Đề cương ôn tập Môn Đường lối Văn hóa văn nghệ của Đảng Cộng sản Việt Nam

1930-1935 Đường lối văn hóa thống nhất với đường lối đấu tranh giải phóng con người khỏi ách áp bức bóc lột Đảng đẩy mạnh công tác tuyên truyền tư tưởng sâu rộng trong quần chúng nhân dâ

Đề cương ôn tập Môn Đường lối Văn hóa- văn nghệ của Đảng Cộng sản Việt Nam

Câu 1 : Quá trình lãnh đạo của Đảng trên lĩnh vực văn hóa.

1930-1935

Đường lối văn hóa thống nhất với đường lối đấu tranh giải phóng con người khỏi ách áp bức bóc lột

Đảng đẩy mạnh công tác tuyên truyền tư tưởng sâu rộng trong quần chúng nhân dân

1932 những người vô sản hoạt động 1 cách hợp pháp tuyên bố các quan điểm của mình chống lại quan điểm triết học tư sản , những cuộc bút chiến diễn ra không ngừng giữa 1 bên là quan niệm “ nghệ thuật vị nghệ thuật” với 1 bên là quan niệm

“ nghệ thuật vị nhân sinh”

1936-1939

- Đảng tranh thủ phát hành sách báo vô sản tiến bộ nhằm tuyên truyền cách mạng trong quần chúng nhân dân

- Đấu tranh trên mặt trận tư tưởng là 1 quá trình gian khổ vì kẻ thù nhiều âm mưu xảo quyệt

- Đảng tuyên truyền văn hóa vô sản trên thế giới , đặc biệt là văn hóa Nga

- ( Maximgorki, Rô manh, Harry bapbuyt)

- Xây dựng văn học cách mạng, khuyến khích các tác giả sáng tác các tác phẩm nhân văn tiến bộ, được hình thành từ trước năm 1930 như văn thơ Nguyễn Ái Quốc

1940-1945

Năm 1943 Đảng cho ra đời một văn kiện hết sức quan trọng là Bản đề cương văn hóa Việt Nam

- 24/11/1946 Đại hội văn hóa toàn quốc lần 1 diễn ra, chủ tịch HCM cho rằng các nhà văn nghệ sĩ phải lấy hạnh phúc của nhân dân , sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc làm chủ đề viết

- 4/1948 Đại hội văn hóa toàn quốc lần 2 diễn ra , chủ tịch HCM viết thư kêu gọi các nhà văn nghệ sĩ ,mục đích sáng tác là phải hướng đến quần chúng nhân dân

- 1948 Tác phẩm Chủ nghĩa Mác và Văn hóa Việt Nam của TBT Trường Chinh gồm 7 phần

- 10/1952 Hội nghị Văn công quân đội diễn ra tại Việt Bắc

1954-1975

Đảng tập trung chủ yếu vào văn nghệ , 1 tác phẩm văn nghệ ra đời phải xứng đáng với dân tộc và thời đại , điều đó được thể hiện trong các văn kiện qua các Đại hội :

- Đại hội văn nghệ toàn quốc lần 1 1948, lần 2 2/1957

- Đại hội Đảng toàn quốc lần 3 1960 nhấn mạnh 1 tác phẩm văn hóa phải thể hiện tính Đảng, tính quần chúng nhân dân

- Đại hội văn hóa toàn quốc lần 3 12/1962, lần 4 1/1968

- ( Miền Bắc , miền Nam )

1975-1985

- Thời kỳ chuyển từ chiến tranh sang hòa bình với rất nhiều công việc cần phải giải quyết

- Đảng đẩy mạnh công tác cải tạo giáo dục cũ , xây dựng giáo dục mới

- Hậu quả của CNTD cũ để lại là các sản phẩm văn hóa độc hại

- Đảng phải đẩy mạnh công tác tư tưởng văn hóa

Nghị quyết 24 BCH TW Đảng khóa 3 đã xác định :

Đấu tranh chống lại những hậu quả ấy là 1 công việc hết sức quan trọng để xây dựng văn hóa mới và con người mới :

o Con người kế thừa và phát huy những truyền thống tốt đẹp của dân tộc

o Có tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp

o Biết vượt qua khó khăn , hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

o Biết kết hợp hài hòa giữa lợi ích tập thể và lợi ích cá nhân

o Có tinh thần quốc tế vô sản

12/1976 Đại hội đảng toàn quốc lần 4 diễn ra , trong đó Đảng đẩy mạnh công tác

tư tưởng văn hóa

3/1982 Đại hội đảng toàn quốc lần 5 xác định :

o Phải xây dựng đời sống văn hóa ở các cấp cơ sở

o Phải đẩy mạnh công tác văn nghệ gắn với phong trào sản xuất của quần chúng nhân dân

1986-1996

12/1986 Đổi mới tư duy trên tất cả các lĩnh mọi mặt , KT CT VH XH , trong đó quan trọng nhất là văn hóa

Có thể nói đây là thời kì “ cởi chói”

Nghị quyết TƯ 5 Khóa 6 đã thể hiện đầy đủ quan điểm của Đảng ta về văn hóa:

o Mọi sáng tác văn hóa văn nghệ phải quán triệt quán quan điểm ĐLDT gắn liền với CNXH

o Khuyến khích tự do sáng tác, đảm bảo tính dân chủ trong các tác tp VH-NT

o Đặc biệt phải chú ý đến những người có tài

o Giữ gìn văn hóa dân tộc đi liền với việc tiếp thu tinh hoa văn hóa trên Thế giới

1996-2014

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần 8 diễn ra khi trên thế giới có nhiều sự kiện diễn ra năm 1991

- Liên xô và Đông Âu tan rã nhưng không làm thay đổi cục diện thế giới

- Đảng ta tiến hành Đổi mới từ 1986 và thu được nhiều thành tựu , song bên cạnh đó thì Đảng cũng đề ra những nguy cơ được tổng kết từ giữa đại hội 7:

 Chệch hướng

 Kẻ thù gây diễn biến hòa bình

 Tụt hậu

 Tham nhũng

- 6-17/6/1998 lần đầu tiên Đảng cho ra đời 1 nghị quyết riêng về văn hóa là Nghị quyết trung ương 5 khóa 8

- 2013 Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng kí đề án số 137 về giáo dục phòng chống tham nhũng trong nhà trường

- Đại hội 9 10 11 Đảng tiếp tục đẩy mạnh việc xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc

- 4/2014 Đảng đề ra Văn kiện Hội nghị lần 9 khóa 11 với những nhiệm vụ và quan điểm vượt trội hơn hẳn so với Bản nghị quyết TƯ 5 khóa 8

- Trong đó lần đầu tiên đảng ta khẳng định văn hóa phải đặt ngang hàng với kinh tế và chính trị, cũng là lần đầu tiên thuật ngữ “ Công nghiệp văn hóa” xuất hiện

Câu 2 : Hoàn cảnh ra đời Bản Đề cương văn hóa 1943.

- Nhật vào Đông Dương đã sử dụng văn hóa để ru ngủ, nhồi sọ nhân dân ta.

Nhật sử dụng thuyết đại Đông Á với nội dung đuổi người da trắng về châu

Âu, trả lại đất cho người da vàng

- Viện Văn hóa Việt – Nhật ra đời nhằm mục đích chiếu phim biểu diễn ca

nhạc, các buổi diễn thuyết nhằm trao đổi hợp tác văn hóa Việt – Nhật

- Nhật tung tiền ra nhằm mua chuộc những cây viết nhằm tuyên truyền tư

tưởng của Nhật, Học thuyết phù tang

- Tư tưởng của Tờ rốt kít có đề cập đến chủ nghĩa Mác với phương pháp duy

vật nhưng là thứ duy vật thô thiển

- Nhật khôi phục những hủ tục lạc hậu trong xã hội phong kiến, tuyên truyền

lối sống dâm ô đồi trụy của giai cấp tư sản, cái mà được gọi là “văn hóa mới”

- Nhật đề cập đến chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa anh hùng cách mạng song đó

chỉ là chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi rồi dần dần đầu hàng Đồng minh

- Để đấu tranh chống lại văn hóa thụt lùi của Phát xít Nhật , từ ngày 25 đến

28/2/1943 dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư Trường Chinh đã cho rằng : Đảng

Cộng sản Đông Dương cần phải có các cán bộ hoạt động văn hóa 1 cách chuyên nghiệp để tuyên truyền tư tưởng trong quần chúng nhân dân

 Bản Đề cương văn hóa Việt Nam ra đời

Câu 3: Phân tích nội dung cơ bản của bản Đề cương văn hóa Việt Nam ?

Đề cương về văn hoá Việt Nam gồm 5 phần:

o Cách đặt vấn đề;

o Lịch sử và tính chất văn hoá Việt Nam;

o Nguy cơ của văn hoá Việt Nam dưới ách phát xít Nhật Pháp;

o Vấn đề cách mạng văn hoá Việt Nam;

o Nhiệm vụ cần kíp của những nhà văn hoá Mácxít Đông Dương và

nhất là những nhà văn hoá Mácxít Việt Nam

- Đề cương đã khẳng định nền văn hoá dân chủ mới Việt Nam phải được xây

dựng trên cơ sở 3 tính chất căn bản:

- a Dân tộc hoá (chống mọi ảnh hưởng nô dịch và thuộc địa, khiến cho văn

hoá Việt Nam phát triển độc lập)

- b Đại chúng hoá (chống mọi chủ trương hành động làm cho văn hoá phản

lại đông đảo quần chúng hoặc xa quần chúng)

- c Khoa học hoá (chống lại tất cả những gì làm cho văn hoá trái với khoa

học, phản tiến bộ)

- Khẳng định chính trị có được tự do thì văn hóa mới có điều kiện để phát triển

- Mặt trận văn hóa ngang hàng với mặt trận chính trị

 Điều quan trọng nhất mà bản Đề cương đề cập đến là vai trò lãnh đạo của Đảng đối với mặt trận văn hóa (Đảng có lãnh đạo mặt trận văn hóa thì mới ảnh hưởng đến dư luận của quần chúng nhân dân )

Câu 4: Những quan điểm của Đảng đối với việc xây dựng nền văn hóa tiên tiến,

đậm đà bản sắc dân tộc

1 Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội

2 Nền văn hoá mà chúng ta xây dựng là nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

3 Nền văn hoá Việt Nam là nền văn hoá thống nhất mà đa dạng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam

4 Xây dựng và phát triển văn hoá là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo trong đó đội ngũ tri thức giữ vai trò quan trọng

5 Văn hoá là một mặt trận Xây dựng và phát triển văn hoá là sự nghiệp

cách mạng lâu dài cần có ý chí cách mạng và sự kiên trì thận trọng

Câu 5: Những nhiệm vụ cụ thể để xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân

tộc

a Nhiệm vụ thứ nhất: xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới

b Nhiệm vụ thứ hai: xây dựng môi trường văn hoá

c Nhiệm vụ thứ ba: phát triển sự nghiệp văn học và nghệ thuật

d Nhiệm vụ thứ tư: bảo tồn và phát huy các di sản văn hoá

đ Nhiệm vụ thứ năm: phát triển sự nghiệp giáo dục - đào tạo và khoa học công nghệ.

e Nhiệm vụ thứ sáu: phát triển đi đôi với quản lý tốt các phương tiện thông tin đại chúng

f Nhiệm vụ thứ bảy: bảo tồn, phát huy và phát triển văn hoá các dân tộc thiểu số

g Nhiệm vụ thứ tám: chính sách văn hoá đối với tôn giáo

h Nhiệm vụ thứ chín: mở rộng hợp tác quốc tế về văn hoá

i Nhiệm vụ thứ mười: củng cố, xây dựng và hoàn thiện các thể chế văn hoá

Nhiệm vụ cụ thể đầu tiên cũng là nhiệm vụ trung tâm của công cuộc xây dựng và phát triển văn hóa ở nước ta trong thời kỳ đổi mới là nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới

Câu 6: Văn hóa đạo đức là gì ? Các thành tố tạo nên văn hóa đạo đức ?

Văn hóa đạo đức là một bộ phận (thành tố) của văn hóa tinh thần xã hội biểu hiện trình độ người của các quan hệ xã hội, bao gồm tổng thể các giá trị, chuẩn mực đạo đức của một cộng đồng, được cộng đồng thừa nhận và chấp nhận Chúng được đem vào vận hành trong đời sống cộng đồng thông qua các thiết chế

xã hội – văn hóa và được biểu hiện ở hành vi đạo đức của cá nhân, nhóm, cộng đồng.

-Hệ thống các giá trị đạo đức

-Hệ thống chuẩn mực và khuôn mẫu đạo đức

-Hệ thống thiết chế xã hội – văn hóa đạo đức

-Hành vi đạo đức của cá nhân và cộng đồng

Thực trạng văn hóa đạo đức ở nước ta hiện nay:

1 Những biến đổi tích cực:

- Sự quan tâm đến con người 1 cách trực tiếp hơn

- Sự biến đổi mới về KT-XH vì vậy mà yếu tố lợi ích của con người được quan tâm hơn

- Những hoạt động hướng thiện ngày càng phát triển

2 Những biến đổi tiêu cực:

Hội ghị lần 5 BCH TW khóa 8 chỉ ra những vấn đề nổi cộm, hết sức phức tạp :

- Sùng ngoại , coi thường giá trị văn hóa đạo đức của dân tộc

- Chạy theo lối sống thực dụng , cá nhân, ích kỷ

- Nhiều người vì đồng tiền mà chà đạp lên tình nghĩa gia đình, thày trò, đồng nghiệp

- Buôn lậu, tham nhũng

- Mại dâm và các tệ nạn xã hội

- Nghiêm trọng hơn là sự suy thoái về mặt đạo đức , tư tưởng lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ Đảng viên

- Nạn quan liêu , cửa quyền, sách nhiễu , kết bè phái…

3 Nguyên nhân dẫn đến sự biến đổi

 Tích cực:

Sự lãnh đạo của Đảng , chính sách của Nhà nước phù hợp với yêu cầu khách quan của đời sống, trở thành định hướng đúng đắn cho sự phát triển của đất nước

Nhân dân ta có truyền thống văn hóa đạo đức và lối sống tốt đẹp

 Tiêu cực:

Khách quan:

- Sự sụp đổ của mô hình XHCN ở Liên Xô và Đông Âu gây hoang mang dao động

- Các thế lực thù địch chống phá gắn với chiến lược “Diễn biến hòa bình”

- Cơ chế thị trường , xu thế toàn cầu hóa và hệ quả của nó

- Đất nước ta còn nghèo, lại bị chiến tranh tàn phá , mức sống còn thiếu thốn

Chủ quan:

- Chưa coi trọng việc xây dựng, giáo dục, về VHDD và lối sống

- Xử lí các phần tử thoái hóa và biến chất trong nội bộ Đảng và Nhà nước còn chưa nghiêm

- Trong lãnh đạo và quản lí có những biểu hiện buông lỏng, né tránh, hữu khuynh

- Chưa có cơ chế phát huy nội lực của nhân dân, trong đó có văn hóa đạo đức và lối sống

Sâu xa :

- Chúng ta xây dựng nền VHDD và lối sống mới từ nền VHDD và lối sống của thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc sang thời kỳ hòa bình, xây dựng đất nước với các mục tiêu, giá trị , chuẩn mực mới

- Nền VHDD và lối sống của thời kỳ bao cấp, phân phối theo kế hoạch, sang thời kỳ KTTT hạch toán kinh doanh , phân phối theo lao động với những yêu cầu , giá trị , chuẩn mực mới

- Nền VHDD và lối sống của xã hội cổ truyền , nông dân nông nghiệp nông thôn sang

4 Giải pháp:

- Phát triển KTXH , lấy con người làm mục tiêu, quan tâm đến lợi ích của nhân dân lao động

- Xây dựng mô hình KT-XH hợp lý

- Phát huy vai trò của các thiết chế xã hội XH-VH

- Kế thừa truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc

- Giáo dục đạo đức mới cho cộng đồng

- Tiếp thu các giá trị đạo đức tiến bộ của nhân loại

Câu 7: Văn hóa nghệ thuật là gì ? Cấu trúc của văn hóa nghệ thuật gồm mấy thành

tố ?

Nghệ thuật là một hình thái đặc thù của ý thức xã hội và của các hoạt động

của con người, một phương thức quan trọng để con người nhận thức, khám phá và cải tạo cuộc sống theo quy luật cái đẹp

Theo quan điểm của Heghen có 7 loại hình nghệ thuật được sắp xếp theo

thời gian xuất hiện như sau: Kiến trúc, điêu khắc, hội họa, âm nhạc, văn học, sân khấu, điện ảnh.

Văn hóa nghệ thuật là một bộ phận của đời sống văn hóa tinh thần, là thành

tố trọng yếu nhất của văn hóa thẩm mỹ

Cấu trúc của văn hóa nghệ thuật bao gồm 4 thành tố chính là:

+ Nghệ sĩ

+ Tác phẩm nghệ thuật

+ Công chúng nghệ thuật

+ Các thể chế, thiết chế về lãnh đạo, quản lý văn hóa nghệ thuật

Câu 8: Thực trạng Văn học nghệ thuật ở nước ta hiện nay ?

Thành tựu : 5

- Đạt được nhiều thành tựu và phân theo từng thời kì phát triển

- VHNT xứng đáng đứng vào hàng ngũ tiên phong của nền VHNT chống đế quốc trong thời đại ngày nay

VD: các tác phẩm VHNT phản ánh hơi thở của cuộc kháng chiến : Nhật kí ở

rừng , Bức thư nhà, Xung kích , Tây Tiến , Đồng chí…

- Nhạc: Nhạc rừng, Lên Ngàn, Chiến binh ca…

- Sau 1975, Đảng ta nhanh chóng tiến hành cải tạo nền văn hóa nghệ thuật của thực dân cũ , nhanh chóng xây dựng nhiều cơ sở văn hóa mới

- 1986, Đảng tiến hành Đổi mới trên tất cả các lĩnh vực trong đó có văn hóa Hưởng ứng phong trào Đổi mới , nhiều tác phẩm nghệ thuật ra đời dám nhìn thẳng vào sự thật, trong đó đề tài xuyên suốt là ca ngợi chủ nghĩa anh hùng cách mạng

- VD : Hoa ban đỏ , Chung một dòng sông, Cánh đồng hoang, Vĩ tuyến 17

ngày và đêm, Ngõ lỗ thủng…

- Công tác phê bình văn học phát triển để đánh giá một cách công bằng các tác phẩm, trả lại tên cho các tác phẩm

Hạn chế : 4

- Các tác phẩm còn chưa thực sự xuất sắc, đi theo khuynh hướng “thương mại hóa”

- Công tác lý luận, phê bình và hoạt động nghiên cứu chưa được tổ chức, chỉ đạo chặt chẽ

- Một số bộ phận văn nghệ sĩ chưa bám sát thực tiễn Đổi mới, thiếu đi sâu vào đời sống nhân dân lao động

- Cơ sở vật chất phục vụ cho sinh hoạt văn hóa nghệ thuật chưa được khai thác

có hiệu quả, ở một số nơi bị xuống cấp trầm trọng

Câu 9 : Phân tích nhiệm vụ phát triển VH-NT trong giai đoạn hiện nay 6 nhiệm

vụ

Nghị quyết TW 5 khóa VI khẳng định văn hóa nghệ thuật là một bộ phận nhạy cảm của văn hóa, thể hiện khát vọng con người vươn tới chân-thiện-mỹ, có tác dụng xây dựng tình cảm cho con người, để làm được điều này cần thực hiện các nhiệm

vụ :

 Trong thời gian tới cần phải cố gắng phấn đấu sáng tác thật nhiều các tác phẩm thể hiện tinh thần nhân văn, dân chủ và tiến bộ xã hội

 Chủ đề Đổi mới phải được đề cập nhiều để phản ánh được đời sống không khí dân chủ của quần chúng nhân dân

 Các nhà văn nghệ sĩ cần không ngừng kế thừa sự nghiệp của lớp các nhà văn nghệ sĩ đi trước

 Đảng cần không ngừng quan tâm đến đời sống vật chất tinh thần đối với các nhà văn nghệ sĩ

 Đảng cần chú trọng, bồi dưỡng đào tạo lớp văn nghệ sĩ trẻ Làm tốt công tác bảo vệ bản quyền tác giả

 Phê bình văn học nghệ thuật là một khoa học, đồng thời là một nghệ thuật., cần phát triển để đánh giá đúng các tác phẩm

Câu 10: Vai trò của thông tin đại chúng đối với sự phát triển văn hóa xã hội trong

giai đoạn hiện nay ? 12

- TTDC có vai trò vô cùng to lớn đối với sự phát triển văn hóa xã hội