Tham nhũng là một hiện tượng lịch sử gắn liền với sự ra đời của nhà nước và quyền lực. Hiện nay tham nhũng đã trở thành một vấn nạn chung đáng báo động của mọi quốc gia, dân tộc trên thế giới. Tham nhũng đã gây thiệt hại rất lớn về tài sản của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; biến dạng méo mó quá trình phân hoá giàu nghèo; làm thay đổi cả chính sách, pháp luật; làm tha hoá đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước; ảnh hưởng xấu đến những chuẩn mực đạo đức xã hội, làm vẩn đục những truyền thống tốt đẹp của dân tộc; gây giảm niềm tin của nhân dân đối với nhà nước; đặc biệt nguy hại là suy giảm uy tín quốc gia trong các quan hệ hợp tác phát triển.
Trang 11.2 Những nguyên nhân dẫn đến tham nhũng ở Việt Nam 6
II HẬU QUẢ CỦA THAM NHŨNG ĐỐI VỚI SỰ PHÁT
2.1 Hậu quả của tham nhũng đối với sự phát triển kinh tế của
2.2 Một số giải pháp nhằm chống tham nhũng ở nước ta hiện nay 16
Trang 2MỞ ĐẦU
Tham nhũng là một hiện tượng lịch sử gắn liền với sự ra đời của nhà nước
và quyền lực Hiện nay tham nhũng đã trở thành một vấn nạn chung đáng báođộng của mọi quốc gia, dân tộc trên thế giới Tham nhũng đã gây thiệt hại rấtlớn về tài sản của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân;biến dạng méo mó quá trình phân hoá giàu nghèo; làm thay đổi cả chính sách,pháp luật; làm tha hoá đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước; ảnh hưởng xấu đếnnhững chuẩn mực đạo đức xã hội, làm vẩn đục những truyền thống tốt đẹp củadân tộc; gây giảm niềm tin của nhân dân đối với nhà nước; đặc biệt nguy hại làsuy giảm uy tín quốc gia trong các quan hệ hợp tác phát triển
Nhìn chung, công tác phòng, chống tham nhũng ở nước ta trong nhữngnăm qua có sự chuyển biến tích cực cả về nhận thức, hành động và trong phòngngừa, xử lý hành vi tham nhũng Công tác tuyên truyền, giáo dục về phòng,chống tham nhũng luôn được đẩy mạnh, gắn với Cuộc vận động “Học tập vàlàm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, qua đó góp phần nâng cao nhậnthức, tạo sự đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin và quyết tâm của cán bộ, đảngviên và nhân dân vào công tác này Tuy nhiên nhìn thẳng vào thực tế chúng tathấy rằng tham nhũng vận là một vấn đề quốc nạn ở nước ta, gây hậu quả trênmọi lĩnh vực, đặc biệt là đối với sự phát triển kinh tế Do đó, nghiên cứu vấn đề
“Hậu quả của tham nhũng đối với sự phát triển kinh tế của Việt Nam hiện nay” làm đề tài tiểu luận có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.
Trang 3NỘI DUNG
I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THAM NHŨNG
1.1 Khái niệm tham nhũng
Trên thế giới có nhiều định nghĩa khác nhau về tham nhũng Theo nghĩarộng, tham nhũng được hiểu là hành vi của bất kỳ người nào có chức vụ, quyềnhạn hoặc được giao nhiệm vụ, quyền hạn và lợi dụng chức vụ, quyền hạn, hoặcnhiệm vụ được giao để vụ lợi Theo nghĩa hẹp, tham nhũng là sự lợi dụng quyềnlực nhà nước để trục lợi riêng
Ở Việt Nam, khái niệm tham nhũng được quy định tại Luật phòng, chống tham nhũng năm 2018 Theo đó, “tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi” [4, tr.167] Theo các quy
định của pháp luật hiện hành, tham nhũng có những đặc trưng cơ bản như sau:
Chủ thể tham nhũng là người có chức vụ, quyền hạn Người có chức vụ,
quyền hạn bao gồm: cán bộ, công chức, viên chức; sĩ quan, quân nhân chuyênnghiệp, công nhân quốc phòng trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân;
sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn - kĩ thuật trong cơquan, đơn vị thuộc công an nhân dân; cán bộ lãnh đạo, quản lý trong doanhnghiệp của Nhà nước; cán bộ lãnh đạo, quản lí là người đại diện phần vốn gópcủa Nhà nước tại doanh nghiệp; người được giao thực hiện nhiệm vụ, công vụ
có quyền hạn trong khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ đó
Chủ thể tham nhũng lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao Đây là đặc
trưng thứ hai của tham nhũng Chủ thể tham nhũng phải sử dụng chức vụ, quyềnhạn của mình như một phương tiện để thực hiện hành vi sai trái nhằm mang lạilợi ích cho mình, cho gia đình mình hoặc cho người khác Một người có chức
vụ, quyền hạn thực hiện hành vi vi phạm pháp luật vì động cơ vụ lợi nhưng hành
vi đó không lợi dụng chức vụ, quyền hạn thì không coi là tham nhũng (ví dụ nhưhành vi trộm cắp)
Mục đích của hành vi tham nhũng là vụ lợi Mục đích của hành vi tham
nhũng phải là mục đích vụ lợi Vụ lợi là lợi ích vật chất (tiền, nhà, đất, các vật
có giá trị ) hoặc lợi ích tinh thần mà người có chức vụ, quyền hạn mong muốn
Trang 4đạt được từ việc thực hiện hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình Lợiích đó có thể cho mình, cho gia đình mình hoặc người thân của mình Thamnhũng có nhiều quan niệm khác nhau, quan điểm được thừa nhận rộng rãi thìtham nhũng là hành vi của con người có chức vụ, quyền hạn, đã lợi dụng quyềnhạn để tham ô, nhận hối lộ, hoặc cố ý làm trái pháp luật vì động cơ lợi nhuận,gây thiệt hại cho tài sản nhà nước, tập thể, cá nhân [7, tr.67].
Đấu tranh chống tham nhũng là cuộc đấu tranh sống còn để bảo vệ vàgiữ vững chế độ, để làm lành mạnh môi trường xã hội, làm trong sạch thể chếĐảng và Nhà nước, làm cho đạo đức tinh thần và môi trường xã hội - nhân vănkhỏi bị ô nhiễm Ngày nay, sự ô nhiễm này rất nặng nề và nguy hiểm, thậm chí
có thể dẫn đến mất ổn định và rối loạn chính trị - xã hội Tham nhũng là hành viphản nhân văn, trái đạo lý, một hành vi chống xã hội được xác định là một tộiphạm và phải được nghiêm trị theo pháp luật
Tham nhũng như một vật thể gây bệnh nguy hiểm mà Hồ Chí Minh gọi
là một thứ “vi trùng độc hại nhất len lỏi vào cơ thể xã hội làm cho cơ thể đómang bệnh, suy yếu, thậm chí có thể chết” [5, tr.267] Kết cục ấy là sự mục rỗng
từ bên trong rồi đổ vỡ nếu thể chế không có sức đề kháng, ngăn chặn và chốnglại tham nhũng bằng những giải pháp quyết liệt, triệt để và hữu hiệu Có quanđiểm cho rằng tham nhũng bắt đầu từ quyền lực nhà nước, còn các hình thứcquyền lực chính trị khác thì còn tham nhũng Mà chống tham nhũng lại gắn liềnvới quyền lực nhà nước và Đảng chính trị cầm quyền, song mức độ của nó lạihoàn toàn phụ thuộc vào sự quan tâm phòng chống của từng Chính phủ, vàođiều kiện kinh tế - xã hội, chính trị từng quốc gia Nếu Chính phủ nào quan tâmphòng, chống một cách tích cực có hiệu quả thì hạn chế được nó Ngược lại nếukhông quan tâm rồi buông lỏng kỷ cương, thiếu biện pháp đấu tranh quyết liệt,
có hiệu quả, đặc biệt là khi tệ tham nhũng nằm ngay trong cơ quan nhà nước cấpcao thì tệ nạn này phát triển khôn lường Một nhà nước có bộ máy và đội ngũcông chức trong sạch, vững mạnh, có hiệu lực và hiệu quả, từ chế định luật lệđến thi hành luật lệ, thì ít tạo ra ham muốn và cơ hội tham nhũng, đồng thời có
Trang 5nhiều giải pháp để ngăn chặn lòng ham muốn và cơ hội tham nhũng nảy nở từ
cơ chế thị trường
Một nhà nước có nhiều bộ phận yếu kém, bất lực, hư hỏng, thì khôngtránh khỏi sự câu kết, móc ngoặc với những yếu tố tiêu cực của thị trường, khiếncho tham nhũng thêm trầm trọng Các nhà nghiên cứu diễn đạt một cách hìnhảnh rằng: Nhà nước trong sạch, vững mạnh như bàn tay hữu hình phát huy sứcmạnh mặt tích cực và uốn nắn những lệch lạc, tiêu cực của bàn tay vô hình củathị trường Còn nhà nước yếu kém, hư hỏng như bàn chân vô hình (vô hình vìthường phải lén lút), đưa bàn tay vô hình của thị trường cùng dẫn vào con đường
ma quỷ, với biết bao tệ nạn, trong đó nổi bật là tệ nạn tham nhũng Như vậytrong một quốc gia có tệ tham nhũng thì ai phải chịu trách nhiệm, có lẽ phảinhấn mạnh rằng không phải chỉ có trách nhiệm của Nhà nước và của thị trường
Ở quốc gia nào có tham nhũng nặng thì cả dân tộc, trước nhất là bộ phận tinhhoa tiên phong lãnh đạo, đảng chính trị cầm quyền phải chịu trách nhiệm Đó làtrách nhiệm phải ngăn chặn và tiến đến loại trừ tham nhũng
Từ thực tế của các nước và kết luận của nhiều công trình nghiên cứu, cóthể thấy rằng không nhất thiết hễ là nước phát triển thì tham nhũng ít và hễ lànước đang phát triển, trình độ kinh tế kém hơn, thì tham nhũng nhiều Hoặccũng không phải độc đảng (không có đối trọng) thì tham nhũng trầm trọng hơn,bởi sự độc quyền trong lãnh đạo, chỉ đạo Thực tiễn cho thấy trước khi chủnghĩa xã hội ở Liên Xô sụp đổ, lúc đó chỉ có một đảng, tham nhũng cũng làquốc nạn Nay đa đảng tham nhũng còn gay go hơn, phức tạp hơn Bài học nướcNga cho thấy không phải đa đảng là ngăn chặn được tham nhũng
Tham nhũng giống như mọi hiện tượng xã hội khác đều có nguyên nhânsâu xa trong đời sống kinh tế - xã hội của một quốc gia Ngay cả các quốc gia đãcông nghiệp hóa hiện nay cũng không hề miễn dịch trước tham nhũng Tuynhiên tham nhũng dường như xâm hại nhiều hơn đối với các nước đang pháttriển và các nước có nền kinh tế chuyển đổi
Thực tế, nếu xem lại lịch sử của bất kỳ nước công nghiệp phát triển hiệnđược xem là “khá sạch sẽ” thì đều có thể thấy rằng trong quá khứ, tất cả các
Trang 6nước đó đều đã từng phải đấu tranh chống lại tình trạng tham nhũng nghiêmtrọng Các nước xã hội chủ nghĩa và các nước trước đây là xã hội chủ nghĩa hiện
có nền kinh tế đang chuyển đổi, nói chung còn ở trong tình trạng “tranh tối tranhsáng” công cuộc cải cách còn dở dang, cái cũ chưa qua hết, cái mới chưa đến đủ,còn hẫng hụt nhiều tiền đề, chưa qua trường học dân chủ tư sản Do đó tổng thể
xã hội mới, nền kinh tế mới là như thế nào và xuất hiện ra sao còn những chỗ vềquan điểm chưa sáng tỏ, về thực tế chưa định hình Trong tình hình đó, cũng rất
có thể diễn ra một kiểu “đục nước béo cò”, những khuyết tật và căn bệnh của cái
cũ cộng vào với những chuệch choạc và lệch lạc của quá trình tạo lập cái mới,gây nên một tệ nạn tham nhũng nghiêm trọng Khi chủ trương về biện pháp cảicách phạm sai lầm thì tham nhũng lan tràn rộng và tác hại nặng nề [1, tr.245].Tham nhũng là một bệnh trầm trọng của xã hội Để chữa khỏi bệnh đó phảithấy rõ nguyên nhân đâu là sự yếu kém, sơ hở của quản lý, của cơ chế chínhsách, đâu là sự tha hóa biến chất của cán bộ, đảng viên có chức, có quyền, lợidụng chức quyền để tham nhũng, đâu là vai trò kiểm tra giám sát phát hiện, đấutranh của nhân dân, đâu là trách nhiệm điều tra nghiên cứu, xét xử của các cơquan thi hành pháp luật Tìm đúng nguyên nhân, siết chặt cơ chế, tổ chức, bộmáy, phát huy quyền làm chủ của nhân dân sẽ từng bước ngăn chặn, đẩy lùi cáchiện tượng tham nhũng
Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII đã chỉ rõ bốn nguy cơ
mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã khẳng định: “Bốn nguy cơ
mà Đảng ta đã từng chỉ ra - tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trongkhu vực và trên thế giới, chệch hướng xã hội chủ nghĩa, nạn tham nhũng và tệquan liêu, “diễn biến hòa bình” do các thế lực thù địch gây ra - đến nay vẫn tồntại và diễn biến phức tạp, đan xen tác động lẫn nhau, không thể xem nhẹ nguy
cơ nào” [3, tr.78] Báo cáo Chính trị của Ban chấp hành Trung ương khóa VIIItrình trước Đại hội IX của Đảng nhấn mạnh: “Tình trạng tham nhũng và sự suythoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ,đảng viên đang cản trở việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách củaĐảng, gây bất bình và làm giảm lòng tin của nhân dân” [3, tr.90]
Trang 7Đảng ta đã thấy rõ thực chất tình trạng quan liêu, tham nhũng và nhữngnguy hại của nó, đồng thời đã có nhiều chủ trương, biện pháp đấu tranh, ngănchặn, đẩy lùi tệ này trong nhiều năm Bên cạnh những kết quả không nhỏ đã đạtđược trong những năm qua, tình trạng quan liêu, tham nhũng vẫn tồn tại nhưmột tệ nạn nguy hiểm, là một nguy cơ đối với đất nước Tình hình quan liêu,tham nhũng nếu chúng ta không chủ động ngăn chặn, đẩy lùi, khắc phục thìchúng ta sẽ không những không hoàn thành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước, thậm chí không giữ được độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia.
1.2 Những nguyên nhân dẫn đến tham nhũng ở Việt Nam
Tham nhũng giống như mọi hiện tượng xã hội khác đều có nguyên nhânsâu xa Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tham nhũng, có thể nêu ra một số nguyênnhân sau đây:
Một là, về công tác cán bộ: Việc tự tu dưỡng, rèn luyện của cán bộ, đảng
viên trong tình hình hiện nay và sự giúp đỡ lẫn nhau của cán bộ, đảng viên trongcác tổ chức đảng còn yếu Sinh hoạt chi bộ ở một số nơi còn qua loa, đại khái,chiếu lệ, hình thức Công tác tổ chức cán bộ còn bộc lộ nhiều yếu kém
Hồ Chí Minh đã dạy: Cán bộ là gốc của mọi công việc, muốn việc thànhcông hay thất bại là có cán bộ tốt hay kém Công việc huấn luyện cán bộ là côngviệc gốc của Đảng Do vậy, đào tạo, quy hoạch, tuyển dụng, bố trí cán bộ là vôcùng quan trọng, nó quyết định sự thành bại của Đảng ta
Theo Hồ Chí Minh thì do bệnh chủ nghĩa cá nhân mà sinh ra bệnh quanliêu, kềnh càng, kiêu ngạo, chậm chạp làm cho qua chuyện Ham chuộng hìnhthức Muốn tẩy sạch bệnh ấy thì phải: thực hành tự phê bình và phê bình đồng
sự mình Phê bình một cách thiết thực mà thân ái Phê bình từ cấp trên xuống và
từ cấp dưới lên Phê bình nhau và giúp nhau sửa chữa Đồng thời phê bình phảikhéo Hồ Chí Minh nói: Bánh ngọt thì ai cũng muốn ăn nhưng nếu “nhét” vàomồm thì không ai ăn được Tự phê bình là trước hết phải nêu khuyết điểm củamình sau đó là ý kiến đóng góp của người khác Còn phê bình là nêu khuyếtđiểm của người khác nhưng phải đúng, thậm chí còn phải đúng lúc, đúng chỗ.Phê bình trên tình yêu thương đồng chí để cùng nhau tiến bộ
Trang 8Hai là, về kinh tế: Các nhà nghiên cứu chỉ ra nguyên nhân chủ yếu của
tham nhũng chính là sự tìm kiếm đặc lợi kinh tế Việc các cá nhân, doanhnghiệp tìm kiếm đặc lợi bằng cách thiết lập những hạn chế giả tạo về nguồncung là một trong những nguyên nhân tham nhũng Các chính sách hạn chếthương mại, kiểm soát giá cả, kiểm soát tỷ giá hối đoái, các chương trình đầu tư,trợ cấp chi tiêu và mua sắm của Chính phủ đều có những mặt trái, có thể trởthành nguyên nhân dẫn tới sự tìm kiếm đặc lợi và tham nhũng Đồng thời động
cơ vụ lợi của hoạt động kinh doanh cũng là nguồn gốc của tham nhũng, hay ítnhất thì kinh doanh cũng là một bên tham gia trong sự lạm dụng quyền lực công
để thu đặc lợi tư Nhà nghiên cứu Paolo Mauro đã nhận xét rằng “ngày quangày, các doanh nghiệp tư nhân tiêu hàng đống tiền để thuyết phục các nhà lậppháp dành cho họ vị trí độc quyền hoặc nếu không thì hạn chế cạnh tranh để một
số ngành hoặc cá nhân có thể hưởng một đặc quyền Trên khắp thế giới, cáccông chức nhà nước đang không mệt mỏi dùng mưu mẹo nhằm tự đặt mình vàomột vị thế độc quyền cỡ nhỏ để có thể nhận hối lộ khi cấp một giấy phép, thôngqua một khoản chi tiêu hoặc chứng nhận chuyển hàng qua biên giới ” [8,tr.190]
Kinh tế thị trường có mặt tạo ra ham muốn và cơ hội cho tham nhũng, làdiều mà các nhà nghiên cứu đã vạch ra từ hai thể kỷ nay Cố biện hộ rằng kinh
tế thị trường không hề có trách nhiệm gì về tham nhũng Đó không phải là thái
độ khoa học và thực tiễn Nhưng nêu lên như thế không phải là trút hết tội lỗi vềtham nhũng cho kinh tế thị trường Đã làm kinh tế thị trường thì phải nhận biết
và ngăn cản (hoặc ít nhất là hạn chế) được ham muốn và cơ hội tham nhũng do
cơ chế thị trường gây nên
Ba là, về luật pháp: Luật pháp không đồng bộ và hoàn chỉnh, các quy
định phức tạp và thường xuyên thay đổi và quyền được tùy tiện quyết định củacác quan chức chính quyền khi diễn giải luật pháp và quy định đó chính là cơhội dẫn tới tham nhũng Do đó tham nhũng dễ bùng phát ở những quốc gia màluật pháp phức tạp, thường xuyên thay đổi và các nhà hoạch định chính sách
Trang 9công, nhất là những quan chức cấp thấp trong chính quyền có quyền tùy tiệnthực thi lớn Ở nước ta luật pháp chưa hoàn thiện, không đồng bộ, công tác cảicách hành chính đạt hiệu quả chưa cao Nạn sách nhiễu, tham nhũng tạo nên ràocản trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Trong quản lý nhà nước, cơ chế,chính sách, luật pháp, nhất là những cơ chế, chính sách có liên quan trực tiếpđến lĩnh vực kinh tế còn thiếu, chưa đồng bộ và còn nhiều sơ hở Cơ chế “xincho” tồn tại trong nhiều năm không những là rào cản của sự phát triển trongnhiều lĩnh vực mà còn là mảnh đất cho tệ tham nhũng, sách nhiễu, cửa quyềnphát triển.
Bốn là, về tiền lương: Tiền lương của công chức trong dịch vụ công thấp
hơn tương đối so với khu vực tư nhân cũng tạo cho công chức tham nhũng Ởnước ta cho đến nay, chính sách tiền lương chưa có sự thay đổi đáng kể, vẫn cònnặng về giải pháp tình thế, chắp vá, chưa có chiến lược về chính sách tiền lươngtrong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đó cũng là một trongnhững vấn đề ảnh hưởng đến tình trạng tham nhũng, tiêu cực, lãng phí và các tệnạn khác
Năm là, về công tác kiểm tra: Công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát,
giám sát còn yếu, không định rõ trách nhiệm cụ thể, rõ ràng, dẫn đến tình trạng.Hoặc kiểm tra không nghiêm, không thực hiện đúng chức năng thanh tra Bởi vìthanh tra lành mạnh ngoài chức năng buộc tội, xử lý, chấn chỉnh ra còn có chứcnăng định hướng, giúp đỡ Nhưng ít khi định hướng và giúp đỡ
Sáu là, về văn hóa, đạo đức dân tộc: Nạn tham nhũng xuất hiện còn do
truyền thống văn hóa và quan niệm đạo đức Trong truyền thống của nhiều quốcgia đang phát triển, thường coi lợi ích của gia tộc cao hơn lợi ích quốc gia, tìnhtrạng lợi dụng chức quyền tạo điều kiện cho người thân vơ vét tài sản công làphổ biến và không bị coi là trái đạo đức Ở các nước đang phát triển và các nước
có nền kinh tế chuyển đổi, đời sống xã hội đứng trước nhiều quan niệm cũ vàmới, các giá trị đạo đức cũ bị phá vỡ, giá trị đạo đức mới chưa được xác lập đã
Trang 10tạo thành quan niệm đạo đức hỗn tạp, phát sinh dao động trong quan niệm đạođức dẫn đến suy giảm đạo đức và tạo điều kiện cho nạn tham nhũng tràn lan.
1.3 Các loại hình tham nhũng
Các hành vi tham nhũng và các thủ đoạn tham nhũng hết sức đa dạng và
đã được nêu rõ trong pháp lệnh chống tham nhũng Việc nhận diện tham nhũng
là rất khó, có người ví tham nhũng như đám mây nhìn xa thì thấy, lại gần thìchẳng thấy đâu Nhưng chúng ta vẫn có cách để phân loại nhằm nhận diện thamnhũng để có cách phòng chống hữu hiệu hơn
Phân loại tham nhũng theo cách quan hệ giữa tiền và quyền mối quan hệ
đặc trưng của tham nhũng là mối quan hệ giữa quyền và tiền Ở đây quyền là têngọi chung cho quyền lực nhà nước các cấp và các quyền kinh doanh (thươngquyền), tiền là tên gọi tóm tắt của mọi lợi ích tư nhân Theo mối quan hệ giữaquyền và tiền thì người có quyền bán quyền để kiếm tiền Tất nhiên như vậyphải có những người có tiền mà không có quyền hay không đủ quyền Họ bỏtiền ra để mua quyền Trong nhiều trường hợp còn phải có những người làmtrung gian cho “giao dịch mua, bán quyền” Người bán quyền là người nhận hối
lộ, người mua quyền là người đi hối lộ, người trung gian là môi giới hối lộ
Phân loại tham nhũng theo quan hệ với pháp luật:
Thứ nhất, loại tham nhũng rõ ràng vi phạm pháp luật, được gọi là tham
nhũng đen
Thứ hai, loại tham nhũng do thủ đoạn xảo quyệt, khôn khéo của kẻ tham
nhũng, có tính chất nhập nhằng, không thể coi là hợp pháp, nghiêm chỉnh, đúngpháp luật, song cũng khó kết luận là bất hợp pháp hoặc là vi phạm pháp luật,loại tham nhũng này được gọi là tham nhũng xám
Pháp luật càng nhiều sơ hở và lỗ hổng, mơ hồ hiểu thế nào cũng đúng thìtham nhũng xám càng sinh sôi nảy nở
Phân loại tham nhũng theo các khâu của quá trình xây dựng và thực hiệnpháp luật:
Trang 11Thứ nhất, tham nhũng trong quá trình thi hành pháp luật Đây là loại
thông thường nhất
Thứ hai, tham nhũng theo kiểu tam giác quyền lực, giới chủ câu kết với
nhóm soạn thảo văn bản, quyết định và ban hành pháp luật, từ những đạo luậtđến sắc lệnh, Nghị định, chỉ thị, nghị quyết, thông tư ở cấp quốc gia và cấpdưới Khi cố ý tạo ra những chỗ hở để tham nhũng thì mức độ tham nhũng này
là cực kỳ nghiêm trọng có nguy cơ dẫn đến đảo lộn xã hội - mất ổn định chínhtrị, đe dọa đảng cầm quyền
Phân loại tham nhũng theo mức độ nghiêm trọng
Thứ nhất, giai đoạn một của tham nhũng là tham nhũng có tính chất bộ
phận, nhỏ lẻ, mỗi vụ không lớn, ít người tham gia, số vụ tham nhũng chưa nhiều
Thứ hai, giai đoạn hai của tham nhũng là tham nhũng có tính chất hệ
thống, có tổ chức chỉ huy, có những vụ tham nhũng lớn và rất lớn, có nhữngđường dây tham nhũng do những người có chức quyền cao cầm đầu, móc nối cảtrong nước và ngoài nước Tuy nhiên tham nhũng này chưa có tính chất phổbiến, lan tràn khắp nước và ở mọi lĩnh vực, với số người tham gia đông
Thứ ba, giai đoạn ba, giai đoạn này nặng nhất của tham nhũng là loại
tham nhũng đã trở thành đặc tính của cả hệ thống chính trị, kinh tế, xã hội, lôicuốn nếu không phải tất cả thì cũng hầu hết hoặc phần lớn công chức và doanhnhân, lôi cuốn cả một bộ phận quan trọng các gia đình và cá nhân, hình thức thủđoạn rất đa dạng, từ những đường dây và những vụ tham nhũng lớn, đến nhữngchuyện tham nhũng lặt vặt hàng ngày, khiến cho tham nhũng gần như trở thànhmột thứ văn hóa, một thứ tập quán diễn ra không chỉ che giấu mà nhiều khi côngkhai, thậm chí trắng trợn
II HẬU QUẢ CỦA THAM NHŨNG ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA VIỆT NAM HIỆN NAY
2.1 Hậu quả của tham nhũng đối với sự phát triển kinh tế của Việt Nam hiện nay
Tham nhũng là vật cản lớn nhất của tiến trình phát triển xã hội là nguy
cơ trực tiếp liên quan đến sự sống còn của Nhà nước của đảng cầm quyền, nó