LUẬN VĂN THẠC SĨ TƯ TƯỞNG hồ CHÍ MINH về đạo đức của NGƯỜI cán bộ QUÂN đội và GIẢI PHÁP NÂNG CAO đạo đức CÁCH MẠNG của NGƯỜI cán bộ QUÂN đội HIỆN NAY

Chủ tịch Hồ Chí Minh không những là lãnh tụ cách mạng vĩ đại mà còn là nhà tư tưởng, nhà lý luận khoa học thiên tài của giai cấp công nhân, nhân dân lao động Việt Nam Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới. Tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với chủ nghĩa Mác Lênin là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Đảng và nhân dân ta. Tư tưởng Hồ Chí Minh bao hàm nhiều nội dung phong phú trong đó có tư tưởng về đạo đức cách mạng. Hồ Chí Minh là nhà đạo đức học mác xít đầu tiên ở Việt Nam và là người khai sinh ra nền đạo đức mới đạo đức cách mạng Việt Nam. Tư tưởng và tấm gương đạo đức cách mạng trong sáng của Người mãi mãi là động lực tinh thần để chúng ta học tập, noi theo. Khi còn sống, dù bận bao công việc nhưng Người vẫn luôn quan tâm, dành nhiều thời gian để trực tiếp lãnh đạo, giáo dục, dìu dắt từng bước tiến bộ trưởng thành của Quân đội. Người đặc biệt quan tâm tới giáo dục, rèn luyện đội ngũ cán bộ; coi đây là nhiệm vụ then chốt của Đảng, là cơ sở để quân đội hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh không những là lãnh tụ cách mạng vĩ đại mà còn là nhà tưtưởng, nhà lý luận khoa học thiên tài của giai cấp công nhân, nhân dân lao động Việt

Nam - Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới Tư tưởng Hồ Chí

Minh cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọihoạt động của Đảng và nhân dân ta Tư tưởng Hồ Chí Minh bao hàm nhiều nội dungphong phú trong đó có tư tưởng về đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh là nhà đạo đứchọc mác xít đầu tiên ở Việt Nam và là người khai sinh ra nền đạo đức mới - đạo đứccách mạng Việt Nam Tư tưởng và tấm gương đạo đức cách mạng trong sáng của Ngườimãi mãi là động lực tinh thần để chúng ta học tập, noi theo Khi còn sống, dù bận baocông việc nhưng Người vẫn luôn quan tâm, dành nhiều thời gian để trực tiếp lãnh đạo,giáo dục, dìu dắt từng bước tiến bộ trưởng thành của Quân đội Người đặc biệt quan tâmtới giáo dục, rèn luyện đội ngũ cán bộ; coi đây là nhiệm vụ then chốt của Đảng, là cơ sở

để quân đội hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó

Ngày nay, sự nghiệp đổi mới ở nước ta đã bước sang một thời kỳ phát triển mới đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng đất nước hướng tới mục tiêu: "Dângiàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

-xã hội chủ nghĩa là hai nhiệm vụ chiến lược xuyên suốt của cách mạng Việt Nam Tìnhhình nhiệm vụ mới đang đặt ra những yêu cầu mới nặng nề trong xây dựng đội ngũ cán

bộ quân đội có nhân cách phát triển toàn diện, đầy đủ cả phẩm chất và năng lực, cả đức

và tài, trong đó đức là "gốc"

Những diễn biến phức tạp của bối cảnh quốc tế và trong nước thường xuyên tácđộng tới quân đội làm tăng tính khó khăn, phức tạp trong nâng cao đạo đức cách mạngcho người cán bộ quân đội Chủ nghĩa đế quốc, đứng đầu là đế quốc Mỹ tiếp tục đẩymạnh các hoạt động phá hoại sự nghiệp đổi mới ở nước ta Chúng dùng "diễn biến hoàbình" làm phương thức chủ yếu tiến công làm suy yếu ta từ bên trong Đất nước ta đã và

đang giành nhiều thắng lợi to lớn trong đổi mới Tuy nhiên, những khó khăn, thách thứccòn nhiều, đạo đức, lối sống có biểu hiện xuống cấp, tiêu cực xã hội lại có chiều hướnggia tăng Những tiêu cực đó cũng phát sinh, phát triển ở nhiều đơn vị, cá nhân trong đơn

vị Sự tha hoá, xuống cấp về đạo đức, lối sống hiện nay do nhiều nguyên nhân, trong đó

có nguyên nhân bắt nguồn từ sức quyến rũ của đồng tiền, của quyền lực, của nhữngtham vọng, do chủ nghĩa cá nhân sinh ra

Quán triệt Nghị quyết Đại hội IX của Đảng về nhiệm vụ công tác tư tưởng, phảitiếp tục tăng cường: "Giáo dục tư tưởng, rèn luyện đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa

cá nhân" để từng bước đưa chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổimới của Đảng vào cuộc sống, thực tiễn xây dựng quân đội Mặt khác, việc đẩy mạnhnghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới sâu rộngtới toàn Đảng, toàn thể cán bộ và nhân dân đang là một yêu cầu cấp bách Do đó, nhóm

đề tài lấy vấn đề: " Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức của người cán bộ quân đội và giải pháp nâng cao đạo đức cách mạng của người cán bộ quân đội hiện nay" làm đề

tài nghiên cứu của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Đến nay đã có nhiều công trình khoa học, đề tài nghiên cứu về tư tưởng đạo đức

Hồ Chí Minh, cũng như vấn đề đạo đức trong quân đội ta như: “Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh - Truyền thống dân tộc và nhân loại” Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội,

1993 (GS Vũ Khiêu - chủ biên) “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức” (Đề tài

KX.02.08), Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1996 (PGS Thành Duy - chủ

biên) “Giáo dục đạo đức cách mạng cho quân nhân ở đơn vị cơ sở hiện nay - Thực trạng và giải pháp” Đề tài cấp Viện Khoa học xã hội nhân văn quân sự - BQP, Mã số: KH.B5.01, 2000 (Đoàn Mô - chủ biên) “Nâng cao đạo đức cách mạng của đội ngũ cán

bộ cấp phân đội trong giai đoạn hiện nay”, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội,

2001 (TS Mẫn Văn Mai - chủ biên) “Nâng cao phẩm chất chính trị - đạo đức của

người cán bộ quân đội theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí khoa học quân sự, Số 2,

(2), 1999, (ThS Phạm Văn Nhuận) "Sự gắn bó hữu cơ giữa tư tưởng và tấm gương

đạo đức cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh", Tạp chí Khoa học xã hội, Số 2(54),

2002 (TS Phạm Văn Nhuận) “Phát triển đạo đức cách mạng ở thanh niên QĐNDVN trong tình hình hiện nay”, Luận án tiến sĩ của Nguyễn Hùng Oanh, Hà Nội, 2002 “Đặc điểm phát triển đạo đức cách mạng người cán bộ hậu cần - lịch sử và lô gíc”, Luận án

tiến sĩ của Trần Như Chủ, Hà Nội, 2001 "Tìm hiểu tư tưởng đạo đức cách mạng Hồ Chí

Minh", Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội, 2002 (TS Nguyễn Thế Thắng) Đạo đức học quân sự (giáo trình) Tổng cục Chính trị Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội,

2001 Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn

giáo trình Quốc gia, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003

Nhưng chưa có công trình nào trực tiếp đề cập đến vấn đề: Tư tưởng Hồ Chí Minh

về đạo đức của người cán bộ quân đội và giải pháp nâng cao đạo đức cách mạng củangười cán bộ quân đội hiện nay

3 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức của người cán bộ quân đội đềxuất một số giải pháp cơ bản nâng cao đạo đức cách mạng của người cán bộ quân độihiện nay

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức của người cán bộ quân đội và

ý nghĩa của nó đối với việc nâng cao đạo đức cách mạng của người cán bộ quân độihiện nay

- Đánh giá thực trạng đạo đức của người cán bộ quân đội hiện nay

- Làm rõ đặc điểm và yêu cầu mới trong việc nâng cao đạo đức cách mạng củangười cán bộ quân đội hiện nay

- Đề xuất một số giải pháp cơ bản nâng cao đạo đức cách mạng của người cán bộquân đội hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức của người cán bộ quân

đội

- Phạm vi nghiên cứu: Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức của người cán

bộ trong quân đội ta Khảo sát thực trạng đạo đức của đội ngũ cán bộ quân đội ở một sốđơn vị thuộc: Quân đoàn 1, Quân khu 1, trong thời gian từ Đại hội Đảng toàn quân lầnthứ VI đến nay

6 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận: chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan

điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vấn đề đạo đức và công tác cán bộ

- Cơ sở thực tiễn: Tìm hiểu (gián tiếp) qua các tài liệu, văn bản đã công bố như:

tài liệu tổng kết, thông báo, số liệu thống kê của các cơ quan Tổng cục, Bộ Quốcphòng và các số liệu khảo sát (trực tiếp) tình hình thực tiễn ở một số đơn vị thuộc (Quânkhu 1, Quân đoàn 1)

- Phương pháp nghiên cứu: Vận dụng tổng hợp phương pháp luận của chủ nghĩa

duy vật biện chứng và duy vật lịch sử; cùng với các phương pháp nghiên cứu lý thuyết(phân tích - tổng hợp; diễn dịch - quy nạp; lịch sử - lô gíc; trừu tượng - cụ thể, khái quáthoá…) và các phương pháp điều tra xã hội học, chuyên gia…

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

- Góp phần quán triệt sâu sắc những nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đứcngười cán bộ quân đội làm nền tảng tư tưởng cho việc nâng cao đạo đức cách mạngcủa đội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới của quân đội ta hiện nay

- Kết quả nghiên cứu có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho nghiên cứu, giảng dạytrong các nhà trường quân đội

8 Kết cấu đề tài

- Đề tài gồm phần mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận, danh mục tài liệu tham khảo

và phụ lục

Chương 1

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC NGƯỜI CÁN BỘ

QUÂN ĐỘI VÀ THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG

CỦA NGƯỜI CÁN BỘ QUÂN ĐỘI HIỆN NAY 1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức người cán bộ quân đội

1.1.1 Những quan điểm tư tưởng cơ bản của Hồ Chí Minh về định hướng phát triểnđạo đức cách mạng người cán bộ quân đội

Lý luận và thực tiễn cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng và Hồ Chí

Minh luôn khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của người cán bộ cách mạng là "cái gốc" của mọi công việc Theo chỉ dẫn của Lênin: "Trong lịch sử, chưa hề có một giai

cấp nào giành được quyền thống trị, nếu nó không tạo ra được trong hàng ngũ củamình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức vàlãnh đạo phong trào"[37, 473] Hồ Chí Minh chỉ rõ: "Cán bộ là những người đemchính sách của chính phủ, của đoàn thể thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thìchính sách hay cũng không thể thực hiện được Công việc thành công hoặc thất bạiđều do cán bộ tốt hoặc kém"[19, 269] Cán bộ là vốn quý của Đảng, có vai trò rất tolớn Muốn hoàn thành được tốt mọi nhiêm vụ Đảng giao, đòi hỏi ở người cán bộ

cách mạng những nhân cách phát triển có đủ cả đức và tài, trong đó đức phải là "gốc"

Cán bộ quân đội là một bộ phận cán bộ của Đảng hoạt động trong quân đội Do đó,trong xây dựng đạo đức cách mạng của người cán bộ quân đội hiện nay nói riêng,trước hết cần quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng nóichung, làm định hướng

a Hồ Chí Minh khẳng định đạo đức cách mạng là phẩm chất nền tảng trong nhân cách người cán bộ cách mạng nói chung và người cán bộ quân đội nói riêng.

Trong xã hội có giai cấp, đạo đức luôn có tính giai cấp Mỗi giai cấp đều có nhữngquan niệm đạo đức riêng của mình và tất cả được chia thành: đạo đức thống trị củagiai cấp bóc lột phản động cầm quyền và đạo đức của các giai cấp, tầng lớp xã hộikhác bị áp bức, bóc lột Theo Lênin: "Tất cả những thứ đạo đức xuất phát từ những

quan niệm ở ngoài nhân loại, ở ngoài giai cấp, chúng ta đều bác bỏ Chúng ta nóirằng, đạo đức của chúng ta hoàn toàn phục vụ lợi ích đấu tranh giai cấp của giai cấp

vô sản" "Đạo đức giúp xã hội loài người tiến lên cao hơn, thoát khỏi ách bóc lột laođộng" [38; 368, 371] Bóc trần bản chất phản động của đạo đức cũ, Hồ Chí Minh đãviết: "Trong xã hội có giai cấp bóc lột, thống trị, chỉ có lợi ích cá nhân của một số rất

ít người thuộc giai cấp thống trị là được thoả mãn, còn lợi ích cá nhân của người laođộng thì bị dày xéo" [23, 291] Đồng thời, Người chỉ rõ tính chất tiến bộ của đạo

đức mới - đạo đức cách mạng của giai cấp công nhân: "Đạo đức cách mạng Đạo

đức đó không phải là đạo đức thủ cựu Nó là đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó khôngphải vì danh vọng của cá nhân, mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loàingười" [19, 252]

Trau dồi đạo đức luôn là yêu cầu thường xuyên của mỗi con người trong cuộc sốngcộng đồng Yêu cầu đó càng trở nên đặc biệt cần thiết đối với người cán bộ cách mạngnói chung và người cán bộ quân đội ta nói riêng Hồ Chí Minh đã nói: "Người cán bộcách mạng phải có đạo đức cách mạng Phải giữ vững đạo đức cách mạng mới làngười cán bộ cách mạng chân chính Mọi việc thành hay là bại chủ chốt là do cán bộ

có thấm nhuần đạo đức cách mạng hay là không" [21, 480] Điều đó xuất phát từ vaitrò trọng yếu của người cán bộ: "Đảng viên và cán bộ cũng là người ai cũng có tính tốt

và tính xấu Đã là người cách mạng thì phải cố gắng phát triển những tính tốt và sửa bỏnhững tính xấu Vì tính xấu của một người thường chỉ có hại cho người đó; còn tínhxấu của một đảng viên, một cán bộ sẽ có hại đến Đảng, có hại đến nhân dân" [19,254]

Để khẳng định sự cần thiết phải trau dồi đạo đức cách mạng, tạo dựng cái nền tảngvững chắc của người cán bộ cách mạng, Hồ Chí Minh đã nêu tư tưởng đầy sức thuyếtphục: "Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Câyphải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không cóđạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân Vì muốn giải phóngcho dân tộc, giải phóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không cóđạo đức, không có căn bản, tự mình đã hủ hoá, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?" [19,

252-253] Nói như vậy, không có nghĩa là Hồ Chí Minh phủ nhận tài năng Trongnhân cách của một con người, đạo đức luôn quan hệ chặt chẽ với tài năng, không thểtách rời Nếu tài năng là cái giúp cho con người hoàn thành được nội dung của côngviệc, thì đạo đức lại là cái giúp con người định hướng đúng đắn mục đích, giá trị xãhội của công việc đó Theo Hồ Chí Minh: "Có tài mà không có đức thì chẳngnhững không làm được gì ích lợi cho xã hội, mà còn có hại cho xã hội nữa Nếu cóđức mà không có tài ví như ông Bụt không làm hại gì, nhưng cũng không lợi gì choloài người" [23, 172] Như vậy, sự gắn bó chặt chẽ giữa đức và tài, phẩm chất vànăng lực, giữa "hồng" và "chuyên" luôn là yêu cầu bắt buộc của mỗi người đảngviên, cán bộ cách mạng.

Đề cao ý thức cộng đồng, giá trị đạo đức đã sớm trở thành truyền thống tốt đẹp củacác dân tộc phương Đông và của dân tộc Việt Nam Cuộc sống của con người chỉthực sự có ý nghĩa khi những giá trị đạo đức được tôn vinh Một con người chỉ thực

sự vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn khi nhân cách đạo đức được hoàn thiện Lênin vĩ đại

là một mẫu mực như vậy Hồ Chí Minh đã viết: "Không phải chỉ thiên tài củaNgười, mà chính là tính coi khinh sự xa hoa, tinh thần yêu lao động, đời tư trongsáng, nếp sống giản dị, tóm lại là đạo đức vĩ đại và cao đẹp của người thầy, đã ảnhhưởng lớn lao tới các dân tộc châu Á và đã khiến cho trái tim của họ hướng về

Người và không gì ngăn cản nổi" [15, 295] Hồ Chí Minh cũng là một nhân cách vĩ

đại, một tấm gương đạo đức cách mạng trong sáng để mỗi cán bộ, đảng viên, mỗingười Việt Nam yêu nước học tập, noi theo

b Sự thống nhất giữa lý tưởng đạo đức và lý tưởng chính trị trong tư tưởng Hồ Chí Minh, là cơ sở để xây dựng đạo đức của người cán bộ quân đội

Chính trị và đạo đức là những hình thái ý thức xã hội khác nhau, phản ánh nhữnglĩnh vực, những khía cạnh khác nhau của đời sống xã hội Nhưng giữa chúng luôn cómối quan hệ chặt chẽ, tác động ảnh hưởng chi phối nhau Đạo đức là nền tảng tinhthần của xã hội, có chức năng tham gia điều chỉnh các quan hệ xã hội bằng sức mạnhcủa dư luận xã hội và lương tâm của mỗi người đem lại lợi ích cho xã hội Còn chính

trị là mối quan hệ giữa các giai cấp, biểu hiện tập trung ở quyền lực nhà nước, nhândanh toàn xã hội để điều chỉnh các quan hệ xã hội sao cho phù hợp với lợi ích củagiai cấp thống trị Không có vấn đề chính trị nghiêm túc nào lại không gắn liền vớivấn đề đạo đức Hơn thế nữa, chính động cơ đạo đức đúng đắn mới là cơ sở quyếtđịnh những vấn đề chính trị nghiêm túc

Trong các xã hội cũ, chính trị được dùng để duy trì sự bất bình đẳng xã hội, bảo vệđặc quyền của giai cấp thống trị Lý tưởng chính trị của giai cấp thống trị lỗi thờiluôn mâu thuẫn với lý tưởng đạo đức chân chính của quảng đại quần chúng lao động.Chính vì lẽ đó mà chủ trương xây dựng một xã hội lý tưởng, hưng thịnh dựa vào

"Đức trị" đã được nêu lên từ lâu, nhưng mãi mãi vẫn chỉ là ước mơ của các nhà tư

tưởng giầu tính nhân văn (kiểu Khổng Tử) Bởi vì, trong các chế độ xã hội đó, khôngthể có cơ sở hiện thực, những tiền đề kinh tế - xã hội cần thiết cho sự thống nhất xãhội, cũng như sự nhất trí giữa lý tưởng chính trị và lý tưởng đạo đức

Chỉ tới xã hội hiện đại, với sự xuất hiện một lực lượng xã hội mới có vai trò sứ mệnh lịch sử thế giới là giai cấp vô sản, và nhất là sau thắng lợi của cách mạng vô sản, thì

ở đó, chế độ tư hữu, cơ sở kinh tế - xã hội của những đối kháng giai cấp mới dần bị

xoá bỏ và chế độ kinh tế - xã hội mới, dần được hình thành, tạo ra cơ sở cho nền đạo đức mới hình thành và phát triển, có sự thống nhất giữa lý tưởng chính trị và lý

tưởng đạo đức Như Lênin đã nói: "Đạo đức, đó là những gì góp phần phá hủy xã hội

cũ của bọn bóc lột và góp phần đoàn kết tất cả những người lao động chung quanhgiai cấp vô sản đang sáng tạo ra xã hội mới của những người cộng sản Đạo đứccộng sản là đạo đức phục vụ cuộc đấu tranh ấy, là đạo đức nhằm đoàn kết nhữngngười lao động chống mọi sự bóc lột, chống mọi chế độ tư hữu nhỏ Đối với nhữngngười cộng sản, tất cả đạo đức là nằm trong cái kỷ luật đoàn kết keo sơn đó, và trongcuộc đấu tranh tự giác của quần chúng chống bọn bóc lột" [38, 371]

Với cách mạng Việt Nam, mục tiêu, lý tưởng chính trị cao nhất là đấu tranh cho độclập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Và lý tưởng của đạo đức cách mạng cũng hướng

vào: "Quyết tâm suốt đời phục vụ Đảng, phục vụ nhân dân Đó là phẩm chất cao quýcủa người cách mạng, đó là đạo đức cách mạng, đó là tính đảng, tính giai cấp, nó bảođảm cho sự thắng lợi của Đảng, của giai cấp, của nhân dân"."Có gì sung sướng vẻvang hơn là trau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xâydựng chủ nghĩa xã hội và giải phóng loài người" [23, 293] Hồ Chí Minh chỉ chochúng ta thấy rõ, những nội dung chính trị cách mạng nhất cũng là nội dung đạo đứcnhất: "Các chú có biết rằng dân tộc ta vĩ đại, Đảng ta vĩ đại, ta được anh em bầu bạnkhắp 5 châu yêu mến và ca ngợi là vì cái gì không ? Vì cuộc chiến đấu chống Mỹ,cứu nước của nhân dân ta do Đảng ta lãnh đạo là chí công vô tư, mình vì mọi người"[26, 557]

Như vậy, theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng không chỉ là những chuẩnmực, quy tắc sống của cá nhân, trong sinh hoạt hàng ngày, hoặc lấy việc "tu thân" vìlợi ích của cá nhân mình làm điểm xuất phát, mà nó luôn hàm chứa thái độ của mỗingười trong giải quyết các mối quan hệ giữa cá nhân với những hoạt động xã hộiphong phú, đòi hỏi lòng tự nguyện, đức hy sinh của mỗi người Sự hy sinh đó, chứađựng những giá trị xã hội lớn lao, mang nội dung nhân đạo, nhân văn, vị tha hếtmình Hồ Chí Minh là một kiểu mẫu, hiện thân của sự thống nhất đó Trọn cuộc đời,Người đã làm theo đúng điều mình nói: "Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tộtbậc, là làm sao cho đất nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do,

đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành" [18, 161] Cái ham muốn ở đây, là tình cảm đạo đức trong sáng, động cơ đạo đức mạnh mẽ để xây dựng

nên lý tưởng đạo đức cách mạng ở Người phù hợp với nguyện vọng của nhân dân,

cũng là mục tiêu, lý tưởng của Đảng, của cách mạng: Độc lập, tự do cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân Sự gặp gỡ, thống nhất giữa lý tưởng chính trị và lý tưởng

đạo đức cách mạng trong xã hội mới, tạo tiền đề cho mỗi người giải quyết đúng đắnmối quan hệ giữa cống hiến và hưởng thụ, giữa quyền lợi và nghĩa vụ công dân, giữanghĩa vụ pháp lý và nghĩa vụ đạo đức trước vận mệnh của dân tộc, hạnh phúc củanhân dân Đó là lý tưởng cao quý nhất của đạo lý làm người, định hướng tư tưởng

cho các phong trào cách mạng xã hội chủ nghĩa thực sự là ngày hội của quần chúngnhân dân lao động Sự thống nhất đó đã trở thành đặc trưng, nội dung cốt lõi địnhhướng hoạt động của quân đội ta - quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân ViệtNam.

c Tư tưởng Hồ Chí Minh về giải quyết đúng đắn vấn đề lợi ích là cơ sở tồn tại và phát triển của đạo đức cách mạng.

Xuất phát từ luận điểm của Mác: "Lợi ích đúng đắn là nguyên tắc của toàn bộ đạođức"; do đó, "cần ra sức làm cho lợi ích riêng của con người phù hợp với lợi ích củatoàn bộ loài người" [39, 199-200], Hồ Chí Minh đã luôn quan tâm tới giáo dục, giác

ngộ quần chúng về vấn đề lợi ích, coi đó là cơ sở quyết định các quan hệ và hành vi

đạo đức Người thường xuyên kết hợp giữa giáo dục nâng cao nhận thức và tổ chứchoạt động thực tiễn đem lại lợi ích thiết thực cho nhân dân, quan tâm tới sự tiến bộ,trưởng thành của mỗi con người Người chỉ rõ, trong xã hội tồn tại đồng thời nhiềulợi ích khác nhau, đan xen nhau giữa: lợi ích chung và lợi ích riêng, lợi ích cá nhân -tập thể - xã hội; lợi ích trước mắt và lâu dài; lợi ích vật chất và lợi tích tinh thần Các lợi ích này luôn có liên hệ với nhau, khi thì thống nhất, khi thì mâu thuẫn, nhưngđạo đức cách mạng luôn đòi hỏi "mỗi cán bộ, đảng viên phải đặt lợi ích của cáchmạng, của Đảng, của nhân dân lên trên hết, trước hết" [26, 439]

Trong tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc", Hồ Chí Minh đã chỉ rõ "Phận sự của đảng viên

và cán bộ" là phải: "Trọng lợi ích của Đảng hơn hết Ngoài lợi ích của dân tộc, của

Tổ quốc, thì Đảng không có lợi ích gì khác Vì vậy, mỗi người trong Đảng phảihiểu rằng: lợi ích của cá nhân nhất định phải phục tùng lợi ích của Đảng Lợi ích củamỗi bộ phận nhất định phải phục tùng lợi ích của toàn thể Lợi ích tạm thời nhất địnhphải phục tùng lợi ích lâu dài Nghĩa là phải đặt lợi ích của Đảng lên trên hết, lêntrước hết Vì lợi ích của Đảng tức là lợi ích của dân tộc, của Tổ quốc Vô luận lúcnào, vô luận việc gì, đảng viên và cán bộ phải đặt lợi ích của Đảng ra trước, lợi íchcủa cá nhân lại sau Đó là nguyên tắc cao nhất của Đảng Đó là "tính Đảng" Nếu gặp

khi lợi ích chung của Đảng mâu thuẫn với lợi ích riêng của cá nhân, thì phải kiênquyết hy sinh lợi ích của cá nhân cho lợi ích của Đảng Khi cần đến tính mệnh củamình cũng phải vui lòng hy sinh cho Đảng" [19, 250-251].

Hồ Chí Minh còn chỉ rõ: chủ nghĩa cá nhân là kẻ thù của đạo đức cách mạng, nguồn

gốc sinh ra mọi thói hư, tật xấu và cả tội ác Chủ nghĩa cá nhân là đối lập với chủ

nghĩa tập thể Muốn nâng cao đạo đức cách mạng thì phải kiên quyết đấu tranh loại

bỏ chủ nghĩa cá nhân Người nói: "Tư tưởng không đúng, cũng còn có nhiều Nhưng

có một "tư tưởng mẹ": đó là chủ nghĩa cá nhân Chủ nghĩa cá nhân là trái với chủ nghĩa

tập thể Do chủ nghĩa cá nhân mà đẻ ra các tư tưởng sai lệch khác" [22, 391] Chủnghĩa cá nhân là nguyên tắc tồn tại của xã hội cũ, "sống chết mặc bay, tiền thầy bỏtúi" Hồ Chí Minh gọi nó "là một thứ vi trùng rất độc" của xã hội mới, từ đó sinh racác thói hư tật xấu, khuyết điểm nghiêm trọng như: bệnh tham lam, lười biếng, kiêungạo, ham địa vị, thiếu kỷ luật, óc hẹp hòi, óc địa phương, óc lãnh tụ, bệnh "hữu danh

vô thực", kéo bè kéo cánh, bệnh cận thị không biết nhìn xa trông rộng Qua đó,

Người khẳng định "Vết tích xấu nhất và nguy hiểm nhất của xã hội cũ là Chủ nghĩa

cá nhân Chủ nghĩa cá nhân trái ngược với đạo đức cách mạng, nếu nó còn lại trong

mình, dù là ít thôi, thì nó sẽ chờ dịp để phát triển, để che lấp đạo đức cách mạng, đểngăn trở ta một lòng một dạ đấu tranh cho sự nghiệp cách mạng" [23, 283] "Chủnghĩa cá nhân là một thứ rất gian giảo, xảo quyệt; nó khéo dỗ dành người ta đi xuốngdốc Mà ai cũng biết rằng xuống dốc thì dễ hơn lên dốc Vì thế mà càng nguy hiểm"[23, 284] Một trong những biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, phổ biến trong đội ngũcán bộ, đảng viên, những người có chức, có quyền là bệnh tham ô, lãng phí, quanliêu Đó là một tội ác xấu xa, ai cũng gớm, cũng ghét Cần phải đấu tranh trừ bỏ tội

ác đó

Kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân, nhưng đồng thời Hồ Chí Minh luôn phân biệt

rạch ròi sự khác biệt giữa chủ nghĩa cá nhân với lợi ích cá nhân: "Đấu tranh chống

chủ nghĩa cá nhân không phải là "giày xéo lên lợi ích cá nhân" Mỗi người đều cótính cách riêng, sở trường riêng, đời sống riêng của bản thân và của gia đình mình

Nếu những lợi ích cá nhân đó không trái với lợi ích tập thể thì không phải là xấu"

[23, 291] Khẳng định vai trò động lực của lợi ích và lợi ích đúng đắn là nguyên tắc của toàn bộ đạo đức mới - đạo đức cách mạng, Hồ Chí Minh đã hướng mọi hoạt

động đấu tranh cách mạng, mọi công tác giáo dục, rèn luyện con người, tổ chức xãhội, nhằm ra sức làm cho lợi ích riêng của mỗi cá nhân phù hợp với lợi ích chungcủa toàn xã hội Và điều đó chỉ được thực hiện đầy đủ, gắn liền với mỗi bước thắnglợi của công cuộc xây dựng xã hội mới, xã hội chủ nghĩa Một xã hội mà trong đó:

"Sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọingười"

1.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường, biện pháp nâng cao đạo đức cách mạng người cán bộ quân đội

a Phải kiên trì, giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng suốt đời.

Đạo đức cách mạng không phải là sản phẩm tự nhiên, sẵn có, mà nó là sản phẩm củahoạt động tự giác thông qua giáo dục, rèn luyện bền bỉ của mỗi tổ chức, cá nhân vàtoàn xã hội Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở mỗi đảng viên, cán bộ của Đảng phải ra sứchọc tập, rèn luyện, trau dồi đạo đức cách mạng Người nói: "Đạo đức cách mạngkhông phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà pháttriển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong"[23, 293] Người chỉ rõ, đã là con người thì ai cũng có ưu điểm và khuyết điểm; cóthiện có ác, có tốt có xấu; vấn đề là phải kiên trì phát huy ưu điểm, sửa chữakhuyết điểm để tiến bộ không ngừng, hoàn thiện đạo đức Người dạy: "Đá đi lâucũng mòn Sắt mài lâu cũng sắc Ta cố gắng sửa chữa thì khuyết điểm ngày càngbớt, ưu điểm ngày càng thêm Đảng viên và cán bộ ngày càng trở nên người chânchính cách mạng Đảng ngày càng phát triển" [19, 262] Người còn căn dặn, khôngbao giờ được thỏa mãn, dừng lại, bằng lòng với những cống hiến, thành tích đã đạtđược, cầu an hưởng lạc là thoái bộ Cái đó không chỉ đúng với mỗi cá nhân mà nócòn đúng với cả một Đảng, một dân tộc Hồ Chí Minh nói: "Một dân tộc, một Đảng

và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất địnhhôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ khôngtrong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân" [26, 557-558]

Mỗi bước nâng cao đạo đức cách mạng của người cán bộ, đảng viên, gắn liền vớimỗi bước nâng cao chất lượng giáo dục, phát huy được vai trò, trách nhiệm của mỗiđoàn thể, mỗi tổ chức cách mạng, mà trước hết là tổ chức Đảng: "Đảng ta phải ra sứctăng cường giáo dục toàn Đảng về lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, về đường lối, chính

sách của Đảng, về nhiệm vụ và đạo đức của người đảng viên" [26, 439] Đối với mỗicán bộ, đảng viên phải luôn nêu cao tinh thần tự giác trong tự giáo dục, tự rèn luyện,toàn tâm, toàn ý phục vụ Đảng, phục vụ nhân dân Người viết: "Muốn trở nên ngườicách mạng chân chính, không có gì là khó cả Điều đó hoàn toàn do lòng mình mà

ra Lòng mình chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào thì mình sẽ tiến đến chỗ chí

công vô tư Mình đã chí công vô tư thì khuyết điểm sẽ ngày càng ít, mà những tính

tốt ngày càng thêm" [19, 251] Hồ Chí Minh còn nhắc nhở mọi người trong rènluyện đạo đức cách mạng phải có tinh thần nỗ lực, cố gắng cao độ, bền bỉ, thậntrọng Bởi vì: "Học cái tốt thì khó, ví như người ta leo núi; phải vất vả, khó nhọc mớilên đến đỉnh Học cái xấu thì dễ, như ở trên đỉnh núi trượt chân một cái là nhàoxuống vực sâu" [21, 346] Người nhắc nhở mỗi đảng viên, cán bộ: "Muốn giáo dụcnhân dân, làm cho mọi người đều tốt cả thì cán bộ, đảng viên phải tự giáo dục và rènluyện hàng ngày Người xưa còn biết tu thân, mỗi buổi tối kiểm điểm mình và dùnghai cái lọ đỗ đen, đỗ trắng để ghi việc tốt, việc xấu" [26, 557] Tu dưỡng đạo đứccách mạng là công việc phải làm thường xuyên, suốt đời

b Người cán bộ quân đội phải miệng nói tay làm, luôn nêu gương về đạo đức.

Tư tưởng gắn liền với hành vi, nhận thức đi đôi với thực hành, lời nói đi đôi với việclàm là đặc trưng tồn tại và phát triển của đạo đức mới - đạo đức cách mạng Sứcmạnh và sự hấp dẫn của đạo đức cách mạng không chỉ bởi lý tưởng cách mạng, chân

lý khoa học mà chủ yếu còn bởi hành vi cao đẹp của người lãnh đạo, chỉ huy tạo nênsức hấp dẫn, chinh phục lòng người, làm cho quần chúng ngưỡng mộ, tin phục vànoi theo Bổn phận của đảng viên, cán bộ là người đi giáo dục, tuyên truyền giác ngộcách mạng cho quần chúng, muốn có hiệu quả phải làm kiểu mẫu trong mọi việc Hồ

Chí Minh từng viết: "Một tấm gương sống còn có giá trị hơn 100 bài diễn văn tuyên

truyền" [15, 295] Từ đó, Người yêu cầu: "Nói thì phải làm" chứ không thể nói màkhông làm, hoặc "nói một đường làm một nẻo, làm mất uy tín của Đảng", quần chúngkhông tin theo "Đảng viên đi trước, làng nước theo sau trên mặt trận chiến đấu cũngnhư sản xuất, luôn thực hành gương mẫu, gian khổ đi trước, hưởng thụ đi sau" "Cán

bộ, đảng viên, đoàn viên phải gương mẫu, phải thiết thực, miệng nói tay làm để làmgương cho nhân dân Nói hay mà không làm thì vô ích Đó là một tật xấu" [25, 136].Người còn căn dặn cán bộ, đảng viên: "Trước mặt quần chúng, không phải ta cứ viếtlên trán chữ "cộng sản" mà ta được họ yêu mến Quần chúng chỉ quý mến những

người có tư cách, đạo đức Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước chongười ta bắt chước" [19, 552].

Hồ Chí Minh là Người khởi xướng các phong trào Thi đua yêu nước và từ trong các

phong trào cách mạng sôi nổi đó, tìm ra những gương tiêu biểu: "Người tốt, việc tốt"

để biểu dương, khen ngợi, nhân lên những điển hình tiên tiến Vườn hoa "người tốt,việc tốt" được Người "kiên trì chuẩn bị cho việc trồng rừng người xã hội chủ nghĩatrong tương lai "Người tốt, việc tốt "theo Hồ Chí Minh, đó là biểu hiện sinh độngnét đẹp của đạo đức mới, của con người mới Việt Nam đang hình thành Bởi nếu aicũng làm theo "người tốt, việc tốt" thì cái tốt sẽ thành phổ biến" [33, 7-8]

Hồ Chí Minh chỉ ra nhiều hình thức phong phú trong giáo dục tinh thần yêu nướcthương nòi, xả thân vì Tổ quốc Người đã trực tiếp viết nhiều bài ca ngợi các anhhùng dân tộc, những người có công trong lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữnước của dân tộc ta, từ các vua Hùng, Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Nam Đế, Ngô Quyền,các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần đến gương các đảng viên cộng sản đã vì nướcquên thân như: Phạm Hồng Thái, Trần Phú, Ngô Gia Tự, Lê Hồng Phong, NguyễnThị Minh Khai, Nguyễn Văn Cừ để giáo dục tinh thần yêu nước, đạo đức cáchmạng tận trung với nước, tận hiếu với dân cho đảng viên, cán bộ và nhân dân TheoNgười, "lấy gương người tốt, việc tốt để hàng ngày giáo dục lẫn nhau là một trongnhững cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựngcon người mới, cuộc sống mới" [26, 558] Người rất chú ý khơi dậy tinh thần tự giáccủa mỗi người: "Người đảng viên, người cán bộ tốt muốn trở thành người cách mạngchân chính, không có gì là khó cả Điều đó hoàn toàn do lòng mình mà ra Lòngmình chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào thì mình sẽ tiến đến chỗ "chí công vôtư" Mình đã chí công vô tư thì khuyết điểm sẽ ngày càng ít, mà những tính tốt ngàycàng thêm" [19, 251]

Nói và thực hành trước mọi người, Hồ Chí Minh là một tấm gương trọn vẹn, sángngời về đạo đức cách mạng Người đã hiến dâng cả cuộc đời cho độc lập, tự do củadân tộc, hạnh phúc của nhân dân Người luôn chú ý rèn luyện bản thân từ việc lớn đến

việc nhỏ, chu toàn mà tự nhiên, trở thành nhu cầu, thói quen hàng ngày, tạo nên sựhoà quyện giữa tư tưởng và tấm gương đạo đức cách mạng trong sáng nhất Suốt đời

kiên trì "Sự nghiệp trồng người", Hồ Chí Minh đã đào tạo nên một thế hệ những

người kế tục sự nghiệp cách mạng trung - hiếu vẹn toàn, cần - kiệm xây dựng đấtnước, liêm - chính khi giữ trọng trách của Đảng, Nhà nước và quân đội

c Xây đi đôi với chống, nâng cao đạo đức cách mạng gắn liền với quét sạch chủ nghĩa cá nhân.

Nắm vững và vận dụng sáng tạo phép biện chứng mác xít trong nghiên cứu đạo đức,

Hồ Chí Minh đã có quan niệm thực sự khoa học về phẩm chất đạo đức trong nhâncách của người cách mạng Người nhìn thấy trong mỗi con người bao giờ cũng cóhai mặt đối lập: tốt và xấu, đúng và sai, thiện và ác; đan xen nhau Do đó, Người cóniềm tin vững chắc vào cái tốt, cái thiện và luôn xem đó là cái phổ biến và nó tất yếu

sẽ chiến thắng cái xấu, cái ác Nhưng cái thiện, cái tươi tốt chỉ có được thông quaquá trình giáo dục, rèn luyện gian khổ, lâu dài Bởi lẽ, với con người: "Hiền, dữ phảiđâu là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên" [17, 383] Theo Hồ Chí Minh: "Mỗicon người đều có thiện và ác ở trong lòng Ta phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗicon người nảy nở như hoa mùa xuân, và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độ củangười cách mạng" [26, 558] Cần làm cho mọi người hiểu rất rõ vai trò của giáo dụcđạo đức, của luân lý là dạy con người biết gốc rễ của điều ác để tự nguyện tránh, biếtmầm mống của điều thiện để tự giác làm điều thiện "Đảng viên và cán bộ cũng làngười Ai cũng có tính tốt và tính xấu Song đã hiểu biết, đã tình nguyện vào mộtĐảng vì dân, vì nước, đã là một người cách mạng thì phải cố gắng phát triển nhữngtính tốt và sửa bỏ những tính xấu" [19, 254] Phải "xây dựng luân lý: biết hy sinhmình, làm lợi cho quần chúng" [17, 431] Người nói: "Có gì sung sướng và vẻ vanghơn là trau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựngchủ nghĩa xã hội và giải phóng loài người" [23, 293] Những phẩm chất đạo đức tốtđẹp của người cách mạng chỉ được hình thành qua giáo dục và rèn luyện bền bỉ ởmỗi tập thể và cá nhân; trong chiến đấu, công tác, lao động sản xuất và cả trong đờisống sinh hoạt hàng ngày

Xây phải đi đôi với chống trong giáo dục, rèn luyện đạo đức là nâng cao đạo đứccách mạng gắn liền với quét sạch chủ nghĩa cá nhân Theo nhà nghiên cứu ThànhDuy: "Chống chủ nghĩa cá nhân, xây dựng đạo đức tập thể đó là thực chất tư tưởngđạo đức Hồ Chí Minh" [6, 139] Bởi chủ nghĩa cá nhân mà tồn tại, hoành hành như

cỏ dại thì đạo đức cách mạng không thể tương dung Do đó, quét sạch chủ nghĩa cánhân cũng là biện pháp tích cực để nâng cao đạo đức cách mạng, làm cho cái tươi tốt

có điều kiện phát triển Chúng ta không thể chỉ nhấn mạnh mặt này, mà lơi lỏng mặtkia và ngược lại Luôn đề cao vai trò con người và tư tưởng cách mạng, Hồ ChíMinh nói: "Muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì phải có con người xã hội chủ nghĩa,muốn có con người xã hội chủ nghĩa phải có tư tưởng xã hội chủ nghĩa, muốn có tưtưởng xã hội chủ nghĩa phải gột rửa tư tưởng cá nhân chủ nghĩa" [23, 303] Hồ ChíMinh đã phân tích sâu sắc nguồn gốc, cơ sở kinh tế - xã hội nảy sinh ra chủ nghĩa cá

nhân và chỉ rõ thực chất, tác hại của nó: "Chủ nghĩa cá nhân là việc gì cũng chỉ lo cho

lợi ích riêng của mình, không quan tâm đến lợi ích chung của tập thể "Miễn là mìnhbéo, mặc thiên hạ gầy" Nó là mẹ đẻ ra tất cả mọi tính hư nết xấu như: lười biếng, suy

bì, kiêu căng, kèn cựa, nhút nhát, lãng phí, tham ô.v.v Nó là kẻ thù hung ác của đạo

đức cách mạng, chủ nghĩa xã hội" [24, 306] "Do cá nhân chủ nghĩa mà ngại gian khổ,

khó khăn, sa vào tham ô, hủ hoá, lãng phí, xa hoa coi thường tập thể, xem khinh

quần chúng, độc đoán, chuyên quyền Cũng do cá nhân chủ nghĩa mà mất đoàn kết,

thiếu tính tổ chức, tính kỷ luật, kém tinh thần trách nhiệm" [26, 438-439]

Để xây dựng và củng cố vững chắc vai trò nền tảng tinh thần xã hội của đạo đứccách mạng, Hồ Chí Minh đã thường xuyên tổ chức giáo dục, tuyên truyền sâu rộng

từ trong cán bộ, đảng viên đến toàn thể nhân dân Phát biểu trong phiên họp đầu tiêncủa Chính phủ lâm thời (1945) khi nêu lên những nhiệm vụ cấp bách, Hồ Chí Minh

đã nhấn mạnh phải: "Mở một chiến dịnh giáo dục lại tinh thần nhân dân, bằng cách

thực hiện: Cần, Kiệm, Liêm, Chính" [18, 8] để khắc phục những tàn tích chế độ thực dân đô hộ hủ hoá tinh thần nhân dân Trong tác phẩm "Đời sống mới"(1947) Người viết "Thực hành đời sống mới là cần, kiệm, liêm, chính", "Nêu cao và thực hành cần,

kiệm, liêm, chính tức là nhen lửa cho đời sống mới" [19; 94,110] Thực hiện "Sửa

đổi lối làm việc" trong mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi tổ chức Đảng và Nhà nước theođúng tinh thần cán bộ là "công bộc", là "đầy tớ của nhân dân" Người phát động

phong trào "Thi đua ái quốc" (1948) Từ đó, tổ chức ra nhiều phong trào: "Thực hành

tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí, quan liêu"(năm 1952); phong trào thi đua "3 xây, 3chống" (năm 1963) để: "tăng cường quản lý kinh tế, tài chính, cải tiến kỹ thuật,chống tham ô, lãng phí, quan liêu" Tới những năm cuối đời, trước lúc đi xa, Ngườicòn để lại những trước tác bất hủ về đạo đức cách mạng: "Nâng cao đạo đức cáchmạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân" (3.2.1969) và "Di chúc" thiêng liêng

Hồ Chí Minh luôn đặt niềm tin và yêu cầu rất cao đối với cán bộ quân đội trong chốngtham ô, lãng phí Người nói: "Phải làm sao cho trong quân đội ta không có tham ô,

lãng phí" [22, 430] Khắc phục quan liêu là con đường hiệu quả chống tham ô, lãng

phí Với tinh thần không mệt mỏi, Người đã gieo vườn hoa đạo đức cách mạng chodân tộc, cho Đảng, cho cách mạng Việt Nam Mô hình con người mới Thời đại HồChí Minh in đậm phẩm chất đạo đức cách mạng, đã góp phần to lớn làm nên thắng lợicủa cách mạng Việt Nam trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nướcquá độ lên chủ nghĩa xã hội

d Tự phê bình và phê bình là vũ khí sắc bén nhất để rèn luyện đạo đức cách mạng người cán bộ quân đội.

Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉhàng ngày mà phát triển và củng cố Người đời không phải thần thánh, không aitránh khỏi khuyết điểm, "có làm việc thì có sai lầm" Nhưng vấn đề quyết định

nhất là có biết tự sửa chữa và giúp đỡ nhau sửa chữa không - tức là có thật thà tự

phê bình và phê bình để giúp nhau cùng tiến bộ không Đây là vũ khí đấu tranhsắc bén để củng cố, đoàn kết, giúp nhau tiến bộ Hồ Chí Minh nói: "Người ta aicũng có tính tốt và tính xấu Muốn sửa tính xấu phải thế nào ? Tự phê bình rồi lạiphải phê bình người khác nữa" "Thấy cái xấu của người mà không phê bình làmột khuyết điểm to Không phê bình là để cho cái xấu của người ta phát triển" [19;94,110] Bác nhắc nhở: "Người cán bộ muốn tốt thì phải có đạo đức cách mạng,

phải biết phê bình và tự phê bình, phải biết kỷ luật" [19, 225] "Phê bình là nêu ưuđiểm và vạch khuyết điểm của đồng chí mình Tự phê bình là nêu ưu điểm và vạchkhuyết điểm của mình Tự phê bình và phê bình phải đi đôi với nhau Mục đích làcho mọi người học lẫn ưu điểm của nhau và giúp nhau chữa những khuyết điểm"[19, 267] Mặt khác, "mục đích phê bình và tự phê bình là để cho mình tiến bộ,quân đội và nhân dân tiến bộ, để tăng thêm tình đoàn kết giữa cán bộ với cán bộ,giữa cán bộ với chiến sĩ, giữa quân đội với nhân dân" [20, 321] Hồ Chí Minh yêucầu, phê và tự phê bình phải thực chất, chân thật: "mỗi đảng viên, mỗi cán bộ cầnphải thật thà tự xét và xét đồng chí mình, ai có khuyết điểm nào, thì phải thật thà cố

gắng tự sửa chữa và giúp sửa chữa lẫn nhau Thang thuốc hay nhất là thiết thực phê bình và tự phê bình" [19, 261-262].

Phê bình và tự phê bình được xem là thứ vũ khí sắc bén để khắc phục sai lầm, khuyếtđiểm trong mỗi tập thể, cá nhân: "Thực hiện tốt vũ khí "phê - tự phê" mọi người học

ưu điểm của nhau và giúp nhau sửa chữa khuyết điểm" [19, 267] Phê bình và tự phêbình phải được tiến hành thường xuyên ở mỗi tổ chức, tập thể và cá nhân: "Các cơquan, các cán bộ, các đảng viên, mỗi người, mỗi ngày phải thiết thực tự kiểm điểm

và kiểm điểm đồng chí mình Hễ thấy khuyết điểm phải kiên quyết tự sửa chữa vàgiúp đỡ đồng chí mình sửa chữa" "Tự kiểm điểm, tự phê bình, tự sửa chữa như mỗingày ta phải rửa mặt" Được như thế thì trong Đảng sẽ không có bệnh và Đảng sẽmau lành bệnh vô cùng" "Trong công tác, trong đấu tranh, trong huấn luyện cácđảng viên, các cán bộ cần phải luôn luôn tự hỏi mình, tự kiểm điểm mình và đồng

chí mình Luôn luôn dùng và khéo dùng cách phê bình và tự phê bình thì khuyết

điểm nhất định hết dần, ưu điểm nhất định thêm lên" [19, 265]

Phê bình và tự phê bình còn cần được thực hành sâu rộng từ trên xuống dưới, từtrong Đảng ra ngoài quần chúng Hồ Chí Minh nói: "Chúng ta không sợ có sai lầm

và khuyết điểm, chỉ sợ không chịu cố gắng sửa chữa sai lầm và khuyết điểm Vàcàng sợ những người lãnh đạo không biết tìm cách để giúp cán bộ sửa chữa sai lầm

và khuyết điểm" Cần kiên trì, bền bỉ trong đấu tranh phê bình, sửa chữa khuyếtđiểm, để tiến bộ mãi Khéo dùng cách phê bình và tự phê bình để giúp họ tiến bộ.Phê bình và tự phê bình là hình thức đấu tranh nội bộ hiệu quả nhất Mặt khác, chốnglợi dụng phê, tự phê để trù úm nhau phê bình nhằm động cơ cá nhân, không phải vìĐảng, không phải vì tiến bộ, không phải vì công việc mà chỉ nhằm công kích cánhân, cãi bướng, trả thù

Hồ Chí Minh rất đề cao ý thức tự giác ở mỗi người, Người đặc biệt nhấn mạnh vaitrò tự phê bình trong nội bộ cán bộ quân đội: "Trước ta nói phê bình và tự phê bình,bây giờ phải nói tự phê bình và phê bình Nói như thế, là chú trọng phê bình mìnhtrước, phê bình người sau, phê bình mình là chính, phê bình người là phụ, có đề cao

tự phê bình và triệt để tự phê bình để thống nhất tư tưởng Tư tưởng có thống nhất,hành động mới thống nhất Tư tưởng và hành động có thống nhất mới đánh thắngđược giặc" [20, 206] "Phê bình xong phải biết cách sửa chữa Nếu phê bình rồi màkhông biết cách sửa chữa là một khuyết điểm to" [20, 322] Cần kiên trì, bền bỉ trongđấu tranh phê bình, tự phê bình, sửa chữa khuyết điểm để công tác tiến bộ, đạo đứccách mạng ngày càng trong sáng

1.1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về những phẩm chất đạo đức cách mạng của người cán bộ quân đội

Để hiểu sâu sắc và nắm vững hệ thống phẩm chất đạo đức của người cán bộ quân độitrong tư tưởng Hồ Chí Minh, trước khi nghiên cứu những nội dung cụ thể, cần có sựthống nhất nhận thức về mối tương quan giữa các phẩm chất đạo đức cách mạng nóichung với phẩm chất đạo đức của người cán bộ quân đội nói riêng Đây là mối quan

hệ giữa cái chung và cái riêng, giữa cái phổ biến và cái đặc thù Điều đó có nghĩa làgiữa chúng vừa có sự thống nhất để tạo nên tính chỉnh thể của đạo đức cách mạng,vừa có sự khác biệt đủ để phân biệt đạo đức của người cán bộ quân đội với đạo đứccách mạng nói chung Nhận thức được những khía cạnh khác nhau về tính phổ biến,tính đặc thù, tính đơn nhất trong mỗi phẩm chất đạo đức sẽ tạo cơ sở để từng bướcnhận thức sâu sắc đạo đức người cán bộ quân đội Hệ thống phẩm chất, chuẩn mựcđạo đức người cán bộ quân đội trong tư tưởng Hồ Chí Minh vừa phản ánh những yêucầu chung của nhiệm vụ cách mạng, vừa phản ánh đặc điểm, yêu cầu nhiệm vụ cụthể của quân đội, được bao gồm trong 3 mối quan hệ cơ bản: đối với người, đối vớiviệc, đối với tự mình Một số phẩm chất đặc trưng, tiêu biểu nhất của đạo đức cán bộquân đội được khái quát là :

a Trung với nước, trung với Đảng, hiếu với dân là phẩm chất chính trị - đạo đức hàng đầu của người cán bộ quân đội.

Trung, Hiếu vốn là những khái niệm cơ bản của đạo đức Nho giáo đã được du nhập

vào Việt Nam, được dân tộc ta tiếp nhận và cải biến phù hợp với yêu cầu đạo đứctruyền thống của dân tộc Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát triển chúng lên một chấtlượng mới, từ phản ánh các mối quan hệ xã hội cơ bản giữa cá nhân với cá nhân(vua - tôi, cha - con) sang mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội, mang ý nghĩa xã hộilớn lao, nội dung chính trị - đạo đức sâu sắc

Trước kia, "Trung quân" là phẩm chất đạo đức hàng đầu, phản ánh yêu cầu cao nhất đặt ra với mỗi thần dân, là phải tuyệt đối trung thành với Vua Mà Vua là biểu tượng

của chế độ phong kiến Nên đó cũng là trung thành tuyệt đối với chế độ phong kiếnđến chết cũng không được thay đổi, để bảo vệ đặc quyền của tập đoàn phong kiến

Còn "Hiếu đễ" là con, cháu phải thực hiện nghĩa vụ đạo đức hiếu thảo, chu toàn với

bố mẹ, ông bà; thể hiện lòng biết ơn, tôn kính với những người đã có công sinhthành, nuôi dưỡng, dạy bảo mình nên người Hiếu - trung có mối quan hệ chặt chẽvới nhau, hiếu là gốc của trung, còn trung là đầu mối, rường cột của cả hệ thốngphẩm chất, chuẩn mực đạo đức phong kiến

Tiếp thu tinh hoa, giá trị đạo đức truyền thống, đồng thời bổ sung vào đó những yếu

tố mới, Hồ Chí Minh đã đem lại cho những khái niệm đó một nội dung mới, mộtchất lượng mới, nhưng hình thức thể hiện vẫn được bảo tồn tạo nên sự gần gũi, mốiliên hệ giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và hiện đại Người nói: "Cái gì cũ

mà xấu, thì ta bỏ Cái gì cũ mà tốt, thì phải phát triển thêm Thí dụ: ta phải tương

thân tương ái, tận trung với nước, tận hiếu với dân hơn khi trước" [19, 94-95] Ngườicòn nói: "Ngày xưa Trung là trung với vua Hiếu là hiếu với cha mẹ mình thôi"; cònngày nay, "trung là trung với Tổ quốc, hiếu là hiếu với nhân dân" [19, 640] Nhưvậy, trung - hiếu đã mang ý nghĩa, giá trị đạo đức mới, chuyển hoá từ đạo đức "tuthân" sang đạo đức mới - đạo đức cách mạng, khẳng định thái độ chính trị - đạo đức,trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi người dân đối với đất nước, với hạnh phúc của nhândân Với quan niệm mới ấy, Hồ Chí Minh đã phá vỡ cái chân trời nhỏ hẹp của đạođức cũ, mở ra chân trời rộng lớn của đạo đức cách mạng, đòi hỏi người cách mạngphải luôn chăm lo tới quyền độc lập của dân tộc, tự do và hạnh phúc của nhân dân

Trung với nước, là trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, quyết tâm bảo

vệ độc lập, chủ quyền quốc gia dân tộc - cái nôi để mỗi người tồn tại và phát triển

"Tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với nhân dân, với cách mạng, với Đảng" [19,

480] Hiếu với dân, là không chỉ yêu thương cha mẹ mình, mà còn phải yêu thương

cha mẹ người, mọi người cùng yêu thương cha mẹ, yêu thương nhân dân Hồ ChíMinh chỉ rõ: "Bây giờ nói đến tình, đến nghĩa Người kiên quyết cách mạng nhất lại

là người đa tình, chí hiếu nhất Vì sao ? nếu không làm cách mạng thì chẳng những

bố mẹ mình mà hàng chục triệu bố mẹ người khác cũng bị đế quốc, phong kiến giầy

vò Mình không những cứu bố mẹ mình mà còn cứu bố mẹ người khác, bố mẹ của cảnước nữa Phải hiểu chữ hiếu của cách mạng rộng rãi như vậy" [21, 60] Hồ ChíMinh là lãnh tụ của Đảng, của dân tộc, Người cha thân yêu của các lực lượng vũtrang nhân dân Người đặc biệt quan tâm, chăm lo giáo dục, rèn luyện đội ngũ cán

bộ, đảng viên của Đảng trong quân đội và đòi hỏi mỗi cán bộ quân đội phải luôn

quán triệt sâu sắc nội dung cốt lõi của đạo đức cách mạng "là nhận rõ phải, trái, giữ vững lập trường, tận trung với nước, tận hiếu với dân" [21, 480]

Cán bộ quân đội phải là những người quân nhân cách mạng mẫu mực, tuyệt đốitrung thành với Tổ quốc, với nhân dân Đó là biểu hiện cao nhất của lòng yêu nước,gắn bó thiết tha với cội nguồn dân tộc; quyết tâm chiến đấu, hy sinh - xả thân vìquê hương, đất nước, bảo vệ vững chắc từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc

Trung với nước đối với người cán bộ quân đội cũng đồng thời phải là: "Trung với Đảng", tuyệt đối trung thành với Đảng - lãnh tụ chính trị tối cao, đại biểu ưu tú của

toàn dân tộc, đã và đang dẫn dắt con thuyền cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợinày đến thắng lợi khác, đưa dân tộc ta từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủchân chính quê hương, đất nước và bản thân mình Lòng trung thành tuyệt đối ấy là

cơ sở vững chắc tạo thành niềm tin và sức mạnh to lớn ở người cán bộ quân đội khi

tổ chức, chỉ huy bộ đội vượt qua mọi khó khăn, hoàn thành mọi nhiệm vụ Lòngtrung thành ấy, luôn được soi sáng bởi lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh và các đường lối, chính sách của Đảng, nhiệm vụ của quân đội

Từ nhận thức biến thành hành động, người cán bộ quân đội quyết tâm một lòng một

dạ đi theo cách mạng, khó khăn gian khổ không sờn lòng, vào sống ra chết khôngnản chí, nguyện hiến dâng tất cả cho độc lập dân tộc và hạnh phúc nhân dân

Trong chế độ xã hội mới, nước với dân hoà làm một Nước là của dân và dân là chủnhân của nước Do đó, "trung với nước" không tách rời "hiếu với dân" Nước ta lànước dân chủ, dân là chủ, cán bộ là đầy tớ của nhân dân, trung thành tuyệt đối với lợiích của nhân dân Với quân đội, mà trước hết là đối với người cán bộ quân đội, Hồ

Chí Minh đã nhiều lần chỉ dẫn về nghĩa vụ đạo đức "hiếu với dân", về trách nhiệmtăng cường mối quan hệ giữa quân đội với nhân dân Bác nhắc nhở quân đội: "Phảinhớ rằng, dân là chủ Dân như nước, mình như cá Lực lượng bao nhiêu là nhờ dânhết Phải làm cho dân mến, khi sắp tới dân mong, khi đi dân tiễn, chớ vác mặt làmquan cách mạng cho dân ghét, dân khinh, dân không ủng hộ" [18, 101-102] Ngườicòn dạy: "Mình đánh giặc là vì dân Nhưng không phải là "cứu tinh" của dân; màmình có trách nhiệm phụng sự nhân dân" [20, 207] "Nhân dân là nền tảng, là cha mẹcủa bộ đội Cán bộ phải dạy cho đội viên biết kính trọng dân, thương yêu dân, giúp

đỡ dân" [26, 320] Đó là những nội dung cơ bản quyết định tính nhân dân trong bản

chất giai cấp công nhân của quân đội ta Quân đội của dân, do dân, vì dân Đó là cơ

sở sâu xa của mọi thắng lợi mà quân đội ta đã giành được trong suốt sáu mươi nămqua

Trung với nước, trung với Đảng, hiếu với dân đã trở thành phẩm chất đạo đức hàngđầu, chuẩn mực đạo đức cơ bản, đầu mối, định hướng hoạt động cách mạng của mỗicán bộ, chiến sĩ Quân đội ta là quân đội nhân dân anh hùng, thật xứng đáng với lời

khen ngợi của Bác Hồ: "Quân đội ta trung với nước, hiếu với dân" "Trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội; nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng" [25, 350].

b Cán bộ quân đội luôn nêu cao tinh thần đoàn kết nội bộ, hết lòng thương yêu chiến sĩ, coi nhau như anh em ruột thịt.

Đối với quân đội cách mạng, đoàn kết là cơ sở để tạo nên sức mạnh vô địch Hồ ChíMinh đã dạy: "Đoàn kết là sức mạnh nhất của ta Phải đoàn kết nội bộ, giữa cán bộ

và chiến sĩ" [22, 306] Tất cả các quân đội kiểu cũ của giai cấp bóc lột, suy tàn, giữa

sĩ quan và binh lính luôn có sự khác biệt nhau căn bản Bởi vì, mối quan hệ giữa sĩquan và binh lính được duy trì dựa trên sự phân biệt về đẳng cấp Binh sĩ là con emnhân dân lao động, thuần túy là công cụ của giai cấp thống trị Sự bắt buộc, cưỡngbức, mua chuộc là phương thức để duy trì các mối quan hệ cán - binh tạo ra thực

chất của kỷ luật quân đội đó Ngược lại, với quân đội cách mạng (trong đó có quânđội ta), sự thống nhất về mục tiêu, lý tưởng chính trị cách mạng triệt để và các mốiquan hệ nội bộ được duy trì dựa trên sự thống nhất về lợi ích căn bản đã quy địnhtính chất tốt đẹp của các quan hệ nội bộ Đó cũng là cơ sở khách quan để xác lậpcác quan hệ đạo đức mới giữa cán bộ và chiến sĩ thương yêu nhau như anh em ruộtthịt, trên tình đồng chí, đồng đội Hồ Chí Minh căn dặn: "Các chú cần phải đoànkết hơn nữa, đoàn kết chặt chẽ giữa chiến sĩ với nhau, giữa cán bộ với nhau, giữachiến sĩ và cán bộ, giữa quân đội và nhân dân Đoàn kết là một lực lượng vô địchcủa chúng ta để khắc phục khó khăn, giành lấy thắng lợi Nói tóm lại, giữ vững vàphát triển đạo đức cách mạng của quân đội nhân dân" [21, 396-397].

Theo Bác: "Cán bộ không có đội viên, lãnh tụ không có quần chúng, thì không làm

gì được Bởi vậy cần phải thương yêu đội viên, từ tiểu đội trưởng trở lên, từ Tổng tưlệnh trở xuống phải chăm sóc đời sống vật chất và tinh thần của đội viên, phải hiểuđược nguyện vọng và thắc mắc của đội viên Bộ đội chưa có ăn, cán bộ không đượckêu mình đói Bộ đội chưa có áo mặc, cán bộ không được kêu mình rét Bộ đội chưa

có đủ nhà ở, cán bộ không được kêu mình mệt Thế mới dân chủ, mới đoàn kết, mớitất thắng" [20, 207] Bác căn dặn từng cán bộ quân đội, mà trước hết là những cán bộquân - chính: "người đội trưởng, người chính trị viên phải là người anh, người chị,người bạn của đội viên Chưa làm được như vậy là chưa hết nhiệm vụ Cán bộ cóthân đội viên như chân tay, thì đội viên mới thân cán bộ như ruột thịt Có như thế thìchỉ thị, mệnh lệnh và kế hoạch cấp trên đưa xuống, đội viên sẽ tích cực và triệt để thihành" [19, 109]

Hồ Chí Minh đặt ra những yêu cầu rất cao đối với người cán bộ chính trị (mà Ngườicoi đó là linh hồn của đơn vị), phải luôn làm kiểu mẫu về mọi mặt cho quần chúngnoi theo Người nói: "Tư cách của chính trị viên có ảnh hưởng rất quan trọng đến bộđội Người chính trị viên tốt, thì bộ đội ấy tốt Người chính trị viên không làm trònnhiệm vụ thì bộ đội ấy không tốt" "Chính trị viên phải làm người kiểu mẫu trong mọiviệc"."Đối với bộ đội, chính trị viên phải thân thiết như một người chị, công bình nhưmột người anh, hiểu biết như một người bạn Chính trị viên phải làm cho dân tin, dân

phục, dân yêu bộ đội Phải làm sao cho bộ đội được dân tin, dân phục, dân yêu" [19,392-393] Với người tướng, Bác chỉ rõ nhiệm vụ phải làm, trong quan hệ với bộ đội:

"là thương yêu cấp dưới, phải đồng cam cộng khổ với họ" [19, 480]

c Người cán bộ quân đội luôn nêu cao tinh thầnđoàn kết quốc tế vô sản trong sáng, thuỷ chung.

Là một nhà cách mạng có nhiều năm hoạt động ở nước ngoài, tích cực tham gia cácphong trào cộng sản, công nhân quốc tế, khi trở thành lãnh tụ, Hồ Chí Minh đã rấtchú ý tới giáo dục, hướng dẫn nhân dân, nhất là cán bộ, chiến sĩ quân đội thực hiện tốtnhững nhiệm vụ quốc tế nặng nề Những tư tưởng sâu sắc về tình đoàn kết quốc tế vôsản trong sáng, vô tư của Hồ Chí Minh đã trở thành những giá trị, chuẩn mực đạo đứccách mạng hiện nay của chúng ta

Người thường xuyên giáo dục cho mọi người hiểu rằng: cách mạng Việt Nam là một

bộ phận của cách mạng thế giới Thắng lợi của cách mạng Việt Nam là thiết thực gópphần bảo vệ hoà bình và thúc đẩy cách mạng thế giới phát triển Mỗi cán bộ, chiến sĩcần phải luôn có ý thức thường trực về nghĩa vụ quốc tế, nêu cao trách nhiệm, sẵnsàng làm nhiệm vụ quốc tế, phối hợp công tác khi bạn yêu cầu Trong hai cuộc khángchiến chống Pháp và chống Mỹ, quân đội ta đã làm tốt nghĩa vụ quốc tế cao cả, xâydựng nên mối tình đoàn kết, thủy chung giữa ba dân tộc, quân đội ba nước Việt Nam -Lào - Căm pu chia anh em Hồ Chí Minh đã từng căn dặn các cán bộ, chiến sĩ ta đilàm nhiệm vụ quốc tế: "Giúp nhân dân nước bạn là mình tự giúp mình" [21, 64] Mỗicán bộ, chiến sĩ cần phải phát huy đến cao độ tinh thần yêu nước chân chính, kết hợpvới tinh thần quốc tế vô sản

Được Đảng, Bác Hồ giáo dục, rèn luyện tinh thần quốc tế vô sản cao cả, nhiều cán bộ,chiến sĩ tình nguyện đã không quản ngại hy sinh, gian khổ, vượt mọi khó khăn, thamgia chiến đấu, công tác nhiều năm liền trên các chiến trường Lào, Căm pu chia, viếtnên những trang sử truyền thống sáng ngời đạo đức cách mạng: "Quân đội ta có tinhthần yêu nước chân chính, lại có tinh thần quốc tế vô sản cao cả" [25, 350] Trong đó,

đội ngũ cán bộ quân đội là những người luôn đi tiên phong, rất xứng đáng với lời khenngợi đó của Bác Hồ.

d Cán bộ quân đội luôn nêu cao tinh thần cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư.

Nếu như "Trung với nước, hiếu với dân" là phẩm chất đạo đức cơ bản, hàng đầu,phản ánh mối quan hệ giữa cá nhân với Tổ quốc và nhân dân (có sức mạnh to lớn,

được ví như "chiếc gậy thần" trong cách mạng giải phóng dân tộc), thì cần, kiệm,

liêm, chính, chí công vô tư là phẩm chất nền tảng của đạo đức cách mạng mà mỗingười phải quán triệt Nó phản ánh mối quan hệ "tự mình đối với mình", tức là lấybản thân mình làm đối tượng tu dưỡng, rèn luyện trong hoạt động hàng ngày để hìnhthành những phẩm chất đạo đức tốt đẹp đáp ứng với yêu cầu xã hội Hồ Chí Minhthường xuyên nhắc nhở mọi người, nhất là cán bộ: "Với tự mình phải cần, kiệm, liêm,chính" Nó được xem như những phẩm chất đạo đức đặc trưng trong lao động, xâydựng đất nước, kiến tạo cuộc sống mới, hình thành nhân cách đạo đức mới, biểu hiệncủa một xã hội hưng thịnh, yên vui Nhấn mạnh phẩm chất "cần, kiệm, liêm, chính",

Hồ Chí Minh đã xem đó là 4 đức của con người, cũng như trời có 4 mùa, đất có 4phương Người nói: "Thiếu một mùa, thì không thành trời Thiếu một phương, thìkhông thành đất Thiếu một đức, thì không thành người" [19, 631]

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, vốn là các khái niệm cơ bản của đạo đức Nhogiáo và đạo đức truyền thống Việt Nam, đã được Hồ Chí Minh tiếp thu và bổ sung thêmnhiều nội dung mới phù hợp với yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng cuộc sống mới,con người mới Sau ngày đất nước tuyên bố độc lập, phát biểu trong phiên họp đầu tiêncủa Chính phủ lâm thời (3 9 1945), Hồ Chí Minh đã đặt ra yêu cầu phải: "mở một

chiến dịch giáo dục lại tinh thần nhân dân, bằng cách thực hiện: Cần, kiệm, liêm, chính",

để khắc phục tàn tích chế độ thực dân đô hộ đã làm hủ hoá tinh thần nhân dân ta Trong

tác phẩm "Đời sống mới" (1947), Người viết: "Nêu cao và thực hành cần, kiệm, liêm,

chính tức là nhen lửa cho đời sống mới" [19, 110] Người còn nói: "Cần, kiệm, liêm,

chính là nền tảng của Đời sống mới, nền tảng của Thi đua ái Quốc" [20, 320] Yêu cầu

thực hiện cần, kiệm, liêm, chính không bao giờ cũ, bởi nó cần thiết với mỗi con người

như cơm ăn, nước uống, khí trời ta thở Nó còn được xem là cơ sở để tạo nên truyềnthống văn hoá của dân tộc: "Thực hiện cần, kiệm, liêm, chính để xây dựng thuần phong

mỹ tục trong toàn dân" [20, 534] Khẳng định vai trò đặc biệt của cần, kiệm, liêm,chính, chí công vô tư trong xã hội mới, nhất là đối với cán bộ, đảng viên của Đảng, HồChí Minh đã nhiều lần nhấn mạnh và đặt nó liền theo sau cụm từ "đạo đức cách

mạng" Trong Di chúc Người đã viết: "Đảng ta là một Đảng cầm quyền Mỗi đảng

viên và cán bộ phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thực sự cần, kiệm, liêm,chính, chí công vô tư" [26, 498]

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư đã được Hồ Chí Minh giải thích với nhiều nội

dung sâu sắc, sinh động cho nhiều đối tượng khác nhau: Cần: là lao động cần cù,

siêng năng, có kế hoạch chuyên sâu, sáng tạo, thi đua sản xuất cho mau, cho tốt, chonhiều; có năng suất, chất lượng, hiệu quả, tự lực cánh sinh, không ỷ lại, lười biếng,dựa dẫm, phải kiên trì, bền bỉ, dẻo dai, có thái độ đúng với lao động, coi đó là nghĩa

vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của con người Người đưa ra quan

niệm đặc sắc: "Không phân việc sang hèn, làm tốt đều là vẻ vang" để phê phán tư

tưởng địa vị, đặc quyền, đặc lợi của xã hội cũ [24, 313] Cán bộ, chiến sĩ phải hăngsay luyện tập, thực hiện "thao trường đổ mồ hôi, chiến trường đỡ đổ máu"

Kiệm: tức là tiết kiệm sức lao động, thì giờ, tiền bạc của nhân dân, của Nhà nước và

của bản thân mình, từ việc to đến việc nhỏ, không xa xỉ, không lãng phí, không bừabãi Cái gì cần chi mới chi, không hoang phí, phô trương, hình thức Tiết kiệm khácvới bủn xỉn, "xem đồng tiền to bằng cái nống" (cái nong) Bác dạy cán bộ quân đội:

"Tiết kiệm không phải là ép bộ đội, nhân dân nhịn ăn, nhịn mặc, mà trái lại, tiết kiệmcốt để tăng gia sản xuất phát triển, nâng cao mức sống bộ đội, cán bộ, nhân dân Nóitheo lối khoa học: tiết kiệm là tích cực, không phải tiêu cực" [20, 485] Tiết kiệm làcông việc của mọi người Nhưng trước hết, đó là công việc của cán bộ, cơ quan nhànước, của những người giữ trọng trách, nắm giữ cơ sở vật chất, tiền bạc Người cán

bộ không được tắc trách theo lối "nước sông công lính", sử dụng một cách tùy tiện,

lãng phí công sức của bộ đội Bác căn dặn: "Cần với kiệm phải đi đôi với nhau, như

hai chân của con người Cần mà không kiệm, "thì làm chừng nào xào chừng ấy" không lại hoàn không Kiệm mà không cần, "thì không tăng thêm, không phát triển được" Mà vật gì đã không tiến tức là thoái" [19, 636] Bác xem cần và kiệm là những nội dung cơ bản của Thi đua ái quốc: "Một mặt, chúng ta thi đua Kiệm Một mặt, chúng ta thi đua Cần Kết quả Cần cộng với kết quả Kiệm là: bộ đội sẽ đầy đủ,

nhân dân sẽ ấm no, kháng chiến sẽ mau thắng lợi, kiến quốc sẽ mau thành công,nước ta sẽ mau giầu mạnh - ngang hàng với các nước tiên tiến trên thế giới" [19,639]

Liêm: là trong sạch, không tham lam, không tham ô, luôn tôn trọng, giữ gìn của

công, của dân, không chiếm dụng của công làm của tư, sách nhiễu nhân dân Khôngtham địa vị, không tham tiền tài, không tham sung sướng Không ham người tângbốc mình Vì vậy mà quang minh chính đại Không bao giờ hủ hoá Chỉ có một thứham là ham học, ham làm, ham tiến bộ Người nói, ngày xưa, người làm quan không

đục khoét dân, thì đó là Liêm (nghĩa hẹp) Ngày nay, trong xã hội mới, chữ Liêm có nghĩa rộng hơn, là mọi người đều phải liêm Cán bộ phải thực hành Liêm trước để

làm kiểu mẫu cho dân "Liêm là thước đo có tính người hay không ? Do bất liêm mà

đi đến tội ác, trộm cắp công khai hay bí mật, trực tiếp hay gián tiếp" Người dẫn lờiKhổng Tử: "Người mà không liêm không bằng súc vật" Người còn nói: "Một dântộc biết cần, kiệm, liêm, sỉ là một dân tộc giầu về vật chất, mạnh về tinh thần, là mộtdân tộc văn minh tiến bộ" [19, 642] Người chỉ rõ mối quan hệ: "Có cần mới kiệm,

có cần kiệm mới liêm Có cần, kiệm, liêm mới chính" [19, 209].

Chính: là không tà, thẳng thắn, đúng đắn Điều gì không đứng đắn, thẳng thắn, tức là

tà Cần, kiệm, liêm là gốc rễ của chính; nhưng một cây cần có gốc rễ, lại có ngành,

lá, hoa, quả mới là hoàn toàn Một người phải cần, kiệm, liêm, nhưng còn phải chính mới là người hoàn toàn Hồ Chí Minh chỉ rõ: Người có thiện và ác; việc có chính và

tà Làm việc chính là thiện; làm việc tà là người ác Chính bao gồm trong các công

việc cụ thể, biểu hiện trong quan hệ Phải thường xuyên tự sửa mình để tăng điều tốt,

giảm điều xấu [19, 645] Đối với mình: luôn luôn làm điều hay, sửa diều dở Đối với người: chân thành giúp đỡ, đoàn kết, không dối trá, lừa lọc, nịnh nọt Đối với việc:

làm việc có lợi cho dân, cho nước, đặt việc công lên trên việc tư, vượt qua khó khăn,

hy sinh để hoàn thành nhiệm vụ Việc thiện dù nhỏ mấy cũng cố làm, việc ác dù nhỏ

mấy cũng cố tránh Mỗi ngày làm thêm một việc lợi cho dân, cho nước

Chí công vô tư: theo Hồ Chí Minh, đây là một câu châm ngôn của người xưa, có tính

định hướng động viên mỗi người phấn đấu, tu dưỡng, rèn luyện, để vươn tới cái tốtđẹp " Người nói: "Khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước, khi hưởngthụ thì mình nên đi sau" "Phải lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ" Ngược lại, là "dĩcông vi tư" phải loại bỏ Mình là người làm việc công phải có công tâm, công đức.Việc gì cũng phải công bình chính trực, không nên vì tư ân, tư huệ, hoặc tư thù, tưoán Mình có quyền dùng người thì phải dùng những người có tài năng, làm đượcviệc Phải trung thành với Chính phủ, với đồng bào Chớ lên mặt làm quan cách mạng.Những anh hùng, liệt sĩ trong Đảng ta, đã vì nước, vì Đảng mà oanh liệt hy sinh, nêu

tấm gương chói lọi của đạo đức cách mạng, chí công vô tư cho tất cả chúng ta học tập

[23, 284]

Hồ Chí Minh còn chỉ ra mối quan hệ giữa các phẩm chất: Cần, kiệm, liêm, chính sẽdẫn đến chí công vô tư Ngược lại, đã chí công vô tư, một lòng vì nước, vì dân, vìĐảng thì nhất định sẽ thực hiện được cần, kiệm, liêm, chính, và có được nhiều đứctính tốt khác Những điều này, nói thì dễ, làm thì khó, cần phải phấn đấu suốt đời, rènluyện thường xuyên Nói tóm tắt, siêng năng (cần), tằn tiện (kiệm), trong sạch (liêm),

chính là thiện Lười biếng, xa xỉ, tham lam, là tà, là ác [19, 643] Thiện còn là: "làm

đúng chính sách của Đảng, phục vụ quyền lợi đại đa số nhân dân (công nông) thựchành cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, để lợi ích cách mạng, nhân dân lên trên hết;trái lại là cái ác" [21, 73] Nhiều lần nói chuyện với cán bộ quân đội, Bác đã nhắcnhở: "Muốn giữ vững nhân cách, tránh khỏi hủ hoá, thì phải luôn thực hành bốn chữ

mà Bác thường nói là: cần, kiệm, liêm, chính" [21, 347] "Cần, kiệm, liêm, chính của

ta là đạo đức của người quân nhân cách mạng Các chú phải thực hành điều đó"[20, 321] Đặc biệt, với người cán bộ quân đội, Bác đã chỉ rõ: "Người cán bộ thựchành cần, kiệm, liêm, chính cũng mới chỉ là thực hiện một nửa chưa phải là hoàntoàn Chỉ khi mà người cán bộ quân đội giáo dục, tuyên truyền, hướng dẫn bộ đội

cũng thực hiện như mình mới là cần, kiệm, liêm, chính hoàn toàn" [20, 321] Theo

Hồ Chí Minh, với quân đội phải siêng tập, siêng đánh cho nên phải cần Binh sĩ phải tiết kiệm đạn dược, mỗi viên đạn, một quân thù, nên phải kiệm Mỗi người đều

phải trong sạch, không tham lam, không đem của công dùng vào việc tư, cho nên

có sáng kiến và phải tháo vát Phải thật sự cần, kiệm, liêm, chính" [20, 296] Đối vớingười cán bộ quân y, đạo đức cách mạng đòi hỏi: "Lương y kiêm từ mẫu", nghĩa làmột người thầy thuốc đồng thời phải là một người mẹ hiền" [19, 395] Người lái xephải: "Yêu xe như con, quý xăng như máu"

Bác đã đặt niềm tin vào quân đội và Người nêu lên một yêu cầu rất cao là: "Phải làmsao cho trong quân đội ta không có tham ô, lãng phí" [22, 430] Muốn vậy phải kiên

quyết khắc phục hiện tượng quan liêu: "vì những người và những cơ quan lãnh đạo mắc bệnh quan liêu thành thử có mắt mà không thấy suốt, có tai mà không nghe

thấu, có chế độ mà không giữ đúng, có kỷ luật mà không nắm vững Kết quả là

những người xấu, những cán bộ kém tha hồ tham ô, lãng phí" [20, 490] Hồ Chí

Minh đã đề ra những yêu cầu và cùng là Người đầu tiên thực các yêu cầu đó trướchết Người là một tấm gương mẫu mực về cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

đ Những đức tính tốt đặc trưng khác trong nhân cách cán bộ quân đội.

Xuất phát từ quan niệm của đạo đức Nho giáo về Luân - Thường, tiếp thu những hạtnhân hợp lý trong quan niệm về những đức tính cần tu dưỡng của người quân tử như:

Nhân - nghĩa - lễ - trí - tín, hay quan niệm của Nho giáo ở Việt Nam là: Nhân - nghĩa

- trí - dũng - liêm Hồ Chí Minh, khi nói chuyện với các đối tượng cán bộ khácnhau, đã vận dụng một cách linh hoạt các phẩm chất đó để xếp sắp thành thang giátrị hết sức linh hoạt, tuỳ theo đối tượng, hoàn cảnh khác nhau Như khi nói chuyệnvới đội ngũ cán bộ quân đội, Người yêu cầu: "Một người cán bộ tốt phải có đạo đứccách mạng Quân sự giỏi song nếu không có đạo đức cách mạng thì khó thành công

Muốn có đạo đức cách mạng phải có 5 điểm sau đây: Trí - Tín - Nhân - Dũng - Liêm"

[19; 223] Nhưng khi nói chuyện với người làm tướng, Hồ Chí Minh lại chỉ ra 6 yêucầu: "Trong quân đội, nhiệm vụ của người tướng là: phải trí, dũng, nhân, tín, liêm,trung" [19, 479-480]

Như vậy, với cán bộ quân đội là những người có trọng trách lãnh đạo, chỉ huy, tổchức bộ đội hoàn thành các nhiệm vụ trên giao, Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh yêu cầu

phải luôn tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất: "trí", "dũng" Đó là những phẩm chất quan

trọng hàng đầu, đặc biệt cần thiết trong hoạt động quân sự, đòi hỏi người cán bộquân đội khi cầm quân phải đủ sáng suốt, quyết đoán trong xử trí các tình huốngchiến đấu kịp thời, chính xác

Trí: là phải có óc sáng suốt để nhìn mọi việc, để suy xét địch cho đúng, biết địch biết

mình, biết người tốt thì nâng đỡ, biết người xấu thì không dùng, biết cái tốt của mình

mà phát triển lên, biết cái xấu của mình để mà tránh Người có trí phải có óc sángtạo, ham học, ham làm, ham tiến bộ Phải ra sức học tập, nắm vững phương phápbiện chứng, những chân lý phổ biến của chủ nghĩa Mác - Lênin để áp dụng một cáchsáng tạo vào hoàn cảnh thực tế của nước ta

Dũng: là phải mạnh dạn, quả quyết nhưng không phải làm liều, là không được nhút

nhát, phải can đảm, dám làm những việc đáng làm, dám đánh những trận đáng đánh.Phải có kế hoạch, phải kiên quyết làm ngay Hiểm nguy cũng phải làm Nghĩa làphải có lòng dũng cảm trong mọi việc Vì đại nghĩa sẵn sàng chấp nhận hy sinhkhông quản ngại "Trợn mắt coi khinh ngàn lực sĩ, cúi đầu làm ngựa các như đồng",

mọi "uy vũ không thể khuất phục" Trí - dũng song toàn là phẩm chất đặc biệt cầnthiết đảm bảo cho người cầm quân chắc chắn giành thắng lợi.

Tóm lại, những quan điểm cơ bản trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh về đạo đức

người cán bộ quân đội bao gồm nhiều nội dung phong phú Đó là những quan điểm

tư tưởng cơ bản định hướng phát triển đạo đức người cán bộ quân đội; những conđường, biện pháp để nâng cao đạo đức người cán bộ cách mạng và những phẩm chấtđạo đức cơ bản đặc trưng của người cán bộ quân đội, làm cơ sở, nền tảng tư tưởnghướng dẫn hành động cách mạng và tu dưỡng rèn luyện đạo đức cách mạng củangười cán bộ quân đội ta Những giá trị tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh đó ngày nayvẫn tiếp tục được phát huy trong xây dựng quân đội thực sự vững mạnh về chính trị,tuyệt đối trung thành với Tổ quốc với nhân dân, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọinhiệm vụ Đảng và nhân dân giao phó

1.2 Thực trạng đạo đức của người cán bộ quân đội hiện nay

Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng, người cán bộ quân độitrong những năm qua đã luôn coi trọng việc giáo dục và tự giáo dục, rèn luyện đạođức cách mạng, coi đó là công việc nền tảng trong hoàn thiện nhân cách của mình

Để tạo cơ sở cho việc xác định đúng đắn những giải pháp cơ bản nhằm không ngừngnâng cao đạo đức cách mạng của người cán bộ quân đội đáp ứng với những yêu cầumới của nhiệm vụ cách mạng, đòi hỏi cần phải đánh giá đúng đắn những ưu, khuyếtđiểm và chỉ ra nguyên nhân của những ưu, khuyết điểm đó

1.2.1 Những ưu điểm cơ bản về đạo đức của người cán bộ quân đội hiện nay

a Đối với người: Hầu hết cán bộ quân đội luôn giải quyết đúng đắn các mối quan

hệ xã hội theo chuẩn mực đạo đức cách mạng

Nhìn chung, người cán bộ quân đội luôn trung thành tuyệt đối với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân Được Đảng, Bác Hồ trực tiếp giáo dục, rèn luyện, người cán bộ

quân đội đã luôn có niềm tin vững chắc vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, vào

thắng lợi của sự nghiệp đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo; tin tưởng vàocon đường phát triển đất nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội, gắn độc lập dân tộc vớichủ nghĩa xã hội Đó là con đường duy nhất đúng đắn đưa nhân dân ta tới mục tiêu:

"Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh".

Trong những năm qua, mặc dù tình hình quốc tế và trong nước có nhiều diễn biếnphức tạp, chồng chất khó khăn nhưng niềm tin và lòng trung thành với Đảng, với sựnghiệp cách mạng của tuyệt đại đa số cán bộ, đảng viên quân đội vẫn được giữ vững.Trong thông báo hoạt động công tác đảng, công tác chính trị hàng năm của Tổng cục

Chính trị đã chỉ rõ: "Trước phát triển mới của tình hình và nhiệm vụ, đại đa số cán

bộ, chiến sĩ kiên định mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, tin tưởng vững chắc đối với sự lãnh đạo của Đảng, và công cuộc đổi mới của đất nước, nhất trí cao và kiên quyết đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng và đường lối, quan điểm của Đảng, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao" [56].

Lòng trung thành của người cán bộ quân đội hiện nay có cội nguồn sâu xa từ truyềnthống yêu nước nồng nàn của dân tộc ta Truyền thống quý báu ấy là cơ sở để hìnhthành những phẩm chất đạo đức tốt đẹp trong mỗi người cán bộ quân đội Yêu nước,trong chiến đấu là "cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh", trong điều kiện hoà bình thìkhông ngừng nâng cao cảnh giác, tích cực học tập, rèn luyện để trở thành những cán

bộ kiểu mẫu của một quân đội nhân dân anh hùng

Lòng trung thành tuyệt đối đó còn là sự kế thừa và phát huy truyền thống đạo đức tốtđẹp của quân đội ta đã được hình thành, phát triển trong suốt 60 năm qua Kết quảđiều tra của ban đề tài với 535 cán bộ, chiến sĩ của 2 sư đoàn, đại diện cho bộ độichủ lực khối quân đoàn, quân khu: 98% ý kiến được hỏi đã cho rằng: người cán bộquân đội luôn tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đốivới sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay [63]

Niềm tin vững chắc đó trở thành động lực to lớn, thôi thúc lương tâm và trách nhiệmcủa mỗi cán bộ, phấn đấu hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, trên cương vị

chức trách của mình Cùng với trình độ tư duy lý luận ngày càng cao thì lòng trungthành của cán bộ quân đội ngày càng được củng cố vững chắc Hiện nay, hầu hết cán

bộ quân đội đã được đào tạo qua các nhà trường, tỷ lệ qua trường cơ bản, đào tạođúng cương vị ngày càng cao [4; 59, 61] Đó là cơ sở giúp cho người cán bộ quânđội hiện nay nâng cao tính tự giác trong hoạt động, vững vàng trước những biếnđộng của thời cuộc, trước những đòn tấn công ác hiểm của kẻ thù bằng chiến lược

"diễn biến hoà bình" với nhiều âm mưu, thủ đoạn khác nhau: từ xuyên tạc, nói xấutới dụ dỗ mua chuộc bằng vật chất đến khống chế, đe dọa Được học tập cơ bản, vànhất là trải qua tu dưỡng, rèn luyện trong thực tiễn phong phú, cán bộ quân đội đãluôn chứng tỏ được sự vững vàng về bản lĩnh chính trị, kiên định với mục tiêu lýtưởng xã hội chủ nghĩa, quán triệt và chấp hành nghiêm chỉnh mọi chủ trương,đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, khẳng định lòng trung thành tuyệt đốivới Đảng, với sự nghiệp đổi mới

Hiện nay, đại bộ phận cán bộ quân đội vẫn còn phải chịu đựng rất nhiều khó khăn,thiếu thốn cả về vật chất và tinh thần, phải đối mặt thường xuyên với nhiều cám dỗhàng ngày, rất dễ bị tha hoá, biến chất Nhưng tuyệt đại bộ phận cán bộ quân đội đãvững vàng, tự lực vươn lên, không hề bị lầm lạc, gục ngã trước những "viên đạn bọcđường" đầy ma lực, ác hiểm của kẻ thù Người cán bộ quân đội luôn là cầu nối giữaĐảng với quần chúng, có mặt ở những nơi khó khăn, gian khổ, ác liệt nhất mỗi khi Đảngcần, dân muốn; do vậy luôn được quần chúng tin yêu

Điều lớn lao nhất, tài sản quý giá nhất mà mỗi người cán bộ quân đội luôn giữ vững,làm cho Đảng tin, dân mến, quân thù khiếp sợ, đó chính là lòng trung thành vô hạn,tinh thần xả thân vì Tổ quốc, vì Đảng, vì nhân dân Đó cũng là biểu hiện cao nhất,tập trung nhất bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta ở người cán bộ Nhữngnăm vừa qua, cán bộ quân đội luôn làm tốt lời dạy của Hồ Chí Minh: "Quyết tâmsuốt đời phục vụ Đảng, phục vụ nhân dân, đó là phẩm chất cao quý nhất của ngườicách mạng Đó là đạo đức cách mạng" Đất nước hiện nay, mặc dù chiến tranh đã lùi

xa nhưng những biến cố thời cuộc vẫn còn rất phức tạp, khiến cho nhiều người không

khỏi hoang mang, dao động Song người cán bộ quân đội vẫn luôn tỏ rõ phẩm chấttrung - hiếu của mình với Đảng, với dân, với sự nghiệp cách mạng.

Trong những năm 90 của thế kỷ XX, quân đội của nhiều nước xã hội chủ nghĩa đã bịtan rã trước sức mạnh tấn công của chiến lược "diễn biến hoà bình" của chủ nghĩa đếquốc do đế quốc Mỹ cầm đầu Nhưng ngược lại, quân đội ta lại không ngừng đượccủng cố, lớn mạnh, vững vàng, trung thành tuyệt đối với Đảng, với nhân dân Thànhtựu đó có được trước hết do sự đóng góp to lớn của đội ngũ cán bộ quân đội Sốliệu điều tra xã hội học cho thấy tuyệt đại bộ phận cán bộ quân đội đã có nhận thứcđúng đắn về ý thức trách nhiệm chính trị, về lòng trung thành với Đảng, với nhândân [51, 62] Tuyệt đại bộ phận cán bộ, chiến sĩ được hỏi ý kiến (97,67%) đều coiphẩm chất lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với Tổ quốc, với sự nghiệp cáchmạng là cần thiết và ưu tiên đặt ở vị trí hàng đầu so với các phẩm chất đạo đứckhác [66]

Trung với Đảng không tách rời "hiếu với dân" Người cán bộ quân đội luôn nhậnthức sâu sắc mối liên hệ máu thịt giữa quân đội và nhân dân Quân đội ta là quânđội nhân dân, từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu Nhân dân là cha mẹcủa bộ đội Nghĩa tình quân dân như "cá với nước" Truyền thống tốt đẹp ấy luônđược giữ gìn và phát huy trong sự nghiệp đổi mới Người cán bộ quân đội luônphát huy tinh thần trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ huy bộ đội sẵn sàng chiến đấu,đập tan mọi âm mưu, thủ đoạn hoạt động phá hoại của chủ nghĩa đế quốc và các thếlực thù địch để nhân dân được sống trong hoà bình, độc lập, tự do và hạnh phúc.Người cán bộ quân đội còn có mặt kịp thời ở những nơi đồng bào đang gặp khókhăn, thiên tai, dịch bệnh, những "điểm nóng" về chính trị để tổ chức bộ đội giúp

đỡ nhân dân ổn định đời sống, giáo dục, tuyên truyền, giác ngộ quần chúng tin vàoĐảng, Nhà nước, nhận rõ âm mưu, thủ đoạn phá hoại của kẻ thù, đoàn kết chặt chẽ

để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc

Cán bộ quân đội luôn giữ vững vai trò người tổ chức hoạt động, trung tâm đoàn kết,giữ mối liên hệ chặt chẽ giữa quân đội và nhân dân; biết chăm lo tới lợi ích thiết thựccủa nhân dân, đặt lợi ích của nhân dân, của Tổ quốc lên trên hết, trước hết Nhiềucán bộ, chiến sĩ đã không quản ngại hiểm nguy băng mình trong nước lũ để cứu giúptính mạng và tài sản của nhân dân Nhiều cán bộ quân đội không quản hiểm nguy,đuổi bắt cướp bảo vệ tính mạng và tài sản nhân dân; hình ảnh cán bộ biên phòng, cácđội công tác vùng biên giới không quản hy sinh, gian khổ để giữ vững an ninh biêngiới, giúp dân nâng cao dân trí, xoá đói giảm nghèo, xây dựng làng bản văn hoá đãlàm cho hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" ngày càng in đậm trong lòng nhân dân Đó là hìnhảnh của người cán bộ cách mạng giàu lòng yêu nước, thương dân mà hy sinh quênmình Kết quả khảo sát cũng cho thấy mối quan hệ giữa cán bộ quân đội với nhândân luôn được đánh giá là mối quan hệ duy trì có chất lượng tốt nhất [68].

Trong điều kiện xây dựng chính quy, người cán bộ quân đội luôn nêu cao tinh thầntrách nhiệm, sáng tạo nhiều hình thức hoạt động mới, tăng cường mối quan hệ giữaquân đội và nhân dân, thiết thực giúp đỡ nhân dân, nhất là đồng bào vùng sâu, vùng

xa, vùng kháng chiến cũ, nơi đồng bào còn gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn, xứngđáng là con em của nhân dân, phát huy được truyền thống "tận hiếu với dân"

Nhìn chung cán bộ các cấp đã nêu cao tinh thần đoàn kết, thương yêu đồng chí, đồng đội, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.

Đoàn kết nội bộ đã trở thành một truyền thống tốt đẹp của quân đội ta Cán bộ cáccấp trong những năm qua đã luôn giữ gìn và phát huy tốt những nội dung, yêu cầucủa mối quan hệ đoàn kết nội bộ, góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ củaquân đội, tạo nên đời sống văn hoá tinh thần lành mạnh trong các đơn vị, trong mỗitập thể quân nhân Phẩm chất đạo đức tốt đẹp đó của cán bộ đã được biểu hiện sinhđộng trong các hoàn cảnh, quan hệ cụ thể:

Mối quan hệ giữa cán bộ các cấp và giữa cán bộ với chiến sĩ: luôn được người cán

bộ quân đội duy trì nghiêm túc, trở thành nếp sống đạo đức ở mỗi người Điều đó,trước hết được phản ánh rõ nét trong kỷ luật nghiêm minh và tự giác của quân đội

cách mạng: "Tuyệt đối phục tùng mệnh lệnh cấp trên, khi nhận bất cứ nhiệm vụ gì,đều tận tâm, tận lực thi hành nhanh chóng và chính xác" Cán bộ cấp trên luôn tỏ ramẫu mực, tận tâm, trách nhiệm, chan hoà với cấp dưới, thực hiện "miệng nói taylàm";tổ chức, hướng dẫn cho bộ đội thực hiện tốt các nhiệm vụ, tạo được bầu khôngkhí dân chủ, cởi mở, cộng đồng trách nhiệm Luôn đề cao công tác giáo dục, rènluyện bộ đội thuộc quyền để họ có được nhận thức sâu sắc về nhiệm vụ, chức tráchcủa mình, hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao.

Trong đời sống hàng ngày, cán bộ các cấp đã quan tâm toàn diện tới đời sống vậtchất và tinh thần của bộ đội, tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ, chiến sĩ thuộc quyềnyên tâm xây dựng quân đội, trong khi đất nước còn nhiều khó khăn Qua số liệu điềutra: 83,73% số cán bộ, chiến sĩ được hỏi cho rằng mối quan hệ giữa cán bộ - chiến sĩ

là tốt đẹp [66] Trong xem xet, xử lý các mối quan hệ nội bộ, người cán bộ quân đội

đã hiểu rõ được chiều sâu, thực chất của mối quan hệ, đó là tình đồng chí, anh emcủa những người cùng chung một mục tiêu, lý tưởng cách mạng Trong quan hệ luônthể hiện được sự bình đẳng về chính trị, đoàn kết trách nhiệm để thực hiện nhiệm vụ

mà Đảng và nhân dân giao phó Thường xuyên liên kết, phối hợp chặt chẽ để tạo nênsức mạnh của mỗi hệ thống tổ chức nhằm đạt được hiệu quả cao trong hoạt động ởmỗi đơn vị, trong mỗi nhiệm vụ được giao Được học tập, giáo dục đào tạo cơ bản vàtrải qua thực tiễn công tác phong phú, cán bộ quân đội đã giải quyết tốt quan hệ đồngchí, đồng đội, coi nhau như ruột thịt, chia ngọt sẻ bùi, cán bộ thực sự giữ vững vaitrò trung tâm đoàn kết, tập hợp lực lượng để tạo thành sức mạnh hoàn thành cácnhiệm vụ được giao

Nhìn chung cán bộ quân đội luôn giữ vững tinh thần quốc tế vô sản trong sáng, vô tư

Giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa tinh thần yêu nước chân chính với tinh thầnquốc tế vô sản cao cả là một phẩm chất đạo đức cách mạng tốt đẹp và đã trở thànhbản chất, truyền thống của quân đội ta Trong nhiệm vụ quốc tế những năm vừa qua,người cán bộ quân đội đã luôn ý thức sâu sắc nghĩa vụ quốc tế, sẵn sàng nhận và

hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và Quân đội giao phó khi cácbạn quốc tế yêu cầu Mỗi cán bộ quân đội luôn thấm nhuần sâu sắc lời dạy của BácHồ: "Giúp nhân dân nước bạn là mình tự giúp mình" Nhiều cán bộ quân đội đãkhông quản ngại khó khăn, gian khổ, kề vai sát cánh cùng với quân đội và nhân dâncác nước anh em duy trì vùng biên giới hoà bình, ổn định về chính trị, quốc phòng,

an ninh tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nước; ngănchặn kịp thời sự thâm nhập phá hoại, gây chia rẽ tình đoàn kết, hữu nghị giữa 2nước, giữa các dân tộc anh em sống trên vùng biên giới giữa ta và bạn

Các cán bộ được cử đi công tác, học tập, nghiên cứu, giúp đỡ quân đội các nước anh

em luôn chấp hành đúng các chuẩn mực đạo đức trong quan hệ quốc tế, tôn trọngpháp luật, tập quán các nước, thực sự cầu thị Mặt khác còn tích cực mở rộng quan

hệ, hợp tác chặt chẽ với quân đội các nước khác trong khu vực và trên thế giới đểtrao đổi, học hỏi kinh nghiệm trong tổ chức xây dựng, hiện đại hoá quân đội đáp ứngvới yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới Tăng cường mối quan hệtruyền thống với quân đội và nhân dân các nước xã hội chủ nghĩa anh em trên tinhthần hiểu biết lẫn nhau, chân thành, học hỏi kinh nghiệm xây dựng quân đội, tăngcường sức mạnh quân sự để chủ động ứng phó với những âm mưu chiến lược mớicủa chủ nghĩa đế quốc, đứng đầu là đế quốc Mỹ

Nhìn chung cán bộ quân đội luôn nêu cao cảnh giác, chủ động ngăn ngừa, làm thất bại các âm mưu, thủ đoạn phá hoại của mọi kẻ thù.

Trong điều kiện mới, duy trì nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và

mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại - mở cửa như hiện nay thì việc nhận rõ kẻ thùtrong xu thế vừa hợp tác vừa đấu tranh là một vấn đề hết sức quan trọng Có thể làđối tác trong lĩnh vực kinh tế nhưng trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh thì chưahẳn là như vậy Sự biến đổi khôn lường bộ mặt của kẻ thù, của cái ác, muốn nhậndiện được nó cần phải có tư duy khoa học, nhãn quan chính trị sắc sảo

Trong những năm vừa qua, người cán bộ quân đội đã luôn đề cao cảnh giác, nhận rõ

âm mưu, thủ đoạn phá hoại của kẻ thù trong chiến lược toàn cầu phản cách mạng

"vượt trên ngăn chặn" hướng tới "triệt tiêu kẻ thù" bằng chiến lược tổng hợp, trong

đó "diễn biến hoà bình" là chiến lược được sử dụng phổ biến đối với nước ta cũngnhư các nước xã hội chủ nghĩa khác Cán bộ quân đội với bản lĩnh chính trị vữngvàng, đã luôn chủ động phòng ngừa và kiên quyết đấu tranh làm thất bại các hoạtđộng phá hoại của các thế lực xâm hại đến lợi ích của nhân dân, đến chủ quyềnquốc gia, dân tộc

Đồng thời, người cán bộ quân đội còn tích cực đấu tranh với "kẻ địch" trong nội bộ,

trong mỗi con người, đó là chủ nghĩa cá nhân - "mẹ đẻ" của những thói hư, tật xấu

và cả tội ác nữa Thấm nhuần sâu sắc lời dạy của Hồ Chí Minh: "mỗi chứng bệnh làmột kẻ địch, mỗi kẻ địch bên trong là bạn đồng minh của kẻ địch bên ngoài Địchbên ngoài không đáng sợ, địch bên trong đáng sợ hơn vì nó phá hoại từ trong phá ra"[19, 238] Trong thời gian qua, người cán bộ quân đội đã kiên quyết đấu tranh làmthất bại mọi âm mưu, thủ đoạn phá hoại của kẻ địch, giữ vững trận địa tư tưởng,ngăn chặn được "tự diễn biến" từ trong nội bộ

Không quản ngại mọi khó khăn, thách thức, nhiều cán bộ quân đội đã thực hiện tốtnhiệm vụ được phân công trong giải quyết các vụ việc phức tạp, các "điểm nóng"vừa qua Nhiều cán bộ quân đội còn tích cực xung kích trên mặt trận đấu tranh tưtưởng, lý luận vạch trần những quan điểm thù địch bóp méo sự thật, vu khống tìnhhình dân chủ, nhân quyền, tôn giáo, dân tộc ở nước ta Trên cơ sở đó, đã tổ chứctốt việc giáo dục nâng cao nhận thức cho bộ đội, không mơ hồ, mất cảnh giác, mắcmưu của địch Làm tốt công tác xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh trong quânđội, xây dựng các quan hệ đạo đức tốt đẹp, lối sống mới, chủ động ngăn ngừa các tácđộng xấu độc của kẻ địch từ bên ngoài xâm nhập vào quân đội

Thực hiện nghiêm chỉnh các nghị quyết của Đảng về chống tiêu cực, tham ô, lãngphí, quan liêu trong quân đội, cán bộ quân đội đã thường xuyên sinh hoạt, kiểmđiểm, phê bình và tự phê bình, thực hiện nghiêm 19 điều quy định đảng viên củaĐảng không được làm theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2), Khoá VIII

Tình hình vi phạm kỷ luật của cán bộ, đảng viên trong quân đội liên tục giảm trong

nhiều năm gần đây (1,2% năm 1996 so với 0,29% 6 tháng đầu năm 2003) Như vậy,

cán bộ quân đội trong những năm qua, trước những diễn biến phức tạp của thời cuộc,nhưng luôn chứng tỏ là lực lượng nòng cốt, tin cậy của Đảng, Nhà nước và quân đội.Đại bộ phận có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức cách mạng trongsáng, giải quyết đúng đắn các mối quan hệ xã hội theo chuẩn mực đạo đức mới, đạođức cách mạng theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

b Đối với việc: Tuyệt đại bộ phận cán bộ quân đội đã phát huy tốt vai trò lãnh đạo, giáo dục, tổ chức bộ đội thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ của quân đội.

Nhìn chung mỗi cán bộ quân đội đã phát huy tốt vai trò nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu thắng lợi.

Quân đội ta luôn: "sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủnghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thùnào cũng đánh thắng" - xứng đáng với lời khen của Chủ tịch Hồ Chí Minh Đó là sựthể hiện của đạo đức cách mạng trong công việc của người quân nhân cách mạng,

mà người cán bộ quân đội là nòng cốt Ngày nay, đất nước ta đã có hoà bình, độc lậpthống nhất Cả nước bước sang giai đoạn cách mạng mới đồng thời thực hiện hainhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là nhiệm vụ trung tâm trong thời kỳ quá độ Đó lànhững điều kiện mới thuận lợi để xây dựng quân đội trở thành một Quân đội cáchmạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại , thực hiện "tinh binh, tinh cán".Như Bác Hồ đã dạy: " Các đồng chí phải thi đua xây dựng quân đội nhân dân hùngmạnh, tức là phải ra sức luyện tập quân sự, học tập chính trị, nghiêm túc chấp hànhmệnh lệnh, triệt để thi hành chính sách, làm tròn nhiệm vụ mà Đảng và Chính phủ traocho" [22, 163]

Nhìn chung, cán bộ quân đội luôn quán triệt sâu sắc tình hình nhiệm vụ của cáchmạng, nhận thức sâu sắc nội dung: "Bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là bảo vệ vữngchắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự

an toàn xã hội, và nền văn hoá; bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hộichủ nghĩa; bảo vệ sự nghiệp đổi mới và lợi ích quốc gia, dân tộc" [12, 117] Từ đó đặt

ra yêu cầu mới cao hơn trong xây dựng quân đội, vừa tinh nhuệ về quân sự, vừa tinhnhuệ về chính trị, đủ sức đánh bại kẻ địch cả trên mặt trận quân sự, cả trên mặt trận tưtưởng, lý luận Trong nhiệm vụ huấn luyện quân sự, sẵn sàng chiến đấu, cán bộ cáccấp đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, tổ chức huấn luyện bộ đội làm chủ vũ khí, khítài, nắm vững kỹ thuật, chiến thuật, chủ động huấn luyện các phương án tác chiến, dựkiến được nhiều tình huống phải xử lý khi chiến tranh xảy ra, tránh bị bất ngờ

Cán bộ các cấp trong quân đội đã phát huy tốt vai trò lực lượng nòng cốt trong huấnluyện, sẵn sàng chiến đấu; tích cực tham gia các cuộc hành quân diễn tập, hội thao

kỹ thuật, hội thi hàng năm của các cấp, các ngành trong toàn quân, như thi: Bí thưchi bộ giỏi, Bí thư chi đoàn giỏi, Cán bộ tham mưu giỏi, tuyên truyền viên giỏi Đó

là những dịp tốt để người cán bộ quân đội củng cố kiến thức, thể hiện tài năng vàphát triển các phẩm chất đạo đức cách mạng của mình trong thời kỳ mới

Trong đội ngũ cán bộ quân đội, nhiều cán bộ chính trị, cán bộ nghiên cứu khoa học

xã hội và nhân văn quân sự đã luôn tích cực học tập, rèn luyện nâng cao trình độnhận thức, bản lĩnh chính trị; chủ động đấu tranh với kẻ địch trên mặt trận tư tưởng,

lý luận giữ vững trận địa tư tưởng trong quân đội Qua đó, người cán bộ quân độithêm vững vàng về chính trị, tư tưởng, mẫu mực về đạo đức, lối sống, không bị gụcngã trước các đòn tấn công hiểm độc của kẻ thù

Trong những năm qua, người cán bộ quân đội đã chủ động phòng ngừa, ngăn chặnđược sức tàn phá không chỉ của những viên đạn đồng bay ra từ nòng súng của quânthù, mà còn của những "viên đạn bọc đường" của các kẻ thù ác độc làm cho cán bộ

ta biến chất, chuyển hoá dần theo quỹ đạo tư sản; xa rời đạo đức cách mạng của Hồ ChíMinh

Người cán bộ quân đội đã nhận thức sâu sắc đạo đức cách mạng trong thời đại mới văn minh trí tuệ, đòi hỏi mỗi người phải tích cực, chủ động trong học tập, nghiên cứuthực hiện nghiêm túc Nghị quyết 93, Nghị quyết 94 của Đảng uỷ Quân sự Trungương thực hiện đại học hoá đội ngũ sĩ quan đi đôi với tiêu chuẩn hoá đội ngũ cán bộ

-Số cán bộ qua trường và ra trường đúng cương vị công tác ngày càng cao Phongtrào tự học, tự rèn của người cán bộ tăng lên rõ rệt Phẩm chất trí tuệ trong nhân cách