Quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả trên địa bàn quận 2, thành phố hồ chí minh

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài “Quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả trên địa bàn quận 2, thành phố Hồ Chí Minh” làm luận văn Thạc sĩ chuyên ngành

NGÔ ĐỨC THÀNH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG CÔNG TÁC CHỐNG BUÔN BÁN HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN

QUẬN 2, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGHỆ AN - 2019

NGÔ ĐỨC THÀNH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG CÔNG TÁC CHỐNG BUÔN BÁN HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN

QUẬN 2, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 8.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:

TS NGUYỄN HOÀI NAM

NGHỆ AN - 2019

Tôi xin cam đoan rằng luận văn: “Quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả trên địa bàn Quận 2, Thành phố Hồ Chí Minh” là do chính tôi thực hiện, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Nguyễn Hoài Nam Mọi số liệu trong luận văn là trung thực và chưa từng được sử dụng trong bất kỳ công trình khoa học nào

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2019

Học viên

Ngô Đức Thành

Tôi xin gửi lời chân thành cảm ơn đến Ban giám hiệu trường Đại học Vinh, Khoa Sau đại học, các thầy cô giáo, các học viên đã giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và tạo điều kiện cho tôi để hoàn thành bài luận văn này

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến giáo viên hướng dẫn TS Nguyễn Hoài Nam đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn Ủy ban nhân dân Quận 2 và các đơn vị trong Ban chỉ đạo 389 Quận 2 đã tạo điều kiện và nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình theo dõi, thu thập số liệu cho bài luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2019

Học viên

Ngô Đức Thành

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG CÔNG TÁC CHỐNG BUÔN BÁN HÀNG GIẢ 12

1.1 Một số khái niệm 12

1.1.1 Hàng giả 12

1.1.2 Sản xuất hàng giả 14

1.1.3 Buôn bán hàng giả 15

1.1.4 Quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả 16

1.2 Nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả 19

1.2.1 Nội dung quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả 19

1.2.2 Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả 22

1.3 Kinh nghiệm về quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả của một số địa phương và bài học cho Quận 2 thành phố Hồ Chí Minh 25 1.3.1 Kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giời 25

1.3.2 Kinh nghiệm của một số địa phương tại Việt Nam 31

1.3.3 Bài học cho chi cục quản lý thị trường Quận 2 thành phố Hồ Chí Minh 34

Kết luận chương 1 37

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG CÔNG TÁC ĐẤU TRANH CHỐNG BUÔN BÁN HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 2, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 38

2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Quận 2, thành phố Hồ Chí Minh tác động đến quản lý nhà nước trong công tác đấu tranh chống buôn bán hàng giả 38

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 38

2.1.4 Tác động của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đến quản lý nhà nước

trong phòng, chống buôn bán hàng giả 47

2.2 Thực trạng quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả trên địa bàn Quận 2 Thành phố Hồ Chí Minh 49

2.2.1 Lập kế hoạch quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả 49

2.2.2 Tổ chức thực hiện quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả 51

2.2.3 Thanh tra kiểm tra chống buôn bán hàng giả 55

2.3 Đánh giá chung quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả trên địa bàn Quận 2 Thành phố Hồ Chí Minh 62

2.3.1 Thành tựu 62

2.3.2 Hạn chế 64

2.3.3 Nguyên nhân 67

Kết luận chương 2 71

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC CHỐNG BUÔN BÁN HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 2, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 73

3.1 Mục tiêu, phương hướng trong công tác phòng chống buôn bán hàng giả trên địa bàn Quận 2, thành phố Hồ Chí Minh 73

3.1.1 Mục tiêu 73

3.1.2 Phương hướng 74

3.2 Một số giải pháp tăng cường công tác chống buôn bán hàng giả trên địa bàn Quận 2, thành phố Hồ Chí Minh 77

3.2.1 Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý 77

3.2.2 Nâng cao ý thức của người dân, doanh nghiệp trong công tác chống buôn bán hàng giả 79

3.2.3 Tăng cường kỷ luật trong công tác chống buôn bán hàng giả 83

Kết luận chương 3 89

KẾT LUẬN 90

TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

Bảng

Bảng 2.1 Thống kê số lượng loại hình sản xuất kinh doanh tại Quận 2 46 Bảng 2.2 Thống kê loại hình sản xuất kinh doanh phân theo địa bàn 47 Bảng 2.3 Thống kê tình hình vi phạm trên địa bàn Quận 2 53 Bảng 2.4 Tổng trị giá hàng vi phạm về hành vi hàng giả giai đoạn 2014 -2018 57 Bảng 2.5 Kết quả xử phạt các hành vi vi phạm giai đoạn 2014-2018 58 Bảng 2.6 Thống kê số lượng hàng hóa vi phạm giai đoạn 2014-2018 60

Biểu

Bảng 2.1 Thống kê số lượng loại hình sản xuất kinh doanh tại Quận 2 46 Bảng 2.2 Thống kê loại hình sản xuất kinh doanh phân theo địa bàn 47 Bảng 2.3 Thống kê tình hình vi phạm trên địa bàn Quận 2 53 Bảng 2.4 Tổng trị giá hàng vi phạm về hành vi hàng giả giai đoạn 2014 -2018 57 Bảng 2.5 Kết quả xử phạt các hành vi vi phạm giai đoạn 2014-2018 58 Bảng 2.6 Thống kê số lượng hàng hóa vi phạm giai đoạn 2014-2018 60

TT Từ viết tắt Từ đầy đủ

01 ABF Lực lượng Biên giới Australia

03 CBP Cục Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ

04 ESFTA Hiệp định Thương mại tự do giữa Liên

minh châu Âu EU và Singapore

06 IPR Cơ quan Hải quan giám sát việc thi hành

Luật Sở hữu trí tuệ

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Kinh tế thị trường và những đặc trưng của nó đã mở ra những điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, thúc đẩy các mối quan hệ ngoại giao, giao thương buôn bán giữa các quốc gia, các khu vực và các tỉnh trong nước với nhau Cơ chế kinh tế thị trường đã tạo điều kiện giúp Việt Nam nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng trong tiến trình hội nhập với các quốc gia trên khu vực và trên thế giới thúc đẩy nền kinh tế phát triển không ngừng, đời sống của nhân dân ngày càng được nâng cao Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu to lớn của nền kinh tế thị trường mang lại thì nạn buôn lậu, hàng giả, gian lận thương mại đang là mặt trái, mặt tiêu cực của nền kinh tế thị trường

Hiện nay, hàng giả đang là một trong những vấn đề nhức nhối của xã hội Hệ lụy tiêu cực mà nó mang lại không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, tài chính của người tiêu dùng mà còn làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng đến tính minh bạch của thị trường hàng hóa, giảm uy tín của các nhà sản xuất, kinh doanh chân chính Những vụ việc hàng giả, hàng nhái bị phát hiện, xử lý cho thấy, quy mô sản xuất và kinh doanh hàng giả có xu hướng gia tăng với tính chất và mức độ vi phạm ngày càng tinh vi, trắng trợn hơn Hiệp hội Chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu Việt Nam (VATAP) cho hay, hiện nay đã có tới trên 30 ngành hàng ở Việt Nam bị làm giả Hàng giả khá đa dạng về mẫu

mã, phong phú về chủng loại và linh hoạt về giá cả Chúng xuất hiện ở nhiều lĩnh vực, ngành hàng từ nông nghiệp đến công nghiệp, từ các sản phẩm uy tín trong nước cho đến những mặt hàng xa xỉ của các nhãn hiệu nổi tiếng trên thế giới Các sản phẩm bị làm giả phổ biến và nhanh nhất là mỹ phẩm, thực phẩm,

đồ uống, quần áo, thuốc chữa bệnh, vật tư nông nghiệp, thuốc bảo vệ thực vật, thiết bị vệ sinh…

Trên thị trường Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn nhiều đối tượng lợi

dụng sơ hở để vận chuyển, kinh doanh hàng giả, đặc biệt là trên địa bàn Quận 2 Thực trạng tại địa bàn quận 2 hiện tại có hơn 13.000 hộ kinh doanh cá thể, hơn 11.000 tổ chức doanh nghiệp đang hoạt động, có 03 trung tâm thương mại lớn như: Metro, Vincom Mega Mall, Pakson, cửa hàng hàng tiện lợi, tiện ích đang hoạt động và cảng Cát Lái là nơi trung chuyển hàng hóa từ tỉnh vào thành phố

Hồ Chí Minh bằng đường bộ và đường thủy nên tạo điều kiện thuận lợi cho các đối tượng lợi dụng sơ hở để vận chuyển, buôn bán hàng giả Tính riêng trên địa bàn Quận 2, từ năm 2014 đến hết năm 2018 đã kiểm tra xử lý 81 vụ hàng giả, tổng xử phạt thu nộp ngân sách là 566.000.000 đồng, tiêu hủy hàng hóa vi phạm như quần áo, mũ, nón, giày dép, đồng hồ, mắt kính, tem nhãn, bao bì… giả mạo nhãn hiệu có trị giá 405.500.000 đồng Từ con số trên cho thấy mặc dù lực lượng chống buôn bán hàng giả đã đạt được những kết quả nhất định nhưng vẫn còn chưa triệt để được vấn nạn buôn bán hàng giả trên địa bàn Quận 2

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài “Quản lý nhà nước

trong công tác chống buôn bán hàng giả trên địa bàn quận 2, thành phố Hồ Chí Minh” làm luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế

2 Tổng quan nghiên cứu

Hiện nay, có rất nhiều nghiên cứu liên quan đến vấn đề hàng giả, phòng chống hàng giả, có thể kế đến như:

Trương Văn Út (2014), Tội buôn bán hàng giả theo Luật Hình sự Việt

Nam (trên cơ sở số liệu của địa bàn thành phố Hồ Chí Minh)" Luận văn thạc sĩ

Luật học [25], Đề tài này là hoạt động điều tra, hoạt động tố tụng, hoạt động xét

xử gắn với hoạt động tư pháp Bên cạnh việc kế thừa nội dung nhất định về mặt

lý luận cũng như định hướng một số giải pháp chống buôn bán hàng giả Đề tài nghiên cứu nêu trên có những điểm không phù hợp do mục tiêu nghiên cứu chính của luận văn là hoạt động chống buôn bán hàng giả trên cơ sở quan hệ hành chính gắn với hoạt động kiểm tra hành chính của Chi cục Quản lý thị trường Thành phố Hồ Chí Minh; nội hàm của tội danh buôn bán hàng giả cũng

hẹp hơn khá nhiều so với vi phạm hành chính trong buôn bán hàng giả do gắn với yếu tố lỗi, quy mô, tính chất, trị giá, loại hàng hóa bị làm giả…

Chu Thị Thu Hương (2014), Đánh giá yếu tố xâm phạm quyền sở hữu trí

tuệ của hàng giả trong hoạt động của Quản lý thị trường, Luận văn thạc sĩ Luật

học [20] Nội dung nghiên cứu tập trung đánh giá yếu tố xâm phạm quyền trên quan điểm Luật Sở hữu trí tuệ - hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ Mặc dù đề tài có những nội dung liên quan đến công tác chống hàng giả của lực lượng Quản lý thị trường nhưng khung nghiên cứu của Đề tài là đánh giá yếu tố xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ - thực chất là việc xem xét có hay không vi phạm - là việc tiếp cận trên phương diện "kỹ thuật", các kỹ năng mang tính nghề nghiệp, trình độ chuyên môn chuyên sâu, vận dụng các quy định của pháp luật… để đưa

ra kết luận Đây là một thao tác, một bước nằm trong quy trình kiểm tra, xử lý vi phạm của Quản lý thị trường và được nghiên cứu theo hướng học thuật nhiều hơn là tác nghiệp thực tế Bên cạnh đó, phạm vi nghiên cứu của Luận văn đối với lực lượng Quản lý thị trường toàn quốc, mang tính vĩ mô; bản thân tác giả công tác trong lực lượng nhưng không tham gia hoạt động kiểm tra thực tế, Luận văn được thực hiện từ năm 2006 nên có rất nhiều điểm không phù hợp cả

về khung pháp lý cũng như điều kiện thực tế

Nguyễn Thanh Hiền (2012), Giải pháp đấu tranh phòng, chống buôn

bán hàng giả tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Thái Nguyên, Luận văn thạc

sĩ Quản lý kinh tế [18] Khung nghiên cứu của đề tài bao gồm 2 hoạt động là

"phòng" và "chống"; nội dung nghiên cứu tiếp cận khái niệm hàng giả bao gồm cả khái niệm hàng hóa xâm phạm quyền trong Luật sở hữu trí tuệ, đây là cách hiểu không phù hợp theo quan điểm nghiên cứu cá nhân cũng như theo quy định pháp luật hiện hành Luận văn cũng chưa làm rõ được nguồn gốc, bản chất của hàng giả làm cơ sở đánh giá tác hại của hàng giả, các yếu tố tác động từ đó đưa ra các biện pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh chống buôn bán hàng giả Phạm vi nghiên cứu gắn với hoạt động của Chi cục Quản lý thị

trường tỉnh Thái Nguyên có nhiều điểm khác biệt đặc biệt là cơ cấu tổ chức, nguồn nhân lực

Trần Thị Kim Nhung (2012), Quản lý nhà nước nhằm chống buôn bán

hàng giả trên địa bàn Hà Nội, Luận văn thạc sĩ kinh tế [24] Đề tài đưa ra cơ sở

lý luận về hàng giả; phân tích cụ thể các nguyên nhân của nạn hàng giả và tác hại của hàng giả đối với người tiêu dùng, doanh nghiệp, xã hội Đánh giá về hiệu lực của các văn bản Quản lý nhà nước chống buôn bán hàng giả trên địa bàn Hà Nội Đưa ra một số giải pháp nhằm hạn chế sản xuất và buôn bán hàng giả trên địa bàn thành phố Hà Nội

Trần Ngọc Việt (2001), Tội làm hàng giả, tội buôn bán hàng giả - Thực

trạng và giải pháp phòng chống”, Luận án tiến sĩ luật học [34] Luận án làm

sáng tỏ bản chất kinh tế, pháp lý của hành vi vi phạm tội hàng giả, buôn bán hàng giả - hành vi nguy hiểm cho xã hội; Các điều kiện, nguyên nhân phát sinh buôn bán hàng giả và phân tích các quy định của pháp luật có liên quan Trên cơ

sở đánh giá thực trạng, hạn chế của các quy định trong việc đấu tranh phòng chống tội sản xuất và buôn bán hàng giả, tác giả đưa ra những kiến nghị, biện pháp góp phần hoàn thiện pháp luật và đấu tranh chống có hiệu quả Tuy nhiên, luận án nghiên cứu hành vi cấu thành tội làm hàng giả tiếp cận dưới góc độ phạm tội trong quy định của bộ luật hình sự

Bộ Công thương (2010), Nghiên cứu các giải pháp phòng và đấu tranh

chống sản xuất và buôn bán hàng giả ở Việt Nam Đề tài tập trung nghiên cứu

thực trạng sản xuất và buôn bán hàng giả ở Việt Nam giai đoạn 2009 - 2010 [5]

Từ phân tích đó là cơ sở xây dựng các chương trình, dự án phòng và chống hàng giả của Bộ Công thương; hỗ trợ cho việc xây dựng Nghị định về chống hàng giả; hỗ trợ công tác chỉ đạo, lãnh đạo của Bộ Công thương, Cục quản lý thị trường và các cơ quan có liên quan

Nguyễn Văn Nghiên (2014), Hải quan Quảng Ninh đấu tranh chống buôn

lậu, hàng giả và gian lận thương mại qua biên giới, Tạp chí Cộng sản, Chuyên

đề tháng 9/2014 [23] Bài viết này đã phân tích được thực trang, hoạt động nhập khẩu hàng giả qua biên giới Quảng Ninh với hơn 120km đường bộ giáp với Trung Quốc; những thủ đoạn vi phạm, loại hàng giả phổ biến được nhập khẩu và biện pháp đấu tranh chống hàng giả được nhập khẩu của Hải quan Quảng Ninh; cung cấp những thông tin chuyên sâu về hàng giả được nhập khẩu qua kênh chính ngạch; tiểu ngạch và nhập lậu cũng như nêu ra một số bất cập trong cơ chế chính sách Tuy nhiên, bài viết chỉ nêu ra được việc đấu tranh chống hàng giả qua cửa khẩu chưa nêu được việc chống hàng giả như việc buôn bán, vận chuyển hàng giả tỉnh, bài viết cũng chưa nêu rõ được thực trạng tình hình kinh doanh buôn bán để đưa ra giải pháp đấu tranh trên địa bàn tỉnh, và hiện nay ngoài những phương thức vận chuyển nhập lậu, buôn bán lẻ, các đối tượng còn thực hiện việc buôn bán hàng giả qua mạng, từ các trang website bán lẻ hàng hóa, hoặc các trang xã hội như facebook, zalo…

Dương Quốc Cường (2014), Chống sản xuất, buôn bán hàng giả tại Chi

cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Giang thực trạng và giải pháp, Luận văn thạc sĩ

kinh tế [14] Luận văn đã hệ thống hóa và làm rõ thêm một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chống hàng giả và hiệu quả chống hàng giả Luận văn cũng đã phân tích, đánh giá thực trạng chống sản xuất, buôn bán hàng giả ở tỉnh Hà Giang

Vũ Minh Hải (2015), Chống sản xuất, buôn bán hàng giả tại Chi cục

Quản lý thị trường tỉnh Hải Dương, Luận văn thạc sĩ Quản lý kinh tế [17] Đề

tài đưa những giải pháp những tồn tại, vướng mắc phát sinh trong thực tế đấu tranh chống sản xuất, buôn bán hàng giả, đủ điều kiện để áp dụng trong điều kiện của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hải Dương

Nhìn chung, các nghiên cứu trên đều đưa ra những giải pháp phòng và đấu tranh chống sản xuất, kinh doanh hàng giả tại Việt Nam Tuy nhiên, các nghiên cứu đã nhiều năm trước Hiện nay thủ đoạn sản xuất, kinh doanh hàng giả của các đối tượng vi phạm tinh vi và nhiều thủ đoạn hơn, hơn nữa công nghệ thông tin nhanh chóng nên việc hàng thật xuất hiện trong vòng thời gian ngắn là

hàng giả, hàng nhái được rao bán tràn lan trên mạng hoặc bán trực tiếp tại các điểm bán hàng Hiện nay tình trạng hàng giả có bao bì, mẫu mã, thiết kế giống như hàng thật Tại Thành phố Hồ Chí Minh là đô thị sầm uất bậc nhất Việt Nam nên việc hàng giả được tiêu thụ là bình thường, hàng giả được sản xuất ngay tại Thành phố Hồ Chí Minh hoặc được sản xuất từ các tỉnh đưa vào Thành phố theo con đường bộ hoặc đường thủy, chính vì vậy các quận huyện ngoại thành là tuyến đường để vận chuyển hàng giả, trong đó có Quận 2 Quận 2 là quận trọng điểm của thành phố trong việc xuất nhập hàng hóa trong nước và nước ngoài thông qua cảng Cát Lái, là quận có diện tích rộng và giáp với tỉnh Đồng Nai, quận 9, quận 4, quận Thủ Đức nên việc vận chuyển hàng hóa trung chuyển qua Quận 2 để tiêu thụ, diện tích rộng và còn nhiều khu vực đất trống không có dân

cư hay kinh doanh nên khi lượng xe qua khu vực này cũng khó kiểm soát hơn, hơn nữa lực lượng chống hàng giả trên địa bàn Quận 2 chủ yếu làm giờ hành chính, ít khi làm việc xuyên đêm do lực lượng còn ít, không thay phiên nhau để trực canh bắt các đối tượng vận chuyển hay buôn bán hàng giả được Vì vậy, tác giả chọn đề tài Quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả trên địa bàn quận 2, thành phố Hồ Chí Minh là cần thiết và không trùng lặp với các công trình nghiên cứu đã công bố

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Xây dựng hệ thống các giải pháp cơ bản nhằm làm tốt công tác đấu tranh chống buôn bán hàng giả trên địa bàn Quận 2

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả

- Đánh giá thực trạng Quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả trên địa bàn quận 2, thành phố Hồ Chí Minh

- Đề xuất một số giải pháp tăng cường quản lý nhà nước nhằm chống

buôn bán hàng giả trên địa bàn quận 2, thành phố Hồ Chí Minh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý nhà nước trong công tác phòng chống buôn bán hàng giả

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Không gian: Quận 2, thành phố Hồ Chí Minh

- Thời gian: Số liệu thu thập trong thời gian 2014 đến hết năm 2018

- Nội dung: Quản lý nhà nước trong công tác phòng chống buôn bán hàng giả

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

Phép biện chứng duy vật thông qua các nguyên lý, được cụ thể hóa bằng các cặp phạm trù và quy luật cơ bản, thực hiện chức năng phương pháp luận chung nhất giúp con người đề ra những nguyên tắc tương ứng, định hướng hoạt động lý luận và thực tiễn của mình

Phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử được vận dụng xuyên suốt cả quá trình nghiên cứu từ việc hệ thống hóa cơ sở lý luận; đánh giá những nguyên nhân của tình trạng sản xuất và buôn bán hàng giả; phân tích thực trạng công tác đấu tranh chống hàng giả; xác định các nhân tố ảnh hưởng đến công tác đấu tranh chống buôn bán hàng giả; dự báo diễn biến tình hình buôn bán hàng giả và phân tích, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh chống hàng giả tại Quận 2 trong thời gian tới

Thông qua phương pháp duy vật biện chứng, hàng giả và buôn bán hàng giả, các biện pháp đấu tranh chống hàng giả được nhìn nhận như là một sự vật, hiện tượng trong trạng thái luôn phát triển và xem xét nó trong mối quan hệ với các sự vật và hiện tượng khác giúp làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn; hàng giả là một hiện hiện tượng có tính lịch sử, gắn liền với kinh tế hàng hóa, kinh tế thị trường và cạnh tranh không lành mạnh

Tuy nhiên, phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử khi xem xét vấn đề chống buôn bán hàng giả chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng kết hợp với các phương pháp nghiên cứu khác như phân tích tổng hợp, thống kê mô tả và so sánh… mới có đầy đủ các thông tin, dữ liệu cần thiết

để đánh giá, xem xét một cách đầy đủ và toàn diện

5.2 Phương pháp thu thập số liệu

Thông tin được thu thập để đánh giá thực trạng công tác đấu tranh chống sản xuất hàng giả tại Quận 2, Thành phố Hồ Chí Minh Tác giả đã tiến hành thu thập nguồn số liệu phục vụ cho nghiên cứu chủ yếu được lấy từ nguồn số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo, các kết quả nghiên cứu, các số liệu đã được công bố chính thức của các cơ quan, tổ chức, các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành còn hiệu lực pháp lý

Các báo cáo tổng kết công tác chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại của Ban chỉ đạo 389 Quận 2 giai đoạn 2014 đến hết năm 2018 Các tài liệu sách báo, tạp chí có bài viết liên quan đến công tác chống buôn bán hàng giả, các thông tin bài viết trên mạng internet bằng các công cụ tìm kiếm như

Google, Yahoo

5.3 Phương pháp xử lý số liệu

Từ các thông tin đã thu thập được các tài liệu cần thiết, đã tiến phân loại tài liệu đã thu thập được, liên kết các yếu tố, các thành phần thông tin thu thập được thành một chỉnh thể để tổng hợp xây dựng cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng về công tác đấu tranh chống hàng giả Cụ thể: Từ các văn bản pháp luật, các báo cáo đánh giá của Quận 2 Thành phố Hồ Chí Minh tổng hợp xây dựng các cơ sở lý luận về hàng giả, công tác đấu tranh chống hàng giả như Khái niệm

về hàng giả, bản chất hàng giả, tác hại của hàng giả, phương thức buôn bán hàng giả, các tác nhân tố tác động đến hoạt động buôn bán hàng giả; kinh nghiệm đấu tranh chống hàng giả của quốc tế và Việt Nam Từ các số liệu thu thập được tổng hợp xây dựng các bảng số liệu thống kê theo các tiêu chí phục vụ cho công

tác đánh giá thực trạng công tác đấu tranh chống hàng giả bao gồm Tình hình số

vụ vi phạm, trị giá hàng hóa vi phạm, số tiền phạt, các mặt hàng vi phạm, hành

vi vi phạm giai đoạn 2014 đến hết năm 2018, kế hoạch về kiểm tra xử lý của các

cơ quan ban ngành trong đó chủ yếu là Đội Quản lý thị trường Quận 2 và Công

an Kinh tế Quận 2 thông qua số vụ xử phạt vi phạm hành chính

Kết quả kiểm tra xử lý của lực lượng quản lý thị trường Quận 2 giai đoạn

2014 đến hết năm 2018 phân loại theo loại hình hàng giả và địa bàn quản lý trên

cơ sở các chỉ tiêu về: số vụ xử phạt vi phạm hành chính, số tiền phạt vi phạm hành chính và trị giá hàng hóa tịch thu, tiêu hủy Số lượng, chủng loại hàng giả

đã phát hiện và tịch thu xử lý giai đoạn 2014 đến hết năm 2018 Tên hàng hóa,

số lượng tịch thu, tiêu hủy qua các năm

5.4 Phương pháp phân tích số liệu

Các phương pháp phân tích được vận dụng xuyên suốt cả quá trình nghiên cứu từ việc hệ thống hóa lý luận, phân tích thực trạng công tác đấu tranh chống sản buôn bán hàng giả, xác định các nhân tố ảnh hưởng đến công tác chống hàng giả tại Quận 2, chủ yếu là Ban chỉ đạo 389 Quận 2 trong đó Đội Quản lý thị trường Quận 2, Công an kinh tế Quận 2 là 2 đơn vị chống hàng giả địa bàn Quận

2 từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác này trong giai đoạn hiện nay

5.5 Phương pháp thống kê mô tả

Phương pháp thống kê mô tả có mục đích thu thập và hệ thống hóa số liệu, tính các số đặc trưng thực nghiệm và tìm qui luật phân phối thực nghiệm của hiện tượng cần nghiên cứu, mô tả những đặc tính cơ bản của dữ liệu thu thập được từ nghiên cứu thực nghiệm qua các cách thức khác nhau hiểu được các hiện tượng và ra quyết định đúng đắn và chính xác nhất

Từ các số liệu thu thập được tổng hợp xây dựng các bảng số liệu thống kê vào luận văn Các bảng số liệu thống kê mô tả bao gồm số vụ vi phạm, trị giá hàng hóa vi phạm, số tiền phạt, các mặt hàng vi phạm, hành vi vi phạm giai đoạn 2014 đến hết năm 2018

Phương pháp phân tích so sánh trong luận văn là tài liệu của năm trước (kỳ trước, kế hoạch) nhằm đánh giá xu hướng phát triển của các chỉ tiêu Các mục tiêu đã dự kiến (kế hoạch, dự toán, định mức) nhằm đánh giá tình hình thực hiện so với kế hoạch, dự toán và định mức và là kết quả đã đạt được sau cùng từ năm 2014 đến hết năm 2018

5.7 Phương pháp chuyên gia

Phương pháp chuyên gia là phương pháp thu thập và xử lý những đánh giá, dự báo bằng cách tập hợp và hỏi ý kiến các chuyên gia giỏi thuộc một lĩnh vực của Quản lý thị trường Họ thấy rõ nhất những mâu thuẫn và những vấn đề tồn tại trong lĩnh vực hoạt động của mình và giải quyết vấn đề đó dựa trên những hiểu biết sâu sắc, kinh nghiệm phong phú và linh cảm nghề nghiệp nhạy bén

Phương pháp chuyên gia là phương pháp tổng hợp nhiều phương pháp mang tính kinh nghiệm cao của các chuyên gia Trong luận văn là kinh nghiệm công tác lâu năm của các cán bộ lão thành lực lượng chống buôn bán hàng giả của các cơ quan ban ngành, trong đó chủ yếu là ngành Quản lý thị trường với kinh nghiệm chống buôn bán hàng giả

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo; luận văn được

kết cấu 3 chương:

Chương 1 Một số vấn đề lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý

nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả

Chương 2 Thực trạng quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán

hàng giả trên địa bàn Quận 2, thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3 Một số giải pháp tăng cường quản lý nhà nước trong công tác

chống buôn bán hàng giả trên địa bàn Quận 2, thành phố Hồ Chí Minh

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN

VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG CÔNG TÁC CHỐNG

BUÔN BÁN HÀNG GIẢ 1.1 Một số khái niệm

1.1.1 Hàng giả

Có rất nhiều khái niệm về hàng giả tại Việt Nam và được quy định tại một

số các văn bản pháp luật Khái niệm hàng giả theo quy định của pháp luật Việt Nam theo quy định tại khoản 8 Điều 3 Nghị định số 185/2013/NĐ-CP, hàng giả gồm các loại sau:

Hàng hóa không có giá trị sử dụng, công dụng; có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với nguồn gốc bản chất tự nhiên, tên gọi của hàng hóa; có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với giá trị sử dụng, công dụng đã công bố hoặc đăng ký [33]

Hàng hóa có hàm lượng định lượng chất chính hoặc trong các chất dinh dưỡng hoặc đặc tính kỹ thuật cơ bản khác chỉ đạt mức từ 70% trở xuống so với tiêu chuẩn chất lượng hoặc quy chuẩn kỹ thuật đã đăng ký, công bố áp dụng hoặc ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa [33]

Thuốc phòng bệnh, chữa bệnh cho người, vật nuôi không có dược chất;

có dược chất nhưng không đúng với hàm lượng đã đăng ký; không đủ loại dược chất đã đăng ký; có dược chất khác với dược chất ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa [33]

Thuốc bảo vệ thực vật không có hoạt chất; hàm lượng hoạt chất chỉ đạt từ 70% trở xuống so với tiêu chuẩn chất lượng, quy chuẩn kỹ thuật đã đăng ký, công bố áp dụng; không đủ loại hoạt chất đã đăng ký; có hoạt chất khác với hoạt chất ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa [33]

Hàng hóa có nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa giả mạo tên thương nhân,

địa chỉ của thương nhân khác; giả mạo tên thương mại hoặc tên thương phẩm hàng hóa; giả mạo mã số đăng ký lưu hành, mã vạch hoặc giả mạo bao bì hàng hóa của thương nhân khác [33]

Hàng hóa có nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa ghi chỉ dẫn giả mạo về nguồn gốc hàng hóa, nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa [33]

Ngoài ra trong lý luận và thực tiễn hiện tồn tại nhiều quan niệm về hàng giả "Hàng giả" là sự kết hợp của 2 từ "hàng hóa" và "giả" Theo nghĩa hẹp, hàng hóa là vật chất tồn tại có hình dạng xác định trong không gian và có thể trao đổi, mua bán được Trong kinh tế chính trị Mác - Lênin, hàng hóa được định nghĩa là sản phẩm của lao động thông qua trao đổi, mua bán Karl Marx định nghĩa hàng hóa trước hết là đồ vật mang hình dạng có khả năng thỏa mãn nhu cầu con người nhờ vào các tính chất của nó Đồ vật trở thành hàng hóa phải có tính ích dụng đối với người dùng - giá trị sử dụng - nghĩa là được chi phí bởi lao động và khi đưa ra thị trường để trao đổi, mua bán thì giá trị của hàng hóa thể hiện qua giá trị trao đổi hay giá cả [33] Theo Từ điển tiếng Việt thì "Hàng hoá là sản phẩm dùng để thoả mãn nhu cầu nào đó của con người và đi vào quá trình tiêu dùng thông qua quan hệ trao đổi mua - bán" [33] Theo khoản 2 Điều 3 Luật Thương mại 2005: "Hàng hóa bao gồm tất cả các loại động sản, kể cả động sản hình thành trong tương lai và những vật gắn liền với đất đai” [20] Theo nghĩa rộng, hàng hóa là tất cả những gì có thể trao đổi, mua bán được Kinh tế học hiện đại quan niệm hàng hóa bao gồm cả dịch vụ được cung ứng cho người tiêu dùng

Theo Từ điển tiếng Việt "Giả có nghĩa không phải là thật mà được làm ra với vẻ bề ngoài giống như cái thật để người khác tưởng là thật" [33] Người làm hàng giả cũng có khi sử dụng một phần nguyên liệu, các loại bao bì, tem nhãn của hàng thật để lừa gạt người mua Cách hiểu này thực ra chỉ là giải thích về mặt ngôn ngữ theo thực tế của hàng giả mà chưa phải là khái niệm mang tính pháp, thể hiện bản chất của hàng giả.Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tác giả tiếp cận hàng hóa là các sản phẩm vật chất tồn tại có hình dạng xác định

trong không gian, có thể trao đổi, mua bán được

Theo kinh tế chính trị Mác Lênin, hàng giả có thể không phải là hàng hóa (có giá trị, kết tinh sức lao động để sản xuất ra sản phẩm, nhưng không có giá trị

sử dụng - tính ích dụng của hàng hóa) hoặc là hàng hóa (có có kết tinh hao phí lao động và có giá trị sử dụng nhất định) [24] Tuy nhiên, hàng giả không tuân theo quy luật giá trị, trong lưu thông nó không tuân theo nguyên tắc ngang giá; trong giao dịch, một bên tham gia giao dịch không được tiếp cận đầy đủ thông tin về hàng hóa - bị lừa dối Giá trị của hàng hóa không phản ánh hao phí lao động xã hội cần thiết, giá cả hàng hóa luôn cao hơn rất nhiều hao phí lao động

xã hội thực tế/cần thiết để sản xuất ra hàng hóa đó

Trên góc độ pháp lý, hàng giả là sản phẩm được sản xuất, nhập khẩu, buôn bán trái pháp luật; pháp luật cấm các hành vi sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ… hàng giả; các hành vi vi phạm về hàng giả tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị xử lý theo các quy định pháp luật có liên quan về hành chính hoặc hình sự

Trước đây nghị định số 140-HĐBT ngày 25/4/1991 của Hội đồng Bộ trưởng quy định về kiểm tra, xử lý việc sản xuất buôn bán hàng giả: “Hàng giả

là những sản phẩm, hàng hóa được sản xuất ra trái pháp luật có hình dáng giống như những sản phẩm, hàng hóa được Nhà nước cho phép sản xuất, nhập khẩu và tiêu thụ trên thị trường; hoặc những sản phẩm, hàng hóa không có giá trị sử dụng đúng với nguồn gốc, bản chất tự nhiên, tên gọi và công dụng của nó” [19]

1.1.2 Sản xuất hàng giả

Kinh tế chính trị Mác - Lênin xác định 3 yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất là sức lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động Trong đó, con người (sức lao động) tác động lên đối tượng lao động thông qua tư liệu lao động, biến đổi đối tượng lao động thành sản phẩm đáp ứng nhu cầu của con người - sản phẩm, hàng hóa [24] Liên hiệp quốc khi xây dựng phương pháp thống kê tài khoản quốc gia đã định nghĩa sản xuất là quá trình sử dụng lao động và máy

móc thiết bị của các đơn vị thể chế để chuyển những chi phí là vật chất và dịch

vụ thành sản phẩm là vật chất và dịch vụ khác Tất cả những hàng hóa và dịch

vụ được sản xuất ra phải có khả năng bán trên thị trường hay ít ra cũng có khả năng cung cấp cho một đơn vị thể chế khác có thu tiền hoặc không thu tiền

Từ đó có thể hiểu, sản xuất là quá trình làm ra sản phẩm để sử dụng hay

để trao đổi, sản xuất hàng giả là quá trình làm ra sản phẩm giả, hàng giả Quá trình sản xuất hàng giả bắt đầu từ động cơ, mục đích là tối đa hóa lợi nhuận, giảm thiểu chi phí; phương thức thực hiện bất chấp các quy định của pháp luật, quy tắc đạo đức, chuẩn mực của xã hội; sản phẩm đầu ra của sản xuất là các loại hàng giả

1.1.3 Buôn bán hàng giả

Theo khoản 8 Điều 3 Luật Thương mại 2005 “Mua bán hàng hoá là hoạt động thương mại, theo đó bên bán có nghĩa vụ giao hàng, chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua và nhận thanh toán; bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán, nhận hàng và quyền sở hữu hàng hoá theo thỏa thuận” [25] Trong đó,

"Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác" [25] Luật Doanh nghiệp năm 2014 quy định "Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi" [17]

Trong thực tế cuộc sống và các quy định hiện hành, các thuật ngữ "kinh doanh", "mua bán" và "buôn bán" thường được hiểu theo cùng một nghĩa Các hoạt động như "sản xuất", "đầu tư" thường được tách riêng để nhấn mạnh đặc thù của từng hoạt động Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tác giả tiếp cận khái niệm "buôn bán" là hoạt động mua, bán nói chung gắn với các hoạt động mua vào, bán ra hàng hóa nhằm mục đích sinh lời của các chủ thể Theo đó, buôn bán hàng giả là hoạt động mua và, bán ra hàng giả nhằm mục đích sinh lời

của các chủ thể Buôn bán hàng giả có liên hệ mật thiết với sản xuất hàng giả, buôn bán hàng giả là kênh phân phối, đầu tiêu thụ của sản xuất hàng giả; nếu không có kênh phân phối này thì hàng giả được sản xuất ra sẽ không đến tay người tiêu dùng Nói buôn bán hàng giả là thuần tuý nhìn từ góc độ thị trường Nhưng sản xuất hàng giả và buôn bán hàng giả là hai khâu thường gắn liền với nhau, có cùng bản chất Theo Luật Hình sự Việt Nam thì hành vi này bị xét xử theo một tội danh chung là “tội buôn bán hàng giả”

1.1.4 Quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả

Ngày nay, trong điều kiện kinh tế thị trường mở rộng quan hệ quốc tế, nền kinh tế phát triển ngày càng tăng, nhu cầu của người tiêu dùng cũng tăng theo,

do tâm lý của người tiêu dùng muốn mua hàng rẻ nhưng lại không phân biệt được hàng thật hay hàng giả nên hàng giả phát triển với quy mô ngày càng lớn

và diện mặt hàng ngày càng nhiều Hàng giả gây bất lợi lớn cho nền kinh tế trong nước, làm mất uy tín của các thương hiệu, lợi ích của các nhà sản xuất chân chính Nghiêm trọng hơn, hàng giả còn làm ảnh hưởng tới tính mạng người tiêu dùng, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái và có thể gây ảnh hưởng lớn đến tâm lý của người tiêu dùng không tin tưởng vào mặt hàng đã bị làm giả đó

Buôn bán hàng giả là hiện tượng tiêu cực gây nguy hiểm lớn cho xã hội, gây thiệt hại (trực tiếp hoặc gián tiếp) cho người tiêu dùng, cho các doanh nghiệp có hàng hóa bị làm giả và làm ảnh hưởng đến thiết chế xã hội chủ nghĩa, tính nghiêm minh của pháp luật, môi trường kinh doanh bình đẳng và môi trường thu hút đầu tư

Đối với người tiêu dùng hàng giả làm thiệt hại đến quyền lợi của họ do phải trả nhiều tiền để mua phải sản phẩm giả với chức năng sử dụng kém và chất lượng thấp, nhiều lúc hoàn toàn không có khả năng sử dụng, làm tổn hại đến sức khoẻ của chính người tiêu dùng và cộng đồng, gây ra thiệt hại kinh tế khi sử dụng… Hàng giả không những gây thiệt hại về tiền bạc, thời gian cho người mua, mà còn tác động xấu đến sức khoẻ thậm chí tới tính mạng của người sử

dụng hàng giả Ngày nay nạn làm hàng giả đã lan đến tận những mặt hàng được tiêu thụ rộng rãi như thuốc men, phấn rôm trẻ em, rất nhiều đồ ăn thức uống, rượu, bột ngọt, cả phụ tùng ôtô, xe máy Đối với người tiêu dùng chất lượng hàng giả thường kém hơn so với hàng thật, và như vậy có nghĩa là người tiêu dùng đã bị mất đi một phần giá trị sử dụng của hàng hoá khi mua phải hàng giả Điều đó cũng đồng nghĩa với việc họ phải bỏ ra một lượng tiền nhiều hơn so với

dự kiến để mua một hàng hoá có giá trị sử dụng tương đương hàng thật Trong thực tế thì tác hại của hàng giả đối với người tiêu dùng không dừng lại ở đó Hàng giả làm mất đi tính an toàn và vệ sinh của hàng hóa, làm ảnh hưởng đến sức khỏe như với hàng thực phẩm, mối nguy hiểm đối với sức khỏe, đe dọa tính mạng con người và gia súc do lạm dụng đường hoá học, phẩm màu công nghiệp, hoá chất bảo quản, điều kiện sản xuất, chế biến, bảo quản không đảm bảo vệ sinh, sản phẩm quá date, bao bì hư hỏng, gỉ sét Những thứ này dễ bị ngộ độc cấp tính hoặc mãn tính có khi gây tử vong khi ăn Như vậy, nạn hàng giả đã trở thành mối đe dọa thật sự đối với người tiêu dùng

Đối với doanh nghiệp có hàng hóa bị làm giả bị thiệt hại về doanh thu, lợi nhuận, mất chi phí đã bỏ ra để nghiên cứu và phát triển sản phẩm…; làm ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp và tạo môi trường kinh doanh bất bình đẳng Hàng giả làm cho doanh nghiệp phải điêu đứng lao đao Do hàng giả có giá thành rẻ hơn hàng thật, sẽ hấp dẫn người tiêu dùng hơn, đa số người dân lao động có thu nhập thấp rất dễ bị mắc lừa Đây chính là đối thủ cạnh tranh không lành mạnh và nguy hiểm của nhiều doanh nghiệp Một khi doanh nghiệp có hàng hóa của mình bị làm giả thì tổn thất lớn hơn cả là sự thờ ơ lảng tránh của khách hàng đối với hàng hóa của doanh nghiệp đó Vì vậy khi một loại hàng hoá nào đó bị làm giả thì cũng có nghĩa là thị trường của hàng hóa đó đang dần bị thu hẹp, các doanh nghiệp cũng mất một thị phần ảnh hưởng tới sản xuất kinh doanh, thiệt hại về lợi nhuận, sụt giảm về doanh thu Người sản xuất hàng giả hạ được giá bán vì không phải chi phí cho việc quảng cáo, tiếp thị và không mất

thời gian chờ đợi người tiêu dùng quen và tín nhiệm sản phẩm của mình bởi những việc này đã có những người sản xuất hàng thật gánh hộ Doanh nghiệp không thể thu được lợi nhuận từ quá trình nghiên cứu đầu tư của mình và hậu quả là họ có thể sẽ bị nản chí và dẫn đến nhiều hậu quả khác như giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế, số lượng lao động bị giảm, giảm khả năng đưa vào thị trường những sản phẩm mới, tính cạnh tranh của doanh nghiệp bị giảm đi, hàng hoá chính hiệu có thể bị đẩy lùi hoàn toàn ra khỏi thị trường truyền thống, thậm chí doanh nghiệp bị phá sản

Đối với nhà nước, hàng giả là một thách thức đối với hiệu lực pháp luật

và năng lực quản lý, thực thi của bộ máy nhà nước nói chung, cơ quan thực thi chống hàng giả nói riêng Nhà nước thất thu về thuế trong khi phải trả các khoản chi phí cho sự tồn tại và hoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật, đấu tranh phòng chống hàng giả và chi phí cho việc khắc phục những hậu quả do hàng giả gây ra

Đối với quan hệ kinh tế quốc tế hàng giả làm giảm sự hấp dẫn trong thu hút đầu tư nước ngoài, các nhà đầu tư nước ngoài bao giờ cũng rất quan ngại khi đầu tư vào một đất nước có chế độ bảo hộ sở hữu trí tuệ kém hiệu quả và nhiều nguy cơ hàng hoá bị làm giả, bị bắt chước, sao chép Một điều quan trọng hàng đầu nữa là đất nước ta đang trong quá trình hội nhập sâu nhưng lại có nhiều hàng giả thì điều đó sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình thực hiện các định chế kinh tế quốc tế mà điển hình nhất là các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO)

Tác hại nghiêm trọng và tiêu cực của hàng giả đến sự phát triển ổn định của kinh tế, công bằng trong kinh doanh, trật tự xã hội, quyền lợi của người tiêu dùng và tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế nên chống buôn bán hàng giả đã, đang và sẽ là nhiệm vụ chung, được quan tâm hàng đầu của toàn xã hội Hàng giả có tác hại rất lớn đối với nền kinh tế và toàn xã hội Hàng giả không đóng bất cứ khoản thuế nào, và điều này sẽ tạo nên những ảnh hưởng nhất định đối

với nền kinh tế khi hàng giả là một tình trạng phổ biến Lợi nhuận từ hoạt động phi pháp này còn có thể xem như là nguồn tài trợ cho các tổ chức tội phạm Hàng giả đang thách thức hiệu lực Pháp luật và năng lực quản lý của bộ máy Nhà nước Kẻ có tội không bị trị tội hay không phải chịu hình phạt thích đáng sẽ nảy sinh tâm lý coi thường Pháp luật, coi thường Nhà nước, làm khủng hoảng hệ thống Lập pháp, Tư pháp và công luận xã hội Không những thế hàng giả còn gây nhiều khó khăn cho công tác kiểm tra, giám sát và quản lý chất lượng hàng hoá, một mặt làm suy giảm lòng tin của người tiêu dùng đối với nhiều loại hàng này, nhưng mặt khác lại kích thích tiêu dùng những hàng hoá không được pháp luật công nhận khác Tác hại của hàng giả thật to lớn, vì thế cuộc chiến chống hàng giả diễn ra không ngừng và nhiều khi rất quyết liệt nhằm bảo vệ lợi ích chung của xã hội, lợi ích và cuộc sống bình yên, an toàn của người tiêu dùng, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các nhà sản xuất, kinh doanh chân chính và sự an toàn của xã hội

1.2 Nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả

1.2.1 Nội dung quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả

1.2.1.1 Lập kế hoạch quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả

Chống buôn bán hàng là một hoạt động quản lý nhà nước về kinh tế hoạt động quản lý buôn bán hàng hóa trên thị trường Nắm bắt, đánh giá, dự báo tình hình thị trường liên quan đến hoạt động buôn bán hàng giả và tình hình buôn bán hàng giả trên địa bàn.Tham mưu, kiến nghị, đề xuất với các cấp, các cơ quan có liên quan ban hành, sửa đổi, bổ sung các văn bản, chính sách, chương trình, kế hoạch có liên quan đến hàng giả, buôn bán hàng giả Chỉ đạo định hướng hoặc chỉ đạo cụ thể, phối hợp, hướng dẫn để các cơ quan ban ngành triển khai hoạt động chống buôn bán hàng giả

1.2.1.2 Tổ chức thực hiện quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả

Tổ chức lực lượng, bố trí nhân lực, đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn, trang bị kiến thức cho cán bộ công chức trong đơn vị Công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ chống hàng giả cho công chức, nhân viên làm công tác chống buôn bán hàng giả có vai trò vô cùng quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, kiểm soát và xử lý về hàng giả Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi các hoạt động buôn bán hàng giả ngày càng diễn biến phức tạp với các thủ đoạn ngày càng tinh vi đòi hỏi người công chức ngày càng phải được đào tạo một cách chính quy, bài bản và được trang bị những kiến thức về nghiệp vụ cần thiết để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao Nhận thức được tầm quan trọng của công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho công chức, nhân viên, trong những năm qua quận 2 đã thường xuyên tạo điều kiện và khuyến khích cán bộ công chức học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, đồng thời phối hợp với Cục Quản lý thị trường, các Doanh nghiệp tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về hàng giả cho cán bộ, công chức thông qua tổ chức hội nghị

về hàng giả, cử công chức, nhân viên tham gia các lớp bồi dưỡng, hội thảo về hàng giả do Cục quản lý thị trường tổ chức hoặc đi trao đổi, học tập kinh nghiệm kiểm tra, kiểm soát và xử lý về hàng giả Đặc biệt là các công chức tham gia chống hàng giả hiện nay cần phải sử dụng được máy vi tính, và mạng internet, vì hiện nay ngoài việc buôn bán ở bên ngoài các đối tượng còn tinh vi hơn trong việc đưa hàng giả ra ngoài thị trường tiêu thụ bằng cách bán hàng giả trên mạng internet, và thông qua các trang mạng các đối tượng còn bán được nhiều hàng hóa hơn do người mua hàng hiện nay muốn tiện lợi và nhanh chóng mua hàng nên chỉ việc ngồi một chỗ và mua trên mạng, sẽ có người giao hàng đến tận nhà, giá thành cũng rẻ hơn so với mua bên ngoài Nên việc công chức sử dụng được máy vi tính sẽ giúp ích rất nhiều trong việc tìm ra các đối tượng buôn bán hàng giả qua mạng để ngăn chặn việc đưa hàng giả ra ngoài tiêu dùng

Tổ chức tuyên truyền chống buôn bán hàng giả Công tác tuyên truyền luôn được coi là một nhiệm vụ trọng tâm trong việc nâng cao ý thức chấp hành các quy định của pháp luật của các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh Đặc biệt đối với công tác đấu tranh chống hàng giả thì công tác tuyên truyền có vai trò quan trọng trong công việc tạo ra sự đồng thuận của các tầng lớp nhân dân và người kinh doanh cũng như giúp ngăn ngừa và hạn chế những hoạt động buôn bán hàng giả

Bố trí, trang cấp, trang bị cơ sở vật chất, điều kiện làm việc cho các cơ quan ban ngành và cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Cơ sở vật chất,

cơ sở dữ liệu phục vụ công tác là yếu tố rất quan trọng giúp cho người công chức hoàn thành nhiệm vụ Lãnh đạo các cấp cần quan tâm đến công tác trang bị

cơ sở vật chất, công cụ dụng cụ và cải thiện điều kiện làm việc cho cán bộ, công chứ như đã xây trụ sở mới, sửa chữa nhà công vụ nơi làm việc cũng như chỗ nghỉ cho các đội Về trang thiết bị, công cụ đã trang bị về cơ sở vật chất đảm bảo phục vụ công tác như cấp phát trang phục ngành, công cụ hỗ trợ chuyên môn ngành Cơ sở dữ liệu phục vụ cho công tác xử lý vi phạm đã được quan tâm nhưng chưa đáp ứng được nhu cầu chuyên môn làm cơ sở cho công tác kiểm tra kiểm soát chống buôn bán hàng giả

Tổ chức phối hợp chống buôn bán hàng giả: Phối hợp với các doanh nghiệp có hàng hóa bị làm giả; phối hợp với người các Hiệp hội nghề, tổ chức chính trị xã hội, tổ chức xã hội và người tiêu dùng; phối hợp với các cơ quan chức năng có liên quan

1.2.1.3 Thanh tra, kiểm tra công tác quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả

Tổ chức công tác kiểm tra, xử lý vi phạm trong buôn bán hàng giả: Trinh sát, điều tra cơ bản và nắm địa bàn; phân bổ chỉ tiêu kiểm tra, xử lý vi phạm trong buôn bán hàng giả; tổ chức kiểm tra, xử lý vi phạm; hậu kiểm

Thông qua các biện pháp hành chính, kinh tế và tuyên truyền, giáo dục

Tùy theo đặc thù, chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị và cấp hành chính mà có thể thực hiện một hoặc kết hợp nhiều biện pháp để đạt được mục tiêu đã đề ra

Việc chống buôn bán hàng giả được thực hiện bằng quyền lực nhà nước thông qua bộ máy nhà nước, là một hoạt động mang tính cưỡng chế và phục vụ cho lợi ích của nhân dân, của người tiêu dùng, của những người kinh doanh chính đáng và mang lại nguồn thu do xử phạt vi phạm hành chính cho nhà nước

1.2.2 Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả

1.2.2.1 Thể chế chính sách

Đây là yếu tố quyết định, ảnh hưởng mang tính bao trùm tới mọi hoạt động đấu tranh chống buôn bán hàng giả, tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến buôn bán hàng giả và đấu tranh chống buôn bán hàng giả Thể chế chính sách bao gồm cả các quy định của pháp luật quy định nội hàm của khái niệm hàng giả; tổ chức bộ máy các cơ quan có chức năng đấu tranh chống hàng giả

và phạm vi chức năng nhiệm vụ của các cơ quan này; các biện pháp và chế tài

xử lý…

Thể chế chính sách còn bao gồm các quy định có ý nghĩa quan trọng liên quan đến chế độ chi trả các khoản chi phí, trang cấp trang thiết bị cơ sở vật chất phục vụ đấu tranh chống hàng giả; các nội dung liên quan đến quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoạt động xuất nhập khẩu; chính sách biên mậu, quản lý chất lượng hàng hóa… Tùy theo tính phù hợp, kịp thời và nội dung mà thể chế chính sách có thể có tác động tích cực hay tiêu cực đến kết quả chống buôn bán hàng giả

1.2.2.2 Hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước

Cơ chế chính sách, văn bản pháp luật, đường lối chủ trương hay chương trình kế hoạch, đề án sẽ chỉ đơn thuần là những văn bản giấy tờ, khẩu hiệu nếu không được thực hiện nghiêm minh, phát huy hiệu lực, hiệu quả trên thực tế

Hoạt động của các cơ quan quản lý, đấu tranh chống buôn bán hàng giả là bước hiện thực hóa và tác động trực tiếp vào hàng giả và buôn bán hàng giả Mặc dù

cả về lý luận và thực tiễn gần như không thể lượng hóa bằng hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả công tác đấu tranh chống hàng giả tuy nhiên, tùy theo chức năng, nhiệm vụ hoặc từng phần việc, từng công việc mang tính tác nghiệp

cụ thể nếu được thực hiện đúng, đủ, kịp thời, nghiêm minh và công bằng thì hiệu lực hiệu quả chắc chắn cao hơn Nếu các cơ quan quản lý, đấu tranh chống hàng giả lơ là, chủ quan, không quan tâm, coi trọng thì hàng giả chắc chắn sẽ có "đất" phát triển Hoạt động của các cơ quan quản lý, đấu tranh chống buôn bán hàng giả tùy theo chức năng nhiệm vụ sẽ có những khác biệt trong triển khai thực tế nhưng tựu chung đều liên quan đến yếu tố con người, từ công tác chỉ đạo điều hành, tổ chức lực lượng, tham mưu giúp việc đến tổ chức thực hiện và đặc biệt

là ý thức của mỗi cán bộ, công chức thực thi

1.2.2.3 Công tác phối hợp thực hiện

Trong đấu tranh chống hàng giả, công tác phối hợp quan trọng nhất là phối hợp với các doanh nghiệp có hàng hóa bị làm giả, bị xâm phạm Doanh nghiệp có hàng hóa vi phạm có đầy đủ các thông tin, tiêu chí mang tính kỹ thuật

để xác định hàng giả cũng như cung cấp thông tin, các dấu hiệu vi phạm để trinh sát, điều tra, xác định dấu hiệu vi phạm làm căn cứ xử lý

Bên cạnh đó, công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng liên quan, các cấp chính quyền cũng cần được coi trọng và phát huy hiệu quả Làm tốt công tác phối hợp sẽ tạo ra được sức mạnh tập thể, thế trận hiệp đồng đẩy lùi hàng giả Ở bất kỳ giai đoạn nào thì hàng giả vẫn luôn là vấn nạn của toàn xã hội Chính vì vậy, đấu tranh chống hàng giả là nhiệm vụ của các cấp, các ngành và của toàn

xã hội

Công tác phối hợp với các ngành chức năng, chính quyền các địa phương bao gồm các Sở, Ban, Ngành có chức năng thanh tra, kiểm soát phòng, chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại Bao gồm các ngành, Sở Công

thương, Đội quản lý thị trường, Công an Quận, phòng Tài chính, Chi cục Thuế, Cục hải quan, phòng y tế, Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn, Sở thông tin

và truyền thông, Sở văn hóa, Thể thao và du lịch, Sở giao thông vận tải, Sở tư pháp và các ngành liên quan Phối hợp với các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, với các hiệp hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tổ chức tuyên truyền cho công chức các quy định của pháp luật có liên quan đến các loại hàng hóa mà

họ sản xuất, kinh doanh, hướng dẫn các nhận biết, phân biệt hàng thật (hàng chính hãng) với các loại hàng giả, hàng nhái xuất hiện trên thị trường Tham gia thành viên của các hiệp hội như hội bảo vệ người tiêu dùng để nắm bắt thông tin

và tình hình hoạt động cũng như phối hợp với hội trong việc bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng khi có tranh chấp xảy ra

1.2.2.4 Công tác thông tin, tuyên truyền

Thông tin tuyên truyền là hoạt động mang tính xuyên suốt tác động đến kết quả công tác đấu tranh chống buôn bán hàng giả Thông qua thông tin tuyên truyền người tiêu dùng sẽ có thêm thông tin để phân biệt hàng thật, hàng giả, nhận thức được mức độ nguy hại của hàng giả qua đó chủ động tố giác với cơ quan chức năng các vụ việc vi phạm Nhận thức đúng đắn về hàng giả về hàng giả của người tiêu dùng sẽ khiến cho hàng giả không còn "đất sống" trên thị trường Đối với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh hàng giả, qua thông tin tuyên truyền sẽ giúp nhận thức được những tác động tiêu cực của hàng giả đến hiệu quả kinh doanh, môi trường kinh doanh; nâng cao ý thức trách nhiệm của doanh nghiệp trong chống hàng giả; trang bị kiến thức để doanh nghiệp có các biện pháp phòng, chống hàng giả hiệu quả và phù hợp Đối với các cơ quan nhà nước, các cấp chính quyền, tin tuyên truyền sẽ giúp nhận thức đúng, đủ vị trí, vai trò, quyền hạn và trách nhiệm của mỗi tổ chức cũng như mỗi cán bộ công chức trong tổ chức đó trong cuộc chiến chống hàng giả Thông tin tuyên truyền

là biện pháp tác động tới ý thức, tới nhận thức của con người, đòi hỏi một quá trình lâu dài, thường xuyên, liên tục với nội dung, hình thức phù hợp với từng

nhóm đối tượng, với từng giai đoạn Một khi nhận thức đã đúng, đã đủ thì tác động sẽ sâu, rộng và có sức lan tỏa lơn, hiệu quả sẽ cao

1.2.2.5 Nguồn nhân lực

Nguồn nhân lực là nội dung quan trọng trong việc chống buôn bán hàng giả Vì vậy ngoài việc năng cao trình độ nghiệp vụ của công chức cũng cần quan tâm đến số lượng công chức quản lý địa bàn Việc cần tăng cường thêm công chức quản lý việc chống buôn bán hàng giả là rất cần thiết, đóng vai trò then chốt quyết định đến việc kiểm tra, xử lý vi phạm

1.3 Kinh nghiệm về quản lý nhà nước trong công tác chống buôn bán hàng giả của một số địa phương và bài học cho Quận 2 thành phố Hồ Chí Minh

1.3.1 Kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giời

1.3.1.1 Kinh nghiệm của Hoa Kỳ

Thống kê cho thấy, mỗi năm hàng triệu lô hàng giả đã được nhập khẩu vào Hoa Kỳ Mặc dù các cơ quan Chính phủ nước này đã cố gắng trấn áp nạn hàng giả nhưng vẫn không thể nắm bắt được hết những sản phẩm giả mạo được nhập vào Theo Cục Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ (CBP), những sản phẩm bị giả mạo nhiều nhất thường là các mặt hàng cao cấp bởi chúng có giá trị cao Những mánh khóe làm hàng giả, hàng nhái hiện nay ngày càng tinh vi khiến cho việc phát hiện ngày càng khó khăn hơn Người tiêu dùng khó có thể nhận ra những điểm khác biệt giữa sản phẩm thật và sản phẩm làm giả Với vai trò là thị trường sản xuất đa dạng các mặt hàng cho các công ty trên thế giới, Trung Quốc trở thành nơi sản xuất hàng giả ở mức độ cao Theo ước tính, có đến khoảng 1,2

tỷ USD trong số 1,7 tỷ USD sản phẩm làm nhái mà Hoa Kỳ thu giữ có nguồn gốc từ Trung Quốc và Hồng Kông

Dựa trên những thông tin được cung cấp bởi CBP, Wall Street đã đưa ra danh sách 10 sản phẩm bị làm giả nhiều nhất Danh sách bao gồm: đĩa trò chơi, DVD, CD; nhãn mác hàng hóa; máy vi tính, phụ kiện công nghệ; giày dép;

thuốc và các sản phẩm chăm sóc cá nhân; trang phục, phụ kiện thời trang; đồ tiêu dùng điện tử, phụ tùng; đồng hồ, trang sức; túi xách, ví, đồ chơi

CBP cho biết, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là một phần quan trọng trong

sứ mệnh thương mại của CBP và nó rất cần thiết trong việc bảo vệ người tiêu dùng Hoa Kỳ Trong những năm gần đây, quan hệ hợp tác chặt chẽ của CBP với các đối tác thực thi liên bang nhằm mục tiêu phát hiện và bắt giữ các lô hàng có nguy cơ làm giả cao tại các cảng Hoa Kỳ đã đạt được những kết quả nhất định Khoảng hơn 25.000 vụ phát hiện sản phẩm giả mạo với trị giá khoảng 1,2 tỷ USD mỗi năm đã được các cơ quan này thực thi để bảo vệ người tiêu dùng Hoa Kỳ

Một ví dụ về hàng giả, hàng nhái xâm nhập vào thị trường Hoa Kỳ gây ra những tác động xấu đến hoạt động tiêu dùng của người dân và nền kinh tế, đó là các thiết bị điện Mỗi năm có khoảng 300-400 triệu USD thiết bị điện bị làm giả, làm nhái xâm nhập vào Hoa Kỳ Theo Hiệp hội các Nhà sản xuất Thiết bị điện quốc gia (NEMA), các sản phẩm giả mạo thường có thiết kế, chất liệu, chất lượng kém và khả năng hỏng hóc cao, có thể gây ra thiệt hại về tài sản, thương tích thậm chí tử vong cho con người NEMA cũng cảnh báo các nhà sản xuất, nhà phân phối và người lắp đặt các thiết bị điện phải chịu trách nhiệm rủi ro về mặt pháp lý đối với việc buôn bán các sản phẩm bị làm giả ngay cả khi chính họ cũng là nạn nhân Một số sản phẩm điện hay bị làm giả như máy cắt, rơ le điều khiển, công tắc điều khiển, dây nối, bộ nối điện, cầu chì…

Đối với các công ty sản xuất thiết bị điện cần phải có những chiến lược bảo vệ thương hiệu, bao gồm các biện pháp về mặt pháp lý, điều tra và hợp tác với các cơ quan thực thi, thông tin cho người tiêu dùng và sử dụng các phương pháp xác thực dựa trên công nghệ như việc khắc laser Đối với người tiêu dùng, cần tích cực tìm kiếm thông tin về phòng chống hàng giả để hiểu được chuỗi cung ứng sản phẩm điện, nơi sản xuất và phân phối uy tín Bên cạnh đó cần phải

có sự cộng tác chủ động giữa các nhà sản xuất, nhà phân phối, nhà nhập khẩu,

người lắp đặt, nhà thầu, các cơ quan thực thi pháp luật và Chính phủ để chống lại nạn làm hàng giả

1.3.1.2 Kinh nghiệm của Pháp

Ngày 26/2/2014, Thượng viện Pháp đã thông qua Luật Chống hàng giả, mặc dù đạo luật có liên quan đến việc kiểm soát Hải quan và quyền Sở hữu Trí tuệ của Liên minh châu Âu EU, đã có hiệu lực kể từ ngày 1/1/2014 Thượng viện Pháp đã đưa ra một Dự thảo Luật về việc Tăng cường chống nạn hàng giả

và sau đó luật này đã được thông qua

Theo đó, luật mới quy định về các hành vi vi phạm và việc cải thiện các thiệt hại dân sự đối với các nạn nhân, có tính đến mức độ cao hơn lợi nhuận của đối tượng vi phạm Thực thi quyền thông tin về hàng giả cần được làm rõ trước khi thi hành án và thủ tục thu giữ sản phẩm vi phạm được đồng bộ với các thủ tục về quyền sở hữu công nghiệp

Luật Chống hàng giả của Pháp quy định cơ quan Hải quan có quyền thu giữ hàng hóa theo thủ tục hải quan đối với hàng xuất, nhập khẩu, lưu chuyển hàng hóa thuộc sở hữu vì các mục đích này Cơ quan Hải quan có thể thực thi tất

cả các quyền sở hữu trí tuệ bao gồm các chỉ dẫn địa lý, do đó có thể hài hòa với luật của Liên minh châu Âu Không có quy định cụ thể nào đối với trường hợp hàng hóa đến từ “nước thứ 3”, nghĩa là không thuộc Liên minh châu Âu và lưu thông quá cảnh trong Liên minh đến một nước thứ 3 khác

Luật Chống hàng giả của Pháp cũng bao gồm thủ tục phá hủy hàng giả dưới sự kiểm soát của cơ quan Hải quan Bên cạnh đó, cơ quan Hải quan cũng

có quyền truy cập vào cơ sở dữ liệu của các nhà khai thác bưu chính, các công ty vận chuyển hàng hóa

Một ví dụ điển hình về loại hàng hóa dễ bị làm giả nhiều nhất ở Pháp đó

là các mặt hàng thời trang, đặc biệt là thời trang cao cấp Tại Pháp, các công ty hoạt động trong lĩnh vực thời trang cao cấp chiếm thị phần lớn Sự gia tăng theo cấp số nhân đã trở thành mối đe dọa đối với các chủ thể kinh doanh

Hiệp hội Thương hiệu cao cấp của Pháp đã đưa ra chiến dịch chống lại các sản phẩm làm giả, làm nhái, cảnh báo công dân các nước châu Âu về những tổn thất kinh tế bởi hàng giả trong ngành công nghiệp này Thị trường hàng giả

đã xuất hiện khắp nước Pháp và ảnh hưởng đến ngành công nghiệp xa xỉ phẩm

và hóa mỹ phẩm, nơi chiếm hơn 130.000 lao động của quốc gia này Chiến dịch nhằm vào các sản phẩm giả mạo nghiêm trọng, vốn gây thất thu 7,46 tỷ USD mỗi năm và 30.000 việc làm ở Pháp, đã được phát động Những đối tượng bán hàng giả thường nhắm đến các khách hàng nước ngoài tại các điểm du lịch ở Paris, đồng thời trên các trang thương mại điện tử, số lượng hàng giả cũng đang tăng lên, gây sự khó khăn cho các cơ quan chức năng kiểm soát Riêng trong năm 2011, Hải quan Pháp đã thu giữ khoảng 8,9 triệu sản phẩm giả mạo túi xách nhãn hiệu Louis Vuitton, đồng hồ Gucci và các mặt hàng thời trang của Christian Dior

1.3.1.3 Kinh nghiệm của Singapore

Tại Singapore, cơ quan Hải quan giám sát việc thi hành Luật Sở hữu trí tuệ (IPR) ở khu vực biên giới Điều này có nghĩa là cơ quan này có quyền bắt giữ hàng hóa bị nghi ngờ, bao gồm hàng hóa nhập khẩu, xuất khẩu hoặc tái xuất khẩu Hàng hóa vi phạm về sở hữu trí tuệ được quy định trong đạo luật về Nhãn hiệu và Bản quyền

Hải quan Singapore kết hợp chặt chẽ với Cơ quan Sở hữu Trí tuệ và lực lượng Cảnh sát Singapore, thực thi nhiệm vụ này Nỗ lực thực thi pháp luật của Hải quan Singapore và các bên liên quan khác đã giúp thu giữ được 30.900 túi xách, giày dép, ví, xâm phạm các nhãn hiệu Louis Vuitton, Furla, Hello Kitty, Hermes, Gucci, Burberry và các mặt hàng thời trang được làm giả vào tháng 4/2013 Cơ quan này cũng thu giữ hơn 78.000 chai rượu Vodka giả và đã tiêu hủy trong tháng 12/2013, 30.944 mặt hàng thời trang bị làm giả, làm nhái xâm phạm bản quyền các nhãn hiệu nổi tiếng đã bị Hải quan Singapore thu giữ

Bên cạnh đó, cảng Singapore là bến cảng sầm uất, nhộn nhịp nhất thế giới

và là nơi trung chuyển hàng hóa nhập khẩu, xuất khẩu giữa châu Âu, châu Á Do tính chất quan trọng này mà Singapore cũng gặp nguy cơ cao trở thành nơi tập kết và trung chuyển hàng giả

Hiệp định Thương mại tự do giữa Liên minh châu Âu EU và Singapore (ESFTA) đã có những điều khoản về tăng cường hợp tác trong lĩnh vực Hải quan Cụ thể, ESFTA sẽ có những hỗ trợ xử lý khi có trường hợp nghi ngờ vi phạm pháp luật Hải quan, đồng thời thúc đẩy việc trao đổi thông tin giữa các cơ quan chức năng

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở châu Âu có thể liên hệ với Hải quan các nước về việc chống hàng giả Các doanh nghiệp có thể yêu cầu Hải quan Singapore giám sát và thông báo cho các cơ sở sản xuất hàng hóa bị nghi ngờ Các doanh nghiệp vừa và nhỏ của EU không nên chỉ dựa vào Hải quan để phát hiện hoặc giám sát những chuyến hàng nhân danh mình mà phải chủ động trong việc theo dõi và hợp tác với cơ quan này

Liên quan đến việc đăng ký nhãn hiệu ở Singapore, các doanh nghiệp vừa

và nhỏ cần thận trọng trong việc theo dõi các giao dịch trái phép với các nhãn hiệu đã được đăng ký bản quyền, đối chiếu các chi tiết cần thiết để có thể gửi các thông báo bằng văn bản bắt buộc về hàng hóa vi phạm cho Hải quan Singapore

1.3.1.4 Kinh nghiệm của Australia

Những hậu quả kinh tế bắt nguồn từ ảnh hưởng của hàng giả, hàng nhái khiến các doanh nghiệp Australia buộc phải cạnh tranh sản phẩm của mình với các phiên bản bất hợp pháp, đồng thời cạnh tranh để tiếp cận các nguồn đầu tư Các tác động do hàng giả gây ra chủ yếu cản trở sự tăng trưởng các ngành công nghiệp sáng tạo Cụ thể là 233 triệu USD mỗi năm đối với các trường hợp vi phạm bản quyền phim ảnh; 677 triệu USD bị mất đi do hàng giả trong ngành công nghiệp đồ chơi, phần mềm trò chơi trong năm 2002; 445,7 triệu USD doanh thu bị mất trong ngành công nghiệp phần mềm kinh doanh; 300 triệu

USD mỗi năm cũng bị mất do vi phạm nhãn hiệu hàng dệt may, thời trang, giày dép

Nhiều doanh nghiệp Australia mất khả năng kinh doanh, thu hút đầu tư để đổi mới và phát triển sản phẩm mới Giảm cạnh tranh dẫn đến giá cả cao hơn, độc quyền và phân bố không hiệu quả các nguồn lực trong thị trường Đồng thời, các sản phẩm vi phạm bản quyền có tác động tiêu cực đến người tiêu dùng Triển vọng phát triển của các thương hiệu Australia cũng trở nên ảm đạm hơn

Lực lượng Biên giới Australia (ABF) được thành lập vào tháng 7/2015 sau khi sáp nhập cơ quan Hải quan Australia và Bộ Nhập cư và Bảo vệ Biên giới Australia ABF có nhiệm vụ bảo vệ biên giới và các nghĩa vụ liên quan đến an ninh quốc gia bao gồm việc kiểm soát hàng giả

Australia có một khuôn khổ pháp lý mạnh mẽ để giải quyết hàng giả nhập khẩu Tháng 9/2014, Hải quan Australia đã tổ chức các hội thảo về các ý tưởng giúp cải thiện khả năng phát hiện vi phạm sở hữu trí tuệ ở khu vực biên giới Trong 2 năm 2012-2013, Hải quan nước này đã thu giữ hơn 513.000 sản phẩm hàng hóa bị làm giả với giá trị bán lẻ ước tính 43 triệu USD Trong giai đoạn 2013-2014, số lượng hàng giả bị tịch thu đã tăng lên gấp đôi là 975.000 Tuy nhiên, trong giai đoạn 2014-2015, số lượng hàng giả thu được chỉ là 560.000 USD

Trong 9 tháng đầu tiên, lực lượng tại khu vực biên giới Australia đã tổ chức tốt các khóa đào tạo cho các chủ sở hữu thương hiệu để có thêm điều kiện trao đổi thông tin về thương hiệu của mình với cơ quan Hải quan

Lực lượng Biên phòng Australia thi hành quyền sở hữu trí tuệ, cho phép thu giữ hàng hóa nhập khẩu nghi ngờ vi phạm nhãn hiệu, bản quyền, các chỉ dẫn liên quan đến các sự kiện thể thao Chủ sở hữu thương hiệu quan ngại về tình trạng hàng giả làm nhái sản phẩm của mình cần gửi một thông báo lên ABF Hàng hóa này phải chịu sự kiểm soát của cơ quan Hải quan Australia, có dấu hiệu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, sử dụng cho mục đích thương mại

Hàng năm, ABF nhận được trên 600 thông báo từ các chủ sở hữu thương hiệu Trong năm tài chính 2015-2016, đã có hơn 190.000 mặt hàng bị làm giả, hàng lậu bị tịch thu, trị giá khoảng 17 triệu USD ABF đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại hợp pháp trong khi thực thi các luật bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và sự an toàn cho người tiêu dùng Australia

1.3.2 Kinh nghiệm của một số địa phương tại Việt Nam

1.3.2.1 Kinh nghiệm của Cục Quản lý thị trường thành phố Hồ Chí Minh

Năm 2016, Đội Quản lý thị trường thuộc Chi cục Quản lý Thị trường thành phố Hồ Chí Minh đã kiểm tra Công ty TNHH Saigon Ve Wong tại địa chỉ

1707 quốc lộ 1A, phường An Phú Đông, quận 12, TPHCM đang đóng gói sản phẩm bột ngọt mua từ Thái Lan, Trung Quốc loại 25 kg/bao chiết ra bao nhỏ loại 100g, 200g, 350g, 400g, 453g, 500g và 1kg mang nhãn hiệu A-One ghi xuất

xứ tại Việt Nam Tại đây không có dây chuyền sản xuất bột ngọt mà chỉ có máy đóng gói từ bao lớn sang bao nhỏ Công ty đã vi phạm đóng gói hàng hóa có nhãn, bao bì ghi chỉ dẫn giả mạo về nguồn gốc hàng hóa, nơi sản xuất Đội Quản

lý thị trường 4A đã tịch thu tang vật gồm Bột ngọt thành phẩm Monosodium Glutamate: 350 bao (25kg/bao), xuất xứ Trung Quốc; 100 bao (25 kg/bao) xuất

xứ Thái Lan; Bột ngọt hiệu A-One, ghi sản xuất tại Việt Nam: 16.900 gói (400 g/gói); 16.500 gói (200 g/gói); 2.250 gói (500 g/gói); 73.760 gói (350 g/gói); 1.260 gói (1 kg/gói); 5.540 gói (454 g/gói); Bột ngọt hiệu A-One, ghi nguồn nguyên liệu nhập khẩu Thái Lan, Indonesia, ghi sản xuất tại Việt Nam: 16.850 gói (400 g/gói); 36.500 gói (454 g/gói); 66.000 gói (100 g/gói); 11.550 gói (453,6 g/gói); Bao bì bột ngọt các loại 100g, 350g, 400g, 1 kg: 4.850 kg; Thùng carton dùng để đựng bột ngọt: 1.600 cái Đình chỉ hoạt động sản xuất bột ngọt 4,5 tháng Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên nhãn, bao bì đối với số hàng hóa, gồm: Bột ngọt hiệu A-One, ghi nguồn nguyên liệu nhập khẩu Thái Lan, Indonesia, xuất xứ: xem ký hiệu bên cạnh HSD (V: Việt Nam, T: Thái Lan; I:

Indonesia, C: China): 19.530 gói (400 g/gói); 162.720 gói (100 g/gói); 11.865 gói (1 kg/gói); Ủy ban nhân dân Thành phố ra quyết định xử phạt với số tiền 160.000.000 đồng và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm số tiền 128.781.880.013 đồng

Năm 2016, Đội Quản lý thị trường thuộc Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hồ Chí Minh kiểm tra Chi nhánh Cty TNHH Tuấn Bảo thuộc Công ty TNHH sản xuất Thương Mại Ngân Thu tại địa chỉ số 91/37 đường TX14, tổ 1, khu phố 1, phường Thạnh Xuân, quận 12 do bà Lý Thị Thuận làm giám đốc Tại thời điểm kiểm tra Công ty Ngân Thu đang sản xuất băng vệ sinh Đội tạm giữ 11.220 miếng băng vệ sinh hiệu KOTEX (bán thành phẩm); 37 gói (gói/6 miếng) băng vệ sinh hiệu KOTEX (thành phẩm); 46.200 cái tem lưng hiệu Kotex; 107 cái bao bì hiệu KOTEX; 2.484 miếng băng vệ sinh hiệu KOITIN (bán thành phẩm); 34.710 miếng băng vệ sinh hiệu KALITER (bán thành phẩm); 236kg băng vệ sinh hiệu PEPPY (bán thành phẩm); 4.200 kg tã lót trẻ em; 2.646kg băng vệ sinh không hiệu; 1.060kg keo dán, made in china; 4.486kg màng lưới trình bày Trung Quốc sản xuất; 9.481kg nguyên liệu phế phẩm (tã lót

bị ố vàng), do hàng hóa không hóa được, chứng từ, không công bố tiêu chuẩn áp dụng theo quy định trong sản xuất, không ghi rõ nguồn gốc xuất xứ, giả mạo nhãn hiệu và xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu Kotex của Công ty TNHH Kimberly-Clark Việt Nam, có tổng trị giá khoảng 204.386.600 đồng

Năm 2017, Đội Quản lý thị trường thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Công an huyện Củ Chi phát hiện quả tang xe ô tô tải biển số 54M-5358 đang xuất nhập hàng hóa là bia chai, vỏ chai bia các loại vào điểm sản xuất, kinh doanh bia không treo biển hiệu tại địa chỉ số 53 Hồ Văn Tắng, ấp Xóm Đồng, xã Tân Phú Trung, huyện Củ Chi do ông Nguyễn Văn Thông là tài xế kiêm chủ xe Tiến hành khám xe tải và điểm chứa hàng trên, đội phát hiện cơ sở này đang sang chiết bia Sài Gòn xanh loại 450ml/chai sang qua vỏ chai bia Tiger màu nâu loại 330ml/chai đã qua sử dụng, sau đó đóng nắp chai và dán màng cho chai