Kinh tế bảo hiểm: Thị trường bảo hiểm Việt Nam và giải pháp phát triển ngành

Lịch sử phát triển của ngành bảo hiểm tại Việt Nam; Thị phần các doanh nghiệp trong ngành; Các loại bảo hiểm; Các thuận lợi khó khăn của ngành và giải pháp tháo gỡ khó khăn, phát triển ngành. Thành tự mà ngành đạt được (tyr trọng trong GDP) Xu hướng phát triển trong tương lai

THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM VIỆT NAM

1 Giới thiệu lịch sử bảo hiểm Việt Nam

Lịch sử ra đời và phát triển bảo hiểm ở Việt Nam có thể khái quát qua 3 giai đoạn chính:

- Giai đoạn trước 1975;

- Giai đoạn từ sau 30/4/1975 đến trước 18/12/1993;

- Giai đoạn từ 18/12/1993 đến nay

1.1 Giai đoạn trước năm 1975

1.1.1 Tình hình hoạt động bảo hiểm ở miền Nam trước 30/4/1975

Trước 1975, hoạt động kinh doanh bảo hiểm khá phát triển ở miền Nam Tình hình này

có thể thấy qua một số mặt như sau:

 Số lượng công ty: trên 52 công ty (trong nước, nước ngoài)

 Các công ty trong nước được thành lập dưới hình thức Hội Vô danh và Hội tương hỗ

 Các công ty nước ngồi thành lập ở Việt Nam dưới hình thức công ty chi nhánh Hầu hết các công ty đều đặt trụ sở chính ở Sài Gòn, trung tâm kinh tế của miền Nam lúc bấy giờ Mạng lưới trung gian bảo hiểm được sử dụng phổ biến (môi giới, đại lý bảo hiểm) để bán bảo hiểm trên phạm vi toàn miền Nam

Về nghiệp vụ: Các công ty thực hiện các loại nghiệp vụ khá đa dạng như:

- Bảo hiểm hỏa tai;

- Bảo hiểm chuyên chở;

- Bảo hiểm xe tự động;

- Bảo hiểm sinh mạng;

- Bảo hiểm tai nạn lao động;

- Bảo hiểm khác

Về tổ chức nghề nghiệp: Các công ty bảo hiểm có Hiệp hội Nghề nghiệp của mình nhằm thực hiện các chức năng vốn có như thông tin, tư vấn, đào tạo, tạo môi trường hợp tác

I.1.2 Tình hình hoạt động bảo hiểm ở miền Bắc trước 1975

Hoạt động bảo hiểm chỉ thực sự bắt đầu khi có sự ra đời của Bảo Việt Để đáp ứng nhu cầu về bảo hiểm trong hoạt động ngoại thương Ngày 17/12/1964, Thủ tướng Chính phủ

đã ra quyết định thành lập Công ty Bảo hiểm Việt Nam, gọi tắt là Bảo Việt Đến ngày 15/01/1965, Bảo Việt chính thức đi vào hoạt động Đây cũng là công ty bảo hiểm Nhà

nước duy nhất đại diện cho ngành bảo hiểm Việt Nam Từ ngày thành lập cho đến trước năm 1975, do những điều kiện khó khăn của chiến tranh, hoạt động của Bảo Việt ở miền Bắc chưa phát triển Lúc bấy giờ, Bảo Việt chỉ có trụ sở ở Hà Nội và chi nhánh ở Hải Phòng thực hiện chủ yếu 3 nghiệp vụ: bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu, bảo hiểm thân tàu và tái bảo hiểm

I.2 Giai đoạn từ sau 30/4/1975 đến trước ngày 18/12/1993

Sau khi giải phóng miền Nam, việc quốc hữu hóa các công ty bảo hiểm cũ của miền Nam

đã dẫn đến thành lập công ty bảo hiểm và tái bảo hiểm Việt Nam (BAVINA) BAVINA tiếp tục thực hiện trách nhiệm của các công ty cũ với Người được bảo hiểm muốn tiếp tục Hợp đồng bảo hiểm Đối với công ty bảo hiểm nước ngoài, BAVINA có trách nhiệm thanh toán và đòi nợ theo đúng thỏa thuận trên hợp đồng

Năm 1976, sau khi thống nhất đất nước về mặt nhà nước, BAVINA được chuyển thành chi nhánh của Công ty bảo hiểm Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh (gọi tắt là BAOVIET/HCM)

Như vậy kể từ 1976 đến 1993, BAOVIET là công ty bảo hiểm duy nhất của nhà nước hoạt động kinh doanh bảo hiểm ở Việt Nam theo chế độ hạch toán kinh tế thống nhất toàn ngành (1980) - BAOVIET trực thuộc Bộ tài chính có chức năng giúp Bộ tài chính thống nhất quản lý công tác bảo hiểm nhà nước và trực tiếp tiến hành nghiệp vụ bảo hiểm trong cả nước Trong thời gian này, BAOVIET đã nghiên cứu triển khai nhiều loại hình nghiệp vụ mới, đối nội lẫn đối ngoại, tiến đến tự cân đối thu chi ngoại tệ (1986) và được nâng cấp lên thành tổng công ty có chi nhánh ở khắp các địa phương trên cả nước (năm 1993: 53) Ngoài nhiệm vụ chính là tiến hành hoạt động kinh doanh bảo hiểm trong nước

và nước ngoài, BAOVIET còn làm đại lý giám định, bồi thường cho nhiều nước trên thế giới và không ngừng nâng cao uy tín trên trường quốc tế

Sau gần 30 năm hoạt động, BAOVIET lớn mạnh thể hiện qua số lượng nghiệp vụ và doanh thu bảo hiểm ngày càng tăng, cơ sở vật chất đồ sộ, lượng cán bộ và nhân viên hùng hậu và được đào tạo chính quy trong và ngoài nước, đóng vai trò thực sự quan trọng trong nhiều hoạt động kinh tế xã hội

I.3 Giai đoạn sau 18/12/1993

Ngày 18/12/1993, trước nhu cầu cần thiết phải đổi mới nhằm đáp ứng yêu cầu của một nền kinh tế đang chuyển sang cơ chế thị trường, Chính phủ đã ban hành Nghị định 100/CP quy định về hoạt động kinh doanh bảo hiểm Với quy định này, thế độc quyền nhà nước của BAOVIET đã được phá vỡ, các tổ chức bảo hiểm theo nhiều hình thức pháp lý khác nhau thuộc nhiều thành phần kinh tế có thể tham gia thực hiện các nghiệp

vụ bảo hiểm ở Việt nam Một số doanh nghiệp bảo hiểm mới đã ra đời như: VINARE, BAOMINH, PVIC (Doanh nghiệp nhà nước), BAOLONG, PJICO (Công ty cổ phần)

Các liên doanh bảo hiểm và môi giới bảo hiểm giữa các công ty trong nước và nước ngoài đang trong quá trình hình thành và bắt đầu đi vào hoạt động (INCHIBROK, VIA, ) Các văn phòng đại diện của các tổ chức bảo hiểm ngoại quốc được mở cửa nhằm tiến đến đầu tư trực tiếp vào Việt Nam Sự tồn tại của nhiều doanh nghiệp bảo hiểm đã tạo ra động lực cạnh tranh, tạo điều kiện để cho các mạng lưới phân phối sản phẩm bảo hiểm như các chi nhánh, các đại lý và môi giới bảo hiểm ra đời một cách rộng khắp Người được bảo hiểm đã có thể lựa chọn cho mình doanh nghiệp bảo hiểm phục vụ tốt nhất thay vì chỉ có một doanh nghiệp bảo hiểm như trước đây

Trong giai đoạn này, nhiều nghiệp vụ bảo hiểm mới được nghiên cứu đưa vào áp dụng như: bảo hiểm tín dụng trả góp, bảo hiểm nhân thọ với hai chương trình cho người lớn và cho trẻ em Các nghiệp vụ cũ được nghiên cứu mở rộng phạm vi bảo hiểm, hoàn thiện các điều khoản, quy tắc và cách thức tổ chức thực hiện nhằm đáp ứng tốt hơn cho nhu cầu đang gia tăng rất mạnh của nền kinh tế Các nghiệp vụ bảo hiểm hiện đang được thực hiện ở Việt nam hiện nay có thể khái quát ở một số loại như sau:

• Bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu, vận chuyển nội địa;

• Bảo hiểm thân tàu và trách nhiệm dân sự chủ tàu;

• Bảo hiểm các công trình thăm dò và khai thác dầu khí;

• Bảo hiểm cháy và các rủi ro đặc biệt;

• Bảo hiểm xây dựng và lắp đặt;

• Bảo hiểm kỹ thuật, đổ vỡ máy móc;

• Bảo hiểm vận chuyển tiền;

• Bảo hiểm trách nhiệm đối với người thứ ba;

• Bảo hiểm trách nhiệm sản phẩm;

• Bảo hiểm thân máy bay và trách nhiệm của các hãng hàng không;

• Bảo hiểm xe cơ giới;

• Bảo hiểm hiểm tàu đánh cá;

• Bảo hiểm vật nuôi và cây trồng;

• Các loại bảo hiểm tai nạn con người như: Bảo hiểm tai nạn con người 24h/24h, Bảo hiểm tai nạn thân thể học sinh, Bảo hiểm tai nạn hành khách, Bảo hiểm tai nạn du khách ;

• Bảo hiểm sinh mạng cá nhân;

• Bảo hiểm chi phí nằm viện và phẫu thuật;

• Bảo hiểm tín dụng trả góp;

• Bảo hiểm nhân thọ

II THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM VIỆT NAM

1 Số lượng DNBH và thị phần:

- Doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ: 18 doanh nghiệp trong đó Prudential (27.11%), Bảo Việt Nhân Thọ (26.02%), Manulife (11.91%), AIA (10.34%) và Dai-ichi (10.27%)

- Doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ: 29 doanh nghiệp và 1 chi nhánh với 5 ông lớn là PVI (18.65%), Bảo Việt (17.41%), Bảo Minh (8.34%), PTI (8.3%) và PJICO (6.78%)

2 Doanh thu :

Theo một cuộc điều tra từ năm 2014 chỉ có 8% người dân Việt Nam mua bảo hiểm nhân thọ thể hiện một thực trạng là người dân Việt Nam không quan tâm đến loại hình bảo hiểm này lắm Lý do là thu nhập của người dân còn thấp nên việc chi tiền ra cho một khoản bảo hiểm dài hạn như bảo hiểm nhân thọ là việc mà không nhiều người nghĩ đến Lý do khác có thể là người dân không hài lòng về các điều khoản hợp đồng bảo hiểm Điều này còn đúng cho cả doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ Ví

dụ, Bảo Việt có một gói bảo hiểm sức khỏe cho mọi lứa tuổi với mức phí bảo hiểm từ

50 - 320 USD một năm (tương đương với 1.000.000 – 6.400.000 VNĐ một năm) mà mới chỉ cho những combo chính không bao gồm điều trị ngoại trú, sức khỏe răng miệng hay bảo hiểm cho phụ nữ mang thai Bên cạnh đó sự điều khiển của các công

ty lớn khiến việc gia nhập thị trường của các công ty mới khó khăn hơn làm bóp méo cạnh tranh, như việc Great Eastern ra đi vào năm 2015 Tuy nhiên trong những năm sau đó hoạt động kinh doanh bảo hiểm đã phát triển thực sự mạnh mẽ

Tổng doanh thu toàn ngành:

Đơn vị: tỷ VNĐ

Doanh thu 47.00

0

54.71 8

70.25 2

101.76 7

105.61 1 Bảo hiểm

nhân thọ

22.60 0

27.32 7

37.00 0

49.677 65.050

Bảo hiểm phi

nhân thọ

24.50 0

27.39 1

31.40 0

36.849 40.561

Trong cùng kỳ, doanh thu bảo hiểm 2015 tăng 29,5 %, năm 2016 tăng 22,64% và năm 2017 ước đạt 21,2% so với năm trước Trong đó lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ luôn chiếm tỷ lệ cao hơn và ngày càng vượt lên so với bảo hiểm phi nhân thọ Điều này có thể giải thích được là do các năm gần đây, nền kinh tế thế giới tăng trưởng ổn định,

thương mại toàn cầu được phục hồi và phát triển đã tạo thuận lợi cho sự phát triển của nền kinh tế trong nước và các cải cách về môi trường kinh doanh đã tạo ra niềm tin từ

xã hội đến các cơ quan bảo hiểm Vì vậy việc tăng trưởng mạnh về các hợp đồng bảo hiểm đặc biệt là bảo hiểm nhân thọ đã diễn ra tích cực hơn trong những năm gần đây Tại lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ, năm 2015 dẫn đầu thị trường về doanh thu phí gốc là PVI với doanh thu đạt 6.675 tỷ đồng, tăng 16,66% so với cùng kỳ năm 2014, chiếm 20,84% thị phần Tiếp đến là Bảo Việt với doanh thu ước đạt 5.934 tỷ đồng, tăng 4,97% so với năm 2014, chiếm 18,52% thị phần, Bảo Minh đứng thứ ba với doanh thu ước đạt 2.845 tỷ đồng, tăng 9,46% so với năm 2014, chiếm 8,88% thị phần, PTI đứng thứ tư với doanh thu ước đạt 2.432 tỷ đồng, tăng 41,5% so với năm 2014, chiếm 7,59% thị phần, PJICO đứng thứ năm với doanh thu ước đạt 2.231 tỷ đồng, tăng 5,07% so với năm 2014, chiếm 6,96% thị phần

Năm 2016, dẫn đầu thị trường về doanh thu phí gốc là PVI với doanh thu đạt 6.782 tỷ đồng, tăng 5,03% so với cùng kỳ năm 2015, chiếm 18,65% thị phần Tiếp đến là Bảo Việt với doanh thu ước đạt 6.333 tỷ đồng, tăng 8,65% so với năm 2015, chiếm 17,41% thị phần, Bảo Minh đứng thứ ba với doanh thu ước đạt 3.034 tỷ đồng, tăng 7,51% so với năm 2015, chiếm 8,34% thị phần, PTI đứng thứ tư với doanh thu ước đạt 3.020 tỷ đồng, tăng 22,68% so với năm 2015, chiếm 8,30% thị phần, PJICO đứng thứ năm với doanh thu ước đạt 2.467 tỷ đồng, tăng 10,56% so với năm 2015, chiếm 6,78% thị phần

Điều này cho thấy sức ảnh hưởng của 5 công ty bảo hiểm này là rất lớn tới thị trường

vì vậy tuy thị trường bảo hiểm đang phát triển mạnh mẽ việc bóp méo cạnh tranh vẫn

có thể diễn ra

3 Năng lực tài chính

Đơn vị: tỷ VNĐ

Tổng tài

sản

132.00 0

153.88 4

193.15 8

239.41 3

302.93 5 Nhân thọ 95.000 114.38

4

131.65 9

171.82 8 Phi nhân

thọ

37.000 39.500 61.499 67.858

4 Bồi thường chi trả quyền lợi bảo hiểm:

Đơn vị: tỷ VNĐ

5

19.75 2

21.56 2

25.87 2

29.42 3 Nhân thọ 8.095 8.976 7.963 13.30

1 Phi nhân

thọ

9.590 10.77

6

13.57 9

12.57 1

5 Đầu tư và tăng trưởng kinh tế

Đơn vị: tỷ VNĐ

0

131.67 9

150.43 3

186.57 2

247.81 0 Nhân thọ 81.000 103.27

6

119.13 7

152.12 3 Phi nhân

thọ

28.000 28.403 31.306 34.449

Điều tích cực của các số liệu trên cho ta thấy khả năng tài chính và sự đầu tư từ các doanh nghiệp bảo hiểm chiếm một tầm quan trọng lớn đối với nền kinh tế Không chỉ đảm bảo bồi thường và bảo đảm cho thiệt hại lên tới 29.423 nghìn tỷ đồng năm 2017, tăng đều trong khoảng 4000 tỷ mỗi năm giúp cho người dân, doanh nghiệp an tâm làm ăn, sinh sống, góp phần ổn định an sinh xã hội từ đó gián tiếp đóng góp cho nền kinh tế Cùng với đó là việc chi trả bảo hiểm nhân thọ đã tăng và vượt qua bảo hiểm phi nhân thọ cho thấy người dân quan tâm hơn đến bảo hiểm nhân thọ vốn chỉ có 8% người sử dụng vào năm 2014 và cho thấy khả năng tăng trưởng rất lớn của loại hình bảo hiểm này Ngoài ra với khối lượng tài sản lớn tăng trưởng cực nóng trong 3 năm trở lại đây, từ 193 nghìn tỷ năm 2015 lên 239 nghìn tỷ năm 2016 và cuối cùng là 302 nghìn tỷ năm 2017, đã đảm bảo cho mức tăng trưởng đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm cũng tăng nhanh không kém đưa nguồn vốn lớn này vào nền kinh tế phục vụ phát triển kinh tế

Thành tựu:

Thị trường bảo hiểm ở nước ta trong những năm gần đây đã rất sôi động, đa dạng

- Trên thị trường bảo hiểm đã xuất hiện nhiều sản phẩm mới và khá độc đáo trên cơ

sở kết hợp giữa các yếu tố tiết kiệm – đầu tư bảo vệ, được công luận đánh giá cao như sản phẩm bảo hiểm tai nạn cá nhân cho người sử dụng thẻ ATM, bảo hiểm trách nhiệm sản phẩm của người chăn nuôi và sản xuất thức ăn gia cầm, bảo hiểm bệnh hiểm nghèo…

- Theo đánh giá của HHBHVN, hiện nay doanh thu phí bảo hiểm của thị trường mới đạt mức trên 2% GDP trong khi các nước phát triển trong khu vực thường đạt mức 8-10% GDP (bình quân thế giới khoảng 8%) do đó, tiềm năng phát triển của các

DN bảo hiểm vẫn còn rất lớn

- Các công ty bảo hiểm Việt Nam đang tích cực hợp tác, giúp đỡ nhau cùng có lợi Các công ty bảo hiểm đã có được bản đồng thoả thuận về khai thác bảo hiểm cháy

và các rủi ro đặc biệt Đặc biệt, sự ra đời của Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam đại diện cho các doanh nghiệp cũng thể hiện những bước tiến tích cực của bảo hiểm Việt Nam

Hạn chế:

- Năng lực hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm và môi giới bảo hiểm còn khá nhiều hạn chế

- Việc cạnh tranh không lành mạnh giữa các DN bảo hiểm đang ở tình trạnh báo động

- Bảo hiểm cháy và các rủi ro đặc biệt chưa thực sự được đẩy mạnh trong khi hàng năm, ở nước ta, tai nạn do cháy nổ vẫn gia tăng với tốc độ cao một cách đáng báo động

- Bên cạnh yếu tố chủ quan từ các công ty, có thể thấy sự thiếu hoàn thiện của hệ thống văn bản pháp luật và công tác quản lý Nhà nước cũng đang ảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển lành mạnh của ngành bảo hiểm

- Nền kinh tế Việt Nam chưa thực sự ổn định, thảm họa, thiên tai xảy ra với tần suất ngày càng lớn; rủi ro bảo hiểm diễn ra nhiều, khó lường, số lượng ngày càng tăng gây ra những ảnh hưởng bất lợi cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm

- Những thay đổi của cuộc Cách mạng 4.0 và xu thế hội nhập sâu rộng của kinh tế toàn cầu đòi hỏi các doanh nghiệp phải nâng cao hơn nữa năng lực quản trị, hiệu quả kinh doanh và khả năng tài chính

Hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm đã làm cho thị trường bảo hiểm Việt Nam trở nên sôi động, hoạt động ngày càng mạnh mẽ Tốc độ tăng doanh thu phí của bảo hiểm Việt Nam ở mức khá cao so với thế giới và khu vực Một số công ty bảo hiểm tuy mới đi vào hoạt động nhưng cũng đã đạt được tốc độ tăng trưởng cao như Bảo Minh, Prudential, PJICO… Sự tăng trưởng mạnh mẽ đó đã làm cho số vốn đầu tư cho hoạt động kinh

doanh bảo hiểm tăng lên và theo đó khả năng giữ lại phí bảo hiểm trong nước cũng được nâng lên tương ứng Qui định của nhà nước về tái bảo hiểm bắt buộc qua VINARE đã giúp mức phí giữ lại của toàn thị trường tăng đều qua các năm Tổng mức phí giữ lại chiếm khoảng 70% tổng phí bảo hiểm gốc, giảm được một lượng không nhỏ phí bảo hiểm chảy ra nước ngoài

Khả năng tài chính và uy tín của các công ty bảo hiểm trong nước ngày càng lớn mạnh Các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam đã có thể phục vụ các ngành kinh tế, các tầng lớp nhân dân với việc tham gia vào nhiều hợp đồng có mức trách nhiệm lớn, lên đến hàng tỷ USD như bảo hiểm trong các lĩnh vực hàng không, dầu khí… Nhiều công trình

có trị giá bảo hiểm lớn như: nhà máy xi măng Chinfon, nhà máy điện Phú Mỹ, các toà nhà, khách sạn lớn cùng với hàng nghìn nhà xưởng, văn phòng… cũng được bảo hiểm rủi

ro xây dựng, lắp đặt, bảo hiểm hoả hoạn và bảo hiểm gián đoạn kinh doanh tại các công

ty bảo hiểm Việt Nam Hoạt động đầu tư của các công ty cũng đang tạo ra một nguồn vốn lớn cho xã hội

Các công ty bảo hiểm Việt Nam cũng đang tích cực hợp tác, giúp đỡ nhau cùng có lợi Các công ty bảo hiểm đã có được bản đồng thoả thuận về khai thác bảo hiểm cháy và các rủi ro đặc biệt Các công ty bảo hiểm gốc cũng cùng nhau đề nghị Bộ Tài chính sửa đổi biểu phí, qui tắc của bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới, theo đó Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị định 115/CP-1998 về bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe

cơ giới Đặc biệt, sự ra đời của Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam đại diện cho các doanh nghiệp cũng thể hiện những bước tiến tích cực của bảo hiểm Việt Nam

Ngành bảo hiểm tuy mới thực sự phát triển trong vài năm gần đây song cũng đã và đang phát triển với tính ổn định tương đối cao, từng bước hình thành một thị trường tài chính lành mạnh ở nước ta Tuy nhiên, cũng cần phải nhận thấy rằng, thị trường bảo hiểm của Việt Nam vẫn chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của quá trình phát triển kinh tế –

xã hội Năng lực hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm và môi giới bảo hiểm vẫn còn khá nhiều hạn chế Công tác giải quyết bồi thường chưa được thực hiện tốt, chưa đảm bảo tối đa quyền lợi của khách hàng khi gặp thiệt hại Các sản phẩm bảo hiểm tuy đã đa dạng hơn trước, nhưng vẫn còn hạn chế, chưa phát triển trong nhiều lĩnh vực quan trọng như thiên tai, nông nghiệp, tín dụng và rủi ro tài chính, hoạt động hành nghề y dược, luật sư…

Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ cũng như bảo hiểm nhân thọ đều chưa phát triển xứng đáng với tiềm năng Kim ngạch xuất khẩu của cả nước đạt hơn 11 tỷ USD trong nửa đầu năm 2003 nhưng số hàng hoá mua bảo hiểm trong nước chỉ đạt khoảng 5% Tỷ

lệ mua bảo hiểm trong nước cho hàng hoá nhập khẩu cũng chỉ chiếm 24% (Nguồn: Thời

báo Kinh tế Việt Nam số tháng 5/2003) Có thể thấy, các công ty bảo hiểm Việt Nam đã

mất một nguồn thu phí bảo hiểm rất lớn vào tay các công ty bảo hiểm nước ngoài, làm chảy mất một lượng ngoại tệ lớn và giảm đáng kể nguồn thu cho ngân sách Nhà nước Theo tính toán của VINARE, trung bình mỗi năm hơn 70 triệu USD phí bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu bị chuyển ra nước ngoài, làm ngân sách Nhà nước mất đi một khoản thu thuế lên tới 3 triệu USD/năm Trong những năm gần đây, đầu tư nước ngoài vào Việt Nam tăng lên với rất nhiều công trình xây dựng có giá trị lớn, nhưng tổng doanh thu phí

mà các công ty bảo hiểm Việt Nam tham gia cung cấp dịch vụ cho các công trình này chỉ

chiếm khoảng 10 – 15% (Nguồn: www.vneconomy.com.vn, ngày 5/12/2003) Bảo hiểm

cháy và các rủi ro đặc biệt chưa thực sự được đẩy mạnh trong khi hàng năm, ở nước ta, tai nạn do cháy nổ vẫn gia tăng với tốc độ cao một cách đáng báo động

Ngay cả thị trường bảo hiểm nhân thọ gần đây trở nên rất sôi động, nay cũng đang có vài dấu hiệu chững lại Năm 2003, do nhu cầu của khách hàng tăng chậm, các công ty không đưa ra nhiều sản phẩm bảo hiểm như năm trước Năm 2002, trung bình một người dân mới chỉ bỏ ra 4 USD để mua bảo hiểm nhân thọ Tỷ lệ dân chúng tham gia mua bảo hiểm mới chỉ đạt khoảng 2%, chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn Với số dân 80 triệu người, trong đó khoảng 1/2 trong độ tuổi lao động thì tỷ lệ này là không tương

xứng (Nguồn: www.vnexpress.net, ngày 27/11/2003)

Hoạt động kinh doanh bảo hiểm thời gian qua cũng bộc lộ nhiều hạn chế như cạnh tranh không lành mạnh, đầu tư chưa hiệu quả… Bên cạnh yếu tố chủ quan từ các công ty,

có thể thấy sự thiếu hoàn thiện của hệ thống văn bản pháp luật và công tác quản lý Nhà nước cũng đang ảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển lành mạnh của ngành bảo hiểm

Để đạt được những bước tiến nhanh và bền vững, đồng thời hoàn thành mục tiêu đã được

đề ra trong “Chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam từ năm 2003 đến năm 2010”, ngành bảo hiểm Việt Nam vẫn còn phải khắc phục rất nhiều hạn chế

III GIẢI PHÁP

1 Nhóm giải pháp quản lý nhà nước đối với ngành Bảo hiểm

- Hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm

- Tiếp tục sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật và hoàn thiện các chính sách bảo hiểm như bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm thuỷ sản, bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm vi mô

- Tập trung thực hiện một số giải pháp thúc đẩy sự phát triển thị trường bảo hiểm như: Nghiên cứu sửa đổi Luật kinh doanh bảo hiểm; Tiếp tục triển khai các chính sách bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm thủy sản,… Nghiên cứu, xây dựng các chính sách bảo hiểm thiên tai

- Tiếp tục triển khai thực hiện, có hiệu quả các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế trong lĩnh vực bảo hiểm, các chương trình hợp tác đang thực hiện với các tổ chức

và đối tác quốc tế, đặc biệt là các dịch vụ bảo hiểm trong các hiệp định thương mại

tự do mà Việt Nam đã ký kết…

- Đổi mới phương thức quản lý giám sát, tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về kinh doanh bảo hiểm Công tác quản lý, giám sát cần được đổi mới theo hướng kết hợp linh hoạt giữa quản lý, giám sát từ xa và kiểm tra tại chỗ, tăng cường đối thoại với doanh nghiệp

2 Nhóm giải pháp đối với các DNBH

- Các doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm cần đổi mới hơn nữa công tác quản trị doanh nghiệp theo hướng chuyên nghiệp, phù hợp với thông lệ quốc tế; quan tâm đến việc đa dạng hóa và phát triển sản phẩm, mở rộng các kênh phân phối như bancassurance, hệ thống đại lý, thương mại điện tử Các doanh nghiệp cần hợp tác

cạnh tranh lành mạnh và tuân thủ pháp luật trong quá trình hoạt động kinh doanh; thực hiện tốt việc chi trả quyền lợi bảo hiểm cho các tổ chức, cá nhân, các nhà đầu

tư không may gặp rủi ro để sớm khôi phục sản xuất kinh doanh và ổn định đời sống dân cư, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện chính sách

an sinh xã hội

- Nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp bảo hiểm Xây dựng bộ tiêu chuẩn về đánh giá, xếp loại doanh nghiệp; ban hành các quy định về quản trị rủi ro doanh nghiệp, tiêu chuẩn, vị trí chức danh quản trị điều hành, các yêu cầu đối với hệ thống công nghệ thông tin làm cơ sở để các doanh nghiệp bảo hiểm chuẩn hóa hoạt động, nâng cao khả năng quản trị, điều hành, năng lực tài chính, chất lượng dịch vụ, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

- Đa dạng và chuyên nghiệp hóa các kênh phân phối bảo hiểm, tăng cường chất lượng và tính chuyên nghiệp của đội ngũ đại lý bảo hiểm, đồng thời phát huy việc

áp dụng công nghệ, kỹ thuật số vào việc giới thiệu và bán các sản phẩm bảo hiểm, tăng cường sự minh bạch và khả năng tiếp cận các sản phẩm bảo hiểm của khách hàng