

- Bài trình chiếu

1.2.2 Hoạt động của giáo viên và học sinh

Hoạt động 1: Khởi động và giao nhiệm vụ

- Học sinh trình bày nội dung đã tìm hiểu

- Giáo viên đi vào giới thiệu chủ đề hàng hóa các em sẽ được tìm hiểu

Bước 1: Giáo viên và học sinh cùng thảo luận để xác định các nội dung

Hàng hóa và hai thuộc tính của hàng hóa

Bước 2: Thành lập nhóm

- Giáo viên phát phiếu điều tra nhu cầu học sinh (Phụ lục 1)

- Bầu nhóm trưởng, thư ký

Bước 3: Điều chỉnh các đối tượng học khác nhau

- Theo trình độ học sinh + Học sinh có năng lực học tập trung bình và yếu: Tập hợp các văn bản đã xử lý, tham gia tìm kiếm thông tin qua các tài liệu

+ Học sinh có năng lực học tập khá và giỏi: Tham gia tìm kiếm thông tin, tóm tắt các nội dung tìm kiếm được trong thực tiễn

- Theo năng lực sử dụng công nghệ nghệ thông tin + Học sinh có năng lực tìm kiếm thông tin trên mạng + Học sinh có năng lực sử dụng Powerpoit và các ứng dụng khác: chuyển các nội dung lên bản trình bày trên Powerpoit

Bước 4: Giáo viên giao nhiệm vụ cho từng nhóm, hướng dẫn lập kế hoạch nhóm

Lấy dẫn chứng từ thực tiễn về hàng hóa và qua đó chỉ rõ giá trị sử dụng và giá trị của hàng hóa

- Thành lập 3 nhóm học sinh, mỗi nhóm có 10-12 học sinh

- Mỗi nhóm bầu nhóm trưởng, thư ký

- Các nhóm bước đầu xây dựng kế hoạch và phân công nhiệm vụ

Hoạt động 2: Xây dựng kế hoạch làm việc

1 Yêu cầu cần đạt

- Dưới sự hướng dẫn của giáo viên các nhóm sẽ thảo luận tìm hiểu nội dung xây dựng đề cương nghiên cứu cũng như kế hoạch cho việc thực hiện các nội dung

- Xác định được những việc cần làm

- Rèn luyện được kỹ năng làm việc nhóm

- Góp phần hình thành kỹ năng thu thập thông tin

- Kỹ năng trình bày vấn đề, viết báo cáo

2 Cách thức tổ chức hoạt động

Bước 1: Giáo viên định hướng các nhóm xây dựng kế hoạch làm việc

Bước 2: Giải đáp thắc mắc, giúp đỡ học sinh khi học sinh yêu cầu Bước 3: Các nhóm dựa trên phiếu định phân công để hoàn thành nhiệm vụ

3 Sản phẩm hoạt động 2

- Đề cương chi tiết cho từng chủ đề ở các nhóm

- Bản phân công nhiệm vụ cụ thể và thời gian hoàn thành nhiệm vụ:

Phân công công việc:

Nhóm trưởng:

Thư ký:

Tìm kiếm những bài học, tranh,

ảnh, tình huống trong thực tiễn và

thu thập tài liệu

Phân tích và xử lý thông tin

Viết báo cáo

Báo cáo, giới thiệu sản phẩm

4 Thực hiện

4.1 Yêu cầu cần đạt:

Học sinh làm việc theo kế hoạch đề ra

- Tìm kiếm và thu thập thông tin

- Phân tích và xử lý thông tin, tổng hợp kết quả nghiên cứu của các thành viên trong nhóm

- Viết báo cáo kết quả nghiên cứu, trình bày trước lớp

4.2 Thời gian: học sinh tự sắp xếp thời gian và thực hiện nhiệm vụ

4.3 Cách thức tổ chức hoạt động

- Giáo viên yêu cầu nhóm trưởng báo cáo về tiến độ công việc của nhóm mình, đồng thời nêu các khó khăn trong quá trình tìm hiểu

- Các thành viên báo cáo, góp ý, chỉnh sửa bài báo cáo của nhóm mình

- Nhóm trưởng tiếp nhận ý kiến đóng góp các thành viên, hoàn thiện báo cáo của nhóm, trình bày trước lớp

Trong quá trình thực hiện các nhóm nên có biên bản làm việc (Phụ lục 2), để ghi lại những điều em biết, muốn biết, những điều hứng thú khi tìm hiểu chủ đề để chia sẻ sau tiết học

Hoạt động 3: Báo cáo kết quả

3.1 Nhiệm vụ học sinh

- Báo cáo các nội dung theo sự phân công

- Thảo luận và chuẩn bị các nội dung câu hỏi cho nhóm khác

- Tự đánh giá sản phẩm của nhóm và tham gia đánh giá sản phẩm của các nhóm 3.2 Nhiệm vụ giáo viên

- Dẫn dắt vấn đề, tổ chức thảo luận

- Quan sát, đánh giá

- Hỗ trợ, cố vấn

- Thu hồi các sản phẩm và các phiếu giao việc trong nhóm

- Nhận xét và đánh giá các sản phẩm của học sinh

Bước 1: Giáo viên phát cho học sinh và các đại biểu tham dự phiếu đánh giá và

tự đánh giá sản phẩm của các nhóm (Phụ lục 3)

-Dẫn dắt vấn đề cho học sinh tiến hành báo cáo và thảo luận:

Bước 2: Các nhóm đại diện báo cáo các nội dung theo sự phân công

(1) Học sinh báo cáo bằng sản phẩm học sinh làm (2) Học sinh các nhóm khác lắng nghe bài thuyết trình và hoàn thành phiếu ghi nhận thông tin

(3) Sau khi nhóm thuyết trình xong các nhóm khác đưa ra câu hỏi:

(4) Học sinh nhóm báo cáo ghi chép lại các các câu hỏi và đưa ra các phương án trả lời

(5) Giáo viên nhận xét về bài thuyết trình của nhóm được báo cáo

- Nội dung:

- Hình thức:

- Cách trình bày và trả lời câu hỏi

(6) Giáo viên vận dụng bài học thực tiễn được rút ra qua các dẫn chứng để học

sinh nắm bắt và góp phần hoàn thiện kỹ năng cho bản thân

2 NỘI DUNG DẠY HỌC: HÀNG HÓA (1 tiết)

2.1 Mục tiêu:

a Về kiến thức

- Hàng hóa và hai thuộc tính của hàng hóa

b Về kỹ năng