Gợi ý trả lời câu hỏi trong SGK ngữ văn 6 (HKI) KNTTNhung 1

ện đồng thoại cốt truyện, nhân Đ C ỌC Là lo i tác ph m văn h c k l i m t câu chuy n, có c t truy n, nhân v t, ại: ẩm văn học kể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ọc kể lại một

BÀI 1: TÔI VÀ CÁC

B N ẠN

Yêu c u c n đ t: ầu cần đạt: ầu cần đạt: ạt:

Nh n bi t đ ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ược một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân c m t s y u tó cúa truy n đ ng tho i (c t truy n, nhân ột số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ố yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ện đồng thoại (cốt truyện, nhân ồng thoại (cốt truyện, nhân ạt: ố yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ện đồng thoại (cốt truyện, nhân

v t, l i ng ư i k chuy n, l i nhân v t) và ng ể chuyện, lời nhân vật) và người kể chuyện ngôi thứ nhất ện đồng thoại (cốt truyện, nhân ư i k chuy n ngôi th nh t ể chuyện, lời nhân vật) và người kể chuyện ngôi thứ nhất ện đồng thoại (cốt truyện, nhân ứ nhất ất.

Nh n bi t và phân tích đ ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ược một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân c đ c đi m nhân v t th hi n qua hinh dáng, ặc điểm nhân vật thẻ hiện qua hinh dáng, ể chuyện, lời nhân vật) và người kể chuyện ngôi thứ nhất ẻ hiện qua hinh dáng, ện đồng thoại (cốt truyện, nhân

c ch , hành đ ng ngôn ng ý nghĩ c a nhân v t ử chỉ, hành động ngôn ngữ ý nghĩ của nhân vật ỉ, hành động ngôn ngữ ý nghĩ của nhân vật ột số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ữ ý nghĩ của nhân vật ủa nhân vật.

Nh n bi t đ ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ược một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân c t đ n và t ph c (t ghép và t ' láy), hi u đ ừ đơn và từ phức (từ ghép và từ' láy), hiểu được tác ơn và từ phức (từ ghép và từ' láy), hiểu được tác ừ đơn và từ phức (từ ghép và từ' láy), hiểu được tác ứ nhất ừ đơn và từ phức (từ ghép và từ' láy), hiểu được tác ừ đơn và từ phức (từ ghép và từ' láy), hiểu được tác ể chuyện, lời nhân vật) và người kể chuyện ngôi thứ nhất ược một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân c tác

d ng c a vi c s d ng t láy trong v n b n ụng của việc sử dụng từ láy trong vấn bản ủa nhân vật ện đồng thoại (cốt truyện, nhân ử chỉ, hành động ngôn ngữ ý nghĩ của nhân vật ụng của việc sử dụng từ láy trong vấn bản ừ đơn và từ phức (từ ghép và từ' láy), hiểu được tác ất ản.

Vi t đ ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ược một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân c bài văn k l i m t tr i nghi m d a b n thân, bi t vi t văn b n ẻ hiện qua hinh dáng, ạt: ột số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ản ện đồng thoại (cốt truyện, nhân ủa nhân vật ản ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ản.

b o đ m các b ản ản ước c.

K đ ẻ hiện qua hinh dáng, ược một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân c m t tr i nghi m đáng nh đ i v i b n thân ột số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ản ện đồng thoại (cốt truyện, nhân ớc ổi với bản thân ớc ản.

Nhân ái, chan hoà, khiêm t n; trân tr ng tinh b n, tôn tr ng s khác bi t ố yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ọng tinh bạn, tôn trọng sự khác biệt ạt: ọng tinh bạn, tôn trọng sự khác biệt ự khác biệt ện đồng thoại (cốt truyện, nhân

Đ C ỌC

Là lo i tác ph m văn h c k l i m t câu chuy n, có c t truy n, nhân v t, ại: ẩm văn học kể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ọc kể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ại: ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ện và truyện đồng thoại: ốt truyện, nhân vật, ện và truyện đồng thoại: ật,

đ v t v a mang đ c đi m c a con ng ồng thoại: ật, ừa mang những đặc tính vốn có của loài vật hoặc ặc đồ vật được nhân cahcs ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ủa loài vật hoặc ười gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc i

2 C t truy n: ốt truyện, nhân vật, ện và truyện đồng thoại:

Là y u t quan tr ng c a truy n k , g m các s ki n chính đ ốt truyện, nhân vật, ọc kể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ủa loài vật hoặc ện và truyện đồng thoại: ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ồng thoại: ự việc ện và truyện đồng thoại: ược nhân cahcs ắp xếp c s p x p theo m t trình t nh t đ nh: có m đ u, di n bi n, k t thúc ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ự việc ất định: có mở đầu, diễn biến, kết thúc ịnh: có mở đầu, diễn biến, kết thúc ở đầu, diễn biến, kết thúc ầu, diễn biến, kết thúc ễn ra các sự việc

các ti ng có quan h v i nhau v nghĩa đ ện và truyện đồng thoại: ới nhau vẻ nghĩa được gọi là từ ghép Những từ ẻ em, có nhân vật thường là đố vật hoặc đồ vật được nhân cahcs ược nhân cahcs c g i là t ghép Nh ng t ọc kể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ừa mang những đặc tính vốn có của loài vật hoặc ữ văn: ừa mang những đặc tính vốn có của loài vật hoặc

ph c mà các ti ng ch có quan h v i nhau v âm (l p l i ăm đ u, v n ho c ức ngữ văn: ỉ có quan hệ với nhau vẻ âm (lặp lại ăm đầu, vằn hoặc ện và truyện đồng thoại: ới nhau vẻ nghĩa được gọi là từ ghép Những từ ẻ em, có nhân vật thường là đố vật hoặc đồ vật được nhân cahcs ặc đồ vật được nhân cahcs ại: ầu, diễn biến, kết thúc ằng cách ghép các tiếng, giữa ặc đồ vật được nhân cahcs

l p l i c âm đ u và vân) đ ặc đồ vật được nhân cahcs ại: ảnh diễn ra các sự việc ầu, diễn biến, kết thúc ược nhân cahcs c g i là t láy ọc kể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ừa mang những đặc tính vốn có của loài vật hoặc

Là đ i t ốt truyện, nhân vật, ược nhân cahcs ng có hình dáng, c ch , hành đ ng, ngôn ng , c m xúc, suy ử chỉ, hành động, ngôn ngữ, cảm xúc, suy ỉ có quan hệ với nhau vẻ âm (lặp lại ăm đầu, vằn hoặc ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ữ văn: ảnh diễn ra các sự việc

con ng ười gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc i, đ v t, ) ồng thoại: ật,

4 Ng ười gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, i k chuy n: ện và truyện đồng thoại:

Ng ười gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc i k chuy n là nhân v t do nh văn t o ra đ k l i câu chuy n ện và truyện đồng thoại: ật, ảnh diễn ra các sự việc ại: ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ại: ện và truyện đồng thoại:

Ng ười gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc i k chuy n có th tr c ti p xu t hi n trong tác ph m, x ng "tôi" ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ện và truyện đồng thoại: ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ự việc ất định: có mở đầu, diễn biến, kết thúc ện và truyện đồng thoại: ẩm văn học kể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ư (ng ười gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc i k chuy n ngôi th nh t), k v nh ng gì minh ch ng ki n ho c ẻ em, có nhân vật thường là đố vật hoặc đồ vật được nhân cahcs ện và truyện đồng thoại: ức ngữ văn: ất định: có mở đầu, diễn biến, kết thúc ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ề những gì minh chứng kiến hoặc ữ văn: ức ngữ văn: ặc đồ vật được nhân cahcs tham gia Ng ười gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, i k chuy n cũng có th gi u mình” (ng ện và truyện đồng thoại: ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ất định: có mở đầu, diễn biến, kết thúc ười gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc ề những gì minh chứng kiến hoặc i k chuy n ngôi ện và truyện đồng thoại:

m i chuy n ọc kể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ện và truyện đồng thoại:

5 L i ng ời gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc ười gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, i k chuy n và l i nhân v t ện và truyện đồng thoại: ời gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc ật,

L i ng ời gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc ười gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc i k chuy n đ m nh n vi c thu t l i các s vi c ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ện và truyện đồng thoại: ảnh diễn ra các sự việc ật, ện và truyện đồng thoại: ật, ại: ự việc ện và truyện đồng thoại: trong câu chuy n, bao g m c vi c thu t l i m i ho t đ ng c a nhân v t vá miêu t ện và truyện đồng thoại: ồng thoại: ảnh diễn ra các sự việc ện và truyện đồng thoại: ật, ại: ọc kể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ại: ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ủa loài vật hoặc ật, ảnh diễn ra các sự việc

b i c nh không gian, th i gian c a các s vi c, ho t đ ng y ốt truyện, nhân vật, ảnh diễn ra các sự việc ời gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc ủa loài vật hoặc ự việc ện và truyện đồng thoại: ại: ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ất định: có mở đầu, diễn biến, kết thúc

L i nhân v t là l i nói tr c ti p c a nhân v t (đ i tho i, đ c tho i), có th ời gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc ật, ời gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc ự việc ủa loài vật hoặc ật, ốt truyện, nhân vật, ại: ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ại: ẻ em, có nhân vật thường là đố vật hoặc đồ vật được nhân cahcs

đ ược nhân cahcs c trình b y tách riêng ho c xen l n v i l i ng ảnh diễn ra các sự việc ặc đồ vật được nhân cahcs ẫn với lời người kế chuyện ới nhau vẻ nghĩa được gọi là từ ghép Những từ ời gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc ười gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc i k chuy n ện và truyện đồng thoại:

6 T đ n và t ph c ừa mang những đặc tính vốn có của loài vật hoặc ơn và từ phức ừa mang những đặc tính vốn có của loài vật hoặc ức ngữ văn:

T đ n là t ch có m t ti ng ừa mang những đặc tính vốn có của loài vật hoặc ơn và từ phức ừa mang những đặc tính vốn có của loài vật hoặc ỉ có quan hệ với nhau vẻ âm (lặp lại ăm đầu, vằn hoặc ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật,

BÀI H C Đ ỌC ƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN NG Đ I Đ U TIÊN ỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN ẦU TIÊNTRƯỚC KHI ĐỌC

Câu 1

Có thể em đã từng đọc một truyện kể hay xem một bộ phim nói về niềm vui hay nỗi buồn mà nhân vật đã trải qua Khi đọc (xem) em đã có suy nghĩ gì?

Gợi ý trả lời

- Truyện “Chuyện một khu vườn nhỏ” trong sách Tiếng Việt lớp 5, tập 1:

Truyện kể về niềm vui, yêu thích của nhân vật bé Thu dành cho khu vườn trên bancông do ông mình chăm sóc, cùng nỗi buồn nhỏ khi bạn của em là Hằng luôn bảo bancông nhà em không phải là vườn

Sau khi đọc, em cảm nhận được tình yêu cây cỏ, tình cảm của nhân vật dành cho khuvườn nhỏ, và em cũng mong ước mình được chăm sóc cho một khu vườn xinh xắnnhư thế

- Truyện cổ tích “Sự tích cây vú sữa”:

Truyện khắc họa những cung bậc cảm xúc của cậu bé, đặc biệt là nỗi buồn và sự ânhận của cậu ở cuối câu chuyện, khi cậu nhận ra mình đã sai và sẽ không thể trở vềbên mẹ như lúc trước được nữa

Sau khi đọc, em rất cảm động về tình mẫu tử và rút ra được bài học cho mình, rằngphải ngoan ngoãn, nghe lời mẹ, không ham chơi để không phải buồn bã và ân hậnnhư cậu bé trong truyện

Câu 2

Chia sẻ với các bạn vài điều em thấy hài lòng hoặc chưa hài lòng khi nghĩ về bản thân?

Gợi ý trả lời

- Điều em hài lòng về bản thân:

Chăm chỉ học tập, không lười biếng, ham chơi

Luôn trung thực và thành thật, không nói dối

Biết giúp đỡ bố mẹ những công việc nhà mà mình có thể làm được

Là một người anh/ chị gương mẫu

Là một người bạn hòa đồng, thân thiện, tốt bụng…

- Điều em chưa hài lòng về bản thân:

Thỉnh thoảng còn ham chơi, chưa chú tâm vào việc học

Chưa thực sự chăm chỉ, cố gắng học tập hết mình

Có lần đã nói dối vì sợ bị trách phạt

Chưa biết quan tâm đến sức khỏe của bản thân

Chưa có những thói quen, sở thích lành mạnh

Chưa biết cách quản lí quỹ thời gian của mình…

ĐỌC VĂN BẢN

Dự đoán

Câu 1 Em dự đoán thế nào về sự việc sắp được kể?

Câu 2 Lúc rủ Dế Choắt trêu chị Cốc, Dế Mèn có nghĩ đến hậu quả không?

Câu 3 Điều gì đã xảy ra với Dế Choắt? Dế Mèn đã làm gì khi chứng kiến điều đó?

Gợi ý trả lời

Câu 1 Em dự đoán về sự việc sắp được kể: Dế Choắt có tính hung hăng, hống hách,kiêu căng, tự phụ, luôn nghĩ mình "là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ" vàcoi thường những kẻ yếu hơn mình nên sẽ bắt bạt và trêu chọc mọi người

Câu 2 Lúc rủ Dế Choắt trêu chị Cốc, Dế Mèn đã không nghĩ đến hậu quả của sựviệc Dế Mèn chỉ nghĩ rằng với sức mạnh của mình, sẽ làm chị Cốc tức giận và mình

sẽ hả hê

Câu 3 Dế Chắt đã chết bởi chính trò đùa tai quái của Dế Mèn Dế Mèn nằm im thinthít trong hàng cho tới khi chị Cốc đi rồi mới mon men bò lên Khi thấy Dễ Choặtthoi thóp, Dế Mèn hoảng hốt sợ hãi ăn năn

2 Đọc phần một đoạn trích, nêu một số chi tiết miêu tả Dế Mèn khiến em liên tưởngtới đặc điểm con người Lối miêu tả này thường được sử dụng ở loại truyện nào?

Gợi ý trả lời

+ Tôi đạp phanh phách vào các ngọn cỏ, tôi vũ cánh nghe tiếng phành phạch giòn

giã, tôi bước đi bách bộ, đôi cánh bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi.

+ Người tôi rung rinh một màu bóng mỡ soi gương được, cái đầu to ra và nổi từng

tảng, cái răng đen nhánh, sợi râu dài và uốn cong, tôi cà khịa bà con trong xóm, tôi quát mấy chị Cào Cào, đá ghẹo anh Gọng Vó.

- Lối miêu tả này thường được sử dụng ở loại truyện ngụ ngôn

3 Em thích hoặc không thích điều gì trong cách Dế Mèn tự miêu tả và đánh giá vềbản thân ở phần một? Vì sao?

Gợi ý trả lời

- Điều em thích:

+ Sự tự tin của Dế Mèn trong cách miêu tả và khẳng định về ngoại hình, cơ thể, lốisống điều độ của bản thân mình Vì sự tự tin là một điều cần thiết của mỗi ngườitrong cuộc sống

+ Lối sống khoa học của Dế Mèn đã giúp cơ thể chú khỏe mạnh, dẻo dai Đây là điềuchúng ta nên học tập

- Điều em không thích: sự kiêu căng của Dế Mèn trong lối nói và tính trịch trượng,thích bắt nạt người khác Vì đây là một tính xấu và thiếu lịch sự trong cách hành xửvới mọi người

4 Dế Mèn đã nói gì khi sang thăm nhà Dế Choắt và khi Dế Choắt nhờ giúp đỡ?Những lời nói đó thể hiện thái độ gì của Dế Mèn?

Gợi ý trả lời

- Khi sang thăm nhà Dế Choắt và khi Dế Choắt nhờ giúp đỡ, Dế Mèn đã thể hiện thái

độ kẻ cả và trịch thượng khi nói rằng: “Chú mày hôi như cú mèo, ta nào chịu được.Đào tổ nông thì cho chết!”

- Những lời nói đó thể hiện thái độ khinh thường, chế giễu của Dế Mèn đối với DếChoắt và còn thể hiện thái độ ích kỉ, không biết giúp đỡ người khó khăn, không coitrọng tình làng nghĩa xóm của Dế Choắt

5 Chứng kiến cái chết của Dế Choắt, Dế Mèn đã có nhũng cảm xúc, suy nghĩ gì?Những cảm xúc, suy nghĩ đó cho thấy sự thay đổi nào ở Dế Mèn?

Gợi ý trả lời

- Chứng kiến cái chết của Dế Choắt, Dế Mèn cảm thấy vô cùng hối hận vì hành độngngu dại của mình "Tôi cảm thấy vô cùng hối hận và đau xót lắm Trò đùa ngỗ ngượccủa tôi đã khiến cho anh Dế Choắt phải vạ lây Tôi giận cái thoi huênh hoang, hốnghách của mình"

- Những cảm xúc và suy nghĩ ấy cho thấy Dế Mèn đã biết ăn năn hối lỗi, suy nghĩchín chắn hơn và rút ra bài học đáng nhớ cho mình

6 Theo em, từ những trải nghiệm đáng nhớ, Dế Mèn đã rút ra được bài học gì?

Gợi ý trả lời

- Sau cái chết của người bạn ốm yếu đáng thương Dế Choắt, Dế Mèn đã rút ra đượcmột bài học đường đời đầu tiên vô cùng lớn của mình: Ở đời không nên kiêu căng,xốc nổi, bắt nạt kẻ yếu Tính kiêu ngạo, nóng vội của tuổi trẻ có thể làm hại ngườikhác, khiên ta phải ân hận suốt đời

7 Nêu hình dung của em về nhân vật Dế Choắt Nếu gặp một người bạn có đặc điểmgiống như Dế Choắt, em sẽ đối xử với bạn như thế nào?

Gợi ý trả lời

- Hình dung của em về nhân vật Dế Choắt: một cậu chàng bé nhỏ, thể lực yếu, tínhtình hiền lành và nhút nhát Dế Choắt là nhân vật có dáng dấp nhỏ bé, yếu ớt nhưngkhá am hiểu sự đời, cách đối đãi với mọi người xung quanh Dù có bị Dế Mèn chêbai, Dế Choắt đáng thương, tội nghiệp cũng chỉ than thở, đành chịu sức mình hènkém Dế Choắt đã thiệt mạng một cách oan uổng, trong lúc thoi thóp hơi thở cuốicùng, Dế Choắt cũng không hề trách móc Dế Mèn mà còn đưa ra lời khuyên để DếMèn tránh được hậu quả về sau

- Nếu gặp một người bạn có đặc điểm giống như Dế Choắt, em sẽ ở bên cạnh độngviên bạn cố gắng rèn luyện thể lực, trau dồi tri thức và giúp đỡ bạn khi bạn cần

Viết kết nối với đọc

Viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) kể lại một sự việc trong đoạn trích Bài học đườngđời đầu tiên bằng lời của một nhân vật do em tự chọn

Gợi ý trả lời

Nhân vật: Dế Mèn hoặc Dế Choắt (xưng tôi)

Sự kiện: Dế Mèn sang nhà Dế Choắt chơi, Dế Mèn trêu chị Cốc…

Kể truyện theo ngôi kể thứ nhất là Dế Mèn

Một hôm, nhìn thấy chị Cốc bỗng ta nghĩ ra một trò nghịch dại và rủ Choắt chơicùng Nhưng khi nghe nhắc đến tên chị Cốc thì Choắt lại hoảng sợ xin thôi, đã thếcòn khuyên tôi đừng trêu vào, phải biết sợ Nghe thật tức cái tai.Tôi nào đâu biết sợ

ai Tức giận, tôi quay lại cất tiếng trêu chị Cốc, chứng minh cho Choắt thấy sự dũngcảm của mình Nhưng chị Cốc không phải hiền lành Nghe tiếng trêu, chị ta trợn trònmắt, giương cánh lên, như sắp đánh nhau Lúc đó tôi cảm thấy sợ hãi nên vội chui tọtvào hang, lên giường nằm khểnh Lúc bấy giờ, tôi không hề nghĩ đến anh bạn DếChoắt tội nghiệp và cũng không thể tưởng tượng được chuyện sắp xảy ra Đến hômnay nghĩ lại, tôi vẫn còn thấy rùng mình

Kể truyện theo ngôi kể thứ nhất là Dế Choắt

Một hôm, anh Dế Mèn sang nhà tôi chơi Vừa nhìn xung quanh, anh đã chê bai cănnhà của tôi là luộm thuộm, tuềnh toàng Anh còn dọa nếu như có kẻ xấu nào chui vàotôi thì tôi sẽ đi đời Tôi lấy làm sợ hãi lắm, buồn rầu giải thích rằng mình vốn yếu ớt,không có sức lực để đào tổ nữa Tôi xin anh Dế Mèn đào giúp mình một cái ngáchsang bên nhà anh để phòng khi tối lửa tắt đèn có nhau Nhưng tôi chưa nói hết câu,anh đã hếch răng lên, xì một hơi rõ ràng rồi nói với tôi bằng một giọng khinh khỉnh.Anh chê tôi hôi như cú mèo, khiến anh không chịu được Sau đó, anh ra về khôngchút bận tâm Tôi cảm thấy buồn bã và khổ tâm hết sức nhưng cũng không dám nói

gì thêm

Đóng vai nhân vật Dế Choắt và kể lại sự việc nhờ vả Dế Mèn:

Hàng xóm nhà tôi là anh Dế Mèn khỏe mạnh và cường tráng Tôi rất ngưỡng mộ

sự khỏe khoắn, điều độ và phong thái chững chạc, đường hoàng của anh Trái lại vớianh, tôi không may mắn khi vừa sinh ra đã còi cọc, thân hình ốm yếu và thể lựckhông được tốt Nhiều lần tôi lo sợ về những mỗi nguy hại của cuộc sống hoang dãnên nhân dịp Dế Mèn sang chơi, tôi đã đề bạt mong muốn của mình:

- Anh Dế Mèn này, em có điều này muốn nói với anh, nhưng anh có cho phép nói emmới dám nói…

Vừa dứt lời, Dế Mèn đã bảo ngay:

- Ðược, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào!

Tôi mừng rỡ, vội tiếp lời:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sangbên nhà anh phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang…

Chưa nghe hết câu Dế mèn đã hếch răng, xì một hơi rõ dài rồi, với điệu bộ khinhkhỉnh, anh ta mắng tôi:

- Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, talàm sao chịu được Thôi im cái điệu hát mưa dầm sụt sùi ấy đi Ðào tổ nông thì chochết!

Dế Mèn ra về không một chút bận tâm, còn tôi lủi thủi đi vào hang, lòng nặng trĩunhững buồn bã và lo âu về chiếc tổ nông của mình

Ki n th c m r ng ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ứ nhất ở rộng ột số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân

1 Tác giả

- Tô Hoài (1920 - 2014), tên khai sinh là Nguyễn Sen

- Tô Hoài sinh ra tại quê nội ở thị trấn Kim Bài, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông cũ.Tuy nhiên, ông lớn lên ở quê ngoại là làng Nghĩa Đô, huyện Từ Liêm, phủ Hoài Đức,tỉnh Hà Đông (nay thuộc phường Nghĩa Đô, quận Cầu Giấy, Hà Nội)

- Ông có vốn hiểu biết phong phú, sâu sắc về phong tục, tập quán của nhiều vùngkhác nhau trên đất nước ta

- Sáng tác của ông thiên về diễn tả những sự thật đời thường

Quê nhà (tiểu thuyết, 1981)

Cát bụi chân ai (hồi ký, 1992)

Chiều chiều (tiểu thuyết, 1999)

Chuyện cũ Hà Nội (ký sự, 2010)

2 Đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên

Dế Mèn phiêu lưu kí là truyện đồng thoại nổi tiếng nhất của Tô Hoài, được trẻ em rấtyêu thích Năm 1941, Tô Hoài xuất bản truyện Con dế Mèn; sau đó tác giả viết thêm

Dế Mèn phiêu lưu kí Năm 1954, nhà văn gộp hai tác phẩm trên thành Dế Mèn phiêulưu kí

Dế Mèn phiêu lưu kí là tác phẩm văn học Việt Nam được dịch ra gần 40 thứ tiếngtrên thế giới

Dế Mèn phiêu lưu kí đã được chuyển thành truyện tranh, phim hoạt hình và đượcnhiều hoạ sĩ vẽ minh hoạ

a Xuất xứ đoạn trích

- Bài học đường đời đầu tiên trích trong chương I của truyện Dế Mèn phiêu lưu kí

- Tên của đoạn trích do người biên soạn SGK đặt

- Dế Mèn phiêu lưu kí được in lần đầu năm 1941, là tác phẩm đặc sắc nhất và nổitiếng nhất của nhà văn Tô Hoài dành cho lứa tuổi thiếu nhi Truyện gồm mườichương, kể về cuộc phiêu lưu của nhân vật chính là chú Dế Mèn

b Tóm tắt văn bản Bài học đường đời đầu tiên

Dế Mèn là một chú dế cường tráng bởi biết ăn uống điều độ Tuy nhiên, cậu chàng lại

có tính kiêu căng, luôn nghĩ mình “có thể sắp đứng đầu thiên hạ” Dế Mèn luôn coithường những người xung quanh, đặc biệt là Dế Choắt - người bạn hàng xóm gầy gò

và yếu ớt Một lần, Dế Mèn bày trò trêu chị Cốc khiến cho Dế Choắt phải chịu oan.Choắt bị chị Cốc mổ đến kiệt sức Trước khi chết, Choắt khuyên Dế Mèn bỏ thói kiêucăng của mình Dế Mèn vô cùng ân hận và nhận ra bài học đường đời đầu tiên củamình

c Bố cục

Bố cục văn bản Bài học đường đời đầu tiên gồm 3 phần:

Phần 1 Từ đầu đến “có thể sắp đứng đầu thiên hạ”: Dế Mèn giới thiệu về bản thân.Phần 2 Tiếp theo đến “Tôi về, không chút bận tâm”: Câu chuyện về người bạn hàngxóm là Dế Choắt

Phần 3 Còn lại: Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn

TH C HÀNH TI NG VI T ỰC HÀNH TIẾNG VIỆT ẾNG VIỆT ỆT

T Đ N VÀ T PH C Ừ ĐƠN VÀ TỪ PHỨC ƠN VÀ TỪ PHỨC Ừ ĐƠN VÀ TỪ PHỨC ỨC

- Nhọn hoắt, cá đuôi cờ, ngơ ngác, lêu nghêu, bè bè là những từ phức vì mỗi từ gồm

có hai hoặc nhiều hơn hai tiếng

Trong những từ phức trên đây, các từ nhọn hoắt, cá đuôi cờ là từ ghép vì các tiếng cóquan hệ với nhau về nghĩa

Các từ ngơ ngác, lêu nghêu, bè bè là từ láy vì giữa các tiếng có quan hệ với nhau vềâm: lặp lại âm đầu (ngơ ngác), lặp lại vần (lêu nghêu), lặp lại cả âm đầu và vần (bèbè)

=> Tổng kết:

- Từ gồm hai loại là: từ đơn và từ phức Từ đơn là các từ chỉ gồm một tiếng, từ ghép

là các từ có hai hay nhiều tiếng

- Từ phức gồm từ ghép và từ láy Từ ghép là các từ có quan hệ với nhau về mặtnghĩa, từ láy là các từ có quan hệ với nhau về mặt ngữ âm

II Thực hành tiếng Việt

Câu 1.

Kẻ bảng dưới đây vào vở và điền các từ in đậm trong đoạn văn sau vào ô phù hợp:

Đôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấmđuôi Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã Lúc tôi đi bách bộ thì

cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn

tôi, nghe, người bóng mỡ, ưa nhìn hủn hoẳn, phành phạch,

giòn giã, rung rinh

Câu 2

Trong Bài học đường đời đầu tiên có những từ láy mô phỏng âm thanh như: véo von,

hừ hừ Hãy tìm thêm những từ láy khác thuộc loại này trong văn bản

Gợi ý trả lời

Những từ láy thuộc loại này trong văn bản: thỉnh thoảng, phanh phách, giòn giã,

rung rinh, ngoàm ngoạp, hủn hoẳn.

Câu 3

Tìm và nêu tác dụng của từ láy trong các câu sau:

- Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanhphách vào các ngọn cỏ

- Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làmviệc

- Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy các khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếcrâu

Gợi ý trả lời

- Phanh phách: Diễn tả được sức mạnh, sự cường tráng, khỏe mạnh của Dế Mèn

- Ngoàm ngoạp: diễn tả âm thanh nhai của Dế Mèn nhanh như lưỡi liềm

- Dún dẩy: Sự nhún nhẩy vô cùng điêu luyện, uyển chuyển của Dế Mèn

NGHĨA C A T ỦA TỪ Ừ ĐƠN VÀ TỪ PHỨC

- Từ ngữ trong bài Bài học đường đời đầu tiên được dùng rất sáng tạo Một số từ ngữ

được dùng theo nghĩa khác với nghĩa thông thường Chẳng hạn nghèo trong nghèosức, mưa dầm sùi sụt trong điệu hát mưa dầm sùi sụt Giải thích nghĩa thông thườngcủa nghèo, mưa dầm sùi sụt và nghĩa trong văn bản của những từ này:

+ Nghĩa của từ nghèo: có rất ít tiền của, không đủ để đáp ứng những yêu cầu tối thiểu

của đời sống vật chất Trong văn bản, nghèo sức được hiểu là sức khỏe yếu kém, yếuđuối, nhút nhát

+ Nghĩa của từ mưa dầm sùi sụt: tiếng mưa nhỏ những kéo dài, rả rích Trong văn

bản này, điệu hát mưa dầm sùi sụt được hiểu là điệu hát kéo dài xen lẫn chút buồn

bã

Câu 5

- tắt lửa tối đèn: Hàng xóm là phải biết yêu thương, giúp đỡ, tắt lửa tối đèn có nhau.

- hôi như cú mèo: Quần áo đi mưa về ẩm ướt hôi như cú mèo.

BI N PHÁP TU T ỆT Ừ ĐƠN VÀ TỪ PHỨC

Câu 6.

Trong đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên có những hình ảnh so sánh thú vị, sinh

động Hãy tìm một số câu văn có sử dụng biện pháp tu từ so sánh trong văn bản này

và chỉ ra tác dụng của biện pháp tu từ đó

Gợi ý trả lời

- Trong đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên có những hình ảnh so sánh thú vị, sinh

động Một số câu văn có sử dụng biện pháp tu từ so sánh trong văn bản này

+ Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua.

+ Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như 2 lưỡi liềm máy làm việc.

+ Cái chàng Dế Choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện.

+ Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê.

+ Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta nào chịu được.

+ Đến khi định thần lại, chị mới trợn tròn mắt, giương cánh lên, như sắp đánh nhau + Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất.

+ Như đã hả cơn tức, chị Cốc đứng rỉa lông cánh một lát nữa rồi lại bay là xuống đầm nước, không chút để ý cănh đau khổ vừa gây ra

=> Tác dụng: Các hình ảnh so sánh trên giúp khắc họa một cách sinh động đặc điểmcủa các nhân vật trong truyện: sự khỏe mạnh cường tráng của Dế Mèn, sự yếu ớt của

Dế Choắt hay sự tức giận của chị Cốc Qua các hình ảnh so sánh, các nhân vật trở nêngần gũi hơn, giống như con người

N U C U MU N CÓ M T NG ẾNG VIỆT ẬU MUỐN CÓ MỘT NGƯỜI BẠN ỐN CÓ MỘT NGƯỜI BẠN ỘT NGƯỜI BẠN ƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN I B N ẠN

TR ƯỚC KHI ĐỌC C KHI Đ C ỌC

Câu 1.

Hãy ghi lại một số từ miêu tả cảm xúc của em khi nghĩ về một người bạn thân Điều

gì khiến các em trở thành đôi bạn thân?

Gợi ý trả lời

- Một số từ miêu tả cảm xúc khi nghĩ về một người bạn thân: vui vẻ, thoải mái, hạnhphúc, vui tươi, xúc động, thích thú, tự hào, bồi hồi…

- Điều khiến chúng em trở thành đôi bạn thân là:

Có chung sở thích (đọc sách, chơi đá bóng, bơi lội…) hoặc có chung thần tượng, mụctiêu trong tương lai

Gia đình sống gần nhau, chơi với nhau từ nhỏ đến lớn

Học cùng nhau và được ngồi cùng một bàn

Thường xuyên quan tâm, giúp đỡ, an ủi, động viên nhau những khó khăn trong họctập, cuộc sống

Đối xử với nhau bằng tình cảm chân thành, trong sáng…

Câu 2

Em và người bạn thân ấy đã làm quen với nhau như thế nào?

Gợi ý trả lời

- Em và người bạn thân làm quen nhau như sau:

Là hàng xóm ở gần nhà nhau, thường xuyên qua lại, vui chơi cùng nhau nên trở nênthân thiết

Ở lớp, được cô giáo xếp ngồi cùng bàn, trải qua những giờ học vui vẻ, hoạt độngchung thú vị đã dần trở nên thân thiết

Cả hai có chung sở thích là bóng đá, cùng tham gia đội bóng của trường, thườngxuyên chơi chung nên trở nên thân thiết

Bạn thân đã từng giúp em đẩy xe đạp về nhà khi xe bị hỏng lốp, sau đó chúng emthường xuyên đi chơi với nhau, nhờ sự tốt bụng và nhiệt tình mà chúng em trở nênthân thiết với nhau

Đ C VĂN B N ỌC ẢN

Theo dõi 1

Cáo đã chỉ cho hoàng tử bé cách “cảm hóa” mình như thế nào?

Gợi ý trả lời

Cáo đã chỉ cho hoàng tử bé cách cảm hóa mình đó là: Cần phải thật kiên nhẫn Đầu

tiên, hoàng tử bé phải ngồi xa cáo một chút, ở trên bãi cỏ Và hoàng tử bé khôngđược nói gì vì lời nói là nguồn gốc của mọi sự hiểu nhầm Rồi mỗi ngày, hoàng tử bé

có thể ngồi xích lại gần cáo hơn Cứ như thế, hoàng tử bé sẽ cảm hóa được cáo

1 Hoàng tử bé đến từ đâu và gặp cáo trong hoàn cảnh nào?

2 Từ cảm hóa xuất hiện bao nhiêu lần trong đoạn trích? Qua những lời giải thích củacáo, em hiểu cảm hóa có nghĩa là gì?

3 Điều gì ở hoàng tử bé khiến cáo tha thiết mong được kết bạn với cậu?

4 Nếu được hoàng tử bé "cảm hóa", cuộc sống của cáo sẽ thay đổi như thế nào? Qua

đó, em cảm nhận được ý nghĩa gì của tình bạn?

5 Khi chia tay hoàng tử bé, cáo đã có những cảm xúc gì? Những cảm xúc ấy cókhiến cáo hối hận về việc kết bạn với hoàng tử bé không?

6 Hoàng tử bé đã nhắc lại những lời nào của cáo "để cho nhớ"? Nêu cảm nhận của

em về ý nghĩa của một trong những lời nói đó

7 Cáo đã chia sẻ với hoàng tử bé nhiều bài học về tình bạn Em thấy bài học nào gầngũi và có ý nghĩa nhất với mình?

8 Theo em, nhân vật cáo có phải là một nhân vật của truyện đồng thoại không? Vìsao?

Vi t k t n i v i đ c ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ố yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ớc ọng tinh bạn, tôn trọng sự khác biệt.

Tưởng tượng và viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) miêu tả cảm xúc của nhân vật cáosau khi từ biệt hoàng tử bé

Gợi ý trả lời

1 Hoàng tử bé đến từ một hành tinh khác tới Hoàng tử bé đã phiêu lưu tới nhiềuhành tinh khác nhau, phát hiện nhiều điều thú vị và nếm trải cả những thất vọng, đaukhổ Cuối cùng, cậu quyết định quay trở về hành tinh của mình với một bông hồngduy nhất Hoàng tử bé gặp cáo trong hoàn cảnh cậu đang trên đường đi tìm conngười

2 Từ "cảm hóa" xuất hiện 13 lần trong đoạn trích Qua những giải thích của cáo, emhiểu "cảm hóa có nghĩa là làm cho người khác cảm phục cái hay, cái tốt của mình để

từ bỏ tính xấu, làm cho nhau trở nên gần gũi hơn Trong tiếng Anh, từ này biểu thị ýthuần hóa và hạ cấp Tuy nhiên, hoàng tử bé sử dụng động từ "cảm hóa" ám chỉ sựkết nối yêu thương qua lại

3 Cáo đã tha thiết mong được làm bạn với hoàng tử bé Bởi, cuộc sống của cáo thậtđơn điệu, "mình săn gà, còn người săn mình Mọi con gà đều giống nhau, mọi conngười đều giống nhau Cho nên mình hơi chán" Cáo cũng nghĩ hoàng tử bé cần cómột người bạn và vì thế nó dậy cho hoàng tử bé cách "cảm hóa" nó

4 Nếu được hoàng tử bé "cảm hóa", cuộc sống của cáo sẽ được "chiếu sáng" "Mình

sẽ biết thêm một tiếng chân khác hẳn mọi bước chân khác" Đó là bươc chân sẽ gọicáo ra khỏi hang, như là tiếng nhạc Màu vàng óng ả của lúa mì sẽ gợi nhớ cho cáo

đến mái tóc vàng của hoàng tử bé Qua đó, có thể thấy được ý nghĩa của tình bạn:Tình bạn thật sự chạm đến sự chân thành khi cả hai "cảm hóa" được lẫn nhau, khi cảhai tầm hồn luôn hướng về nhau, luôn trông đợi sự hội ngộ Tình bạn chính là sự cảmnhận bằng trái tim, nó khiến thế giới của ta tốt đẹp hơn

5 Khi chia tay hoàng tử bé, cáo đã không hối hận về việc kết bạn với hoàng tử bé.Cáo đã khiến cho hoàng tử bé hiểu tại sao bông hồng lại là duy nhất Như cách lý giảicủa cáo, đối với cậu thì cáo cũng như hàng trăm con cáo khác Nhưng nếu cậu có thểthấy sự khác biệt của nó giữa hàng ngàn con cáo khác, thì đó mới chính là tình bạnchân thành Tình bạn chính là giản dị như vậy

6 Hoàng tử bé đã nhắc lại những lời của cáo "để cho nhớ": "Điều cốt lõi vô hìnhtrong mắt thần", "chính thời gian của mình bỏ ra cho bông hồng của mình", "minh cótrách nhiệm với bông hồng của mình"

7 Cáo đã chia sẻ với hoàng tử bé nhiều bài học về tình bạn Bài học gần gũi và có ýnghĩa nhất đối với em là: Đôi khi chúng ta sẽ cảm thấy lạc lõng và bối rối không biếtđối mặt với những vấn đề trước mắt như thế nào Nhưng sẽ luôn có câu trả lời ở đâu

đó Câu trả lời từ một người bạn hoặc cũng có thể chính từ bản thân mỗi chúng ta.Những người đó, có thể sẽ giống tất cả mọi người khác trên thế giới này, nhưng họ sẽtrở nên đặc biệt nếu chúng ta biết quan tâm và gần gũi với nhau hơn

8 Theo em, nhân vật cáo là một nhân vật của truyện đồng thoại Bởi đây là một câuchuyện dành cho thiếu nhi, nhà văn lấy loài cáo làm nhân vật, nhân cách hóa trên cơ

sở "không thoát ly sinh hoạt thật" của loài cáo, đồng thời không xa rời cách nhìn theothói quen của đối tượng độc giả là thiếu nhi

Vi t k t n i v i đ c ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ố yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ớc ọng tinh bạn, tôn trọng sự khác biệt.

Sau khi hoàng tử bé trên tay cầm bông hồng duy nhất rời đi, cáo quay trở về nhìnnhững cánh đồng lúa mì vàng óng Nó ngồi lặng im Hướng con mắt ra xa tận chântrời Nó tưởng tượng một cậu bé có mái tóc vàng óng đã cảm hóa được mình Cứ thế,cáo và hoàng tử bé ngồi xích lại gần nhau Nó mong một ngày gặp lại cậu và rồi nó sẽlại tặng cho hoàng tử bé một món quà bì mật

- HS tham khảo các câu sau:

Căn phòng được trang trí rất đơn điệu

Bố kiên nhẫn chờ em buộc nốt dây giày để đi đến lớp

Cốt lõi của việc học là chúng ta phải thu về được cho mình những kiến thức hay và

bổ ích

BIỆN PHÁP TU TỪ

Câu 3

Chỉ ra và nêu biện pháp tu từ so sánh trong đoạn văn sau:

Mình sẽ biết thêm một tiếng chân khác hẳn mọi bước chân khác Những bước chânkhác chỉ khiến mình trốn vào lòng đất Còn bước chân của bạn sẽ khiến mình ra khỏihang, như là tiếng nhạc

Câu 4

Trong văn bản Nếu cậu muốn có một người bạn…, nhiều lời đối thoại của nhđn vậtlặp lại chẳng hạn: "Cảm hóa” nghĩa lă gì?, cảm hóa mình đi, Hêy tìm những lờithoại được lặp lại trong văn bản năy vă cho biết tâc dụng của chúng

3 Tâc giả so sânh tiếng bước chđn khâc, của mọi loăi khâc, mọi con người khâc vớitiếng bước chđn của hoăng tử bĩ Đó lă tiếng nhạc, sẽ đưa con câo ra khỏi hang Điều

đó nói lín triết lý giản dị của tình bạn, tình bạn sẽ thấy thật rõ răng bằng trâi tim củamình, câi chủ yếu mă mắt không thể thấy, tai không thể nghe

4 Trong văn bản Nếu cậu muốn có một người bạn, nhiều lời đối thoại của nhđn vậtlặp lại chẳng hạn: "cảm hóa nghĩa lă gì", "cảm hóa mình đi" Những lời thoại đượclặp lại trong văn bản năy lă:

Mình đi tìm con người Hoăng tử bĩ nói - "cảm hóa" nghĩa lă gì

Không mình đi tìm bạn bỉ "Cảm hóa" nghĩa lă gì

Bạn lăm ơn "cảm hóa" mình đi

Nếu muốn có một người bạn, hêy "cảm hóa" mình đi

Tâc giả nhấn mạnh động từ "cảm hóa" rất nhiều lần trong đoạn văn với mục đíchnhấn mạnh sự kết nối yíu thương qua lại giữa hai nhđn vật, không có hăm nghĩa lẵng chủ vă kẻ phục tùng Đó lă một cđu chuyện đạo đức bao trùm cuốn tiểu thuyết.Tình cảm cần được trải nghiệm hơn lă dạy dỗ Chính hănh trình của hoăng tử nhỏ đêkhiến cậu khâm phâ được bản thđn cũng như thế giới xung quanh

Nhân vật "tớ" trong bài thể hiện thái độ :

Với các bạn bắt nạt: Nhân vật đưa ra những câu đừng bắt nạt tất cả mọi thứ như:đừng bắt nạt người lớn, trẻ con, đừng bắt nạt chó mèo, cái cây Vì bắt nạt là người rấtxấu, rất hôi Dù bị bắt nạt quen rồi nhưng vẫn không thích bị bắt nạt Sau cùng, nhânvật bày tỏ thái độ nếu đi bắt nạt người khác thì hãy đọc bài thơ này và đến gặp nhânvật ngay

Với các bạn bị bắt nạt: Nhân vật so sánh những bạn bị bắt nạt là những bạn nhút nhát,giống "thỏ non"

Câu 3:

Bài thơ nói chuyện bắt nạt mà vẫn ẩn chứa ý vị hài hước Hãy chỉ ra biểu hiện của ý

vị hài hước đó?

Gợi ý trả lời

Bài thơ nói chuyện bắt nạt mà vẫn ẩn chứa ý vị hài hước Ẩn chứa của ý vị hài hước

đó là: Nhân vật thử thách những ai bắt nạt người khác đọc bài thơ này và đến gặpmình Thể hiện thái độ, tính cách mạnh mẽ, muốn giúp đỡ, bảo vệ bạn bị nạt của nhânvật Đồng thời, nhân vật cũng đưa ra tình huống đã bị bắt nạt nhiều lần rồi nhưng vẫnkhông thích bị bắt nạt một cách vui vẻ, hài hước So sánh việc bị bắt nạt là "rất hôi",càng làm rõ thêm việc bắt nạt người khác là xấu xa, không đẹp đẽ

Mỗi chúng ta có thể từng bị bắt nạt hoặc từng bắt nạt người khác Thái độ và cách xử

lý của em trong các tình huống đó là:

Bị bắt nạt: Em nói với ông bà, bố mẹ hoặc thầy cô giáo để người lớn nói chuyện, tìmcách giải quyết, giúp đỡ cho em

Bắt nạt người khác: Em đã được bố mẹ giải thích, khuyên nhủ và góp ý để em sửa sailần sau không lặp lại tính xấu đó nữa

Khi đọc xong bài thơ, em thấy mình cần phải mạnh dạn hơn nữa để bảo vệ các bạn bịbắt nạt, nói chuyện với người lớn để được giúp đỡ Cần học tập, vui chơi tích cực đểtránh xa những thói hư, tật xấu

VIẾNG VIỆT

T

VI T BÀI VĂN K L I M T TR I NGHI M C A EM ẾNG VIỆT Ể LẠI MỘT TRẢI NGHIỆM CỦA EM ẠN ỘT NGƯỜI BẠN ẢN ỆT ỦA TỪ

Đề bài:

Trong văn bản Bài học đường đời đầu tiên, nhân vật Dế Mèn đã kể lại một trảinghiệm đáng nhớ của mình Trước cái chết của Dế Choắt do trò đùa ngỗ nghịch củamình gây ra, Dế Mèn đã hối hận, rút ra bài học đường đời đầu tiên Còn em, em sẵnsàng kể về một trải nghiệm của bản thân không?

Yêu cầu đối với bài văn kể lại một trải nghiệm

- Được kể từ người kể chuyện ngôi thứ nhất - xưng “tôi”

- Giới thiệu được trải nghiệm đáng nhớ

- Tập trung vào sự việc đã xảy ra

- Thể hiện được cảm xúc của người viết trước sự việc được kể

Bài tham khảo

4 năm trước, tôi đã có một trải nghiệm khó quên Đó là một chiều thứ Sáu, và tôiđang giúp mẹ mình làm việc nhà Khi tôi đang phơi quần áo ở ban công, một số quần

áo bị thổi bay sang nhà hàng xóm Vì vậy tôi quyết định sử dụng một ống dài để lấylại chúng Tuy nhiên, chúng lại ở quá xa! Tôi cố mãi nhưng vẫn không thành công

Và đột nhiên, tôi bị trượt chân và ngã xuống sân thượng Tôi cảm thấy đau toàn thân.Tôi thậm chí còn không thể thở được Tôi nhớ đã người tôi bị phủ đầy bụi, và xungquanh là những mảnh gỗ vụn và ván ép Ngay lập tức, gia đình tôi chạy đến chỗ tôi

Họ giúp tôi ngồi dạy, và họ hoàn toàn bị sốc.Bố mẹ tôi nhanh chóng đưa tôi đến bệnhviện May mắn thay, tôi không bị thương nặng Chỉ có một vài vết thương ở trên đầu,cánh tay và chân Sau tai nạn này, tôi cố cẩn thận hơn khi làm bất cứ việc gì, và luônđồng cảm với các diễn viên trong các bộ phim hành động Với tôi, không gì quý giáhơn mạng sống

NÓI VÀ NGHE

Kể lại một trải nghiệm của em

1 Trước khi nói

a Chuẩn bị nội dung nói

- Đọc lại nhiều lần bài viết

- Nắm chắc nội dung : một trải nghiệm vui vẻ, hạnh phúc vì gặp may

b Tập luyện

- Mục đích: có bài nói tốt, tự tin hơn

- Hình thức lập luyện:

+ Tập trình bày một mình trước gương

+ Tập trình bày trước nhóm bạn hoặc người thân và lắng nghe các ý kiến nhận xét,góp ý để hoàn thiện bài nói

2 Trình bày bài nói

Khi trình bày bài nói, em cần lưu ý:

- Tự tin và thoải mái Chú ý chào hỏi khi bắt đầu và cảm ơn khi kết thúc bài nói

- Bám sát mục đích chia sẻ trải nghiệm để thống nhất trong cách dùng từ ngữ xưng hô

và tập trung vào diễn biến câu chuyện

- Điều chỉnh giọng nói, tốc độ nói và sử dụng cử chỉ, điệu bộ phù hợp

Điều chỉnh giọng nói

và tốc độ nói Sử dụng cử chỉ, điệu bộ

hước, phù hợp với nội dung câu chuyện

Cao độ: cách lên giọng, xuống

giọng

Cử chỉ: giơ tay lên, đưa tay xuống, đặt tay lên ngực,

phù hợp với nội dung câu chuyện; không nên cử độngnhiều nhưng cũng không nên đứng bất động

Sắc thái biểu cảm: vui hay

buồn, sôi nổi hay suy tư,

Dáng người: đứng thẳng, không nghiêng hay lom

khom

* Bài nói mẫu tham khảo:

Kính chào thầy cô và các bạn Tôi tên là học sinh trường Sau đây tôixin kể lại một trải nghiệm đáng nhớ của bản thân mình:

Trong cuộc đời, chắc hẳn ai cũng đã gặp may không nhiều cũng ít, tôi cũng khôngngoại lệ Trong đó, có một lần tôi sẽ không thể nào quên vì đã may mắn được giúp

đỡ Đó là hồi tôi còn học lớp Ba

Lúc ấy, tôi chỉ là cậu bé tám chín tuổi nên vẫn còn ngây thơ, dại dột Tôi vẫn còn nhớ

rõ ngày hôm đó là thứ sáu, ngày mười ba Không mê tín nhưng nghe mọi người nóithì đó là ngày xui nhưng lại là ngày may mắn của tôi Hôm đó, mẹ cho tôi năm chụcngàn để mua sách Khác mọi lần, lần này tôi chỉ đi có một mình Vừa bước xuốngkhỏi thang cuốn, thay vì đi thẳng vào nhà sách tôi bỗng choáng ngợp với thiên đườngtrò chơi ở bên cạnh Với một đứa con nít tuổi tôi, trò chơi luôn là thứ hấp dẫn nhấttrên đời Không chần chừ, tôi cứ thẳng tiến đến khu trò chơi

Một thời gian trôi qua, trời cũng đã tối Tôi nhận ra là mình vẫn chưa mua sách nêntạm biệt khu trò chơi chạy vội sang nhà sách A! Cuốn sách cần tìm đây rồi Tôi háohức chạy đến chỗ cô thu ngân Chạy vọt lên bác nọ đã chờ xếp hàng tự nãy giờ Saukhi quét mã vạch, cô thu ngân đọc số tiền Cả người tôi sững sờ Lúc đó, tôi nghĩ:

“Không! Không phải! Mình chỉ tưởng tượng thôi!” Lại gần hơn một tí, tôi hỏi lại:

“Giá tiền bao nhiêu ạ?” Cô thu ngân nói lại giá tiền Giá như lúc nãy tôi không phítiền vào những trò vô bổ ấy thì có hay hơn không Nhưng hối hận cũng đã muộn, rõràng là tôi không thể trả tiền mua sách Chẳng lẽ, mất cả buổi chiều lại về nhà nói với

mẹ là tôi không đủ tiền mua sách? Chứng kiến cảnh tượng đó, người đàn ông lúc nãythò tay vào túi rút ra tờ 50.000 đồng thả nhẹ xuống đất Sau đó, bác cúi xuống, nhặt

tờ tiền lên, vỗ nhẹ vai tôi và nói: “Cháu ơi, cháu làm rơi tiền này!”

Lúc đó, tôi cũng đã hiểu hết mọi chuyện Thật tình là tôi không ngửa tay xin bố thí,nhưng rõ ràng tôi rất tôn trọng sự giúp đỡ trong tình huống trớ trêu này Tôi chẳngbiết làm gì ngoài việc cảm ơn bác Tôi thật sự xúc động vì qua cách ăn mặc giản dịcủa bác, tôi đoán bác không phải là một người giàu có Quả thật số tiền đó rất cần vớitôi vào lúc này.Tôi cầm cẩn thận tờ tiền đưa cho cô thu ngân Cô tính tiền rồi chosách và hóa đơn vào túi đưa cho tôi Ra cổng tôi nghĩ rằng nên trả lại tiền thừa chobác ấy nhưng khi quay lại thì bác ấy đã đi đâu mất Không phải tiền mình nên tôi đã

bỏ số tiền đó vào thùng từ thiện cạnh cửa ra vào Sau đó, tôi ra về Trên đường không

thể nào thôi nghĩ về câu chuyện lúc nãy Vì có cái đầu ham nghĩ nên nhiều câu hỏixuất hiện trong tôi Nếu không có số tiền giúp đỡ của bác ấy thì lúc bấy giờ tôi có thểyên tâm rảo bước về nhà không? Kinh tế gia đình bác ấy có khá không?

Dù đã ba năm trôi qua, tôi đã là cậu học trò lớp 6 nhưng vẫn không thể nào quênđược kỉ niệm ngày hôm đó Tôi vẫn ước mong có một ngày may mắn tình cờ đượcgặp lại người bác năm xưa để tôi nói lời cảm ơn và trả lại số tiền cho bác Cũng từtrải nghiệm này, tôi tự hứa với bản thân luôn phải biết ngoan ngoãn, nghe lời ông bàcha mẹ, làm nhiều điều tốt để tạo ra may mắn cho chính mình và những người xungquanh

Cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe Tôi rất vinh hạnh nếu được nghe chia sẻ củathầy cô và các bạn về kỉ niệm của mọi người

3 Sau khi nói

Trao đổi về bài nói theo một số gợi ý sau:

Trao đổi về bài nói với tinh thần xây

dựng và tôn trọng Có thể trao đổi một

số nội dung như:

+ Điều hấp dẫn, thú vị của câu chuyện

+ Những sự việc, chi tiết còn chưa rõ

trong bài nói

Lắng nghe, phản hồi những ý kiến củangười nghe với tinh thần cầu thị:

+ Tiếp thu những ý kiến góp ý mà emcho là xác đáng

+ Giải thích thêm về những sự việc, chitiết mà người nghe còn chưa rõ

c Chọn một nhân vật yêu thích Liệt kê một số chi tiết tiêu biểu được tác giả miêu tả

để khắc họa nhân vật đó (Hãy kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền thông tin nhưgợi ý.)

d Từ bảng đã hoàn thành, hãy nêu cảm nhận của em về nhân vật

Gợi ý trả lời

Câu chuyện đồng thoại mà em yêu thích là Chú cá rô không nghe lời mẹ

a Người kể chuyện: ngôi thứ ba (người ở bên ngoài quan sát rồi kể lại câu chuyện)

b Những đặc điểm giúp em nhận ra Chú cá rô không nghe lời mẹ là truyện đồngthoại:

Truyện được sáng tác dành cho trẻ em

Truyện có nhân vật chính là chú cá rô con được nhân cách hóa như con người (suynghĩ, hành động, lời nói, xưng hô…) nhưng vẫn có những đặc tính riêng của loài cá(sống dưới nước, thích ăn mồi…)

Câu 2

Trong đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên, nhờ Dế Choắt, Dế Mèn đã rút ra đượcbài học cho mình Trong đoạn trích nếu cậu muốn có một người bạn…, cáo bày tỏnếu được kết bạn với hoàng tử bé, cuộc đời cáo sẽ như được chiếu sáng Hãy kể vềmột thay đổi tích cực của bản thân mà em có được nhờ tình bạn

Trong đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên, nhờ Dế Choắt, Dế Mèn đã rút ra đượcbài học cho mình Trong đoạn trích Nếu cậu muốn có một người bạn, cáo bày tỏ nếucậu muốn kết bạn với hoàng tử bé, cuộc đời cáo sẽ như được chiếu sáng Nhờ tìnhbạn, em cũng có được những thay đổi tích cực với bản thân mình Em cố gắng chămhọc, hòa đồng với mọi người, đoàn kết với bạn bè hơn, nhất là giúp đỡ các bạn yếuhơn mình để cùng nhau tiến bộ

1 Người kể chuyện, ngôi kể và nhân vật trong truyện đồng thoại:

- Người kể chuyện: ngôi thứ nhất (chú chó Bê-tô xưng “tôi”)

2 Lời đối thoại, cử chỉ, hành động của hai nhân vật Lai-ca và Bi-nô

Nghịch ngợm, sôi nổi: Nhai giày dép, nhai

xà phòng, nhảy chồm chồm trong giờ ăn

Điềm tĩnh, nhẹ nhàng, hành động thôngthái: Nhìn thấy nắng sau những cơn mưa,nghe mưa rơi xuống mái tôn, được sợ hãi,được cọ mình vào tấm chăn Bi-nô gợinhững điều quen thuộc

3 Cảm nhận, suy nghĩ của nhân vật “tôi” (Bê-tô) về hai người bạn

+ Khoảng cách không thể ngăn cản tình

bạn Kể cả khi hình ảnh người bạn trong

mắt không còn như cũ cũng không phải lí

do để không yêu

+ Đem lại cách nhìn đời mới mẻ, học đượcnhiều điều từ Bi-nô

+ Cảm thấy không còn xa lạ với Bi-nô, nhớ

về những điều thân thuộc, tự nhiên

4 Thông điệp về tình bạn mà em nhận được từ văn bản

- Mỗi người bạn trong cuộc đời sẽ đem lại những trải nghiệm khác nhau

============================================================= Yêu c u c n đ t ầu cần đạt: ầu cần đạt: ạt:

Nh n bi t và b ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ước c đ u nh n xét đ ầu cần đạt: ược một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân c nét đ c đáo c a bài th th hi n ột số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ủa nhân vật ơn và từ phức (từ ghép và từ' láy), hiểu được tác ể chuyện, lời nhân vật) và người kể chuyện ngôi thứ nhất ện đồng thoại (cốt truyện, nhân qua t ng , hình nh, bi n pháp tu t ; nêu đ ừ đơn và từ phức (từ ghép và từ' láy), hiểu được tác ữ ý nghĩ của nhân vật ản ện đồng thoại (cốt truyện, nhân ừ đơn và từ phức (từ ghép và từ' láy), hiểu được tác ược một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân c tác d ng c a các y u t ụng của việc sử dụng từ láy trong vấn bản ủa nhân vật ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ổi với bản thân.

t s và miêu t trong th ự khác biệt ự khác biệt ản ơn và từ phức (từ ghép và từ' láy), hiểu được tác

Nh n bi t đ ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ược một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ẩn dụ và hiểu được tác dụng của việc sử dụng ẩn dụ c n d và hi u đ ụng của việc sử dụng từ láy trong vấn bản ể chuyện, lời nhân vật) và người kể chuyện ngôi thứ nhất ược một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân c tác d ng c a vi c s d ng n d ụng của việc sử dụng từ láy trong vấn bản ủa nhân vật ện đồng thoại (cốt truyện, nhân ử chỉ, hành động ngôn ngữ ý nghĩ của nhân vật ụng của việc sử dụng từ láy trong vấn bản ẩn dụ và hiểu được tác dụng của việc sử dụng ẩn dụ ụng của việc sử dụng từ láy trong vấn bản.

Vi t đ ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ược một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân c đo n văn ghi l i c m xúc v m t bài th có yêu t t s và ạt: ạt: ản ề một bài thơ có yêu tố tự sự và ột số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ơn và từ phức (từ ghép và từ' láy), hiểu được tác ố yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ự khác biệt ự khác biệt.

mi u t ện đồng thoại (cốt truyện, nhân ản.

Trình bày đ ược một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân c ý ki n v m t v n đ trong đ i s ng ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ẻ hiện qua hinh dáng, ột số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ất ề một bài thơ có yêu tố tự sự và ố yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân

Nhân ái, yêu gia đình, yêu v đ p c a thiên nhiên và cu c s ng ẻ hiện qua hinh dáng, ẹp của thiên nhiên và cuộc sống ủa nhân vật ột số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ố yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân

Đ C ỌC

1 M t s đ c đi m c a th ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ốt truyện, nhân vật, ặc đồ vật được nhân cahcs ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ủa loài vật hoặc ơn và từ phức

M i bài th th $ ơn và từ phức ười gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc ng đ ược nhân cahcs c sáng tác theo m t th th nh t đ nh v i nh ng ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ơn và từ phức ất định: có mở đầu, diễn biến, kết thúc ịnh: có mở đầu, diễn biến, kết thúc ới nhau vẻ nghĩa được gọi là từ ghép Những từ ữ văn:

đ c đi m riêng v s ti ng trong m i dòng, s dòng trong m i b i, ặc đồ vật được nhân cahcs ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ề những gì minh chứng kiến hoặc ốt truyện, nhân vật, $ ốt truyện, nhân vật, $ ảnh diễn ra các sự việc

Ngôn ng th cô đ ng giàu nh c đi u và hình nh s d ng nhi u bi n ữ văn: ơn và từ phức ọc kể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ại: ện và truyện đồng thoại: ảnh diễn ra các sự việc ử chỉ, hành động, ngôn ngữ, cảm xúc, suy ụng nhiều biện ề những gì minh chứng kiến hoặc ện và truyện đồng thoại: pháp t t (so sánh, n d , đi p ng , ) ụng nhiều biện ừa mang những đặc tính vốn có của loài vật hoặc ắp xếp ụng nhiều biện ện và truyện đồng thoại: ữ văn:

N i dung ch y u c a th là tinh c m c m xúc c a nhà th tr ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ủa loài vật hoặc ủa loài vật hoặc ơn và từ phức ảnh diễn ra các sự việc ảnh diễn ra các sự việc ủa loài vật hoặc ơn và từ phức ưới nhau vẻ nghĩa được gọi là từ ghép Những từ c cu c ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật,

s ng Th có th có y u t t s (k l i m t s vi c, câu chuy n) và mi u ốt truyện, nhân vật, ơn và từ phức ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ổ tự sự (kể lại một sự việc, câu chuyện) và miệu ự việc ự việc ể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ại: ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ự việc ện và truyện đồng thoại: ện và truyện đồng thoại: ện và truyện đồng thoại:

t (tái hi n nh ng đ c đi m n i b t c a đ i t ảnh diễn ra các sự việc ện và truyện đồng thoại: ữ văn: ặc đồ vật được nhân cahcs ề những gì minh chứng kiến hoặc ổ tự sự (kể lại một sự việc, câu chuyện) và miệu ật, ủa loài vật hoặc ốt truyện, nhân vật, ược nhân cahcs ng) nh ng nh ng y u t ư ữ văn: ốt truyện, nhân vật,

ất định: có mở đầu, diễn biến, kết thúc ỉ có quan hệ với nhau vẻ âm (lặp lại ăm đầu, vằn hoặc ươn và từ phức ện và truyện đồng thoại: ề những gì minh chứng kiến hoặc ơn và từ phức ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ột câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, ỉ có quan hệ với nhau vẻ âm (lặp lại ăm đầu, vằn hoặc ảnh diễn ra các sự việc ảnh diễn ra các sự việc

g i c m cho s di n đ t ợc nhân cahcs ảnh diễn ra các sự việc ự việc ễn ra các sự việc ại:

CHUY N C TÍCH V LOÀI NG ỆT Ổ TÍCH VỀ LOÀI NGƯỜI Ề LOÀI NGƯỜI ƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN I

============================================================= TRƯỚC KHI ĐỌC

Câu 1

Nêu tên một truyện kể về nguồn gốc loài người trong kho tàng văn học dân gian ViệtNam hoặc văn học nước ngoài mà em biết Trong truyện kể đó, sự ra đời của loàingười có gì kì lạ

Gợi ý trả lời

- Truyện kể về nguồn gốc loài người: Con Rồng cháu Tiên, Câu chuyện quả bầu mẹcủa người Khơ mú, Câu chuyện về trăm trứng của người Mường, Thần thoại Nữ Oacủa Trung Quốc…

- Trong các truyện kể đó, sự ra đời của con người có nét kì lạ là:

Con Rồng cháu Tiên: người Việt Nam được sinh ra từ học trăm trứng, có cha mẹ làhai vị thần

Câu chuyện quả bầu mẹ: con người được sinh ra từ một quả bầu lớn, tất cả đều là anh

Thăm con mắt mẹ cay cay

Giọt thương ướt áo, giọt say ngóng chờ

Giọt gầy không gió bơ vơGiọt hao mòn đợi thẫn thờ hàng câyGiọt quệt tay áo trắng mâyGiọt rơi hụt hẫng rớt đầy hoàng hôn…

(trích Thăm con - Nguyễn Tấn On)

Bầm ơi, sớm sớm chiều chiềuThương con, bầm chớ lo nhiều bầm nghe!

Con đi trăm núi ngàn kheChưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầmCon đi đánh giặc mười nămChưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi

(trích Bầm ơi - Tố Hữu)

Bà ơi cháu rất yêu bà

Đi đâu bà cũng mua quà về choHôm qua có chiếc bánh bò

Bà chia cho cháu phần to nhất nhàMỗi lần cháu chạy chơi xa

Hễ mẹ cháu đánh thì bà lại canCháu không nói bậy, nói càn

Bà xoa đầu cháu, khen: ngoan nhất đời…

(trích Làm nũng bà - Trần Trung Phương)

SAU KHI ĐỌC

1 Em hãy nêu những căn cứ để xác định Chuyện cổ tích về loài người là một bài thơ

2 Trong tưởng tượng của nhà thơ, thế giới đã biến đổi ra sao sau khi trẻ con ra đời?

3 Món quà tình cảm nào mà theo nhà thơ, chỉ có người mẹ mới đem đến được chotrẻ?

4 Bà đã kể cho trẻ nghe những câu chuyện gì? Hãy nêu nhũng điều bà muốn gửi gắmtrong những câu chuyện đó

5 Theo cách nhìn của nhà thơ, điều bố dành cho trẻ có gì khác so với điều bà và mẹdành cho trẻ

6 Trong khổ thơ cuối, em thấy hình ảnh trường lớp và thầy giáo hiện lên như thế nào

7 Nhan đề Chuyện cổ tích về loài người gợi lên cho em những suy nghĩ gì?

8 Câu chuyện về nguồn gốc của loài người qua lời thơ của tác giả Xuân Quỳnh có gìkhác so với những câu chuyện về nguồn gốc loài người mà em đã biết? Sự khác biệt

ấy có ý nghĩa như thế nào

Gợi ý trả lời

1 Chuyện cổ tích về loài người là một bài thơ, vì những lý do sau:

Bài thơ được viết theo thể thơ ngũ ngôn (năm chữ)

Bài thơ có sử dụng những biện pháp tu từ để làm nổi bật, ngôn ngữ cô động, ngắngọn, súc tích, dễ hiểu Bài thơ nói về cuộc sống trên trái đất khi mới có loài người và

sự thay đổi của trái đất từ khi có loài người ngày một tiến bộ, ngày một văn minhhơn

2 Trong tưởng tượng của nhà thơ, thế giới đã biến đổi khi trẻ con ra đời Qua bài thơ

ta cảm nhận được cuộc sống ở trên trái đất khi loài người lúc bấy giờ chỉ toàn là trẻcon Khi đó mọi thứ đều đang ở trong giai đoạn phôi thai, trẻ và sự sống chỉ mới bắtđầu Khi đó mọi thứ còn rất hoang sơ và trần trụi Và tất nhiên cũng không có màuxanh, không có dáng cây ngọn cỏ Rồi loài người dần dần tiến bộ văn minh hơn Đócũng chính là khi ánh mặt trời soi rọi khắp nơi trên trái đất và mang lại cuộc sống chomuôn loài Khi này loài người đã đông hơn Và trẻ em được nuôi dưỡng để lớn lênbằng tình yêu thương của mẹ, từ lời ru tuổi ấu ơ Cnon có mẹ, có bố, có gia đình vàngày càng phát triển Chính sự chăm sóc ấy đã làm cho trẻ em biết ngoan, biết nghĩ,biết mở rộng hiểu biết và khám phá thể giới xung quanh

3 Món quà tình cảm mà theo nhà thơ, chỉ có người mẹ mới đem đến được cho trẻ đó

là sự chăm sóc, yêu thương trẻ thơ để em bé có được một môi trường phát triển tốt (làtình yêu, lời ru, sự bế bồng chăm sóc)

4 Bà đã kể cho trẻ nghe những câu chuyện cổ: "chuyện con cóc, nàng tiên, chuyện cốTấm ở hiền, chuyện Lý Thông ở ác" Đó là những câu chuyện mà bà kể đến suốt đờicũng không bao giờ hết được Những điều mà bà muốn gửi gắm qua những câuchuyện cổ từ ngày xa ngày xưa đó là: Bà muốn giúp cho bé thơ hiểu biết hơn về lịch

sử cội nguồn, hướng đến cách sống ở hiền gặp lành, sống chân thành, tốt bụng,hướng ước mơ và khát vọng cao đẹp trong cuộc sống của nhân dân Những câuchuyện đó, sẽ in sâu trong tâm trí các em, quyết định hình thành cảm xúc và lòngnhân ái của trẻ sau này

5 Theo cách nhìn của nhà thơ, điều bố dành cho trẻ có sự khác biệt so với điều bà và

mẹ dành cho trẻ Khi loài người dần dần tiến bộ văn minh hơn Đó cũng chính là khiánh mặt trời soi rọi khắp nơi trên trái đất và mang lại cuộc sống cho muôn loài Khinày loài người đã đông hơn Trẻ em ngoài được nuôi dưỡng để lớn lên bằng tình yêuthương của mẹ, từ lời ru tuổi ấu ơ, còn cần biết nghĩ, biết ngoan, biết mở rộng hiểubiết và khám phá thế giới xung quanh bằng sự dậy dỗ của bố Bố dậy con rộng là mặt

bể, dài là con đường đi, núi màu xanh và trái đất hình tròn

6 Trong khổ thơ cuối, hình ảnh trường lớp và thầy giáo hiện lên như một minhchưng cuộc sống này ngày một phát triển và đi lên Khi đó có tiếng nói, có chữ viết,

có nền giáo dục Và khi đó con người được học hành và gần hơn với văn minh Đó làviệc biết mở trường dạy trẻ em học biết đào tạo và dạy dỗ trẻ em Khi này thế giớiđược thay đổi hơn bằng việc có lớp, bàn, trường, cái ghế Đó là những biể tượng của

sự thay đổi kỳ diệu của cuộc sống này Trong sự phát triển ấy đã làm con người tavăn minh hơn

7 Nhan đề Chuyện cổ tích về loài người gợi lên cho em những suy nghĩ đây là mộtcâu chuyện lý giải được cuộc sống trên trái đất từ xưa đến nay

8 Câu chuyện về Nguồn gốc của loài người qua thơ của tác giả Xuân Quỳnh có sựkhác biệt với những câu chuyện về nguồn gốc của loài người mà em đã biết Đó

là cuộc sống của con người trên trái đất khi loài người mới xuất hiện Sau này khi loàingười ngày càng tiến bộ và văn minh hơn thì cuộc sống cũng có những thay đổi Mộtvấn đề tưởng chừng như phức tạp và khó khăn nhưng qua tài năng của Xuân Quỳnh

đã trở thành một bài học dễ hiểu Bài thơ có một thông điệp sâu sắc được chuyển tảichính là hay chăm sóc và yêu thương trẻ em Để em bé có được một tuổi thơ tốt đẹp

và hạnh phúc nhất

Vi t k t n i v i đ c ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ố yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ớc ọng tinh bạn, tôn trọng sự khác biệt.

Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) thể hiện cảm xúc của em về một đoạn thơ mà em yêuthích trong bài thơ Chuyện cổ tích về loài người

Gợi ý trả lời

Chuyện cổ tích về loài người không chỉ đơn giản là kể câu chuyện về lịch sử loàingười qua các giai đoạn khác nhau Qua đó người ta còn muốn nhắn nhủ một điềurằng hãy chăm sóc, yêu thương trẻ thơ để em bé có được một môi trường phát triểntốt

ta văn minh hơn

Mắt trẻ con sáng lắm

Nhưng chưa thấy gì đâu!

Mặt trời mới nhô cao

Cho trẻ con nhìn rõ

Màu xanh bắt đầu cỏ

Màu xanh bắt đầu cây

Cây cao bằng gang tay

Mặt trời mới nhô caoCho trẻ con nhìn rõ.

a Giải thích nghĩa của từ nhô

b Trong đoạn thơ trên, có thể dùng từ lên để thay thế cho từ nhô được không? Hãychỉ ra sự tinh tế của nhà thơ trong việc sử dụng từ nhô

Gợi ý trả lời

a Nhô có nghĩa là đưa phần đầu cho vượt hẳn lên phía trên hoặc ra phía trước, so vớinhững cái xung quanh

b

- Trong đoạn thơ có thể dùng từ lên để thay thế cho từ nhô, nhưng xét về ý nghĩa và

sự sáng tạo, tinh tế thì vẫn nên sử dụng từ nhô

- Sự tinh tế của nhà thơ trong việc sử dụng từ nhô: từ nhô giúp phác họa được hìnhảnh mặt trời xuất hiện một cách chậm rãi, từ khi mặt trời bắt đầu mọc - chỉ hiện ramột phần đầu nhỏ từ phía chân trời, sau đó mặt trời dần dần lên cao hơn, đến trên bầutrời mới ngừng lại Quá trình đó diễn ra chậm rãi, giúp ánh sáng dần dần sáng hơn,chiếu rọi trên mặt đất, đem đến ánh sáng cho trẻ em Ở đây, từ nhô đã tái hiện lại mộtcách tinh tế sự di chuyển lên cao từ từ của mặt trời

============================================================= Câu 2

Trong bài thơ có các từ như trụi trần, bế bồng Trong tiếng Việt cũng có các từ nhưtrần trụi, bồng bế Tìm thêm ở trong và ngoài văn bản những từ có thể đảo trật tự cácthành tố để có từ khác đồng nghĩa

Câu 4.

Nhà thơ đã sử dụng biện pháp tu từ gì trong câu thơ Những làn gió thơ ngây Nêu tácdụng của biện pháp tu từ ấy

Câu 5

Hãy ghi lại những câu thơ sử dụng biện pháp tu từ điệp ngữ và nêu tác dụng của việc

sử dụng biện pháp tu từ đó trong đoạn thơ từ Nhưng còn cần cần cho trẻ đến Từ bãisông cát vàng

Gợi ý trả lời

3 Những câu thơ có sử dụng biện pháp tu từ so sánh trong khổ hai của bài thơ:

Cây cao bằng gang tay

Lá có bằng sợi tóc

Cái hoa bằng cái cúc

Tiếng hót trong bằng nước

Tiếng hót cao bằng mây

Những làn gió thơ ngây

Truyền âm thanh đi khắp

Tác dụng của biện pháp tu từ so sánh đó trong việc thể hiện nội dung khổ thơ: Sosánh sự vật quen thuộc này với sự vật quen thuộc khác Mọi vật trên Trái đất qua conmặt của trẻ đều thân yêu, ngây thơ và đáng yêu, ẩn chứa trong đó tất cả màu sắc và

âm thanh của cuộc sống

4 Nhà thơ đã sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa trong câu thơ Những làn gió thơngây Tác giả vì làn gió thơ ngây như chính mỗi đứa trẻ Đó là sự trong lành, mát mẻcủa trời đất cũng giống như sự ngây thơ và đáng yêu của các em

5 Những câu thơ sử dụng biện pháp tu từ điệp ngữ trong đoạn thơ Nhưng còn cầncần cho trẻ đến Từ bãi sông cát vàng:

Từ cái bống cái bang

Từ cái hoa rất thơm

Trường hợp 1: Em xin phép mẹ được nán lại, chơi với bạn thêm một chút nữa Saukhi được mẹ đồng ý thì ở lại chơi với bạn Nếu không được sự đồng ý của mẹ thì trở

về nhà như lời mẹ dặn

Trường hợp 2: Tạm biệt bạn và trở về nhà theo lời mẹ dặn, dù vẫn còn rất muốn chơi

Vì em là đứa trẻ luôn vâng lời mẹ

SAU KHI ĐỌC

1 Đọc bài thơ Mây và sóng, ta như được nghe kể một câu chuyện Theo em, ai đang

kể chuyện với ai và kể về điều gì?

2 Qua lời trò chuyện của những người "trên mây" và "trong sóng", em thấy thế giớicủa họ hiện lên như thế nào?

3 Câu hỏi "Nhưng làm thế nào mình lên đó được ?", "Nhưng làm thế nào mình rangoài đó được" thể hiện tâm trạng gì của em bé

4 Vì sao em bé từ chố lời mời gọi của những người "trên mây" và "trong sóng"?

5 Em bé đã sáng tạo ra những trò chơi gì? Em cảm nhận được gì về tình cảm của mẹcon được thể hiện qua những trò chơi ấy?

6 Văn bản Mây và sóng có hình thức khác với văn bản Chuyện cổ tích về loài người(Số tiếng trong các dòng không bằng nhau, không vần) Vì sao nó vẫn được coi làvăn bản thơ?

3 Câu hỏi "Nhưng làm thế nào mình lên đó được ?", "Nhưng làm thế nào mình rangoài đó được" của em bé thể hiện sự ngây thơ, nhưng đó cũng là điều dễ hiểu, vì dùsao em bé vẫn chỉ là một em bé mà thôi Đó là sự thắc mắc, muốn tìm tòi và khámphá thế giới xung quanh mình Thiên nhiên bao la, rộng lớn đang mở ra trước mắt em

bé Được chơi với mây, với vầng trăng bạc, ngao du nơi này nơi nọ đối với em bé là

cả một niềm vui thích, rồi được chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà Hẳn rằng

em bé sẽ không bỏ lỡ nhữngcơ hội đó qua đi và hỏi "Nhưng làm thế nào mình lên đóđược ?", "Nhưng làm thế nào mình ra ngoài đó được"

4 Em bé đã từ chố lời mời gọi của những người "trên mây" và "trong sóng" Bởi em

là một đứa bé ngoan, lời từ chối của em thật ngây thơ, trong sáng đến mức khiến cho

họ phải mỉm cười, nhảy múa rồi lướt qua Chính mẹ em bé, tình yêu thương của mẹdành cho em đã trở thành sợi dây vô hình buộc chặt em bé ở lại, buộc chặt tâm trí emvới lòng mẹ Cũng chính vì điều đó mà những trò chơi sáng tạo của em bé thú vịchẳng kém trò chơi của những người sống trên mây và sóng

5 Em bé đã sáng tạo ra những trò chơi:

Con là mây và mẹ sẽ là trăng

Hai bàn tay con ôm lấy mẹ, và mái nhà ta sẽ là bầu trời xanh thẳm

Con là sóng và mẹ sẽ là bến bờ kì lạ,

Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ

Mây, trăng, sóng, bờ biển đều đã thể hiện lên trò chơi của em nhưng trong đó lại có

cả mẹ Ở đây, thiên nhiên rộng lớn, kì ảo, thơ mộng vẫn hiện lên Nó còn hiện lênđậm nét hơn nữa qua tình cảm của em bé với mẹ Em sẽ lấy đôi tay choàng lên người

mẹ Rồi sẽ lăn, lăn, lăn mãi cùng tiếng cười vỡ tan vào lòng mẹ Tình cảm ấy thật sâuđậm, thật thiết tha Và chắc chắn rằng nó sẽ kéo dài từ bình minh đến tối

Nổi bật hẳn lên trong phần hai cũng như là một điểm nhấn cho toàn bộ tác phẩmchính là câu thơ và không ai trên thế gian này biết mẹ con ta ở chốn nào Tại sao em

bé lại nói như vậy, đó là bởi em tin chắc rằng tình cảm giữa em và người mẹ sẽ ởkhắp mọi nơi, mọi chốn Tình cảm ấy sâu sắc đến mức không ai có thể hiểu hết được.Tình mẫu tử là thiêng liêng, bất diệt, hòa cả vào trong thiên nhiên bao la, thơ mộng

6 Văn bản Mây và sóng có hình thức khác với văn bản Chuyện cổ tích về loài người(Số tiếng trong các dòng không bằng nhau, không vần) Nhưng nó vẫn được coi làvăn bản thơ Bởi tác phẩm có ngôn ngữ cô đọng, giàu nhạc điệu và hình ảnh, sử dụngbiện pháp tu từ so sánh, "Mây và sóng" đã ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng sâu sắc

đồng thời thể hiện triết lý giản dị nhưng đúng đắn về hạnh phúc của cuộc đời: hạnhphúc đến từ những điều giản dị gần ngay bên chúng ta

Vi t k t n i v i đ c ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ết được một số yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ố yếu tó cúa truyện đồng thoại (cốt truyện, nhân ớc ọng tinh bạn, tôn trọng sự khác biệt.

Hãy tưởng tượng em đang là người đang trò chuyện với mây và sóng Viết đoạn văn(khoảng 5 - 7 câu) về cuộc trò chuyện ấy

Gợi ý trả lời

“Kìa ai đang gọi tôi trên mây cao

Kìa những ai đang gọi tôi dưới sóng rì rào…"

Tôi ngước mắt nhìn trời xanh, lắng nghe mây trên chín tầng cao vẫy gọi Mây ân cần

rủ tôi cùng du ngoạn giỡn với sớm vàng, và đùa cùng trăng bạc từ bình minh đến lúctrăng lên Mây thủ thỉ với tôi rằng

"Chúng ta vui chơi từ tinh mơ đến hết ngày,

Chúng ta giỡn với sớm vàng rồi lại đùa cùng trăng bạc"

Ngắm mây bay… rồi tôi nghe sóng reo, sóng hát Sóng như sứ giả của đại dương xavời đến với tôi Sóng reo rì rầm Sóng vẫy gọi chào mời tôi Tuổi thơ nào mà chẳngkhao khát, ước mơ? Sóng thủ thỉ cùng tôi về một cuộc viễn du: "Chúng ta ca hát sớmchiều, chúng ta đi mãi mãi"

TH C HÀNH TI NG VI T ỰC HÀNH TIẾNG VIỆT ẾNG VIỆT ỆT

Bi n pháp tu t ện đồng thoại (cốt truyện, nhân ừ đơn và từ phức (từ ghép và từ' láy), hiểu được tác

Câu 1

Trong bài thơ Mây và sóng, "mây" và "sóng" là những hình ảnh ẩn dụ Hai hình ảnh

ấy có thể làm cho em liên tưởng tới những đối tượng nào?

Câu 2

Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong hình ảnh "bình minh vàng", "vầng trăngbạc" và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó