TIỂU LUẬN đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế của đảng và nhà nước ta hiện nay

MỞ ĐẦUVào thập kỷ cuối cùng của thế kỷ XX, hệ thống xã hội chủ nghĩa lâm vào khủng hoảng “toàn diện và nghiêm trọng”, cuối cùng đi đến sụp đổ trên một bộ phận lớn đã làm thay đổi cơ bản quan hệ chính trị thế giới. Bên cạnh đó cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại đã và đang tác động đến tất cả các quốc gia dân tộc với mức độ khác nhau. Chủ nghĩa tư bản sử dụng những thành tựu của cách mạng khoa học công nghệ nên thích nghi và tiếp tục phát triển. Các quốc gia trong cộng đồng thế giới đều điều chỉnh chính sách đối ngoại để phù hợp với tình hình mới.Trong bối cảnh quốc tế như vậy, quan hệ quốc tế dường như đã chuyển từ đối đầu sang đối thoại, thế hai cực bị phá vỡ, từ đó làm nảy sinh xu hướng đa dạng hoá, đa phương hoá trong tiến trình toàn cầu hoá, phát triển và phụ thuộc lẫn nhau. Toàn cầu hoá về kinh tế chiếm vị trí quan trọng trong quan hệ quốc tế, được ưu tiên phát triển và trở thành vấn đề chính trong quan hệ quốc tế hiện nay. Việt Nam nằm trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương và ASEAN là khu vực phát triển kinh tế năng động với tốc độ cao, chính trị tương đối ổn định, đang trở thành trung tâm kinh tế. Tiến hành đổi mới toàn diện đất nước bắt đầu từ năm 1986, Việt Nam đã thu được nhiều thắng lợi. Là một bộ phận hợp thành đường lối đổi mới của Đảng, đường lối và chính sách đối ngoại đúng đắn của Đảng và Nhà nước Việt Nam đã cho phép khai thác có hiệu quả các nhân tố quốc tế, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, chống chiến lược “diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch, hòng phá hoại thành quả cách mạng Việt Nam bảo vệ vững chắc tổ quốc và đưa cách mạng Việt Nam tiếp tục tiến lên. Xuất

1.1 Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò

của chính sách đối ngoại và hội hập quốc tế 21.2 Thực trạng đối ngoại của Đảng, Nhà nước trước đổi mới 31.3 Sự cần thiết và quá trình hội nhập quốc tế của nước ta trong

II ĐƯỜNG LỐI ĐỐI NGOẠI VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ

2.1 Đặc điểm tình hình tác động tới đường lối đối ngoại và hội

2.2 Đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà

MỞ ĐẦU

Vào thập kỷ cuối cùng của thế kỷ XX, hệ thống xã hội chủ nghĩa lâm vàokhủng hoảng “toàn diện và nghiêm trọng”, cuối cùng đi đến sụp đổ trên một bộphận lớn đã làm thay đổi cơ bản quan hệ chính trị thế giới Bên cạnh đó cuộccách mạng khoa học - công nghệ hiện đại đã và đang tác động đến tất cả cácquốc gia dân tộc với mức độ khác nhau Chủ nghĩa tư bản sử dụng những thànhtựu của cách mạng khoa học - công nghệ nên thích nghi và tiếp tục phát triển.Các quốc gia trong cộng đồng thế giới đều điều chỉnh chính sách đối ngoại đểphù hợp với tình hình mới

Trong bối cảnh quốc tế như vậy, quan hệ quốc tế dường như đã chuyển từđối đầu sang đối thoại, thế hai cực bị phá vỡ, từ đó làm nảy sinh xu hướng đadạng hoá, đa phương hoá trong tiến trình toàn cầu hoá, phát triển và phụ thuộclẫn nhau Toàn cầu hoá về kinh tế chiếm vị trí quan trọng trong quan hệ quốc tế,được ưu tiên phát triển và trở thành vấn đề chính trong quan hệ quốc tế hiện nay.Việt Nam nằm trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và ASEAN là khu vựcphát triển kinh tế năng động với tốc độ cao, chính trị tương đối ổn định, đang trởthành trung tâm kinh tế Tiến hành đổi mới toàn diện đất nước bắt đầu từ năm

1986, Việt Nam đã thu được nhiều thắng lợi Là một bộ phận hợp thành đườnglối đổi mới của Đảng, đường lối và chính sách đối ngoại đúng đắn của Đảng vàNhà nước Việt Nam đã cho phép khai thác có hiệu quả các nhân tố quốc tế, kếthợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, chống chiến lược “diễn biến hoàbình” của các thế lực thù địch, hòng phá hoại thành quả cách mạng Việt Nambảo vệ vững chắc tổ quốc và đưa cách mạng Việt Nam tiếp tục tiến lên Xuất

phát từ lý do đó, nghiên cứu vấn đề “Đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước ta hiện nay” làm đề tài tiểu luận có ý nghĩa lý luận và

thực tiễn sâu sắc

Chính sách đối ngoại là một bộ phận của đấu tranh chính trị Lênin dạyrằng đường lối đối ngoại của các nước xã hội chủ nghĩa phải nhằm “thiết lậpnhững quan hệ giúp cho tất cả các dân tộc bị áp bức có thể gạt bỏ được các đếquốc chủ nghĩa” và tập hợp được những điều kiện thuận lợi nhất cho “việc pháttriển và củng cố cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa” [8, tr.198].

Quan điểm của các nhà kinh điển chỉ ra rằng một quốc gia, một dân tộcthì tất yếu phải thực hiện chính sách đối ngoại để tập hợp bạn bè quốc tế, tranhthủ những điều kiện thuận lợi và sự giúp đỡ của các nước nhằm xây dựng thựclực của đất nước, giành thắng lợi cho cách mạng và góp phần giải quyết nhữngvấn đề quốc tế chung

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đối ngoại là hệ thống quan điểm về quốc tế, vềchiến lược, sách lược của cách mạng Việt Nam trong quan hệ với thế giới Hệthống quan điểm đó được thể hiện ở những nội dung Mục tiêu đối ngoại, tậphợp và mở rộng lực lượng, các phương châm đối ngoại, phương pháp và nghệthuật đấu tranh ngoại giao nhằm giành thắng lợi cho cách mạng Việt Nam

Thứ nhất, mục tiêu đối ngoại: là nhằm đảm bảo lợi ích của quốc gia, dân

tộc, bao gồm các quyền dân tộc cơ bản như: độc lập dân tộc, chủ quyền quốcgia, toàn vẹn lãnh thổ, thống nhất đất nước, tự do hạnh phúc cho nhân dân Đièu

đó được khẳng định trong tuyên ngôn độc lập của Nhà nước Việt Nam mới:

“Nước Việt Nam có quyền được hưởng tự do độc lập, toàn thể dân tộc Việt Namquyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cái để giữ vững quyền

tự do và độc lập ấy” Thông qua Tuyên ngôn độc lập chủ tịch Hồ Chí Minh đãkhẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ của dân tộc Việt Nam trong quan

hệ chính trị quốc tế Bởi vì, chỉ những quốc gia độc lập, tự do mới có quyềnquyết định đường lối đối ngoại của dân tộc mình

Thứ hai, về mở rộng và tập hợp lực lượng Xác định đối ngoại là một mặt

trận, Hồ Chí Minh chủ trương mở rộng quan hệ với tất cả các nước, tranh thủmọi lực lượng và hình thức đấu tranh nhằm đạt hiệu quả cao nhất về đối ngoại.Người cho rằng, thắng lợi ngoại giao tuỳ thuộc vào sức mạnh của khối đại đoànkết toàn dân, sức mạnh về kinh tế, chính trị, quân sự và văn hoá của đất nước.Với bên ngoài, Hồ Chí Minh chủ trương mở rộng các lực lượng theo phươngchâm “thêm bầu bạn, bớt kẻ thù”, tránh đối đầu “không gây thù oán” với bất cứnước nào; khai thác những điểm tương đồng và mọi khả năng có thể nhắp tậphợp lực lượng, hình thành mặt trận đoàn kết ủng hộ Việt Nam một cách rộng rãi

và sâu sắc nhất [6, tr.90]

Thứ ba, về phương châm đối ngoại và phương pháp đấu tranh ngoại giao.

Nhấn mạnh quan điểm độc lập tự chủ, tự lực, tự cường, Người nói: “Độc lậpnghĩa là chúng tôi điều khiển lấy mọi công việc cảu chúng tôi, không có sự canthiệp ở ngoài vào” Điều đó có nghĩa là dân tộc Việt Nam phải tự mình vạch rađường lối, chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ trên cơ sở lợi ích quốc gia vàphù hợp với chuẩn mực quốc tế, thích ứng với xu thế của thời đại

1.2 Thực trạng đối ngoại của Đảng, Nhà nước trước đổi mới

Trên cơ sở đó xuất phát từ tình hình quốc tế, Đảng ta đã đề ra mục tiêucủa chính sách đối ngoại là: “Trong thời gian tới công tác đối ngoại phải ra sứctranh thủ những điều kiện quốc tế thuận lợi, tranh thủ sự giúp đỡ quốc tế to lớn

và nhiều mặt cho công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước góp phần bảo đảmthực hiện thắng lợi các nhiệm vụ lịch sử do Đại hội lần này đề ra” [2, tr.56]]

Nổi bật trong quan hệ đối ngoại trong giai đoạn này là quan hệ Việt Nam-Trung Quốc đang chịu ảnh hưởng của cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc

(17/2/1979) Quan hệ Việt Nam - Liên Xô được coi hòn đá tảng trong chínhsách đối ngoại của Việt Nam Việt Nam đã coi việc: “Đoàn kết và hợp tác toàndiện với Liên Xô luôn luôn là hòn đá tảng của chính sách đối ngoại của Đảng vàNhà nước ta”.

Quan hệ Việt Nam - Lào - Campuchia được đánh giá cao, được coi là:

“Một quy luật phát triển giữa ba nước, là điều có ý nghĩa sống còn đối với vậnmệnh của ba dân tộc”

Đối với các nước khác trong cộng đồng xã hội chủ nghĩa được coi trọnghợp tác và phát triển, nhất là các nước trong Hội đồng tương trợ kinh tế Chúng

ta ủng hộ cuộc đấu tranh của nhân dân các nước Á, Phi, Mỹ La Tinh, hợp tác vớicác nước thành viên trong phong trào các nước không liên kết, quan tâm tớiphong trào các nước không liên kết, quan tâm tới phong trào đấu tranh của nhândân các nước tư bản chủ nghĩa với các nước trong ASEAN: “Nhân dân ViệtNam chủ trương thiết lập những quan hệ láng giềng tốt với các nước ASEAN,luôn luôn sẵn sàng phối hợp cố gắng để xây dựng Đông Nam Á thành một khuvực hòa bình và ổn định” Nhưng quan hệ đó đang bị Mỹ và Trung Quốc ngángtrở Tựu trung lại lúc này Việt Nam muốn: “Thiết lập và mở rộng quan hệ bìnhthường về một nhà nước, về kinh tế, văn hóa và khoa học, kỹ thuật với tất cả cácnước không phân biệt chế độ chính trị, xã hội trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủquyền, bình đẳng và cùng có lợi”

Trước hết là cuộc khủng hoảng kinh tế xã hội nghiêm trọng, khó khăn.Hậu quả hơn 30 năm chiến tranh tàn phá nặng nề, 3 năm bị thiên tai bão lụtnghiêm trọng (từ 1976 đến 1978) do Mỹ tăng cường xiết chặt cấm vận, donhững sai lầm nghiêm trọng kéo dài trên 10 năm về lãnh đạo kinh tế của Đảng

và Nhà nước (chủ quan, nóng vội duy ý chí, giản đơn, cơ chế tập trung quan liêubao cấp), do cuộc chiến tranh biên giới phía Nam của Pônpốt và chiến tranh biêngiới phía Bắc của Trung Quốc chống Việt Nam và do Việt Nam sử dụng quyền

tự vệ đánh trả Pônpốt, đóng quân ở campuchia trong 10 năm

Trên thế giới xu thế đối đầu chuyển dần sang xu thế đối thoại với việcLiên Xô và Mỹ chuyển từ chạy đua vũ trang sang chạy đua về kinh tế Các nước

Đông Nam Á từng bước đi vào xu hướng hòa bình, độc lập và trung lập Cácnước trên thế giới ra sức cải tổ nền kinh tế để đưa cuộc cách mạng công nghiệpmới làm động lực cho việc phát triển kinh tế Châu Á -Thái Bình Dương đangtrở thành khu vực phát triển kinh tế năng động nhất thế giới

Ngoại giao Việt Nam đặc biệt là trong thời kỳ đổi mới từng phần (1979 1986) đã đạt được một số thành tựu sau:

-Đã tiếp tục kế thừa bài học truyền thống của ngoại giao Đại Việt như kiênquyết giữ vững độc lập trong mọi tình huống, đặt lợi ích dân tộc lên trên hết; giữvững nguyên tắc nhưng có sách lược thích hợp; kết hợp quân sự với ngoạigiao… được nâng lên tầm cao mới phong cách ngoại giao Hồ Chí Minh Là một

bộ phận quan trọng trong trường phái ngoại giao Việt Nam hiện đại, ngoại giao

Hồ Chí Minh tiếp tục thực hiện giữ vững độc lập chủ quyền trong mọi tìnhhuống thấm nhuần tinh thần độc lập tự chủ; gắn dân tộc với quốc tế, kết hợp sứcmạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, tạo thành sức mạnh tổng hợp để có thể lấyyếu thắng mạnh, lấy ít thắng nhiều, lấy nhỏ thắng lớn phát huy truyền thống hòahiếu của dân tộc, luôn nắm vững và giương cao ngọn cờ hòa bình, thực hiệnchính sách đối ngoại, hòa bình, hữu nghị, quan hệ tốt đẹp với các nước trongcộng đồng quốc tế “không thù oán với ai” đặt Việt Nam trong toàn cục thế giới"

“Biết mình biết người”, kiên trì nguyên tắc chiến lược với vận dụng linh hoạtsách lược “dĩ bất biến, ứng vạn biến” [3, tr.278]

Tuy nhiên, ngoại giao còn có hạn chế là chưa gắn chặt chẽ ngoại giao vềchính trị với ngoại giao về kinh tế, phát triển kinh tế đối ngoại Việt Nam lúcnày chưa thay đổi tư duy, chưa nắm bắt được kịp thời các biến động trong cụcdiện quốc tế, thiếu sót trong việc nghiên cứu và dự báo chiến lược

Tư duy chiến tranh lạnh vẫn bao trùm trong chính sách đối ngoại nên ta

đã để mất thời cơ, từ thuận lợi chuyển sang khó khăn, bị bao vây, cô lập vềchính trị, cấm vận về kinh tế chúng ta còn ít bạn bè Một số nước xa lánh ta Đây

là thời kỳ mà ngoại giao phải lo chống đỡ, góp phần phá thế cô lập và bao vây

Mặt khác, việc xử lý quan hệ với các nước lớn lúc này vẫn theo quanniệm cũ Quan hệ ngả hẳn về Liên Xô, căng thẳng với Trung Quốc Trước tình

hình như vậy, chính sách đối ngoại với Trung Quốc được khẳng định: Đặc biệtcông tác đối ngoại phải trở thành một mặt trận chủ động, tích cực trong cuộc đấutranh nhằm làm thất bại chính sách của bọn bành trướng và bá quyền nước lớnTrung Quốc câu kết với thế lực hiếu chiến Mỹ, mưu toan làm suy yếu và thôntính nước ta.

Những thành tựu đạt được trong việc thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược,

sự tăng cường quan hệ đoàn kết và hợp tác toàn diện với Liên Xô, Lào,Campuchia với các nước anh em khác trong cộng đồng các nước xã hội chủnghĩa, việc phát triển quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước độc lập dân tộc,các lực lượng tiến bộ và hoà bình đã tạo cho sự nghiệp cách mạng nước tanhững nhân tố mới để tiếp tục tiến lên

Đó là những thành tựu và hạn chế về đối ngoại của Đảng và Nhà nước tatrước khi bước vào thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước từ Đại hội đại biểu toànquốc Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI (15/12/1986) với sự chuyển đổi chínhsách đối ngoại theo đường lối đổi mới Mở rộng quan hệ đối ngoại và chủ độnghội nhập quốc tế là đòi hỏi khách quan của tình hình thế giới và trong nước

1.3 Sự cần thiết và quá trình hội nhập quốc tế của nước ta trong giai đoạn cách mạng hiện nay

Hội nhập kinh tế quốc tế là một quá trình lâu dài và bao quát tổng thể mọilĩnh vực trên phạm vi toàn cầu, với sự tham gia của hầu hết các quốc gia trên thếgiới, từ các nước công nghiệp phát triển, đến các nước đang phát triển Để thíchứng với quá trình này, các nước cần có đường lối chiến lược cùng hệ thống giảipháp đông bộ, phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội nhằm chủ động nắm bắt,đón nhận các xu hướng mới, tuân thủ nội dung cam kết của hệ thống quốc tế vềhội nhập kinh tế thế giới Trong bối cảnh toàn cầu hoá, mà đặc biệt là toàn cầuhoá kinh tế thế giới hiện nay, việc nước ta tham gia hội nhập kinh tế thế giới vàkhu vực là một vấn đề mang tính cần thiết

Toàn cầu hoá kinh tế đang là một xu thế khách quan, bắt nguồn từ sự pháttriển của lực lượng sản xuất mang tính chất xã hội hoá ngày càng cao, dưới tácđộng của khoa học và công nghệ hiện đại Mặc dù quá trình toàn cầu hoá kinh tế

đang bị một số nước phát triển và các tập đoàn kinh tế tư bản xuyên quốc gia chiphối, nên có nhiều mặt hạn chế, tiêu cực như: đe doạ độc lập chủ quyền của cácquốc gia dân tộc đang phát triển; gây sức ép buộc các nước phải lệ thuộc vàochủ nghĩa tư bản song nó cũng có những tác động tích cực lôi cuốn tất cả cácnước trên thế giới vào vòng xoáy của nó Những tác động tích cực đó là: tạođiều kiện thuận lợi cho các nước đang phát triển mở rộng kinh doanh, khai tháccác nguồn lực về vốn đầu tư, kinh nghiệm quản lý, công nghệ, thị trường, củathế giới để phát triển sản xuất trong nước, cải thiện cơ cấu kinh tế và nâng caođồi sống của nhân dân Tham gia vào các quan hệ kinh tế toàn cầu, các nướcđang phát triển có điều kiện thực hiện sự đan cài lợi ích, tạo nên thế và lực mớitrong bảo vệ nền kinh tế độc lập tự chủ của mình; đồng thời mỗi nước còn tạođược cho mình một vị trí xứng đáng để tránh phân biệt đối xử, và có thể sử dụng

cơ chế giải quyết tranh chấp quốc tế để bảo vệ lợi ích của mình, vừa tăng thêm

độ tinh cậy cho các đối tác vì thế mà hầu hết các nước trên thế giới đều đã vàđang tham gia hội nhập kinh tế thế giới Nước ta cũng không nằm ngoại lệ, dovậy tham gia hội nhập kinh tế thế giới và khu vực ở nước ta hiện nay là một vấn

đề tất yếu khách quan, nếu không muốn mình bị cô lập về kinh tế

Mặt khác hội nhập kinh tế quốc tế và xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủkhông mâu thuẫn với nhau, mà ngược lại nó còn hổ trợ cho nhau Nếu đóng cửa,

từ chối hội nhập kinh tế quốc tế thì sớm hay muộn sẽ đưa đất nước đi đến chổtụt hậu xa hơn so với các nước trên thế giới, và kết cục sẽ rơi vào trạng thái phụthuộc, dẫn tới những bất ổn về chính trị - xã hội Vì vậy xây dựng nền kinh tếđộc lập tự chủ hiện nay phải trên cơ sở tư duy mới, mà trước hết là độc lập tựchủ về việc lựa chọn mô hình phát triển kinh tế, cùng đường lối phát triển kinh

tế - xã hội, tạo lập cho đất nước có một tiềm lực kinh tế, cơ sở vật chất kỷ thuật,khoa học, công nghệ đủ mạnh; xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý, có hiệu quả, cósức cạnh tranh cao, có mức tích luỹ khá từ nội bộ nền kinh tế, đảm bảo cho nềnkinh tế phát triển đúng hướng, mang tính vững chắc Thực hiện tốt điều đó đòihỏi nước ta phải chủ động hội nhập kinh tế thế giới và khu vực

Trong điều kiện nước ta quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tưbản chủ nghĩa, từ một nước thuộc địa nữa phong kiến, nền sản xuất nhỏ là chủyếu, lại trải qua nhiều năm chiến tranh bị tàn phá nặng nề, nền kinh tế còn nhỏ

lẽ, sức cạnh tranh thấp Thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội củaĐảng là: phấn đấu nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướnghiện đại Để thực hiện được mục tiêu chiến lược đó, đi đôi với chính sách pháttriển kinh tế - xã hội trong nước, chúng ta phải chú trọng đến quan hệ giữa nước

ta với các nước trên thế giới và khu vực Thông qua đó giải quyết hợp lý mốiquan hệ hợp tác và phát triển giữa các nước, các lực lượng để giữ ưu thế có lợicho phát triển kinh tế đất nước Dưới tác động của toàn cầu hoá kinh tế, cácnước ngày càng quan hệ chặt chẽ với nhau, và không một nước nào có thể tồntại, phát triển một cách biệt lập được

Hạn chế lớn nhất của nước ta từ thời bao cấp đến nay là sự hoạch địnhphát triển kinh tế của ta không đặt trong khuôn khổ chung của nền kinh tế thếgiới, do đó về mặt này chúng ta chưa phát huy được sức mạnh của dân tộc vớisức mạnh của thời đại, không phát huy được ưu thế của ta trên trường quốc tếdẫn đến nhiều mặt hàng của chúng ta còn nhiều hạn chế, sứ cạnh tranh thấp,không còn phù hợp với sự phát triển năng động của tình hình kinh tế thế giới.Chỉ có thông qua giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa xây dựng nền kinh tếđộc lập tự chủ với chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, chúng ta mới thấy hếtđược những điểm mạnh, điểm yếu của nền kinh tế, và tìm ra cho mình một sựphân công lao động quốc tế phù hợp, để đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước Vì vậy để hoàn thành tốt sự nghiệp đổi mới đất nước doĐảng ta khởi xướng và lãnh đạo, một vấn đề mang tính cấp thiết, khách quan làphải chủ động tham gia hội nhập kinh tế thế giới và khu vực

Quá trình hội nhập kinh tế thế giới giúp chúng ta tiếp thu được khoa học công nghệ, kỹ năng quản lý, góp phần đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý và kinhdoanh Từng bước đưa hoạt động của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phầnkinh tế và cả nền kinh tế vào môi trường cạnh tranh, tạo ra tư duy làm ăn mới,thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động, nâng cao hiệu quả sản

-xuất kinh doanh Kết hợp tốt nội lực với ngoại lực, hình thành sức mạnh tổng hợptạo nên những thành tựu to lớn, giữ vững được độc lập tự chủ, an ninh quốc gia,thực hiện tốt định hướng xã hội chủ nghĩa và giữ vững bản sắc văn hoá dân tộc.

Tuy nhiên quá trình tham gia hội nhập kinh tế thế giới và khu vực chúng

ta còn nhiều mặt yếu kém, bất cập cần phải khắc phục đó là: Chưa làm tốt côngtác chuẩn bị cho hội nhập, tuy chủ trương đã được khẳng định trong nhiều Nghịquyết và đã được thực hiện từng bước, nhưng nhận thức hội nhập chưa đạt được

sự nhất trí cao, điều đó làm ảnh hưởng đến quá trình đề xuất chính sách và triểnkhai thực hiện Công tác nghiên cứu triển khai còn chậm, chủ yếu tập trung ởcấp Trung Ương, còn các cấp các ngành tuy có đặt ra nhưng còn yếu và khôngđồng bộ, làm hạn chế sức mạnh của chúng ta trong quá trình hội nhập Luậtpháp, chính sách quản ký kinh tế, thương mại còn chưa hoàn chỉnh Các doanhnghiệp Việt Nam còn yếu cả về sản xuất, quản lý và khả năng cạnh tranh, quy

mô sản xuất nhỏ, yếu cả về công nghệ và quản lý; chưa bỏ được thói quen baocấp Nhà nước chưa có cơ chế hiệu lực nhằm kích thích các doanh nghiệp, gắn

sự tồn tại và phát triển của mình với khả năng cạnh tranh trên thương trườngquốc tế Đội ngũ cán bộ còn yếu, công tác tổ chức chỉ đạo chưa thích hợp, đặcbiệt là đội ngũ cán bộ làm công tác hợp tác quốc tế [1, tr.78]

II ĐƯỜNG LỐI ĐỐI NGOẠI VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC TA HIỆN NAY

2.1 Đặc điểm tình hình tác động tới đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế của Đảng ta

* Đặc điểm tình hình thế giới

Trong những năm qua tình hình thế giới tiếp tục diễn biến nhanh chóng,phức tạp và chứa đựng những yếu tố khó lường: Trước tiên phải kể đến đó làChế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ khiến cho chủ nghĩa xãhội thế giới tạm thời lâm vào thoái trào, song điều đó không làm thay đổi tínhchất của thời đại, loài người vẫn đang trong thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bảnlên chủ nghĩa xã hội

Hai là, nguy có chiến tranh thế giới hủy diệt bị đẩy lùi, nhưng xung đột vũ

trang, chiến tranh cục bộ, xung đột về dân tộc, sắc tộc và tôn giáo, chạy đua vũtrang, hoạt động can thiệp lật đổ, khủng bố vẫn xảy ra ở nhiều nơi

Ba là, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật và công nghệ tiếp tục phát triển

với trình độ ngày càng cao, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế thế giới, tạo ra

xu thế quốc tế hóa nền kinh tế toàn cầu Nó vừa tạo ra những thời cơ nhưngcũng vừa tạo ra những thách thức đối với các nước chậm phát triển Thời cơ do

sự phát triển của cách mạng khoa học và công nghệ tạo ra là nó đã tác động đếnnền tảng kinh tế của tất cả các quốc gia, tạo ra xu thế đổi mới, cải cách cả vềkinh tế và chính trị xã hội Nó đã tạo ra những điều kiện để phân loại phát triểnmạnh mẽ lực lượng sản xuất mà các nước nghèo và chậm phát triển có thể tranhthủ ngay những thành tựu và điều kiện đó để phát triển đất nước Thách thức docuộc cách mạng khoa học và công nghệ tạo ra là vì những thành tựu của nó mộtphần đã bị con người sử dụng vào mục đích chiến tranh để sản xuất ra nhữngloại vũ khí giết người hàng loạt có thể hủy diệt nền văn minh nhân loại Mặtkhác nó cũng còn tạo ra những thách thức về khoảng cách giàu nghèo và về vậntốc phát triển đối với các nước nghèo và chậm phát triển về kinh tế

Bốn là, cộng đồng thế giới đang đứng trước nhiều vấn đề có tính chất toàn

cầu (bảo vệ môi trường; hạn chế sự bùng nổ dân số; phòng ngừa và đẩy lùinhững bệnh tật hiểm nghèo…) không một quốc gia riêng lẻ nào có thể tự giảiquyết được, mà cầm có sự hợp tác đa phương Năm là, khu vực Châu Á TháiBình Dương, phát triển năng động và tiếp tục phát triển với tốc độ cao Đồngthời cũng tiềm ẩn một số nhân tố có thể gây mất ổn định [4, tr.45]

* Đặc điểm tình hình trong nước

Ở trong nước, sau năm 1975, đất nước thống nhất cả nước đi vào xâydựng chủ nghĩa xã hội, bên cạnh những thành tựu đạt được thì chúng ta cũngđứng trước nhiều khó khăn, thách thức mới Đặc biệt là tư tưởng chủ quan, saysưa với thắng lợi, nôn nóng nuốn tiến nhanh lên chủ nghĩa xã hội trong một thờigian ngắn đã dẫn đến bố trí sai cơ cấu kinh tế, cộng với những khuyết điểm của

mô hình kinh tế tập trung quan liêu bao cấp ngày càng bộc lộ rõ làm cho tình

hình kinh tế - xã hội rơi vào trì trệ, khủng hoảng, cùng với hậu quả của hai cuộcchiến tranh biên giới, rồi chính sách bao vây cấm vận đã đẩy Việt Nam vào tìnhthế vô cùng khó khăn Tất cả những điều đó đặt ra cho chúng ta một yêu cầuphải đổi mới, chính thức đường lối đổi mới ở Việt Nam bắt đầu từ Đạihội VI (12/1986) Đây là một bước đột phá có tính chất cách mạngxoay chuyển hẳn tình hình tạo ra bước ngoặt mới trên con đườngphát triển của cách mạng nước ta, trong đó vấn đề đối ngoại là mộttrong những vấn đề quan trọng được Đảng ta thực hiện trong tiếntrình đổi mới đất nước.

Đảng ta đã nhận định những xu thế trong quan hệ quốc tế trong giai đoạnhiện nay là: Hòa bình ổn định và hợp tác để phát triển là xu thế chủ đạo trongquan hệ quốc tế hiện nay Vì hòa bình, ổn định và hợp tác để phát triển ngàycàng trở thành đòi hỏi bức xúc của các dân tộc và các quốc gia trên thế giới;Các quốc gia lớn, nhỏ tham gia ngày càng nhiều vào quá trình hợp tác liên kếtkhu vực và quốc tế Hợp tác, liên kết ngày càng tăng nhưng cạnh tranh cũng rấtgay gắt; Các dân tộc nâng cao ý thức độc lập tự chủ, tự lực tự cường, đấu tranhchống lại sự áp đặt và can thiệp của nước ngoài, bảo vệ độc lập chủ quyền vànền văn hóa dân tộc; Các nước xã hội chủ nghĩa, các Đảng cộng sản và côngnhân, các lực lượng cách mạng tiến bộ trên thế giới vẫn kiên trì đấu tranh vì hòabình, độc lập dân tộc, dân chủ và toàn bộ xã hội; Các nước có chế độ chính trị xãhội khác nhau, vừa hợp tác, vừa đấu tranh trong cùng tồn tại hòa bình Đây là xuthế rất mới, thể hiện rõ tính chất gay go, phức tạp của cuộc đấu tranh giai cấpkhông phân tuyến trong giai đoạn hiện nay

Các đại diện tình hình thế giới và những xu thế trong quan hệ quốc tế nêutrên đã tác động đến việc hình thành đường lối, chính sách đối nội và đối ngoạicủa mỗi nước và làm nảy sinh tính đa phương, đa dạng trong quan hệ quốc tếhiện nay Trong bối cảnh thế giới và trong nước hết sức khó khăn và phức tạp.Song với tinh thần luôn độc lập, tự chủ, sáng tạo Đảng ta đã thể hiện rõ bản lĩnh

và trí tuệ của mình trong việc hoạch định chủ trương và chính sách đối ngoạisánh vai với các cường quốc trên thế giới