“Tiền đề cơ bản của chủ nghĩa duy vật là thừa nhận thế giới bên ngoài, thừa nhận sự tồn tại của vật ở ngoài ý thức chúng ta và độc lập với ý thức chúng ta” 2, tr.178. Triết học Mác cũng như vậy, song, đối với triết học Mác, thừa nhận tính vật chất của thế giới chỉ là khởi điểm chứ không phải kết thúc, cũng không phải là toàn bộ. Xuất phát từ khởi điểm này, phải lý giải và nắm vững một cách biện chứng duy vật về mối quan hệ giữa thế giới và con người, giữa tính vật chất của thế giới và tính năng động của hoạt động tinh thần nhân loại, mới có thể xây dựng được một thế giới quan hoàn chỉnh, khoa học. Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một trong những nguyên tắc cơ bản nhất của triết học Mác Lênin. Đây là nguyên tắc được thể hiện trong mọi mặt của đời sống, giúp con người tránh khỏi bệnh kinh nghiệm giáo điều, đồng thời có cái nhìn đúng đắn về tầm quan trọng của thực tiễn cũng như lý luận.
Trang 1KHOA …
TIỂU LUẬN Chủ đề: VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN
VỀ VAI TRÒ CỦA THỰC TIỄN ĐỐI VỚI NHẬN THỨC NHẰM NÂNG CAO HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH LỚP 5 TRƯỜNG TIỂU HỌC TRẦN VĂN ĐANG, QUẬN 3, TP HỒ CHÍ
MINH HIỆN NAY
Họ tên học viên:……….
Lớp:……….,
Vị trí công tác:………
Đơn vị công tác:………
Hà Nội – 2020
Trang 21.1 Lý luận chung quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về
vai trò của thực tiễn đối với nhận thức 3
5 TRƯỜNG TIỂU HỌC TRẦN VĂN ĐANG, QUẬN 3,
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
“Tiền đề cơ bản của chủ nghĩa duy vật là thừa nhận thế giới bên ngoài,thừa nhận sự tồn tại của vật ở ngoài ý thức chúng ta và độc lập với ý thức chúngta” [2, tr.178] Triết học Mác cũng như vậy, song, đối với triết học Mác, thừanhận tính vật chất của thế giới chỉ là khởi điểm chứ không phải kết thúc, cũngkhông phải là toàn bộ Xuất phát từ khởi điểm này, phải lý giải và nắm vữngmột cách biện chứng duy vật về mối quan hệ giữa thế giới và con người, giữatính vật chất của thế giới và tính năng động của hoạt động tinh thần nhân loại,mới có thể xây dựng được một thế giới quan hoàn chỉnh, khoa học Thống nhấtgiữa lý luận và thực tiễn là một trong những nguyên tắc cơ bản nhất của triếthọc Mác - Lênin Đây là nguyên tắc được thể hiện trong mọi mặt của đời sống,giúp con người tránh khỏi bệnh kinh nghiệm giáo điều, đồng thời có cái nhìnđúng đắn về tầm quan trọng của thực tiễn cũng như lý luận
Thế kỷ XXI, con người được coi là vị trí trung tâm, là nhân tố quyết định
sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia, dân tộc Nhận thức đúng đắn về vaitrò, vị trí của giáo dục và đào tạo đối với sự phát triển của con người, Đại hộiĐại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng nhấn mạnh: Phát triển giáo dục là quốcsách hàng đầu Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướngchuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó,đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý
là khâu then chốt Giáo dục là một bộ phận khăng khít của hệ thống kinh tế, xãhội Giáo dục phát triển chuẩn bị cho xã hội một nền dân trí, một đội ngũ nhânlực, một bộ phận nhân tài, góp phần quan trọng vào việc phát triển đất nước.Đảng ta coi giáo dục và đào tạo là chìa khoá hướng tới tương lai, là quốc sáchhàng đầu của chiến lược phát triển kinh tế, xã hội
Quá trình giáo dục để hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ theo mục đíchcủa xã hội, được thực hiện bằng nhiều con đường Hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp, thông qua hoạt động trải nghiệm,… là một trong những con đường giáodục có hiệu quả Thông qua các hoạt động trải nghiệm, học sinh củng cố, mở
Trang 4rộng những kiến thức, rèn luyện các kỹ năng, xây dựng và phát triển tình cảm
đạo đức của mình Chính vì vậy, em chọn vấn đề: “Vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò của thực tiễn đối với nhận thức nhằm nâng cao hoạt động trải nghiệm cho học sinh lớp 5 Trường tiểu học Trần Văn Đang, Quận 3, tp Hồ Chí Minh hiện nay” làm bài thu hoạch có ý nghĩa lý
luận và thực tiễn sâu sắc
2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin vềvai trò của thực tiễn đối với nhận thức và thực tiễn hoạt động trải nghiệm củahọc sinh lớp 5 Trường tiểu học Trần Văn Đang, Quận 3, tp Hồ Chí Minh, đềxuất các biện pháp nâng cao hoạt động trải nghiệm cho học sinh lớp 5 Trườngtiểu học Trần Văn Đang, Quận 3, tp Hồ Chí Minh hiện nay
3 Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu, hệ thống hóa lý luận quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin
về vai trò của thực tiễn đối với nhận thức
Khảo sát đánh giá đúng thực trạng hoạt động trải nghiệm của học sinh lớp
5 Trường tiểu học Trần Văn Đang, Quận 3, tp Hồ Chí Minh
Đề xuất biện pháp nâng cao hoạt động trải nghiệm cho học sinh lớp 5Trường tiểu học Trần Văn Đang, Quận 3, tp Hồ Chí Minh hiện nay
4 Bố cục của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, tiểu luận được cấu trúc 2chương 4 tiết
Trang 5NỘI DUNG
I QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN VỀ VAI TRÒ CỦA THỰC TIỄN ĐỐI VỚI NHẬN THỨC TRONG HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH TIỂU HỌC HIỆN NAY
1.1 Lý luận chung quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò của thực tiễn đối với nhận thức
1.1.1 Phạm trù lý luận
Phạm trù lý luận là phạm trù mang tính trừu tượng, vì vậy từ trước đến nay,
đã có rất nhiều quan niệm, quan điểm khác nhau về lý luận Xuất hiện ngay từthời cổ đại, khi triết học mới ra đời, lúc đầu lý luận được hiểu là những tri thứcthuần túy Trải qua quá trình nhận thức lâu dài cùng với sự xuất hiện của cácngành khoa học thì tri thức lý luận hình thành và ngày càng mang tính khái quáttrừu tượng hóa cao
Theo Từ điển triết học: Lý luận là kinh nghiệm đã được khái quát trong ýthức của con người, là toàn bộ tri thức về thế giới khách quan, là hệ thống tươngđối độc lập của các tri thức có tác dụng tái hiện trong lôgíc của khái niệm cáilôgíc khách quan của sự vật” [6, tr.242-243] Nói cách khác, lý luận là hệ thốngnhững tri thức được hệ thống hóa, khái quát hóa từ những tài liệu của thực tiễn,kinh nghiệm lịch sử phản ánh mối liên hệ bản chất những quy luật của thế giớikhách quan cũng như sự phát triển của tư duy con người Chính vì thế mà chủtịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loàingười, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quátrình lịch sử
Như vậy, để hình thành lý luận, con người phải trải qua quá trình nhận thứckinh nghiệm Nhận thức kinh nghiệm là quá trình quan sát sự lặp đi lặp lại, diễnbiến của các sự vật hiện tượng Kết quả của nhận thức kinh nghiệm là tri thứckinh nghiệm Tri thức kinh nghiệm bao gồm tri thức kinh nghiệm thông thường
và tri thức kinh nghiệm khoa học Tri thức kinh nghiệm thông thường được thôngqua quá trình sinh hoạt và hoạt động hàng ngày của con người Nó giúp con ngườigiải quyết nhanh một số vấn đề cụ thể, đơn giản trong quá trình tác động trực tiếp
Trang 6đối tượng Tri thức kinh nghiệm khoa học là kết quả của quá trình thực nghiệmkhoa học Nó đòi hỏi chủ thể phải tích luỹ một lượng tri thức nhất định trong hoạtđộng sản xuất cũng như hoạt động khoa học mới có thể hình thành tri thức kinhnghiệm khoa học Tri thức kinh nghiệm khoa học giúp các nhà khoa học hìnhthành lý luận Tri thức kinh nghiệm tuy là thành tố của tri thức nhưng ở trình độthấp Thế nhưng nó là cơ sở hình thành lý luận.
Lý luận là sản phẩm cao nhất của nhận thức, của sự phản ánh hiện thựckhách quan vào trong bộ não con người Cho nên, bản chất của lý luận là hìnhảnh chủ quan của thế giới khách quan
Nhận thức là cả một quá trình biện chứng từ chưa biết đến biết, từ biết ítđến biết nhiều, từ nông cạn đến sâu sắc, từ hiện tượng đến bản chất … Đúng nhưV.I.Lênin nhận xét: “Trong lý luận nhận thức cũng như trong tất cả các lĩnh vựckhác của khoa học cần suy luận một cách biện chứng nghĩa là đừng giả địnhrằng nhận thức chúng ta là bất di bất dịch và có sẵn mà phải phân tích xem xét
sự hiểu biết như thế nào, sự hiểu biết không đầy đủ và không chính xác trở thànhđầy đủ và chính xác hơn như thế nào” [7, tr.190]
Như vậy có thể thấy, nhận thức là một quá trình biện chứng diễn ra rấtphức tạp bao gồm nhiều giai đoạn, trình độ, vòng khâu và hình thức khác nhau.Tuỳ theo tính chất nghiên cứu mà quá trình đó được phân chia thành nhận thứccảm tính và nhận thức lý tính
Tóm lại, lý luận là một công cụ tư tưởng sắc bén có vai trò rất to lớn đốivới hoạt động thực tiễn cũng như đối với sự định hướng về nhận thức Lý luậngiúp cho con người thấy được những ưu điểm và hạn chế trong việc biến đổinhững quá trình đối tượng hoá khách thể Tự nhiên luôn cần đến những bàn taycon người, và cũng chính tự nhiên quyết định cho con người những trình tự tấtyếu để trong quá trình tồn tại, con người tự bổ sung, hoàn thiện cách thức cảitạo tự nhiên Lý luận luôn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự liên kếtgắn bó giữa chủ thể tự nhiên và chủ thể nhận thức Lý luận cũng có quá trìnhhình thành và phát triển của nó, không phải lý luận có khi con người xuất hiện,
mà con người phải phát triển đến một giai đoạn nhất định nào đó lý luận mới
Trang 7được xuất hiện Lý luận không phải sinh ra vốn đã hoàn thiện mà nó được bổsung và hoàn thiện dần dần theo tiến trình phát triển của lịch sử xã hội Hay nóicách khác, lý luận mang tính lịch sử xã hội, có những lý luận đúng ở quá khứnhưng ở hiện tại và tương lai nó không còn phù hợp nữa.
1.1.2 Phạm trù thực tiễn
Thực tiễn là một trong những vấn đề trung tâm của triết học Từ xưa cácnhà triết học duy vật trước Mác đã tìm hiểu đời sống hiện thực của con người,
đã cố gắng tìm kiếm phương pháp để giải thoát con người thoát khỏi kiếp “trần
ai khổ cực” Tuy nhiên, lý luận của họ còn nhiều hạn chế, thiếu sót, trong đó hạnchế lớn nhất là không thấy đựơc vai trò của hoạt động thực tiễn đối với nhậnthức, do đó chủ nghĩa duy vật của họ mang tính chất trực quan Chính vì vậy,C.Mác đã đánh giá: “Khuyết điểm chủ yếu của toàn bộ chủ nghĩa duy vật từtrước đến nay - kể cả chủ nghĩa duy vật của Phoiơbắc - là sự vật hiện thực, cáicảm giác được, chỉ được nhận thức dưới hình thức khách thể hay hình thức trựcquan, chứ không được nhận thức là hoạt động cảm giác của con người, là thựctiễn” [3, tr.467]
Theo quan điểm của triết học mácxít: Thực tiễn là toàn bộ hoạt động vậtchất có mục đích mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải tạo tựnhiên, xã hội và bản thân con người
Hoạt động của con người bao gồm hoạt động vật chất và hoạt động tinhthần Thực tiễn là hoạt động vật chất Hoạt động vật chất là những hoạt động màchủ thể sử dụng phương tiện vật chất tác động vào đối tượng vật chất nhất địnhnhằm cải tạo chúng theo nhu cầu của con người Con người sử dụng các phươngtiện để tác động vào đối tượng theo những hình thức và mức độ khác nhau tuỳthuộc mục đích của con người Kết quả của quá trình hoạt động thực tiễn lànhững sản phẩm thoả mãn nhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần của cá nhân vàcộng đồng
Hoạt động thực tiễn là hoạt động có tính năng động sáng tạo, là hoạt độngđược đối tượng hoá, là quá trình chuyển hoá cái tinh thần thành cái vật chất Bởihoạt động thực tiễn là quá trình tương tác giữa chủ thể và khách thể trong đó chủ
Trang 8thể hướng vào việc cải tạo khách thể trên cơ sở đó nhận thức khách thể Vì vậythực tiễn là khâu trung gian nối liền ý thức con người với thế giới bên ngoài.Như vậy, hoạt động thực tiễn là hoạt động bản chất của con người Nếu động vậtchỉ hoạt động theo bản năng nhằm thích nghi một cách thụ động với thế giới bênngoài thì con người nhờ vào thực tiễn như là hoạt động có mục đích, có tính xãhội của mình để cải tạo thế giới nhằm thoả mãn nhu cầu mình thích nghi mộtcách chủ động tích cực với thế giới và làm chủ thế giới Để thoả mãn nhu cầucủa mình con người phải tiến hành sản xuất ra của cải vật chất để nuôi sốngmình và nhờ đó con người tạo nên những vật phẩm vốn không có sẵn trong tựnhiên Như vậy, không có hoạt động thưc tiễn con người và xã hội không thể tồntại và phát triển được Vì vậy có thể nói: Thực tiễn là phương thức tồn tại cơ bảncủa con người và xã hội, là phương thức đầu tiên và chủ yếu của mối quan hệgiữa con người và thế giới Mỗi hoạt động của con người đều mang tính lịch sử
cụ thể Nó chỉ diễn ra trong một giai đoạn nhất định nào đó Nó có quá trình hìnhthành phát triển và kết thúc hoặc chuyển hoá sang giai đoạn khác, không có hoạtđộng thực tiễn nào tồn tại vĩnh viễn Mặt khác, hoạt động thực tiễn chịu sự chiphối của mỗi giai đoạn lịch sử cả về đối tuợng, phương tiện cũng như mục đíchhoạt động
Hoạt động thực tiễn mặc dù phải thông qua từng cá nhân, từng nhóm ngườinhưng hoạt động thực tiễn của từng cá nhân, từng nhóm người lại không thể táchrời quan hệ xã hội Xã hội quy định mục đích, đối tượng phương tiện và lực lượngtrong hoạt động thực tiễn Do đó hoạt động thực tiễn của con người mang tính xãhội sâu sắc, được thực hiện trong cộng đồng, vì cộng đồng và do cộng đồng.Hoạt động thực tiễn mang tính tất yếu, nhưng tất yếu đã có nhận thức, đã
có ý thức Đó là ý thức về kết quả, ý thức về phương pháp, ý thức về đốitượng…, đặc biệt là ý thức về mục đích của quá trình hoạt động Mục đích củahoạt động thực tiễn là nhằm thỏa mãn nhu cầu vật chất và tinh thần của cá nhân
và xã hội Mỗi hoạt động đều có mục đích khác nhau để giải quyết nhu cầu cụthể, không có hoạt động nào không có mục đích, mặc dù kết quả của hoạt độngthực tiễn không phải lúc nào cũng diễn ra phù hợp với mục đích của con người
Trang 9Tóm lại, hoạt động thực tiễn là một phạm trù không thể thiếu đối với nhậnthức khoa học, với quá trình hoạt động trong lĩnh vực lý luận, nghiên cứu lý luậncần phải hiểu rõ và nắm chắc được tính đúng đắn của thực tiễn đó là yêư tố gópphần làm nên thành công trong công việc của mỗi người.
1.1.3 Nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn
Mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn là một trong những vấn đề cơ bảncủa triết học Mác - Lênin nói chung và lý luận nhận thức mác xít nói riêng.Quán triệt mối quan hệ đó có ý nghĩa qua trọng đối với nhận thức khoa học vàhoạt động thực tiễn cách mạng
Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn bắt nguồn từ mối quan hệ giữa conngười và thế giới khách quan Con người luôn tác động tích cực vào thế giới kháchquan, tự nhiên và xã hội, cải biến thế giới khách quan bằng thực tiễn Trong quátrình đó sự phát triển nhận thức của con người và sự biến đổi thế giới khách quan làhai mặt thống nhất Điều đó quy định sự thống nhất biện chứng giữa lý luận vàthực tiễn trong hoạt động sinh tồn của cá nhân và cộng đồng
Giữa lý luận và thực tiễn giường như hai mặt tương đối độc lập với nhaunhưng lại có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại lẫn nhau Trong đó thựctiễn luôn luôn giữ vai trò quyết định Để khẳng định vấn đề này V.I.Lênin đãnhận xét rằng: “Thực tiễn cao hơn nhận thức (lý luận) vì nó có ưu điểm khôngnhững có tính phổ biến mà của cả tính hiện thực trực tiếp” [7, tr.241]
Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức đựơc thể hiện ở những khía cạnh sau:
Thực tiễn là cơ sở của lý luận Xét một cách trực tiếp, những tri thức được
khái quát thành lý luận là kết quả của quá trình hoạt động thực tiễn của conngười Thông qua kết quả hoạt động thực tiễn, kể cả thành công cũng như thấtbại, con người phân tích cấu trúc, tính chất và các mối quan hệ của các yếu tố,các điều kiện trong các hình thức thực tiễn để hình thành lý luận Qúa trình hoạtđộng thực tiễn còn là cơ sở để bổ sung và điều chỉnh những lý luận đã đựơc kháiquát Mặt khác, hoạt động thực tiễn của con người làm nảy sinh những vấn đềmới đòi hỏi quá trình nhận thức phải tiếp tục giải quyết Thông qua đó, lý luậnđược bổ sung, mở rộng
Trang 10Thực tiễn là động lực của lý luận Hoạt động của con người không chỉ lànguồn gốc để hoàn thiện các cá nhân mà còn góp phần hoàn thiện các mối quan
hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội Lý luận được vận dụng làm phươngpháp cho hoạt động Thực tiễn, mang lại lợi ích cho con người càng kích thíchcon người tích cực bám sát thực tiễn để khái quát lý luận Quá trình đó diễn rakhông ngừng trong sự tồn tại của con người, làm cho lý luận ngày càng đầy đủ,phong phú và sâu sắc hơn Nhờ vậy hoạt động con người không bị hạn chế trongkhông gian và thời gian Thông qua đó, thực tiễn đã thúc đẩy một ngành khoahọc mới ra đời - khoa học lý luận
Thực tiễn là mục đích của lý luận Mặc dù lý luận cung cấp những tri thứckhái quát về thế giới để làm thoả mãn nhu cầu hiểu biết của con người, nhưngmục đích chủ yếu của lý luận là nâng cao năng lực hoạt động của con ngườitrước hiện thực khách quan để đưa lại lợi ích cao hơn, thoả mãn nhu cầu ngàycàng tăng của cá nhân và xã hội Tự thân lý luận không thể tạo nên những sảnphẩm đáp ứng nhu cầu của con người Nhu cầu đó chỉ được thực hiện trong hoạtđộng thực tiễn Hoạt động thực tiễn sẽ biến đổi trong tự nhiên và xã hội theomục đích của con người, đó thực chất là mục đích của lý luận Tức lý luận phảiđáp ứng nhu cầu hoạt động thực tiễn của con người
Thực tiễn là tiêu chuẩn chân lý của lý luận Tính chân lý của lý luận chính
là sự phù hợp của lý luận với hiện thực khách quan và được thực tiễn kiểmnghiệm, là giá trị phương pháp của lý luận đối với hoạt động thực tiễn của conngười Do đó, mọi lý luận phải thông qua thực tiễn để kiểm nghiệm Chính vìthế mà C.Mác nói: “Vấn đề tìm hiểu tư duy của con người có thể đạt đến chân lý
khách quan không hoàn toàn không phải là vấn đề lý luận mà là một vấn đề thực
tiễn Chính trong thực tiễn mà con người phải chứng minh chân lý…” [2,
tr.180] Thông qua thực tiễn những lý luận đạt đến chân lý sẽ được bổ sung vàokho tàng tri thức nhân loại; những kết luận chưa phù hợp thực tiễn thì tiếp tụcđiều chỉnh bổ sung hoặc nhận thức lại giá trị của lý luận nhất thiết phải đượcchứng minh trong hoạt động thực tiễn
Trang 11Lý luận đóng vai trò soi đường cho thực tiễn vì lý luận có khả năng địnhhướng mục tiêu xác định lực lượng biện pháp thực hiện Lý luận còn dự báođược khả năng phát triển cũng như các mối quan hệ của thực tiễn, dự báo đượcnhững rủi ro có thể xảy ra, những hạn chế những thất bại có thế có trong quátrình hoạt động Như vậy lý luận không chỉ giúp con người hoạt động hiệu quả
mà còn là cơ sở để khắc phục những hạn chế và tăng năng lực hoạt động của conngười Mặt khác lý luận còn có vai trò giác ngộ mục tiêu, lý tưởng liên kết các
cá nhân thành cộng đồng, tạo thành sức mạnh to lớn của quần chúng trong cảitaọ tự nhiên và cải tạo xã hội Chính vì vậy, C.Mác đã khẳng định “Vũ khí của
sự phê phán cố nhiên không thể thay thế được sự phê phán của vũ khí, lực lượngvật chất chỉ có thể bị đánh đổ lực lượng vật chất, nhưng lý luận cũng sẽ trởthành lực lượng vật chất, một khi nó thâm nhập vào quần chúng” [3, tr.290].Mặc dù lý luận mang tính khái quát cao song nó còn có tính lịch sử, cụ thể
Do đó khi vận dụng lý luận chúng ta cần phân tích một cách cụ thể mỗi tình hình
cụ thể Nếu vận dụng máy móc giáo điều, kinh viện thì chẳng những hiểu sai giátrị của lý luận mà còn làm phương hại đến thực tiễn, làm sai lệch sự thống nhấttất yếu giữa lý luận và thực tiễn
Tóm lại, quan hệ giữa lý luận và thực tiễn là một quá trình mang tính lịch
sử xã hội cụ thể Đây là quan hệ thống nhất biện chứng nắm bắt được tính biệnchứng của quá trình đó là tiền đề quan trọng bậc nhất giúp chúng ta có một lậptrường thực tiễn sáng suốt, tránh được chủ nghĩa thực dụng ,máy móc và lý luậnsuông Có thể nói rằng, C.Mác là người đầu tiên đưa phạm trù thực tiễn vàonhận thức luận, nhờ đó ông đã làm nên cuộc cách mạng thực sự trong tư duycũng như trong hoạt động Đến V.I.Lênin đã phát triển và nâng cao vai trò củathực tiễn trong lý luận nhận thức V.I.Lênin có công to lớn trong việc làm sáng
tỏ mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn, về học thuyết chân lý trên
cơ sở khoa học hiện đại