Nâng cao năng lực quản lý của ban giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận 5, thành phố hồ chí minh

Một số giải pháp nâng cao năng lực quản lý cho đội ngũ Ban giám hiệu các trường tiểu học quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 3.2.1 Nâng cao nhận thức về chính trị và phẩm chất đạo đức nghề ngh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS.THÁI THỊ KIM OANH

NGHỆ AN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Cá nhân tôi xin cam đoan nội dung luận văn “Nâng cao năng lực quản lý của Ban

giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh” là công trình

nghiên cứu khoa học, độc lập của riêng bản thân tôi Các số liệu, dẫn chứng và kết quả nêu trong luận văn được sử dụng một cách trung thực, tài liệu tham khảo có nguồn gốc trích dẫn

rõ ràng và chưa từng công bố trong các công trình nghiên cứu khác

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung của luận văn này

Tác giả

Phùng Thị Thúy

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn TS Thái Thị Kim Oanh, là người trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian nghiên cứu và hoàn thành luận văn này Tôi xin chân thành cảm ơn sự góp ý chân thành của các thầy giáo, cô giáo trong Khoa, quý thầy, cô thỉnh giảng ở các Trường Đại học khác đã truyền đạt những kiến thức cơ bản và bổ ích trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu của chương trình cao học

Trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài của luận văn vừa qua, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình,sự đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành bản luận văn này

Qua đây, tôi cũng xin cảm ơn gia đình, những người thân, đồng nghiệp và bạn bè đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài

Một lần nữa, tôi xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận văn

Phùng Thị Thúy

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

4.2 Phạm vi nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp chung

5.2 Phương pháp thu thập dữ liệu

6 Kết cấu của đề tài

B NỘI DUNG

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ BAN GIÁM HIỆU CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài nghiên cứu

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của trường tiểu học

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của Ban giám hiệu các trường tiểu học

1.1.2.1 Khái niệm Ban giám hiệu

1.1.2.2 Vai trò của Ban giám hiệu

1.2 Năng lực quản lý của đội ngũ Ban giám hiệu các trường tiểu học

1.3 Nội dung quản lý của đội ngũ Ban giám hiệu các trường tiểu học

1.3.1 Xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển nhà trường 1.3.2 Quản lý tổ chức bộ máy, cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường

1.3.3 Quản lý học sinh

1.3.4 Quản lý hoạt động dạy học và giáo dục

1.3.5 Quản lý tài chính, tài sản nhà trường

1.3.6 Quản lý hành chính và hệ thống thông tin

1.3.7 Tổ chức kiểm tra, kiểm định chất lượng giáo dục

1.3.8 Thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà trường

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực quản lý của Ban giám hiệu trường tiểu học

1.4.1 Nhóm yếu tố khách quan:

1.4.2 Nhóm yế tố chủ quan:

1.5 Kinh nghiệm thực tiễn về nâng cao năng lực quản lý của Ban giám hiệu của một số địa phương và bài học kinh nghiệm cho Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 1.5.1 Kinh nghiệm thực tiễn về nâng cao năng lực quản lý của Ban giám hiệu các trường tiểu học tại huyện Phúc Thọ, TP Hà Nội

1.5.2 Kinh nghiệm thực tiễn về nâng cao năng lực quản lý của Ban giám hiệu tại Quận 8, TP Hồ Chí Minh

1.5.3 Bài học kinh nghiệm cho công tác nâng cao năng lực quản lý của Ban giám hiệu tại Quận 5, TP Hồ Chí Minh

Kết luận chương 1

Chương 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ CỦA BAN GIÁM HIỆU CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 5 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2.1 Khái quát chung về các trường tiểu học trên địa bàn quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

2.1.1 Khái quát chung về quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

2.1.2 Đặc điểm hoạt động của các trường tiểu học trên địa bàn quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

2.2 Thực trạng năng lực quản lý của Ban giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

2.2.1 Tình hình đội ngũ Ban giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

2.2.2 Thực trạng năng lực quản lý của Ban giám hiệu trường tiểu học tại quận

5, Thành phố Hồ Chí Minh

2.2.2.1 Năng lực chuyên môn của Ban giám hiệu trường tiểu học tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

2.2.2.2 Năng lực quản lý, tổ chức thực hiện kế hoạch

2.2.2.3 Năng lực nhận thức về chính trị và đạo đức của đội ngũ Ban giám hiệu nhà trường

2.2.2.4 Năng lực học hỏi và sáng tạo

2.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực quản lý của Ban giám hiệu trường tiểu học tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

2.3 Đánh giá thực trạng năng lực quản lý của của Ban giám hiệu trường tiểu học tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

2.3.1 Những điểm mạnh

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân

2.3.2.1 Hạn chế:

2.3.2.2 Nguyên nhân tồn tại hạn chế:

Kết luận chương 2

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NĂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ CHO BAN GIÁM HIỆU CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 5

3.1 Phương hướng nâng cao năng lực quản lý của Ban giám hiệu trường tiểu học tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh thời gian tới

3.1.1 Phương hướng nâng cao năng lực quản lý của Ban giám hiệu trường tiểu học tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

3.1.2 Mục tiêu nâng cao năng lực quản lý của Ban giám hiệu trường tiểu học tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

3.2 Một số giải pháp nâng cao năng lực quản lý cho đội ngũ Ban giám hiệu các trường tiểu học quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

3.2.1 Nâng cao nhận thức về chính trị và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp:

3.2.2Công tác tự bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, phát huy tính sáng tạo của Ban giám hiệu các trường

3.2.3 Nâng cao năng lực quản lý tài chính trong trường

3.2.4 Xây dụng tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của Ban giám hiệu các trường tiểu học:

2.2 Đối với Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh – Sở giáo dục và đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh

2.3 Đối với Ủy ban nhân dân Quận 5 – Phòng giáo dục và đào tạo Quận 5

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1: Hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến công tác quản lý trường Tiểu học

Bảng 2.1: Kết quả phát triển kinh tế quận 5 giai đoạn 2014-2018

Bảng 2.2 Thống kê trường và số lượng thành viên Ban giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn Quận 5 Thành phố Hồ Chí Minh (tính đến tháng 4/2019)

Bảng 2.3 Thống kê trình độ quản lý của Ban giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận 5

Bảng 2.4 Đánh giá năng lực chuyên môn của đội ngũ Ban giám hiệu nhà trường Bảng 2.5 Đánh giá năng lực quản lý tài chính của đội ngũ Ban giám hiệu nhà trường

Bảng 2.6 Đánh giá phẩm chất chính trị và đạo đức của đội ngũ Ban giám hiệu nhà trường

Bảng 2.7: Thống kê công tác đào tạo cho đội ngũ BGH các trường từ năm 2016 – 2018

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Công tác Giáo dục và đào tạo được xác định là quốc sách hàng đầu, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Với chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác quản lý và giảng dạy, trong những năm gần đây giáo dục nói chung và công tác quản lý giáo dục tiểu học nói riêng đã cơ bản đạt được những thành tựu nhất định

Hơn 30 năm đổi mới đất nước, công tác giáo dục và đào tạo của nước ta đã từng bước phát triển và đạt được những kết quả đáng khích lệ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh Tuy nhiên, công tác giáo dục và đào tạo vẫn chưa thực sự trở thành quốc sách hàng đầu, chưa thực

sự được quan tâm đúng mức, tình trạng thương mại hóa giáo dục ngày càng trở nên phổ biến, một số giáo viên, cán bộ trong ngành chưa thực sự gương mẫu, tình trạng chạy thành tích, gian lận trong thi cử vẫn còn, thậm chí có phần quy

mô và tinh vi hơn

Trong thời gian gần đây, số lượng trường tư thục, trường quốc tế đào tạo tại Việt Nam nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng được thành lập ngày càng nhiều, những cơ sở giáo dục này đã áp dụng sự tiên tiến của khoa học, kỹ thuật, cũng như phương pháp giáo dục nước ngoài để phục vụ công tác quản lý

và giảng dạy, vì thế thu hút sự quan tâm của phụ huynh cũng như các em học sinh, việc này đã gây ra một sức ép cạnh tranh lớn trong hoạt động giáo dục Đây có thể được xem là những thách thức tạo nên cạnh tranh đối với các trường công lập Điều đó đòi hỏi các trường công lập, nhất là với đội ngũ Ban Giám Hiệu nhà trường phải tự điều chỉnh, nâng cao công tác quản lý, sao cho chất lượng dạy và học, các điều kiện cơ sở vật chất của trường ngày một tốt hơn, tăng

cường sức cạnh tranh, từng bước khẳng định thương hiệu của các cơ sở giáo dục công lập

Trước tình hình trên, Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Giáo dục và đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, Ủy ban nhân dân Quận 5, Phòng Giáo dục và đào tạo Quận 5 đã có những chủ trương, kế hoạch kịp thời nhằm lãnh đạo công tác giáo dục tại thành phố nói chung và quận 5 nói riêng, đặc biệt là công tác giáo dục tiểu học, công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ Ban Giám Hiệu nhà trường trong bối cảnh mới

Bậc tiểu học được xác định là cấp học quan trọng, nơi định hình và đào tạo các em về tri thức, nhân cách Do đó, Đảng bộ Chính quyền quận 5 đã có những

kế hoạch, nghị quyết cụ thể về công tác giáo dục tiểu học trong giai đoạn hiện nay Để đạt được những yêu cầu nêu trên cần đòi hỏi một đội ngũ Ban giám hiệu các trường tiểu học có đầy đủ phẩm chất, năng lực cần thiết để lãnh đạo, chỉ đạo các hoạt động của trường, Ban giám hiệu có hoạt động tốt thì chất lượng dạy và học mới được nâng cao, công tác quản lý tài chính trường mới được đảm bảo Trong những năm gần đây, Ban giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận 5 đã có nhiều cố gắng, nỗ lực và đã đạt được một số kết quả nhất định trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy, công tác quản lý nhân sự; đặc biệt là việc áp dụng và thực hiện nghiêm Thông tư số 36/2017/TTBGDĐT ngày 28/12/2017 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo về Ban hành quy chế công khai đối với cơ sở giáo dục và đào tạo thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, thông

tư số 16/2017/ TTBGDĐT ngày 03/8/2018 về Quy định tài trợ cho các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, các quy định về thu học phí và thu khác do Ủy ban nhân quân Quận 5 ban hành cho từng năm học đã góp phần rất lớn vào việc đảm bảo các hoạt động của trường góp phần cho việc tạo niềm tin cho giáo viên, phụ huynh, xây dựng nhà trường ngày lớn mạnh Tuy nhiên, vẫn

còn một số hạn chế về năng lực quản lý dẫn tới những bất cập trong quá trình quản lý, điều hành

Chính vì thế, tôi lựa chọn đề tài: “Nâng cao năng lực quản lý của Ban

giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh”

làm đề tài luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý kinh tế nhằm góp phần vào việc nâng cao năng lực quản lý của đội ngũ Ban giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận 5, từ đó góp phần nâng cao chất lượng công tác quản lý thời

gian tới

2 Tình hình nghiên cứu

Giáo dục và đào tạo nói chung và việc nâng cao năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ phục vụ công tác giáo dục nói riêng là một vấn đề đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và đã có nhiều công trình nghiên cứu với nhiều hình thức khác nhau như luận văn, luận án, đề tài khoa học, bài báo, Cụ thể như sau: Nhóm các công trình nghiên cứu về công tác quản lý các hoạt động dạy và học, công tác tổ chức lớp:

Lê Thị Hạnh (2015) trong Luận văn thạc sĩ “Quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học Huyện Đông Anh – Thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”, luận văn đã tiếp cận vấn đề nghiên cứu dưới góc độ quản lý giáo dục

kết hợp với việc hệ thống hóa những lý luận về công tác quản lý, tác giả đã nêu lên thực trạng cũng như đề ra những giải pháp đối với hiệu trưởng các trường tiểu học huyện Đông Anh – Thành phố Hà Nội để khắc phục những hạn chế đang tồn tại [6]

Nguyễn Văn Phước (2010), luận văn thạc sĩ “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy hai buổi/ngày của hiệu trưởng các trường tiểu học trên địa bàn quận 3, thành phố Hồ Chí Minh”, trong đề tài tác giải đã tập trung nghiên cứu

trên cơ sở hệ thống các vấn đề lý luận liên quan, phân tích đánh giá thực trạng

quản lý hoạt động dạy của của hiệu trưởng các trường tiểu học trên địa bàn quận

3 thành phố Hồ Chí Minh từ đó đề xuất những biện pháp cụ thể, mang tính khả thi cao và phù hợp với điều kiện thực tiễn tại địa phương nghiên cứu [13]

Nhóm các công trình nghiên cứu về nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên:

Dương Hồng Minh (2011), Luận văn thạc sĩ “Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn hiện nay”, dưới góc độ tiếp cận năng lực

cá nhân của đội ngũ giáo viên tiểu học, luận văn đã nêu ra thực trạng, những ưu khuyết điểm còn tồn tại từ đó đề ra các giải pháp khắc phục những hạn chế còn tồn tại, cũng như phát triển đội ngũ giáo viên của tỉnh Lạng Sơn, đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn hiện nay [10]

Phan Văn Thiết (2012), Luận văn Thạc sĩ “Một số giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trong các trường tiểu học ở Huyện Kỳ Sơn, Tỉnh Nghệ An”, đề tài tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý, nguồn

cán bộ quản lý, các phẩm chất và yêu cầu cần có của cán bộ quản lý, phân tích thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trong các trường tiểu học ở Huyện

Kỳ Sơn, Tỉnh Nghệ An, đề ra các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ này trên cơ sở ý kiến cá nhân của tác giả [16]

Đặng Thị Kim Vân (2013), Luận văn thạc sĩ “Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học tỉnh Hưng Yên đáp ứng yêu cầu dạy học 2 buổi/ ngày”, đề tài

đã tập trung nghiên cứu hệ thống lý luận về việc xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học, phân tích thực trạng trên cơ sở thu thập dữ liệu thông qua khảo sát và nguồn tư liệu sẵn có từ đó đề xuất những giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ giáo viên nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển việc dạy học 2 buổi/ ngày của các trường tiểu học tỉnh Hưng Yên [18]

Nhóm công trình nghiên cứu về việc nâng cao năng lực của hiệu trưởng:

Trương Luân Phong (2006), Luận văn thạc sĩ “Một số giải pháp bồi dưỡng năng lực quản lý cho hiệu trưởng các trường tiểu học trên địa bàn huyện Đức Hòa – Long An”, nghiên cứu của tác giả được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu

thực trạng quản lý của hiệu trưởng các trường trên đia bàn huyện Đức Hòa – tỉnh Long An, đi sâu vào hướng phân tích năng lực quản lý của cá nhân hiệu trưởng, đặc biệt là trong suốt quá trình hoạch định kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo thực hiện, kiểm tra, đánh giá và hiệu chỉnh, trên cơ sở phân tích, so sánh các

số liệu đã thu thập, tác giả đã hệ thống một cách căn bản thực trạng của vấn đề nêu trên, những ưu, khuyết điểm đồng thời đề ra 7 nhóm giải pháp cụ thể để nâng cao năng lực, hiệu quả quản lý của hiệu trưởng [12]

Kiều Trọng Sỹ (2016), Luận văn thạc sỹ Khoa học giáo dục “Phát triển đội ngũ hiệu trưởng các trường tiểu học Huyện Phúc Thọ, Thành phố Hà Nội theo tiếp cận quản lý nguồn nhân lực”, tiếp cận vấn đề dưới góc độ quản lý nguồn

nhân lực, tác giả đã hệ thống cơ sở sở lý luận, khảo sát, đánh giá thực trạng quản

lý và phát triển đội ngũ hiệu trưởng trên địa bàn Huyện Phúc Thọ, Thành phố

Hà Nội, luận văn đã đánh giá năng lực hiệu trưởng trên cơ sở Thông tư số 14/2011/TTBGDDT ngày 08/4/2011 của Bộ giáo dục và đào tạo với 4 tiêu chuẩn và 18 tiêu chí dành cho hiệu trưởng kết hợp việc phân tích số liệu, tài liệu

đã khảo sát, tác giả đã đề xuất 5 nhóm giải pháp cụ thể để phát triển đội ngũ hiệu trưởng [15]

Đã có nhiều nghiên cứu về việc nâng cao năng lực cũng như giải pháp nâng cao năng lực quản lý của cán bộ quản lý trường học, hiệu trưởng các trường tiểu học dưới nhiều góc độ tiếp cận khác nhau Tuy nhiên, vẫn chưa có một nghiên cứu nào nghiên cứu một cách hệ thống về việc nâng cao năng lực quản lý của Ban giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là dưới góc độ quản lý kinh tế và khung năng lực quản lý Vì vậy, việc nghiên cứu, thực hiện đề tài này sẽ không bị trùng lắp; đồng thời đề tài có ý

nghĩa lý luận và thực tiễn lớn đối với việc phát triển Ban giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận 5, góp phần đáp ứng kịp yêu cầu đổi mới và phát triển

giáo dục – đào tạo của quận

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở các vấn đề lý luận về năng lực quản lý của Ban giám hiệu các trường tiểu học, mục đích của luận văn là tập trung phân tích, nghiên cứu để đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực quản lý cho Ban giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận 5, thành phố Hồ Chí Minh nhằm đáp ứng yêu cầu về

công tác quản lý nói chung và quản lý kinh tế nói riêng trong giai đoạn hiện nay 3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Trên cơ sở mục đích nghiên cứu, đề tài có 3 nhiệm vụ sau:

Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực quản lý của Ban giám hiệu trường tiểu học

Phân tích, đánh giá thực trạng năng lực quản lý của Ban giám hiệu trường tiểu học trên địa bàn quận 5, thành phố Hồ Chí Minh thời gian qua

Đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực quản lý cho Ban giám hiệu

các trường tiểu học trên địa bàn quận 5, thành phố Hồ Chí Minh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Năng lực quản lý của Ban giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận

5, thành phố Hồ Chí Minh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi về không gian: đề tài được thực hiện tại các trường tiểu học trên địa bàn Quận 5, TP HCM

Phạm vi về thời gian: nghiên cứu trong giai đoạn 2015 - 2018

Phạm vi về nội dung: năng lực quản lý của BGH các trường tiểu học được xem

xét dưới góc độ quản lý kinh tế bao gồm: năng lực chuyên môn, năng lực quản lý dưới góc độ kinh tế, năng lực nhận thức về chính trị và đạo đức, khả năng học hỏi và sáng tạo

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp chung

Luận văn sử dụng phương pháp tư duy hệ thống, phương pháp logic và lịch

sử, phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp đối chiếu và so sánh,

phương pháp mô tả, thống kê

5.2 Phương pháp thu thập dữ liệu

Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Số liệu thứ cấp được thu thập từ các công trình nghiên cứu có liên quan đã được công bố như giáo trình, sách tham khảo, chuyên khảo, các đề tài nghiên cứu khoa học, các luận án, luận văn thạc

sỹ, các báo cáo khoa học liên quan đến năng lực, hiệu quả hoạt động của Ban giám hiệu các trường tiểu học

Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Để thu tập dữ liệu sơ cấp, đề tài

sử sụng phương pháp điều tra khảo sát xã hội học thông qua mẫu câu hỏi đánh giá cho các đối tượng cần nghiên cứu thu thập

Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu: Luận văn sử dụng phần mềm Exel

để phân tích và xử lý số liệu Từ số liệu được xử lý là căn cứ cho luận văn đề xuất các giải pháp cho vấn đề nghiên cứu

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận

văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn nâng cao năng lực quản

lý của đội ngũ Ban giám hiệu các trường tiểu học

Chương 2: Thực trạng năng lực quản lý Ban giám hiệu các trường tiểu học trên đại bàn quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao năng lực quản lý Ban giám hiệu các trường tiểu học trên đại bàn quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

B NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ BAN GIÁM HIỆU CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

1.2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài nghiên cứu

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của trường tiểu học

Trường tiểu học: là trường học mà trẻ em được giáo dục tiểu học từ

khoảng 7 đến 12 tuổi, đến sau mẫu giáo, trường mầm non và trước khi tới trường trung học Cơ sở giáo dục của cấp tiểu học là cấp học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân Trường tiểu học có các lớp từ lớp 1 đến lớp 5 và có tư cách pháp nhân và con dấu riêng

Căn cứ vào Thông tư số 17/2018/TT-BGDĐT của Bộ giáo dục và đào tạo ngày 22 tháng 8 năm 2018, về quy định về kiểm định chất lượng giáo dục và công nhận đạt chuẩn quốc gia đối với trường tiểu học

Trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia là cơ sở đạt được các tiêu chuẩn quy định hiện hành

Trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 là trường đạt một số các tiêu chuẩn, tiêu chí được quy định để đảm bảo tổ chức các hoạt động giáo dục có chất lượng toàn diện phù hợp với mục tiêu giáo dục tiểu học

Trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 là trường đạt một số các tiêu chuẩn, tiêu chí được quy định để đảm bảo tổ chức các hoạt động giáo dục có chất lượng toàn diện mức độ cao hơn so với mức độ 1, tạo tiền đề tiếp cận với trình độ phát triển của trường tiểu học ở các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới

Trong thực tế còn có trường phổ thông có nhiều cấp học: Trường phổ thông

cơ sở là trường ghép giữa tiểu học và trung học cơ sở, có từ lớp 1 đến lớp 9;

Trường trung học cấp I, II, III là trường ghép giữa tiểu học và trung học, có từ lớp 1 đến lớp 12 Việc thống kê các trường có nhiều cấp học có quy định riêng Loại hình trường gồm có trường công lập, trường dân lập và trường tư thục:

Trường công lập là trường do Nhà nước thành lập, đầu tư xây dựng, bảo đảm kinh phí cho các nhiệm vụ chi thường xuyên

Trường dân lập là trường do cộng đồng dân cư ở cơ sở thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và bảo đảm kinh phí hoạt động

Trường tư thục là trường do các cá nhân thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở

vật chất và bảo đảm kinh phí hoạt động

Lớp học là một tổ chức của trường học gồm các học sinh học cùng học

một chương trình giáo dục hoặc nhiều chương trình giáo dục, do một giáo viên giảng dạy hoặc do nhiều giáo viên giảng dạy nhưng có sự quản lý trực tiếp của

một giáo viên chủ nhiệm Lớp học tiểu học bao gồm các lớp từ lớp 1 đến lớp 5 Phòng học là một địa điểm cụ thể, cấu trúc thành phòng học của trường

học, nơi học sinh thường xuyên đến ngồi theo từng lớp để nghe giáo viên giảng bài, không phân biệt số ca, số lớp hay số trường sử dụng

Phòng học kiên cố là phòng học của các nhà cao tầng hoặc 1 tầng mái bằng, thời gian sử dụng từ 50 năm trở lên

Phòng học bán kiên cố là phòng học của các nhà có chất lượng xây dựng

và thời gian sử dụng thấp hơn so với nhà kiên cố (trên 20 năm)

Phòng học tạm là phòng học của nhà đơn sơ; làm bằng tranh tre, nứa lá

hoặc tương tự

Giáo viên tiểu học là những người có trình độ, kiến thức theo quy định,

làm công tác giảng dạy, giáo dục trong trường tiểu học Giáo viên tiểu học là

những giáo viên có bằng tốt nghiệp từ trung cấp sư phạm trở lên; dạy các môn học từ lớp 1 đến lớp 5 theo chương trình của hệ thống giáo dục quốc dân do Bộ

Giáo dục và Đào tạo quy định

Học sinh tiểu học là những người đang theo học các lớp của trường tiểu học Học sinh tiểu học là học sinh từ lớp 1 đến lớp 5

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của Ban giám hiệu các trường tiểu học

1.1.2.1 Khái niệm Ban giám hiệu

Ban giám hiệu: Từ này dùng từ thời chống Pháp đến năm 1979 Theo Điều lệ

trường phổ thông (năm 1979) thì trong trường phổ thông không có Ban giám hiệu (hiệu: nhà trường) mà chỉ có Hiệu trưởng và người giúp việc cho Hiệu trưởng là Phó Hiệu trưởng

Kể từ khi có Luật giáo dục năm 2005 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành thì

từ này được dùng lại, Ban giám hiệu được hiểu là ban lãnh đạo nhà trường, do hiệu trưởng đứng đầu thực hiện nhiệm vụ quản lý giáo dục và quản lý hoạt động cũng như nhân sự trực thuộc trường đó.[20]

BGH không thực hiện chế độ lãnh đạo theo Ban (thiểu số phục tùng đa số, như các Ban chấp hành của các tổ chức, đoàn thể)

1.1.2.2 Vai trò của Ban giám hiệu

Tiểu học là cấp học nền tảng đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành, phát triển toàn diện nhân cách của con người, đặt nền tảng vững chắc cho giáo dục phổ thông và cho toàn bộ hệ thông giáo dục quốc dân

Trường Tiểu học là đơn vị cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam trực tiếp đảm nhiệm việc giáo dục từ lớp 1 đến lớp 5 cho trẻ em 6 đến 14 tuổi, nhằm hình thành ở học sinh cơ sở ban

đầu cho sự phát triển toàn diện nhân cách con người Việt Nam Xã Hội Chủ Nghĩa theo mục tiêu giáo dục Tiểu học Trường Tiểu học có tư cách pháp nhân

và con dấu riêng

Trường Tiểu học có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây :

• Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo chương trình giáo dục tiểu học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định ban hành

• Huy động trẻ em đúng độ tuổi vào lớp Một, vận động trẻ em bỏ học đến trường, thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục Tiểu học và tham gia xóa mù chữ trong phạm vi cộng đồng

• Phối hợp vơi gia đình người học, tổ chức và cá nhân trong cộng đồng thực hiện các hoạt động giáo dục

• Tổ chức cho giáo viên, nhân viên và học sinh tham gia các hoạt động xã hội trong phạm vi cộng đồng

• Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật Trường tiểu học là một loại hình tổ chức riêng biệt nhưng luôn phải tuân theo vai trò của nhà quản lý chung là Quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ giáo dục vận hành theo đường lối giáo dục của Đảng, thực hiện mục tiêu “ Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài”

Khái niệm trên cho thấy vai trò quản lý của các thành viên trong Ban Giám hiệu là vô cùng quan trọng, nó quyết định sự phát triển của nhà trường Ban giám hiệu có nhiệm vụ chỉ đạo cho các thành viên, tuỳ theo nhiệm

vụ được phân công, vạch ra đường lối kế hoạch cho những hành động cụ

thể Theo từ điển Tiếng Việt “Xây dựng là sự kiến tạo những yếu tố

mà trí tuệ sắp xếp trên cơ sở thực tiễn, lý luận hay thẩm mỹ thành một thể thống nhất” Nghĩa là trên cơ sở thực trạng của trường, Ban giám hiệu phải vạch được ra kế hoạch cụ thể để:

Chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục theo định hướng phát triển năng lực học sinh thông qua việc tăng cường các hoạt động thực hành vận dụng kiến thức

đã học vào thực tiễn, chú trọng giáo dục đạo đức lối sống, giá trị sống, rèn luyện

kĩ năng sống, giáo dục an toàn giao thông, giáo dục quyền và bổn phận của trẻ em từng bước nâng cao hiểu biết xã hội cho học sinh; điều chỉnh nội dung và yêu cầu các môn học và các hoạt động giáo dục một cách linh hoạt, đảm bảo tính vừa sức, phù hợp với đối tượng học sinh, thời gian thực tế và điều kiện dạy học của địa phương trên cơ sở chuẩn kiến thức, kỹ năng và định hướng phát triển năng lực học sinh; tăng cường đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, giáo dục theo hướng phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo, phát huy năng lực học sinh

Căn cứ nhiệm vụ năm học Ban giám hiệu chỉ đạo các tổ khối, lớp thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm và nhiệm vụ cụ thể theo từng nội dung phù hợp điều kiện, tình hình thực tế nhà trường đồng thời kiểm tra, giám sát chỉ đạo việc triển khai thực hiện Các khối, tổ xây dựng kế hoạch thực hiện phù hợp với tình hình thực tế, đưa ra các chỉ tiêu; giải pháp thực hiện đê ban giám hiệu duyệt vào đầu năm học

Đầu tư và quản lý trang thiết bị nhằm đáp ứng cho nhu cầu giảng dạy của giáo viên, nhu cầu học tập của học sinh Chỉ đạo giáo viên thực hiện đúng nhiệm

vụ năm học Đúng thời khóa biểu Đúng phân phối chương trình theo khối lớp Nghiên cứu kỹ chương trình các lớp, chỉ đạo đúng kế hoạch, phân công chuyên môn cho từng giáo viên sao cho phù hợp, giao chỉ tiêu thi đua cho các tổ, khối, lớp

Dự đủ số tiết theo quy định Duyệt Giáo án hàng tuần

Kiểm tra hồ sơ của giáo viên có nhận xét đánh giá xếp loại, chỉ đạo kiểm tra định kỳ đúng lịch, đúng quy chế Báo cáo đúng chất lượng, đúng thời gian

Kiểm tra chuyên đề 70%, HĐSPGV 30% tổng số giáo viên Triển khai đầy đủ các chuyên đề, các cuộc thi, cuộc giao lưu đối với giáo viên và học sinh

Giao nhiệm vụ cho tổ trưởng xây dựng kế hoạch và triển khai kế hoạch chuyên môn của tổ mình Chỉ đạo, hướng dẫn giáo viên đánh giá học sinh theo đúng Thông

tư số 22/TTBGDĐT, ngày 22/9/2016 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo về sửa đổi bổ sung một số điều quy định đánh giá học sinh tiểu học

Sinh hoạt chuyên môn toàn trường đúng lịch 1 lần/tháng Chỉ đạo các tổ chuyên môn sinh hoạt chuyên môn đúng lịch 2 lần/ tháng

Lập kế hoạch hoạt động trong giờ lên lớp, xây dựng quy chế chuyên môn, phê duyệt và kiểm tra hồ sơ của chuyên môn Xây dựng ngân hàng đề trong năm học

1.3 Năng lực quản lý của đội ngũ Ban giám hiệu các trường tiểu học

Quản lý ở trường tiểu học là cấp quản lý cơ sở Hiệu trưởng trực tiếp quản

lý đội ngũ giáo viên, học sinh và đại diện cho nhà trường vận động cộng đồng tham gia xây dựng nhà trường toàn diện Do đó người Hiệu trưởng phải có năng lực tổ chức quản lý nhân sự, tạo sự đồng thuận giữa các thành viên, khích lệ họ, xác định thiên hướng và nhu cầu cá nhân, gây ảnh hưởng, sử dụng quyền lực, làm việc theo nhóm, giải quyết xung đột…có như vậy mọi thành viên, mọi bộ phận trong nhà trường mới phát huy hết được những khả năng của mình để xây dựng và phát triển nhà trường

Để thực hiệt tốt nhiệm vụ và vai trò của mình Ban giám hiệu các trường tiểu học cần có các năng lực sau

• Năng lực hoạch định kế hoạch

Ban giám hiệu phải xây dựng các kế hoạch phát triển cơ sở cụ thê như: mục tiêu phát triển nhà trường theo mục tiêu phát triển ngành học, bậc học; Kế hoạch nâng cao chất lượng, chống lưu ban, bỏ học; kế hoạch giảng dạy và lên lớp, kế

hoạc giáo dục ngoài giờ; Kế hoạch xây dựng tập thể sư phạm làm việc trên tinh thần Kỷ cương – Tình thương – Trách nhiệm –sáng tạo; …

Kế hoạch của các trường tiểu học được xây dựng trên cơ sở những văn bản

để quản lý đó là các chủ trương, nghị quyết của Đảng và Nhà nước, nhiệm vụ của Bộ, Sở, Phòng giáo dục

• Năng lực tổ chức thực hiện kế hoạch

Ban giám hiệu nhà trường cần phải phân công công việc cho từng bộ phận, khối, lớp Có tư tưởng chiến lược thấu suốt toàn diện và quyết đoán, thường xuyên động viên, giáo dục tư tưởng cho các giáo viên, cán bộ công nhân viên nhà trường trong việc thực hiện theo kế hoạch đã đưa ra, tuân thủ quy định của Đảng và Nhà nước

• Năng lực quản lý nhân sự

Nắm vững đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển giáo dục; Có năng lực về quản lý, điều hành, quy tụ được cán bộ, giáo viên, nhân viên; Có khả năng quản lý tổ chức bộ máy, cán bộ, giáo viên, nhân viên; Có khả năng lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục, dạy học; phổ cập giáo dục; Có khả năng xây dựng nội quy, quy chế làm việc và tổ chức thực hiện;

• Năng lực ra quyết định

Ban giám hiệu cần có khả năng xác định những mục tiêu cần phải đạt và biết đề ra những giải pháp, phương án thích hợp để giải quyết vấn đề và thực hiện có hiệu quả những mục tiêu đã đề ra trong tình huống cụ thể, và tiêu chí khả năng lựa chọn được phương án tối ưu, dự đoán, dự báo tương đối chính xác những kết quả, hậu quả của quyết định nếu nó được thực thi Đưa ra quyết định đúng lúc kịp thời, có hiệu lực, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm trước tập thể, trước cấp trên

• Năng lực chỉ đạo chuyên môn

Đội ngũ Ban giám hiệu các trường tiểu học hầu hết có trình độ và nắm vững công tác chuyên môn, thường xuyên nâng cao trình độ bằng năng lực tự học, tự bồi dưỡng Đa số Hiệu trưởng nắm vững chương trình, phương pháp đặc trưng các môn học ở bậc tiểu học nên có được thuận lợi trong việc tổ chức các hoạt động dạy học của nhà trường

Năng lực kiểm tra đánh giá

Ban giám hiệu phải có năng lực kiểm tra việc thực hiện chương trình, kế hoạch tới từng giáo viên, có biện pháp xử lý kịp thời; xếp loại giáo viên; Thực hiện chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân viên, học sinh; tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường

Năng lực nhận thức về chính trị và đạo đức nghề nghiệp

Sự nghiệp giáo dục ở nước ta được Đảng và Nhà nước xác định là: “Quốc sách hàng đầu” Trong Luật giáo dục năm 2005 đã nêu: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa

xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

Thấm nhuần và quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng và vai trò người thầy giáo: “Không có thầy thì không có giáo dục…không có giáo dục, không có cán bộ thì không nói gì đến kinh tế văn hóa”; trong những năm qua Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động các cuộc vận động, điển hình là cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức,

tự học và sáng tạo” với mục đích tạo sự mạnh mẽ trong đội ngũ nhà giáo và trong cán bộ quản lý giáo dục về ý thức tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, đạo đức nghề nghiệp, thường xuyên tự nghiên cứu, học tập nâng cao trình độ chính trị, trình độ chuyên môn nghiệp vụ và sáng tạo trong các hoạt động giáo dục

Mỗi người cán bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường phải tự rèn luyện cho mình phẩm chất chính trị và đạo đức cách mạng của giai cấp công nhân: Phẩm chất chính trị đó là sự trung thành tuyệt đối với lý tưởng chủ nghĩa MácLênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, quan điểm của Đảng;

Phẩm chất đó còn thể hiện ở sự nhạy cảm về tình hình chính trị, sắc sảo trong sự phân tích khoa học đối với những hiện tượng chính trị xã hội mới xuất hiện trong đời sống hàng ngày ở trong nước và trên thế giới, để có khả năng định hướng đúng cho mình trong mọi tình huống phức tạp của cuộc đấu tranh trên mặt trận giáo dục tư tưởng và lý luận hiện nay

Phẩm chất chính trị đúng đắn ở người giáo viên là “cái gốc cơ bản” để hoàn thành nhiệm vụ giáo dục được giao trong bất kỳ tình huống khó khăn nào

Cùng với phẩm chất chính trị người giáo viên còn phải có đạo đức cách mạng trong sáng Đạo đức cách mạng của người giáo viên thể hiện trên lĩnh vực giáo dục hàng ngày, đó là sự say mê với công việc giảng dạy, nghiên cứu; là trung thành với khoa học; là lao động sáng tạo và không biết mệt mỏi cho sự nghiệp giáo dục của Đảng; là lấy tự phê bình và phê bình để phát huy ngày càng cao những ưu điểm và sửa chữa những khuyết điểm; là khiêm tốn, thật thà, trung thực, giản dị nhưng thể hiện đầy đủ phong cách mô phạm của một người thầy, là

sự tôn trọng, quý mến học sinh của mình, là đức tính cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư như Bác Hồ đã dạy

Yêu Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, vì lợi ích dân tộc, vì hạnh phúc nhân dân, trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam;

Tổ chức thực hiện các biện pháp phòng, chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí; thực hành tiết kiệm

Gương mẫu chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước; quy định của ngành, của địa phương và của nhà trường;

Tích cực tham gia các hoạt động chính trị xã hội, thực hiện đầy đủ nghĩa

vụ công dân;

Giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo; trung thực, tận tâm với nghề nghiệp và có trách nhiệm trong quản lý nhà trường;

Không lợi dụng chứ c quyền vì mu ̣c đích vu ̣ lợi;

Hoàn thành nhiê ̣m vu ̣ đươ ̣c giao và tạo điều kiện cho cán bộ, giáo viên, nhân viên thực hiện và hoàn thành nhiệm vụ; chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của nhà trường;

Được tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh và cộng đồng tín nhiệm; là tấm gương trong tập thể sư phạm nhà trường

Khả năng học hỏi và sáng tạo

Trước hết là về kỹ năng Đó là khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế để đạt được kết qủa cao, có thể giải nghĩa đơn giản là biết làm việc

Nó đòi hỏi nhà quản lý phải có kỹ năng về chuyên môn nghiệp vụ, nắm bắt được, thực hiện được các hoạt động của quản lý

Sau đó là kỹ năng làm việc với nhiều người mà trước tiên là phải hiểu người khác tạo ra sự nhạy cảm trong việc tiếp cận với người khác, giành quyền lực và gây ảnh hưởng để mọi người nghe, tin và làm việc với mình

Nhà quản lý còn cần xây dựng kỹ năng đàm phán, giao tiếp giải quyết các xung đột và xây dựng phát triển nhóm làm việc Tóm lại đòi hỏi họ phải mẫn cảm , nhạy cảm

Kỹ năng của người lãnh đạo còn bao gồm cả khả năng nhận thức, có tầm nhìn sâu về hệ thống và môi trường, nhìn ra được những điểm mạnh, điểm yếu, nhìn ra cơ hội và thách thức với môi trường Do đó nhà quản lý cần có quan điểm phát triển và toàn diện

Ban giám hiệu cần phải học tập, bồi dưỡng và tự rèn luyện nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm; năng lực lãnh đạo và quản lý nhà trường;

Ban giám hiệu cần thấu đáo rằng quản lý hiệu nghiệm là kết quả của việc học hỏi lý luận và thực tiễn và áp dụng chúng vào tình huống cụ thể khiến chúng phù hợp với mỗi bối cảnh riêng

Tạo điều kiện và giúp đỡ cán bộ, giáo viên, nhân viên học tập, bồi dưỡng

và rèn luyện nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm

Đảm bảo được những yếu tố đó nhất định nhà quản lý sẽ xây dựng được cho mình năng lực cao, làm việc được trước mọi khó khăn, dẫn dụ được mọi người làm theo mình, đảm bảo được hiệu lực quản lý

1.3 Nội dung quản lý của đội ngũ Ban giám hiệu các trường tiểu học

Đây là một trong những hệ thống công cụ nhằm đánh giá hiệu lực hiệu quả

và năng lực quản lý của đội ngũ BGH các trường tiểu học trên địa bàn quận 5, thành phố Hồ Chí Minh Nó được cụ thể qua 08 nội dung

1.3.1 Xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển nhà trường

Dự báo được sự phát triển của nhà trường phục vụ cho việc xây dựng quy hoạch và kế hoạch phát triển nhà trường;

Xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch phát triển nhà trường toàn diện

và phù hợp;

Xây dựng và tổ chức thực hiện đầy đủ kế hoạch năm học

1.3.2 Quản lý tổ chức bộ máy, cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường

Thành lập, kiện toàn tổ chức bộ máy, bổ nhiệm các chức vụ quản lý theo quy định; quản lý hoạt động của tổ chức bộ máy nhà trường nhằm đảm bảo chất lượng giáo dục;

Sử dụng, đào tạo bồi dưỡng, đánh giá xếp loại, khen thưởng kỷ luật, thực hiện các chế độ chính sách đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên theo quy định;

Tổ chức hoạt động thi đua trong nhà trường; xây dựng đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường đủ phẩm chất và năng lực để thực hiện mục tiêu giáo dục

1.3.3 Quản lý học sinh

Tổ chức huy động trẻ em trong độ tuổi trên địa bàn đi học, thực hiện công tác phổ cập giáo dục tiểu học và phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi tại địa phương;

Tổ chức và quản lý học sinh theo quy định, có biện pháp để học sinh không bỏ học;

Thực hiện công tác thi đua, khen thưởng, kỷ luật đối với học sinh theo quy định;

Thực hiện đầy đủ các chế độ chính sách, bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của học sinh

1.3.4 Quản lý hoạt động dạy học và giáo dục

Quản lý việc thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục của toàn trường và từng khối lớp;

Tổ chức và chỉ đạo các hoạt động bồi dưỡng học sinh năng khiếu, giúp đỡ học sinh yếu kém; tổ chức giáo dục hoà nhập cho học sinh khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trong trường tiểu học theo quy định;

Tổ chức và chỉ đạo các hoạt động dạy học, giáo dục phù hợp đối tượng học sinh, đảm bảo chất lượng giáo dục toàn diện, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của giáo viên và học sinh;

Quản lý việc đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học sinh theo quy định; tổ chức kiểm tra và xác nhận hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh và trẻ em trên địa bàn

1.3.5 Quản lý tài chính, tài sản nhà trường

Huy động và sử dụng các nguồn tài chính phục vụ hoạt động dạy học và giáo dục của nhà trường đúng quy định của pháp luật, hiệu quả: trên cơ sở nguồn kinh phí hoạt động được cấp theo phân bổ ngân sách, Ban giám hiệu có trách nhiệm phải tổ chức họp, công khai minh bạch, và có phương án sử dụng hợp lý, thực hiện có trọng tâm, trọng điểm những nội dung, tránh việc chi đầu tư trang thiết bị không sát với nhu cầu thực tế tại đơn vị

Quản lý sử dụng tài sản đúng mục đích và theo quy định của pháp luật: Ban giám hiệu phải xây dựng quy trình cụ thể về việc quản lý sử dụng tài sản của nhà trường sao cho đúng mục đích, tránh việc thất thoát, lãng phí, sử dụng sai quy định

Tổ chức xây dựng, bảo quản, khai thác và sử dụng cơ sở vật chất và thiết

bị dạy học của nhà trường theo yêu cầu đảm bảo chất lượng giáo dục: lên kế hoạch sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị sao cho phù hợp với tình hình thực tiễn tại đơn vị

Công tác quản lý này thực hiện trên cơ sở lập kế hoạch, tổ chức thực hiện

và tiến hành kiểm tra giám sát đối với công tác quản lý tài chính, tài sản nhà trường

1.3.6 Quản lý hành chính và hệ thống thông tin

Xây dựng và tổ chức thực hiện các quy định về quản lý hành chính trong nhà trường;

Xây dựng và sử dụng hệ thống thông tin phục vụ hoạt động quản lý, hoạt động dạy học và giáo dục của nhà trường;

Quản lý và sử dụng các loại hồ sơ, sổ sách theo đúng quy định;

Thực hiê ̣n chế đô ̣ thông tin, báo cáo kịp thời, đầy đủ theo quy định

1.3.7 Tổ chức kiểm tra, kiểm định chất lượng giáo dục

Tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng các hoạt động dạy học, giáo dục và quản lý của nhà trường theo quy định;

Chấp hành thanh tra giáo dục của các cấp quản lý;

Thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục theo quy định;

Sử dụng các kết quả kiểm tra, thanh tra, kiểm định chất lượng giáo dục đề

ra các giải pháp phát triển nhà trường

1.3.8 Thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà trường

Xây dựng quy chế dân chủ trong nhà trường theo quy định;

Tổ chức thực hiện quy chế dân chủ cơ sở, tạo điều kiện cho các đoàn thể,

tổ chức xã hội trong nhà trường hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực quản lý của Ban giám hiệu trường tiểu học

1.4.1 Nhóm yếu tố khách quan:

- Chính sách tuyển dụng: Hiện nay công tác bố trí Ban giám hiệu vẫn căn

cứ theo lộ trình, quy hoạch và theo các tiêu chuẩn yêu cầu, việc làm này tuy phát huy hiệu quả, đấy mạnh sự phấn đấu trong cá nhân giáo viên trường, tuy nhiên

trong quá trình phát triển như hiện nay, cơ chế này có thể sẽ không thu hút được nhân tài, những người giỏi thực sự sẽ không hứng thú vì thời gian quy hoạch, bố trí thường rất lâu

- Hệ thống chính sách pháp luật của nhà nước: Hiện nay việc tổ chức thực hiện các hoạt động căn cứ theo các văn bản cụ thể như sau:

Bảng 1.1: Hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến công tác quản lý

Ban hành chuẩn quy định giáo viên tiểu học

07/VBHN-6 Bộ GD&ĐT

17/2018/TT-BGDĐT 22/8/2018

Quy định về kiểm định chất lượng giáo dục và công nhận

đạt chuẩn quốc gia đối với trường tiểu học

(Nguồn: tác giả tự tổng hợp)

Hệ thống văn bản áp dụng đã hỗ trợ rất nhiều trong quá trình thực hiện của Ban giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận 5 về các nội dung quản lý, góp phần hạn chế đến mức tối đa những sai sót có thể xảy ra

- Cơ cấu tổ chức

Các quyết định quản lý được thực hiện thông qua các bộ phận, đơn vị trong nhà trường Các bộ phận đó được xác định vị trí, chức năng, quyền hạn, trách nhiệm thông qua cơ cấu tổ chức

Vì thế tính ổn định, khoa học của cơ cấu tổ chức đảm bảo cho việc triển khai quyết định quản lý được nhanh đúng kế hoạch đặt ra Mặt khác thông qua

cơ cấu tổ chức quá trình truyền thông được thực hiện, tính hiệu quả của quá trình này gắn liền với cơ cấu tổ chức và gắn liền với hiệu lực quản lý

Nhóm yế tố chủ quan:

- Đội ngũ cán bộ viên chức

Mỗi cá nhân lại mong những yếu tố riêng và tạo nên sự đa dạng, phức tạp trong tập thể Vì thế việc quản lý của Ban giám hiệu cần tạo được cơ chế làm việc hợp lý, kỷ luật chặt chẽ và giám sát thi hành đảm bảo mỗi các nhân được đảm bảo bởi lợi ích và trách nhiệm riêng của mình sao cho trong công việc cá nhân đều phải hoàn thành trách nhiệm của mình

Làm được điều này trước tiên phải nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ viên chức, từ đó ý thức sẽ dẫn dắt hành động của họ Qua đó ta thấy kỹ năng làm việc, kỷ luật và trình độ nhận thức của họ ảnh hưởng rất lớn tới việc đảm bảo hiệu lực quản lý

- Cơ sở vật chất: Cơ sở vật chất cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến năng lực quản lý của đội ngũ BGH, việc hạ tầng cơ sở được đảm bảo cùng với việc áp dụng khoa học kỹ thuật sẽ góp phần đẩy mạnh hiệu quả quản lý và ngược lại, đồng thời cũng phải bố trí đội ngũ tương ứng về trình độ để bảo quản

và khai thác những hạ tầng cơ sở nêu trên một cách hợp lý, tránh lãng phí

1.5 Kinh nghiệm thực tiễn về nâng cao năng lực quản lý của Ban giám hiệu của một số địa phương và bài học kinh nghiệm cho Quận 5, Thành phố

Về mặt số lượng: Theo số liệu tại thời điểm nghiên cứu thì tổng số hiệu trưởng là 24 người Về số lượng như vậy là đủ theo yêu cầu 100% là Đảng viên

Về cơ cấu giới tính: 100% có trình độ Đại học; nam chiếm số ít; đa số là nữ chiếm 75%

Tỷ lệ hiệu trưởng phân theo độ tuổi: dưới 30 tuổi không có ai, đa số ở tuổi 40-50 Số trên 50 không nhiều Độ tuổi trên 40 cho thấy hiệu trưởng đã có đủ thời gian tích lũy kinh nghiệm chuyên môn và vốn sống Đây là những người có bản lĩnh, đã được thử thách, rèn luyện qua công tác

Về trình độ chuyên môn: 100% số HT có trình độ đại học Đây là trình độ trên chuẩn với cấp tiểu học nên rất thuận lợi trong quản lý trưởng tiểu học

1.5.2 Kinh nghiệm thực tiễn về nâng cao năng lực quản lý của Ban giám hiệu tại Quận 8, TP Hồ Chí Minh

Trong những năm qua, đội ngũ Ban giám hiệu và giáo viên trên địa bàn quận 8 phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng với cơ cấu ngày càng hợp lý Ban Giám hiệu các trường tiểu học trên địa bàn quận rất coi trọng sứ mạng của người thầy, chỉ đạo gắn kết chặt chẽ giữa dạy và học với kiểm tra đánh giá, nhằm điều chỉnh nâng cao chất lượng dạy học Nêu cao vai trò của tổ chuyên môn trong sinh hoạt tổ…

Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện GDĐT, đội ngũ này còn “bất cập về chất lượng, số lượng và cơ cấu; một bộ phận chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục; thiếu tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức nghề nghiệp chưa đáp ứng được nhu cầu của đất nước trong giai đoạn phát triển mới” Vì thế, đi đôi với đổi mới đào tạo cần phải đổi mới hoạt động bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý theo cách tiếp cận năng lực

Tư duy giáo dục chậm đổi mới, chưa theo kịp yêu cầu đổi mới hiện nay Một số nơi đang tiến hành đổi mới trường học, đổi mới cung cách quản lý nhưng còn nặng tính hình thức

1.5.3 Bài học kinh nghiệm cho công tác nâng cao năng lực quản lý của Ban giám hiệu tại Quận 5, TP Hồ Chí Minh

Trên cơ sở phân tích những ưu điểm và hạn chế từ các đơn vị, bài học kinh nghiệm cho công tác này tại quận 5, cụ thể như sau:

- Một là: cần quán triệt và thực hiện tốt việc rà soát, đánh giá nghiêm túc đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp để làm cơ sở cho việc

bố trí, sử dụng đội ngũ đáp ứng yêu cầu đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu và chuẩn về trình độ

- Hai là: Tăng cường các cuộc giao lưu, trao đổi kinh nghiệm quản lý Thực hiện tốt công tác quy hoạch cán bộ, mở rộng nguồn giới thiệu và đảm bảo những cán bộ được đưa vào quy hoạch đều được trải qua quá trình tập sự và đào tạo theo quy định

- Ba là: Xây dựng tiêu chuẩn quy hoạch và tiêu chuẩn bổ nhiệm rõ ràng, minh bạch Trong đó, chú trọng có các tiêu chí về tầm nhìn, tư duy khoa học và

kỹ năng lãnh đạo, quản lý

- Bốn là: Các tiêu chuẩn này cần được xây dựng một cách khoa học, linh hoạt, cụ thể và phù hợp với thực tiễn từng trường, từng cấp học, ngành học Hạn chế tối đa các tiêu chuẩn thuộc về cảm tính Đồng thời tránh máy móc trong việc lựa chọn, giới thiệu cán bộ quy hoạch Có cơ chế đột phá trong việc bố trí và sử dụng nguồn nhân lực trẻ, được đào tạo cơ bản để bổ nhiệm vào các chức vụ lãnh đạo, quản lý tại các trường học trên địa bàn quận Thực hiện việc xếp loại, đánh giá viên chức theo chuẩn nghề nghiệp với điều động, luân chuyển cán bộ quản

lý, giáo viên

- Năm là: Thực hiện tốt công tác thi đua khen thưởng; các chính sách đãi ngộ, thu hút nhân tài và sử dụng ngân sách một cách hợp lý cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên; các quy định hiện hành của Đảng

và Nhà nước về chế độ, chính sách đối với GDĐT

Kết luận chương 1

Ban giám hiệu có thể nói là như “đầu tàu” của mỗi nhà trường Vì vậy chất lượng, năng lực của Ban giám hiệu đóng vai trò quyết định đến chất lượng giáo dục mỗi nhà trường Để làm được điều này, mỗi cán bộ quản lý cần phải nêu cao

vai trò, trách nhiệm của mình đối với sự phát triển của nhà trường, không ngừng rèn luyện đạo đức chuyên môn

Bên cạnh đó việc đánh giá được những yếu tố tác động sẽ giúp rất nhiều cho Ban giám hiệu trong việc lượng giá tình hình cụ thể tại đơn vị, có đối sách phù hợp, phát huy được những ưu điểm, khắc phục được những hạn chế của tập thể đơn vị

Chương 1 của luận văn đã cơ bản nêu được những nội dung trong công tác quản lý của đội ngũ Ban giám hiệu các trường tiểu học, các nhân tố tác động, đây là cơ sở để xây dựng khung lý thuyết từ đó

Chương 2 THỰC TRẠNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ CỦA BAN GIÁM HIỆU CÁC

TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 5,

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 2.1 Khái quát chung về các trường tiểu học trên địa bàn quận 5,

Thành phố Hồ Chí Minh

2.1.1 Khái quát chung về quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

Điều kiện tự nhiên:

Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh có diện tích 4,27km2 Phía Đông giáp Quận 1 với tuyến đường Nguyễn Văn Cừ, phía Tây giáp Quận 6 với tuyến đường Nguyễn Thị Nhỏ và Ngô Nhân Tịnh, phía Nam tiếp giáp với Quận 8 dọc theo kênh Tàu Hủ, phía Bắc giáp Quận 10 và Quận 11 với tuyến đường Nguyễn Chí Thanh và Hùng Vương Giao thông thuận lợi với khu vực trung tâm thành phố, các quận, huyện và các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long nhờ trục đường thủy, đường bộ (thông qua tuyến đường Võ Văn Kiệt) Toàn địa bàn Quận có 15 phường, dân số hơn 182.000 người, trong đó người Hoa chiếu 35% Với vị trí thuận lợi, Quận 5 luôn là một trong những trung tâm thương mại và dịch vụ lớn của Thành phố Các trục đường chính Bắc - Nam, Đông - Tây của thành phố hầu như đi qua địa bàn quận

Về mặt kinh tế, xưa và nay, quận vẫn được xem là một trung tâm thương mại dịch vụ quan trọng của thành phố Từ các chợ đầu mối trên địa bàn quận hàng hóa các loại được bán buôn, bán lẻ tỏa đi khắp các vùng đất nước và các nước lân cận Là địa bàn có đông đồng bào Hoa cư trú, sinh sống từ khá sớm Trong quá trình định cư, cùng với người Việt, người Hoa Quận 5 đã có những đóng góp tích cực trong hai cuộc kháng chiến chống ngoại xâm bảo vệ độc lập