Áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản của chi cục kiểm lâm tỉnh đồng nai

Xuất phát từ thực tiễn trên, luận văn: “Áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản của Chi cục Kiểm Lâm tỉnh Đồng Nai” được

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRẦN ĐỨC CƯỜNG

ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ RỪNG, BẢO VỆ RỪNG VÀ QUẢN LÝ

LÂM SẢN CỦA CHI CỤC KIỂM LÂM TỈNH ĐỒNG NAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

CHUYÊN NGÀNH

LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

Mã số: 8380106

Đồng Nai, 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRẦN ĐỨC CƯỜNG

ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ RỪNG, BẢO VỆ RỪNG VÀ QUẢN LÝ

LÂM SẢN CỦA CHI CỤC KIỂM LÂM TỈNH ĐỒNG NAI

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT

XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ RỪNG, BẢO VỆ RỪNG VÀ QUẢN LÝ LÂM SẢN 7

1.1 Một số khái niệm về rừng, quản lý bảo vệ rừng và quản lý lâm sản; vi phạm hành chính, xử lý vi phạm hành chính; áp dụng pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản 7 1.2 Nội dung áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản 20 1.3 Những điều kiện đảm bảo áp dụng pháp luật trong xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản 36

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ RỪNG, BẢO

VỆ RỪNG VÀ QUẢN LÝ LÂM SẢN CỦA CHI CỤC KIỂM LÂM TỈNH ĐỒNG NAI 42

2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản của chi cục Kiểm lâm tỉnh Đồng Nai 42 2.2 Thực tiễn áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản của chi cục Kiểm Lâm tỉnh Đồng Nai 54 2.3 Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản của chi cục Kiểm Lâm tỉnh Đồng Nai 62

CHƯƠNG 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ RỪNG, BẢO VỆ RỪNG VÀ QUẢN LÝ LÂM SẢN 71

3.1 Quan điểm của đảng về công tác quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản 71 3.2 Giải pháp bảo đảm áp pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản trên địa bàn tỉnh Đồng Nai 73

KẾT LUẬN 86

DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN VĂN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác./

Người viết cam đoan

Trần Đức Cường

LỜI CẢM ƠN

Luận văn này được thực hiện theo chương trình đào tạo Thạc sỹ Lý luận và Lịch sử Nhà nước và Pháp luật tại Trường Đại học Vinh

Nhân dịp này, tác giả muốn bày tỏ lời cảm ơn chân thành đến:

- Cô TS Phạm Thị Thúy Liễu, người hướng dẫn khoa học tác giả luận văn này;

- Các thầy, cô trong: Ban Giám hiệu nhà trường, Khoa Luật, Phòng Đào tạo sau đại học thuộc Trường Đại học Vinh;

- Ban Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Nai; Ban Lãnh đạo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đồng Nai;

Và tất cả bạn bè đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Trong quá trình thực hiện luận văn, mặc dù đã có nhiều cố gắng, tuy nhiên

do thời gian ngắn nên luận văn không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Vì vậy, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, quý thầy

cô, đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn./

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Đồng Nai, ngày tháng 6 năm 2018

Tác giả

Trần Đức Cường

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Rừng là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá của quốc gia, nó không những cung cấp các sản phẩm lâm sản cho nền kinh tế quốc dân mà còn có tác dụng phòng hộ, bảo vệ đất, điều hòa nguồn nước, duy trì cân bằng sinh thái, bảo vệ môi trường sống Trong những năm qua, do nhiều nguyên nhân khác nhau rừng tự nhiên nước ta ngày càng ngày bị thu hẹp về diện tích, sút kém về chất lượng, đặc biệt trong giai đoạn từ năm 1980 – 1997 trung bình mỗi năm mất đi khoảng 80,000 ha Từ năm 1990 trở lại đây, diện tích và độ che phủ của rừng đã được tăng lên liên tục thông qua các dự án, chương trình như: trồng mới 5 triệu ha rừng, 661 và chương trình bảo vệ 9,3 triệu ha rừng hiện có; nhiều dự án của Chính phủ, của các tổ chức nước ngoài, như PAM, SIDA… đã đem lại hiệu quả cao Như vậy, từ cấp quốc gia cũng như ngành lâm nghiệp đã chú trọng tới việc trồng mới và các giải pháp phục hồi rừng tự nhiên

Tính đến 31/12/2016, trên địa bàn tỉnh Đồng Nai có: 197.500,6 ha đất lâm nghiệp (đất có rừng: 171.878,8 ha), độ che phủ của rừng đạt 30,6% [40]; hiện nay, tài nguyên rừng trên địa bàn cả nước nói chung đang đứng trước nguy cơ bị suy giảm nhanh chóng cả về số lượng và chất lượng do nhiều nguyên nhân khác nhau; sự suy giảm tài nguyên rừng sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng về phát triển kinh tế, phòng hộ môi trường, an ninh quốc phòng cho khu vực Đứng trước áp lực ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội, nhu cầu lâm sản ngày càng cao, nhu cầu về đất lâm nghiệp để phát triển hạ tầng, kinh

tế, … cần có sự tác động của con người một cách tích cực chủ động và hiệu quả nhằm giữ ổn định diện tích, nâng cao độ che phủ và chất lượng rừng XPVPHC trong lĩnh vực QLR, BVR và QLLS trên địa bàn tỉnh Đồng Nai có vai trò quan trọng đối với việc răn đe, giáo dục chủ thể vi phạm, lập lại trật tự

xã hội và bảo vệ rừng Trong lĩnh vực QLR, BVR và QLLS việc truy cứu trách nhiệm hình sự rất khó khăn, chủ yếu là truy cứu trách nhiệm hành chính

nên để QLBV và PTR bền vững, một trong những hoạt động cần tiến hành kịp thời là nâng cao hiệu quả XPVPHC trong lĩnh vực QLR, BVR và QLLS Tuy nhiên, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực này còn chưa đồng bộ, chưa hoàn chỉnh, chưa nhất quán, gây khó khăn trong việc áp dụng, cũng như thực hiện; bên cạnh đó, cơ cấu tổ chức và cơ chế vận hành của hệ thống quản lý hành chính ngành lâm nghiệp, đội ngũ công chức chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ QLBV và PTR trong giai đoạn hiện nay làm cho hệ thống pháp luật về lâm nghiệp không phát huy được hết hiệu lực

Xuất phát từ thực tiễn trên, luận văn: “Áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản của Chi cục Kiểm Lâm tỉnh Đồng Nai” được thực hiện nhằm góp phần làm rõ một cách có hệ thống từ phương diện lý luận đến thực tiễn về công tác XLVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản trên địa bàn tỉnh Đồng Nai; làm cơ sở đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật về XLVPHC trong lĩnh vực nói trên, nâng cao hiệu quả của công tác XLVPHC góp phần phát triển bền vững tài nguyên rừng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Đất nước ta đang trong quá trình hội nhập, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Do vậy, Đảng và Nhà nước đã chú trọng phát huy vai trò của luật pháp, xây dựng một hệ thống pháp luật ngày càng toàn diện, đầy đủ và đồng bộ, thích hợp với những điều kiện trong nước, đồng thời hợp với thiên hướng phát triển chung với tình hình quốc tế và khu vực; hướng tới xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân Vì vậy, tại Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu

về vai trò của pháp luật đối với Nhà nước và xã hội; đã phần nào đề cập được những vấn đề lý luận và thực tiễn trong một số lĩnh vực nhất định

Một số công trình nghiên cứu đi sâu vào nghiên cứu những vấn đề về lý luận, thực trạng của pháp luật, của quản lý nhà nước bằng pháp luật trong một

số lĩnh vực của đời sống xã hội, như: Luận án tiến sỹ „„Vai trò của pháp luật trong việc đảm bảo công bằng xã hội ở Việt Nam” của Vũ Anh Tuấn (2001); Luận án tiến sỹ „„Tăng cường quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai

ở Việt Nam” của Nguyễn Cảnh Quý (2003); Luận văn thạc sỹ „„Pháp luật bảo

vệ môi trường rừng ở Việt Nam thực trạng và phương hướng hoàn thiện” của Nguyễn Hải Âu (2001); Luận văn thạc sỹ „„Pháp luật xử phạt vi phạm hành chính lý luận và thực tiễn” của Bùi Tiến Đạt (2008); Luận văn thạc sỹ "Xử lý

vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ qua thực tiễn tại thành phố Đà Nẵng" của Hồ Thanh Hiền (2012); Luận văn thạc sỹ "Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan" của An Đắc Hùng (2012); Luận văn thạc sỹ "Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp trong khu công nghiệp ở Việt Nam" của Nguyễn Thị Bình (2013), Luận văn thạc sỹ "Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế ở Việt Nam hiện nay" của Trần Ngọc Duy (2014), Luận văn thạc sỹ "Xử phạt vi phạm hành chính về buôn bán hàng giả - từ thực tiễn quận hoàn kiếm, thành phố Hà Nội" của Nguyễn Trường Sơn (2016)

Một số công trình nghiên cứu đã hệ thống hóa được cơ sở lý luận về pháp luật, hoàn thiện pháp luật trong điều kiện xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đồng thời đề xuất được các quan điểm

và giải pháp xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật trong công cuộc xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa như: Luận án tiến

sỹ „„Quản lý nhà nước bằng pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ rừng ở Việt Nam hiện nay” của Hà Công Tuấn (2006) đã nhấn mạnh trong các công cụ quản lý nhà nước nói chung và QLBVR nói riêng thì công cụ pháp luật đóng vai trò đặc biệt quan trọng; Luận văn thạc sỹ „„Một số vấn đề cơ bản về pháp luật bảo vệ rừng ở Việt Nam hiện nay” của Nguyễn Thanh Huyền (2004) ; Luận văn thạc sỹ „„Tình hình thực hiện pháp luật trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng” của Võ Mai Anh (2007); Luận văn thạc sĩ "Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý, bảo về rừng và quản lý lâm sản (Từ thực

tiễn tỉnh Tây Ninh)" của Trần Thị Ngân Hà (2011); Luận văn thạc sĩ "Pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng" của

Vũ Văn Thúc (2015); đã nêu lên một số vấn đề cơ bản về pháp luật bảo vệ rừng; đề xuất các giải pháp đổi mới hoàn thiện pháp luật bảo vệ rừng

Những công trình trên chỉ nêu khái quát về quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng; thực thi pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng dựa trên cơ sở lý luận mà chưa đề cập sâu đến vấn đề áp dụng pháp luật về xử

lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản trong thực tiễn; do đó, khó có thể áp dụng vào thực tiễn của tỉnh Đồng Nai Tuy nhiên, những đề tài, công trình đó là nguồn tư liệu quý có giá trị tham khảo, kế thừa để bản thân tôi tiến hành nghiên cứu đề tài của mình

Vì vậy, để góp phần nâng cao hiệu quả công tác QLBVR trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, cần có những công trình nghiên cứu, áp dụng XPVPHC trong lĩnh vực QLBVR Từ đó, đề xuất những phương hướng, giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác XLVPHC góp phần phát triển bền vững tài nguyên rừng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai nói riêng; hoàn thiện quy định pháp luật về XLVPHC trong lĩnh vực QLBV và PTR nói chung

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục đích

Luận văn nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật về xử

lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản; làm cơ sở đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác XLVPHC trong lĩnh vực QLR, BVR và QLLS tại CCKL tỉnh Đồng Nai

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

- Hệ thống được về lý luận và pháp lý cơ bản về XPVPHC trong lĩnh vực QLR, BVR và QLLS;

- Phân tích, đánh giá được thực trạng áp dụng XPVPHC trong lĩnh vực QLR, BVR và QLLS tại Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đồng Nai;

- Xác lập nội dung các quan điểm, giải pháp góp phần nâng cao hiệu

quả của công tác XLVPHC trong lĩnh vực QLR, BVR và QLLS tại CCKL tỉnh Đồng Nai

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu công tác XLVPHC trong lĩnh vực QLR, BVR và QLLS

- Về không gian và thời gian: Luận văn nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Đồng Nai của CCKL tỉnh Đồng Nai (thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Nai) trong 05 năm (giai đoạn 2012-2016)

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.2 Các phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, diễn dịch, quy nạp, luật học,… Các phương pháp này được áp dụng tùy vào từng vấn đề cụ thể và luôn hỗ trợ nhau trong quá trình thực hiện đề tài để làm rõ những vấn đề thuộc đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

6 Những đóng góp mới của luận văn

-Về lý luận: Làm rõ những vấn đề lý luận về áp dụng pháp luật XLVPHC trong lĩnh vực QLR, BVR và QLLS

- Về thực tiễn: Đề xuất được một số giải pháp bảo đảm áp dụng pháp luật XLVPHC trong lĩnh vực QLR, BVR và QLLS của CCKL tỉnh Đồng Nai

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài các phần mở đầu, kết luận và danh mục các tài liệu tham khảo thì nội dung của luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về áp dụng pháp luật XLVPHC trong

lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

Chương 2: Thực tiễn áp dụng pháp luật XLVPHC trong lĩnh vực quản

lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản của CCKL tỉnh Đồng Nai

Chương 3: Quan điểm và giải pháp bảo đảm áp dụng pháp luật XLVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản của CCKL tỉnh Đồng Nai

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ RỪNG, BẢO

và ảnh hưởng lẫn nhau và với hoàn cảnh bên ngoài” [43]

Lâm sinh học hiện đại thường xem rừng như là một hệ thống sinh học

tự nhiên, tự điều hòa và tự phục hồi (C.V Bêlốp 1982) Chúng ta nên hiểu hệ thống này là một thể bất kỳ của các mối quan hệ lẫn nhau giữa các thành phần của rừng mà các thành phần này luôn có sự biến đổi về số lượng theo thời gian và không gian; các cây rừng, cây tái sinh, tầng cây bụi thảm tươi, động vật và vi sinh vật, đất, tiểu khí hậu được gọi là các thành phần của rừng

Theo Điều 3 - Luật Bảo vệ và Phát triển rừng (2004): “rừng là một hệ sinh thái bao gồm quần thể thực vật rừng, động vật rừng, vi sinh vật rừng, đất rừng và các yếu tố môi trường khác, trong đó cây gỗ, tre nứa hoặc hệ thực vật

đặc trưng là thành phần chính có độ che phủ của tán rừng từ 0,1 trở lên Rừng gồm rừng trồng và rừng tự nhiên trên đất RSX, đất RPH, đất RĐD”

Theo viện sĩ I.S Mê lê khôp (1974) thì rừng có đặc trưng sau:

1 Rừng là một thể tổng hợp phức tạp có mối quan hệ qua lại giữa các

cá thể trong quần thể, giữa các quần thể trong quần xã và có sự thống nhất giữa chúng với hoàn cảnh trong tổng hợp đó

2 Rừng luôn có sự cân bằng động, có tính ổn định, tự điều hòa và tự phục hồi để chống lại những biến đổi của hoàn cảnh và những biến đổi về số lượng sinh vật, những khả năng này được hình thành do kết quả của sự tiến hóa lâu dài và kết quả của sự chọn lọc tự nhiên của tất cả các thành phần rừng

3 Rừng có khả năng tự phục hồi và trao đổi cao

4 Rừng có sự cân bằng đặc biệt về sự trao đổi năng lượng và vật chất, luôn luôn tồn tại quá trình tuần hoàn sinh vật, trao đổi vật chất và năng lượng, đồng thời nó thải ra khỏi hệ sinh thái các chất và bổ sung thêm vào đó một số chất từ các hệ sinh thái khác

5 Sự vận động của các quá trình nằm trong các tác động tương hỗ phức tạp dẫn tới sự ổn định bền vững của hệ sinh thái rừng

6 Rừng có phân bố địa lý [43]

Vai trò của tài nguyên rừng:

Rừng là thành phần quan trọng nhất của sinh quyển, hiện nay rừng chiếm phần lớn, phần chủ yếu lục địa trái đất (gần 04 tỉ ha) Rừng là nguồn vật chất và tinh thần cơ bản thỏa mãn nhu cầu của con người Trong thực tế, mọi thứ cần thiết cho sự tồn tại của con người như thức ăn, dược liệu, quần

áo, các nguyên vật liệu xây dựng nhà cửa, đồ dùng hàng ngày, … đều phải lấy

từ rừng

Chức năng của rừng của rừng như bảo vệ môi sinh, khả năng điều hòa khí hậu, khả năng bảo vệ và hình thành trái đất, khả năng giữ gìn, bảo vệ và điều hòa nguồn nước trong rừng, khả năng làm tăng thêm tính đa dạng sinh

vật của rừng … cũng như vai trò vệ sinh, vai trò nghỉ ngơi, nghỉ mát của nó

có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống xã hội loài người

Ngoài ra, rừng còn là nơi cư trú và là nguồn thức ăn cho thế giới động vật Rất nhiều loài chim, thú không thể sống ở ngoài rừng: hươu, nai, hổ, báo, chim, … Tất cả chúng là thành phần quan trọng của hệ sinh thái rừng, bản thân chúng hoàn thành những chắc năng nhất định trong việc duy trì trạng thái cân bằng của hệ sinh thái rừng

- Quản lý là sự tác động định hướng bất kỳ lên một hệ thống nào đó nhằm trật tự hóa nó và hướng nó phát triển phù hợp với những quy luật nhất định Bàn về quản lý xã hội, Các – Mác cho rằng: “Quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ bản chất của quá trình lao động xã hội” Quản lý luôn gắn liền với hoạt động có mục đích, có kế hoạch của tập thể lớn hay nhỏ của con người và được thể hiện thông qua những thể chế xã hội đặc biệt [40]

- Quản lý rừng được hiểu là việc các cơ quan hành chính nhà nước tác động, tổ chức điều chỉnh hành vi của con người nhằm tạo lập trật tự, kỷ cương trong hoạt động quản lý, bảo vệ và khai thác rừng hiệu quả, sử dụng tài nguyên rừng hợp lý Cụ thể là: ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án, đề án, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, quy trình, quy phạm, định mức kinh tế - kĩ thuật về lâm nghiệp đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; gồm các hoạt động cụ thể như: điều tra, kiểm kê, theo dõi diễn biến, cơ sở dữ liệu rừng; giao rừng, cho thuê rừng, chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác, thu hồi rừng; đóng, mở cửa rừng tự nhiên; …

- Quản lý rừng bền vững là phương thức quản trị rừng bảo đảm đạt được các mục tiêu QLBV và PTR, không làm suy giảm các giá trị và nâng cao giá trị rừng, cải thiện sinh kế, bảo vệ môi trường, góp phần giữ vững quốc phòng, an ninh

- Bảo vệ rừng được hiểu là những hoạt động của tổ chức, cá nhân tác động vào rừng nhằm phòng chống những tác động tiêu cực đến tài nguyên

rừng để duy trì và phát triển hệ sinh thái rừng Bảo vệ rừng gồm các hoạt động sau: Tuần tra, kiểm tra về bảo vệ rừng, đất rừng quy hoạch cho lâm nghiệp; Thực hiện biện pháp phòng cháy và chữa cháy rừng; Kiểm tra nguồn gốc lâm sản (kiểm tra hồ sơ lâm sản, kiểm tra lâm sản trong quá trình khai thác, vận chuyển, chế biến, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu, gây nuôi, trồng cấy nhân tạo, cất giữ lâm sản theo quy định của pháp luật), đấu tranh phòng ngừa, kiểm tra, phát hiện và XLVP theo quy định của pháp luật

- Phát triển rừng bao gồm các hoạt động: trồng mới rừng, trồng rừng sau khai thác, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh phục hồi rừng, cải tạo rừng nghèo nhằm tăng diện tích rừng, nâng cao chất lượng rừng

- Lâm sản là sản phẩm khai thác từ rừng bao gồm thực vật rừng, động vật rừng và các sinh vật rừng khác gồm cả gỗ, lâm sản ngoài gỗ, sản phẩm gỗ, song, mây, tre, nứa đã chế biến [14]

Quản lý lâm sản được hiểu là hoạt động của tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong việc hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và xử lý cá nhân, tổ chức vi phạm pháp luật trong quá trình: khai thác, vận chuyển, chế biến, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu, gây nuôi, trồng cấy nhân tạo, cất giữ lâm sản theo quy định

1.1.2 Đặc trưng của hoạt động quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

Dưới tác động của biến đổi khí hậu làm cho bão, lũ, hạn hán, nước biển xâm nhập… diễn ra ngày càng gay gắt và phức tạp, gây ảnh hưởng nặng nề đến đời sống và sản xuất của nhân dân, mà trong đó vai trò của rừng rất quan trọng Do vậy, công tác quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản có ý nghĩa vô cùng to lớn Công tác quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

động khai thác, khôi phục tài nguyên rừng của các chủ thể chịu sự quản lý của nhà nước trong lĩnh vực QLBVR

- Chủ thể có thẩm quyền thực hiện các nhiệm vụ QLBVR và quản lý lâm sản bao gồm: Kiểm lâm, Chủ tịch UBND các cấp, Thanh tra chuyên ngành, Công an, Bộ đội biên phòng, Quản lý thị trường, Bộ Nông nghiệp và PTNT, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Văn hóa và Thông tin, các chủ rừng là Ban Quản lý RĐD, RPH

- Chủ thể chịu sự quản lý nhà nước trong lĩnh vực QLBVR và quản lý lâm sản bao gồm: cơ quan nhà nước, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài; tổ chức, cá nhân nước ngoài có liên quan đến việc QLBV và PTR tại Việt Nam

- Nội dung QLBVR và quản lý lâm sản bao gồm:

+ Ban hành, tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về QLBV và PTR

+ Xây dựng, tổ chức thực hiện chiến lược phát triển lâm nghiệp, quy hoạch, kế hoạch QLBV và PTR trên phạm vi cả nước và ở từng địa phương

+ Tổ chức điều tra, xác định, phân định ranh giới các loại rừng trên bản

đồ và trên thực địa đến đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn

+ Thống kê rừng, kiểm kê rừng, theo dõi diễn biến tài nguyên rừng và đất để PTR

+ Giao rừng, cho thuê rừng, thu hồi rừng, chuyển mục đích sử dụng rừng

+ Lập và quản lý hồ sơ giao, cho thuê rừng và đất để PTR; tổ chức đăng ký, công nhận quyền sở hữu RSX là rừng trồng, quyền sử dụng rừng

+ Cấp, thu hồi các loại giấy phép theo quy định của pháp luật về QLBV

+ Kiểm tra, thanh tra và XLVP pháp luật về QLBV và PTR

+ Giải quyết tranh chấp về rừng [26]

1.1.3 Một số khái niệm về vi phạm hành chính, xử lý vi phạm hành chính; áp dụng pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

1.1.3.1 Khái niệm vi phạm hành chính

Theo PGS.TS Nguyễn Cửu Việt thì định nghĩa vi phạm hành chính như sau: “Vi phạm hành chính là hành vi (hành động hoặc không hành động) trái pháp luật, có lỗi (cố ý hoặc vô ý) do cá nhân có năng lực trách nhiệm hành chính hoặc tổ chức thực hiện, xâm hại trật tự nhà nước và xã hội, trật tự quản lý, sở hữu nhà nước, tổ chức, cá nhân, các quyền tự do và lợi ích hợp pháp của công dân mà theo pháp luật phải chịu trách nhiệm hành chính” [42]

Còn theo Khoản 1 - Điều 2 – Luật Xử lý vi phạm hành chính (2012):

Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị XPVPHC Khái niệm trên đã thể hiện được các dấu hiệu pháp lý cơ bản của VPHC là: hành vi VPHC, tính trái luật của hành vi, chủ thể VPHC, có lỗi và phải chịu trách nhiệm hành chính Tuy nhiên, trong định nghĩa trên có một số vấn đề mà tác giả cho rằng phải nghiên cứu, xem xét lại:

- Quy định khách thể của VPHC là “quản lý nhà nước” là chưa rõ, không phân biệt được với các loại vi phạm khác

- Sử dụng cụm từ “mà không phải là tội phạm” để định nghĩa VPHC là không hoàn toàn chính xác vì vi phạm pháp luật mà không phải là tội phạm

có thể không chỉ là VPHC

- Sử dụng công thức “phải bị XPVPHC” là chưa hoàn toàn chính xác vì việc áp dụng trách nhiệm hành chính đối với chủ thể VPHC có nội hàm rộng hơn

Dựa vào tính chất của các quan hệ xã hội ở các lĩnh vực đó, vi phạm

hành chính được phân ra thành các loại khác nhau: VPHC trong lĩnh vực quản

lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản; VPHC trong lĩnh vực xây dựng; VPHC trong lĩnh vực giao thông đường bộ; VPHC trong lĩnh vực y tế; VPHC trong lĩnh vực bảo vệ môi trường; …

Như vậy, VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản là một dạng của vi phạm hành chính, được hiểu là: hành vi (hành động hoặc không hành động) của cá nhân, hộ gia đình, tổ chức, cộng đồng dân cư có lỗi (vô ý hoặc cố ý) thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật trong lĩnh vực QLBVR và quản lý lâm sản mà theo quy định của pháp luật phải chịu trách nhiệm hành chính

Hiện nay, việc sử dụng khái niệm “XLVPHC” và “XPVPHC” đôi khi vẫn bị nhầm lẫn, thiếu chính xác; XLVPHC có nội hàm rộng hơn, nó bao gồm toàn bộ mọi biện pháp và hành động để áp dụng các biện pháp trách nhiệm hành chính đối với chủ thể VPHC (ví dụ: Giáo dục tại xã, phường, thị trấn; Đưa vào trường giáo dưỡng; Đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc; Đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc); như vậy, XLVPHC bao gồm XPVPHC và các biện pháp XLHC khác

XLVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản được hiểu là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và các cá nhân được nhà nước trao quyền tiến hành thủ tục do pháp luật quy định nhằm áp dụng các biện pháp bảo đảm việc XLVPHC, các biện pháp xử phạt hành

chính, biện pháp khắc phục hậu quả do VPHC gây ra và đảm bảo việc thi hành quyết định xử lý VPHC đối với các chủ thể VPHC trong lĩnh vực quản

lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

1.1.3.3 Khái niệm về áp dụng pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

Áp dụng pháp luật ADPL được hiểu là hình thức thực hiện pháp luật, trong đó Nhà nước thông qua các cơ quan nhà nước hoặc nhà chức trách có thẩm quyền tổ chức cho các chủ thể pháp luật thực hiện những quy định của pháp luật hoặc tự mình căn cứ vào các quy định của pháp luật để tạo ra các quy định làm phát sinh, thay đổi, đình chỉ hoặc chấm dứt những quan hệ pháp luật cụ thể Nói một cách khác, ADPL được xem là hoạt động thực hiện pháp luật của các chủ thể có thẩm quyền, nó vừa là hình thức thực hiện pháp luật, vừa là giai đoạn mà các chủ thể có thẩm quyền tiến hành tổ chức cho các chủ thể pháp luật khác thực hiện các quy định của pháp luật

Vấn đề ADPL có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động XLVPHC, bởi thực chất hoạt động XLVPHC cũng chính là hoạt động áp dụng pháp luật Nếu việc ADPL chính xác sẽ dẫn đến kết quả XLVPHC đúng pháp luật, là yêu cầu cơ bản của XLVPHC Việc ADPL trong hoạt động XLVPHC không chỉ là một yêu cầu cơ bản của XLVPHC mà còn là trách nhiệm của người có thẩm quyền XLVPHC nhằm thực hiện (tuân thủ) đầy đủ nguyên tắc XLVPHC được Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định Việc áp dụng đúng pháp luật trọng hoạt động XLVPHC còn góp phần tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong nhân dân nói chung, cho người VPHC nói riêng tạo hiệu quả cao trong công tác XLVPHC

Quá trình XLVPHC, xét cho cùng cũng chính là quá trình áp dụng pháp luật Bởi lẽ không thể có việc XLVPHC mà không tuân theo hay không áp dụng bất kỳ một quy định nào của pháp luật Việc ADPL trong XLVPHC được thực hiện dưới các hình thức:

- Tiến hành các hoạt động theo đúng quy định của pháp luật về

XLVPHC: lập biên bản VPHC, xá minh, ra quyết định XLVPHC, nói chung đều phải căn cứ vào qui định cụ thể của pháp luật về XLVPHC để thực hiện

- Đối chiếu sự phù hợp giữa nội dụng VPHC với pháp luật về nội dung

để xác định hành vi đã xảy ra có vi phạm pháp luật không

- Viện dẫn đầy đủ căn cứ pháp luật khi ra Quyết định XLVPHC

- Ra kết luận nội dung VPHC

Khi áp dụng văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) trong XLVPHC cần theo các nguyên tắc sau:

- Văn bản áp dụng phải là văn bản còn hiệu lực và là văn bản có giá trị cao nhất tại thời điểm ban hành quyết định hành chính hoặc thời điểm phát sinh hành vi VPHC bị xử lý

- Văn bản QPPL được áp dụng từ thời điểm có hiệu lực và được áp dụng đối với hành vi xảy ra tại thời điểm mà văn bản đó đang có hiệu lực trừ trường hợp có quy định hiệu lực trở về trước

- Trong trường hợp các văn bản QPPL có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn

- Trong trường hợp các văn bản QPPL về cùng một vấn đề do cùng một

cơ quan ban hành mà có quy định khác nhau thì áp dụng quy định của văn bản được ban hành sau

- Trong trường hợp các văn bản QPPL không quy định trách nhiệm pháp lý hoặc quy định trách nhiệm pháp lý nhẹ hơn đối với hành vi xảy ra trước ngày văn bản có hiệu lực thì áp dụng văn bản mới

XLVPHC trong lĩnh vực QLR, BVR và QLLS là một dạng của XLVPHC nên việc áp dụng pháp luật về XLVPHC trong lĩnh vực QLR, BVR

và QLLS mang đầy đủ các đặc điểm của ADPL trong XLVPHC

1.1.4 Đặc điểm vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

Ngoài các đặc điểm chung giống như các hành vi vi phạm trong lĩnh

vực khác, VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

có đặc điểm riêng đó là có tính chất rất phức tạp, khó xử lý triệt để, cụ thể:

- Đối tượng bị hành vi VPHC xâm hại là tài nguyên rừng, thực vật, động vật và các sản vật có trong tất cả các loại rừng; là loại tài nguyên đặc biệt, khả năng tái tạo lâu dài, ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến đời sống của nhân loại Hàng loạt các thiên tai: Hạn hán, bão, lũ lụt, xói mòn, sạt lở, nước biển lấn sâu vào đất liền, … có nguyên nhân chính là từ việc khai thác tài nguyên rừng quá mức (không kịp tái tạo), làm cạn kiệt nguồn tài nguyên này Việc sử dụng quá mức các lâm sản – đặc sản từ rừng nhằm mục đích tiêu dùng của con người đã đẩy một số loài động - thực vật hoang dã dần suy kiệt

và biến mất trong tự nhiên, gây mất cân bằng hệ sinh thái; đã gây hậu quả khôn lường đối với đời sống con người

- Ngoài những cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính đã được quy định

cụ thể theo pháp luật, thì chủ thể vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản có thể là chính chủ thể được giao nhiệm

vụ QLBVR Đây là chủ thể được nhà nước giao nhiệm vụ thực hiện công việc quản lý trực tiếp (còn gọi là chủ rừng) nhưng không thực hiện đúng quy định dẫn đến việc tự mình vi phạm pháp luật

- Hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng

và quản lý lâm sản trong nhiều trường hợp rất khó phát hiện, nhất là nếu chủ thể VPHC là dân địa phương hay chủ rừng Đối tượng vi phạm thường sử dụng những phương pháp xâm hại tinh vi, manh động nhằm đối phó cơ quan chức năng; có vũ khí tự chế, sẵn sàng chống lại người thi hành công vụ không

kể thời gian ngày hay đêm, địa điểm vi phạm ở bất cứ đâu, địa hình phức tạp, thậm chí gây nguy hiểm cho tính mạng của người thi hành công vụ

- Việc thu thập chứng cứ để xác định đối tượng vi phạm gặp nhiều khó khăn, tang vật dễ bị tẩu tán gây khó khăn cho việc phát hiện vi phạm và xác định chủ thể vi phạm Đôi khi, khi tạm giữ tang vật bị đối tượng vi phạm ỷ lại

số đông để cướp lại, tẩu tán và xóa bỏ chứng cứ liên quan

- Thiệt hại do hành vi VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng

và quản lý lâm sản thường được thể hiện rõ ràng, dễ xác định mức độ thiệt hại, là cơ sở quan trọng để áp dụng hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả Theo Nghị định 157/2013/NĐ-CP quy định việc xác định mức độ thiệt hại và được qua đổi thành m2, m3, định giá bằng tiền để làm căn cứ áp dụng hình thức và mức phạt tiền cụ thể Tuy nhiên, đây chỉ là thiệt hại về mặt định lượng, thiệt hại trước mắt nhưng thực ra thiệt hại chung, lâu dài, nghiêm trọng hơn nhiều và khó xác định

- Các hành vi VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản

lý lâm sản thường phức tạp vì không chỉ liên quan đến pháp luật chuyên ngành lâm nghiệp mà còn liên quan đến Luật hình sự, Luật đất đai, Luật bảo

vệ môi trường

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản

lý lâm sản cũng hội tụ 4 yếu tố cấu thành vi phạm hành chính, gồm: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan:

- Khách thể: VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản xâm hại đến quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ Dấu hiệu nhận biết: hành vi xâm phạm đến trật tự trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng

và quản lý lâm sản

- Mặt khách quan: Dấu hiệu bắt buộc của hành vi vi phạm hành chính

là hành vi vi phạm pháp luật được thể hiện dưới dạng hành động hoặc không hành động; gồm các dấu hiệu chính: Hành vi, tính trái luật của hành vi, hậu quả thiệt hại mà hành vi gây ra cho xã hội, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi

và thiệt hại, thời gian, địa điểm, tang vật, phương tiện vi phạm

Hành vi VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản là hành vi có tính chất trái pháp luật, vi phạm các quy định của nhà nước trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản dưới hình thức không thực hiện hoặc thực hiện không đúng những quy định của pháp luật đến những khách thể được pháp luật bảo vệ

Hành vi không thực hiện đúng những quy định trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản như: Không có phương án PCCCR và công trình PCCCR theo quy định; lấy lâm sản trong rừng khi không được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc được phép nhưng thực hiện không đúng quy định cho phép; vận chuyển lâm sản không có hồ sơ hợp pháp hoặc có hồ sơ hợp pháp nhưng hồ sơ không phù hợp với lâm sản thực tế đang vận chuyển, …

- Chủ thể: chủ thể VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản là các tổ chức, cá nhân có năng lực chịu trách nhiệm hành chính theo quy định của pháp luật

+ Cá nhân là chủ thể của của VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo

vệ rừng và quản lý lâm sản phải là người không mắc bệnh tâm thần hoặc mắc các bệnh làm mất khả năng nhận thức hoặc mất khả năng điều khiển hành vi

và đủ độ tuổi theo quy định của pháp luật (người đủ 14 đến 16 tuổi là chủ thể của vi phạm hành chính trong trường hợp thực hiện hành vi với lỗi cố ý; người đủ 16 tuổi trở lên có thể là chủ thể vi phạm hành chính trong mọi trường hợp)

+ Tổ chức là cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân và tổ chức khác được thành lập theo quy định của pháp luật [30]

- Mặt chủ quan: Dấu hiệu bắt buộc về mặt chủ quan của hành vi VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản là dấu hiệu lỗi của chủ thể vi phạm (dưới hình thức cố ý hoặc vô ý)

1.1.5 Ý nghĩa của áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

- Đối với Nhà nước:

+ Pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản tạo cơ sở pháp lý để cơ quan quản lý nhà nước thực hiện

thẩm quyền xử lý VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

+ Pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản là cơ sở pháp lý để xác định hành vi VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

+ Pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản là cơ sở để chủ thể có thẩm quyền áp dụng áp dụng các biện pháp trách nhiệm hành chính (các hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả) đối với các chủ thể có hành vi VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản; đồng thời áp dụng các biện pháp cưỡng chế cần thiết bảo đảm việc thi hành quyết định xử phạt VPHC nếu chủ thể có hành vi VPHC không tự nguyện chấp hành quyết định xử lý VPHC

+ Pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản là công cụ hữu hiệu phòng ngừa, ngăn chặn, răn đe các đối tượng có hành vi VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản; góp phần giáo dục ý thức pháp luật cho người dân trong việc QLBVR

- Đối với nhân dân:

Pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản là công cụ đảm bảo các quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, hộ gia đình, cộng đồng dân cư trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo

vệ rừng và quản lý lâm sản

- Đối với xã hội:

Pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản vừa có mục đích răn đe, giáo dục, vừa có mục đích trừng phạt

đã góp phần khôi phục lại trật tự pháp luật; đưa các mối quan hệ xã hội bị xâm hại trở lại hiện trạng; Nhà nươc buộc người vi phạm phải khắc phục sai phạm, tuân thủ theo các quy định của pháp luật, đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa, công bằng trong xã hội tạo niềm tin của nhân dân vào đường lối, chủ

trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

1.2 Nội dung áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

1.2.1 Xử phạt vi phạm hành chính

Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng được tiến hành theo những nguyên tắc, trình tự, thủ tục nhất định, được quy định trong các văn bản pháp luật về xử phạt hành chính nói chung và pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản nói riêng do các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành

Kết quả của hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản

lý và bảo vệ rừng thể hiện ở quyết định xử phạt vi phạm hành chính ghi nhận các hình thức, biện pháp xử phạt, các biện pháp khắc phục hậu quả áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính

1.2.1.1 Nguyên tắc cơ bản

- Mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật: khi phát hiện có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản thì người có thẩm quyền phải tiến hành lập biên bản, kiểm tra các giấy tờ liên quan, có thể áp dụng ngay các biện pháp ngăn chặn để đảm bảo cho việc XLVP sau này (nếu có) Ví dụ: khi phát hiện đối tượng mang cưa máy vào rừng để khai thác gỗ trái phép; thì người có thẩm quyền phải lập biên bản và đình chỉ ngay hành vi vi phạm; đồng thời tạm giữ cưa máy là công cụ, phương tiện để thực hiện hành vi vi phạm hành chính và yêu cầu đối tượng xâm nhập vào rừng trái phép ra khỏi rừng

- Việc XPVPHC được tiến hành nhanh chóng, công khai, khách quan, đúng thẩm quyền, bảo đảm công bằng, đúng quy định của pháp luật: đây có thể được coi là nguyên tắc cơ quan trong XPVPHC trong lĩnh vực quản lý

rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản thể hiện sự công bằng, công minh của pháp luật đối với các đối tượng vi phạm hành chính, bất kể đối tượng là ai, giữ cương vị gì trong xã hội

- Việc XPVPHC phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả vi phạm, đối tượng vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng: nguyên tắc trên đảm bảo cho việc XPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản

lý lâm sản được xem xét một các toàn diện, biện chứng tránh xem xét vấn đến một cách phiếm diện, siêu hình; đảm bảo tính nhân đạo, nhân văn của pháp luật

- Người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính Cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không vi phạm hành chính: nguyên tắc XPVPHC thể hiện bảo đảm tôn trọng quyền con người, thể hiện

sự công bằng, khách quan, văn minh, tiến bộ; người có thẩm quyền không thể

áp đặt trong XLVP mà phải áp dụng biện pháp xử lý hành chính có trách nhiệm chứng minh hành vi vi phạm bằng việc áp dụng các biện pháp hợp pháp để xác định sự thật của vụ việc một cách khách quan, toàn diện và đầy

đủ [30]

Ngoài những đặc điểm về nguyên tắc XLVPHC như đã nêu ở trên thì các nguyên tắc còn lại được áp dụng theo quy định của Theo Điều 3 - Luật XLVPHC 2012

1.2.1.2 Hình thức xử phạt, các biện pháp ngăn chặn, biện pháp khắc phục hậu quả

a Các hình thức xử phạt hành chính:

Đối với vi phạm hành chính về QLBV, PTR và quản lý lâm sản, tổ chức, cá nhân vi phạm phải chịu một trong các hình phạt chính là cảnh cáo hoặc phạt tiền

Cảnh cáo được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ và theo quy định thì bị áp dụng

hình thức xử phạt cảnh cáo hoặc đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện Cảnh cáo được quyết định bằng văn bản Một số hành vi vi hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản có thể áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo; gồm nhóm các hành vi vi phạm hành chính nhỏ mà thiệt hại do các hành vi này gây ra ảnh hưởng không đáng kể, hậu quả không lớn nên áp dụng mức phạt cảnh cáo là phù hợp Cụ thể gồm nhóm các hành vi:

- Tổ chức tham quan phong cảnh trái phép trong rừng

- Mang dụng cụ thủ công, cơ giới vào rừng để săn bắt động vật rừng; đưa súc vật kéo, mang dụng cụ thủ công vào rừng để khai thác, chế biến lâm sản, khoáng sản trái phép; nuôi, trồng, thả trái phép vào RĐD các loài động vật, thực vật không có nguồn gốc bản địa

- Gây cháy rừng với hậu quả ít nghiêm trọng: Cháy cây trồng chưa thành rừng hoặc rừng khoanh nuôi tái sinh thuộc kiểu trạng thái rừng 1c, diện tích dưới 1.000 m2; Cháy RSX dưới 500 m2; Cháy RPH dưới 300 m2; Cháy RĐD dưới 200 m2

- Chăn thả gia súc trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của khu RĐD;

- Viết, vẽ lên biển báo, bảng quy ước tuyên truyền bảo vệ rừng; xóa các thông tin, hình ảnh trên các biển báo, bảng quy ước tuyên truyền bảo vệ rừng

- Vi phạm thủ tục hành chính: Chủ lâm sản chế biến, kinh doanh, vận chuyển, mua, bán, cất giữ thực vật rừng và bộ phận của chúng (ngoài gỗ), động vật rừng và bộ phận của chúng do gây nuôi có nguồn gốc hợp pháp nhưng không chấp hành các quy định của pháp luật hiện hành về hồ sơ lâm sản và trình tự, thủ tục quản lý; Chủ lâm sản khai thác, vận chuyển, mua, bán, cất giữ, chế biến, kinh doanh gỗ rừng trồng, gỗ vườn nhà, cây trồng phân tán

có nguồn gốc hợp pháp nhưng không chấp hành các quy định của pháp luật hiện hành về hồ sơ lâm sản và trình tự, thủ tục quản lý

Nếu loại vi phạm mà tổ chức, cá nhân thực hiện được Nghị định 157/2013/NĐ-CP quy định chỉ áp dụng hình thức phạt tiền thì không được

phép áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo Mức phạt tiền trong XPVPHC chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản từ 50.000 đồng đến 500.000.000 đồng/cá nhân, từ 100.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng/tổ chức Theo quy định tại Nghị định 157/2013/NĐ-CP, một số hành vi

bị áp dụng mức phạt tiền tối đa trên, đó là:

- Vi phạm quy định của Nhà nước về trồng lại rừng mới thay thế diện tích rừng được Nhà nước cho phép chuyển sang mục đích khác thuộc một trong các trường hợp sau:

(1) Chậm trồng rừng mới thay thế trên 01 năm với diện tích từ trên 50

cấp, quý, hiếm nhóm IIB có giá trị từ trên 160.000.000 đồng

(3) Sản phẩm chế biến từ gỗ không hợp pháp có giá trị từ trên 400.000.000 đồng

- Mua, bán, cất giữ, chế biến, kinh doanh lâm sản trái với các quy định của Nhà nước đối với hành vi có tang vật vi phạm thuộc một trong các trường hợp sau:

(1) Động vật rừng hoặc bộ phận, dẫn xuất của chúng không thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm có giá trị từ trên 270.000.000 đồng

(2) Động vật rừng hoặc bộ phận, dẫn xuất của chúng thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm nhóm IIB có giá trị từ trên 160.000.000 đồng

(3) Sản phẩm chế biến từ gỗ không hợp pháp có giá trị từ trên 400.000.000 đồng

Trong thực tế, phạt cảnh cáo rất ít được áp dụng do chưa đủ sức răn đe các đối tượng vi phạm Mặt khác, quy định chưa nêu tách bạch về phạt tiền và phạt cảnh cáo nên chủ thể có thẩm quyền xử phạt có quyền lựa chọn một trong hai hình thức trên do đó hậu quả là đôi lúc xử lý không nghiêm, không công bằng, thiếu minh bạch; đối tượng vi phạm có thể đưa hối lộ để không bị phạt tiền cho chủ thể có thẩm quyển xử phạt

Ngoài ra, tùy trường hợp cụ thể, chủ thể có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính còn áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung:

- Tịch thu công cụ, tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính (tùy từng trường cụ thể pháp luật quy định)

Ví dụ: Tịch thu tang vật, công cụ, phương tiện thô sơ và các loại cưa xăng đối với hành vi khai thác rừng trái phép; Tịch thu công cụ, phương tiện

cơ giới nếu khai thác RSX đối với gỗ không thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm trên 6m3 hoặc khai thác RPH đối với gỗ không thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm trên 5m3 hoặc khai thác RĐD đối với gỗ không thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm trên 3m3; Tịch thu thuốc trừ sinh vật hại rừng mà pháp luật cấm sử dụng đối với hành vi vi phạm quy định về phòng trừ sinh vật hại rừng;

Khi áp dụng hình thức tịch thu này cần lưu ý đối với phương tiện bị người vi phạm hành chính chiếm đoạt trái phép (trường hợp phương tiện của chủ sở hữu hợp pháp bị người có hành vi vi phạm hành chính trộm cắp, cướp, cưỡng đoạt, lợi dụng chủ tài sản không có điều kiện ngăn cản để công khai chiếm đoạt) hoặc các hành vi trái pháp luật khác tước đoạt quyền chiếm hữu, quản lý, sử dụng của chủ sở hữu hợp pháp phương tiện đó thì không được tịch thu mà phải trả lại cho chủ sở hữu hợp pháp Hình thức xử phạt này được áp dụng phổ biến trong xử lý VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

- Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn

Ví dụ: Đình chỉ hoạt động về khai thác gỗ từ 6-12 tháng đối với người

có hành vi khai thác gỗ không đúng trình tự, thủ tục và các yêu cầu kỹ thuật theo thiết kế được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; Đình chỉ một phần hoạt động chế biến gỗ hoặc tước giấy chứng nhận về điều kiện chế biến gỗ từ 06 đến 12 tháng đối với hành vi vi phạm quy định về điều kiện chế biến gỗ bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng; …

b Các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm XLVPHC

Việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn thường xuyên được áp dụng trong công tác xử lý VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản

lý lâm sản; giúp công tác xử lý VPHC được thuận lợi hơn, hiệu quả hơn để chấm dứt hành vi vi phạm Ngoài biện pháp "đình chỉ ngay những hành vi vi phạm pháp luật" thì một số biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý VPHC chính sau:

(1) Khám người; Tạm giữ người; Áp giải người vi phạm; (2) Khám phương tiện vận tải, đồ vật;

(3) Khám nơi cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính;

(4) Tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, giấy phép, chứng chỉ hành nghề [30]

Ngoài ra, còn một số biện pháp ngăn chặn khác như: Quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất; Giao cho gia đình, tổ chức quản lý người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính trong thời gian làm thủ tục áp dụng biện pháp xử lý hành chính; Truy tìm đối tượng phải chấp hành quyết định đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc trong trường hợp bỏ trốn

Trong thực tế, các biện pháp: khám người; tạm giữ người; áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính chưa được áp dụng phổ biến vi theo quy định chỉ những người có thẩm quyền mới được khám người, nhưng người đang thi hành công vụ mới là người thực hiện các hoạt động tuần tra, kiểm soát trực tiếp nhưng họ lại không có thẩm quyền khám người, khám phương tiện, tang vật vi phạm hành chính và trình lên người có thẩm quyền sẽ không kịp thời XLVP

c Các biện pháp khắc phục hậu quả:

Trong lĩnh vực XLVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản thì biện pháp khắc phục hậu quả có ý nghĩa rất quan trọng nhằm khôi phục lại một phần hoặc hoàn toàn các thiệt hại đã xảy ra, mang ý nghĩa giáo dục cao, tác động rất lớn đến cộng đồng, xã hội

Các biện pháp khắc phục hậu quả:

(1) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu;

(2) Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép;

(3) Buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh;

(4) Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hoá, vật phẩm, phương tiện;

(5) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện vi phạm hành chính hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện vi

phạm hành chính đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật;

Ngoài các biện pháp khắc phục hậu quả trên, trong xử lý VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản có những biện pháp khắc phục hậu quả đặc trưng:

(1) Buộc trồng lại rừng hoặc thanh toán chi phí trồng lại rừng theo suất đầu tư được áp dụng ở địa phương tại thời điểm vi phạm hành chính

(2) Buộc trả lại diện tích rừng bị lấn, chiếm

(3) Buộc thực hiện ngay việc hoàn thổ

Các biện pháp trên được áp dụng thường xuyên trong xử lý VPHC; đặc biệt đối với các trường hợp đã quá thời hiệu XLVPHC thì biện pháp này là biện pháp được xem là tối ưu nhằm góp phần hạn chế và khắc phục hậu quả

mà các đối tượng vi phạm hành chính đã gây ra

1.2.1.3 Thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

Thẩm quyền XLVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản được chi làm các nhóm chính:

- Kiểm lâm;

- Chủ tịch UBND các cấp;

- Thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực QLBV, PTR và quản lý lâm sản;

- Công an nhân dân, Bộ đội biên phòng, Quản lý thị trường

Việc trao quyền XLVPHC cho nhiều chủ thể nhằm tạo điều kiện cho việc phát hiện và xử lý được nhanh chóng, kịp thời Tuy nhiên, điều này đòi hỏi phải có sự phân định rạch ròi thẩm quyền xử lý của mỗi chủ thể, định rõ trách nhiệm XLVPHC trong các trường hợp cụ thể để tránh chồng chéo, đảm bảo kỷ luật Nhà nước và pháp chế xã hội chủ nghĩa

Trong thực tế, việc trao quyền XLVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản chưa có tác dụng đáng kể; thường có tâm lý đùn đẩy trách nhiệm XLVP; nhất là đối với chủ thể xử lý là chủ tịch UBND

cấp huyện, cấp xã; khi có vụ vi phạm hành chính xảy ra không mạnh dạn áp dụng để XLVP mà đẩy sang cho cơ quan chuyên môn cấp trên trực tiếp xử lý

Vì vậy, việc XLVP chưa được nhanh chóng, kịp thời Từ đó, chúng tôi nghĩ pháp luật nên hoàn thiện theo hướng mỗi hành vi vi phạm hành chính chỉ được giao cho một chủ thể xử lý và những trường hợp ngoại lệ cũng phải được quy định rõ

Ngoài ra, hành vi vi phạm gây hậu quả đối với rừng của nhiều địa phương (tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương) liền kề nhau thì chưa có quy định cụ thể về xác định thẩm quyền xử lý của địa phương nào

1.2.1.4 Thủ tục xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

- Một là, thủ tục đơn giản (XPVPHC không lập biên bản): được áp dụng trong trường hợp xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 250.000 đồng đối với cá nhân, 500.000 đồng đối với tổ chức và người có thẩm quyền xử phạt phải ra quyết định XPVPHC tại chỗ

Trường hợp vi phạm hành chính được phát hiện nhờ sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ thì phải lập biên bản

Các hành vi VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản có thể áp dụng thủ tục xử phạt đơn giản gồm: vi khai thác trái phép cảnh quan, môi trường và các dịch vụ lâm nghiệp (Khoản 1, Khoản 2 - Điều 9- Nghị định 157/2013/NĐ-CP); ; Vi phạm các quy định của Nhà nước về phòng cháy, chữa cháy rừng gây cháy rừng (Khoản 1 - Điều 16- Nghị định 157/2013/NĐ-CP); Chăn thả gia súc trong những khu rừng đã có quy định cấm (Khoản 1 - Điều 17- Nghị định 157/2013/NĐ-CP); Phá hủy các công trình phục vụ việc QLBV và PTR (Khoản 1 - Điều 19- Nghị định 157/2013/NĐ-CP)

Tuy nhiên, thực tế việc xử phạt theo thủ tục đơn giản trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản chưa được thực hiện vì mức phạt tối đa là 250.000 đồng, là mức quá thấp, thực sự ít ý nghĩa nên không thể

hiện được tính răn đe và người có thẩm quyền ra quyết định xử phạt ngại phải

áp dụng do trực tiếp thu tiền và để tránh có tiêu cực

- Hai là, thủ tục thông thường (thủ tục có lập biên bản):

XPVPHC có lập biên bản được áp dụng đối với hành vi vi phạm hành chính của cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 56 của Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012; nghĩa là

áp dụng trong trường hợp phạt tiền trên 250.000 đồng đối với cá nhân, trên 500.00 đồng đối với tổ chức Việc XPVPHC có lập biên bản phải được người

có thẩm quyền xử phạt lập thành hồ sơ XPVPHC Hồ sơ bao gồm: biên bản vi phạm hành chính, quyết định xử phạt hành chính, các tài liệu, giấy tờ có liên quan và phải được đánh bút lục Việc xử phạt được thực hiện theo trình tự sau:

- Khi phát hiện hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản thì người có thẩm quyền đang thi hành công vụ sử dụng lời nói, còi, hiệu lệnh, văn bản hoặc hình thức khác theo quy định của pháp luật buộc đối tượng vi phạm chấm dứt ngay hành vi vi phạm hành chính; áp dụng các biện pháp ngăn chặn cần thiết, động thời lập biên bản

về hành vi vi phạm; việc lập biên bản phải đúng mẫu quy định, phải nhanh chong, kịp thời, không để quá thời hiệu xử lý

Trường hợp vi phạm hành chính được phát hiện nhờ sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ thì việc lập biên bản vi phạm hành chính được tiến hành ngay khi xác định được tổ chức, cá nhân vi phạm [30]

- Khi xem xét ra quyết định XPVPHC, trong trường hợp cần thiết người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm xác minh các tình tiết (bằng văn bản) sau đây:

+ Tính chất, mức độ thiệt hại do vi phạm hành chính gây ra;

+ Trường hợp không ra quyết định XPVPHC theo quy định tại khoản 1 Điều 65 của Luật này;

+ Tình tiết khác có ý nghĩa đối với việc xem xét, quyết định xử phạt Trong quá trình xem xét, ra quyết định xử phạt, người có thẩm quyền

xử phạt có thể trưng cầu giám định Việc trưng cầu giám định được thực hiện theo quy định của pháp luật về giám định

- Xác định giá trị tang vật vi phạm hành chính để làm căn cứ xác định khung tiền phạt, thẩm quyền xử phạt: người có thẩm quyền đang giải quyết vụ việc phải xác định giá trị tang vật và phải chịu trách nhiệm về việc xác định

đó Tùy theo loại tang vật cụ thể, việc xác định giá trị dựa trên một trong các căn cứ theo thứ tự ưu tiên sau đây:

(1) Giá niêm yết hoặc giá ghi trên hợp đồng hoặc hoá đơn mua bán hoặc tờ khai nhập khẩu;

(2) Giá theo thông báo của cơ quan tài chính địa phương; trường hợp không có thông báo giá thì theo giá thị trường của địa phương tại thời điểm xảy ra vi phạm hành chính;

(3) Giá thành của tang vật nếu là hàng hoá chưa xuất bán;

(4) Đối với tang vật là hàng giả thì giá của tang vật đó là giá thị trường của hàng hoá thật hoặc hàng hoá có cùng tính năng, kỹ thuật, công dụng tại thời điểm nơi phát hiện vi phạm hành chính

Trong trường hợp không thể áp dụng căn cứ trên đề xác định giá thì người có thẩm quyền đang giải quyết vụ việc có thể ra quyết định tạm giữ tang vật vi phạm và thành lập Hội đồng định giá

- Giải trình: Đối với hành vi vi phạm hành chính mà pháp luật quy định

áp dụng hình thức xử phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc áp dụng mức phạt tiền tối đa của khung tiền phạt đối với hành vi đó từ 15.000.000 đồng trở lên đối với cá nhân, từ 30.000.000 đồng trở lên đối với tổ chức thì cá nhân, tổ

chức vi phạm có quyền giải trình trực tiếp hoặc bằng văn bản với người có thẩm quyền XPVPHC Người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm xem xét

ý kiến giải trình của cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính trước khi ra quyết định xử phạt, trừ trường hợp cá nhân, tổ chức không có yêu cầu giải trình trong thời hạn quy định [30]

- Chuyển hồ sơ vụ vi phạm có dấu hiệu tội phạm để truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi xem xét vụ vi phạm để quyết định XPVPHC, nếu xét thấy hành vi vi phạm có dấu hiệu tội phạm, thì người có thẩm quyền xử phạt phải chuyển ngay hồ sơ vụ vi phạm cho cơ quan tiến hành tố tụng hình sự

Hoặc trong quá trình thi hành quyết định XPVPHC, nếu hành vi vi phạm được phát hiện có dấu hiệu tội phạm mà chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự thì người đã ra quyết định XPVPHC phải ra quyết định tạm đình chỉ thi hành quyết định đó và trong thời hạn 03 ngày, kể từ ngày tạm đình chỉ phải chuyển hồ sơ vụ vi phạm cho cơ quan tiến hành tố tụng hình sự; trường hợp đã thi hành xong quyết định xử phạt thì người đã ra quyết định XPVPHC phải chuyển hồ sơ vụ vi phạm cho cơ quan tiến hành tố tụng hình

sự [30]

- Ra quyết định XPVPHC: Người có thẩm quyền XPVPHC phải ra quyết định XPVPHC trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày lập biên bản vi phạm hành chính Đối với vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp mà không thuộc trường hợp giải trình hoặc đối với vụ việc thuộc trường hợp giải trình theo quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 61 của Luật XLVPHC thì thời hạn ra quyết định xử phạt tối đa là 30 ngày, kể từ ngày lập biên bản [30]

Trường hợp vụ việc đặc biệt nghiêm trọng, có nhiều tình tiết phức tạp

và thuộc trường hợp giải trình theo quy định tại đoạn 2 khoản 2 và khoản 3 Điều 61 của Luật Xử lý vi phạm hành chính mà cần có thêm thời gian để xác minh, thu thập chứng cứ thì người có thẩm quyền đang giải quyết vụ việc phải báo cáo thủ trưởng trực tiếp của mình bằng văn bản để xin gia hạn; việc gia hạn phải bằng văn bản, thời hạn gia hạn không được quá 30 ngày

1.2.1.5 Thi hành quyết định xử lý vi phạm hành chính

Thi hành quyết định xử phạt không lập biên bản:

- Quyết định XPVPHC không lập biên bản phải được giao cho cá nhân,

tổ chức bị xử phạt 01 bản Trường hợp người chưa thành niên bị xử phạt cảnh cáo thì quyết định xử phạt còn được gửi cho cha mẹ hoặc người giám hộ của người đó

- Cá nhân, tổ chức vi phạm nộp tiền phạt tại chỗ cho người có thẩm quyền xử phạt Người thu tiền phạt có trách nhiệm giao chứng từ thu tiền phạt cho cá nhân, tổ chức nộp tiền phạt và phải nộp tiền phạt trực tiếp tại Kho bạc Nhà nước hoặc nộp vào tài khoản của Kho bạc Nhà nước trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày thu tiền phạt

Trường hợp cá nhân, tổ chức vi phạm không có khả năng nộp tiền phạt tại chỗ thì nộp tại Kho bạc Nhà nước hoặc nộp vào tài khoản của Kho bạc Nhà nước ghi trong quyết định xử phạt trong thời hạn quy định

Thi hành quyết định xử phạt (có lập biên bản):

- Gửi quyết định XPVPHC để thi hành: Trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định XPVPHC có lập biên bản, người có thẩm quyền đã ra quyết định xử phạt phải gửi cho cá nhân, tổ chức bị xử phạt, cơ quan thu tiền phạt và cơ quan liên quan khác (nếu có) để thi hành

- Thi hành quyết định XPVPHC: Cá nhân, tổ chức bị XPVPHC phải chấp hành quyết định xử phạt trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận quyết định XPVPHC; trường hợp quyết định XPVPHC có ghi thời hạn thi hành nhiều hơn 10 ngày thì thực hiện theo thời hạn đó

Trường hợp cá nhân, tổ chức bị xử phạt khiếu nại, khởi kiện đối với quyết định XPVPHC thì vẫn phải chấp hành quyết định xử phạt, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 15 của Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012

Người có thẩm quyền xử phạt đã ra quyết định xử phạt có trách nhiệm theo dõi, kiểm tra việc chấp hành quyết định xử phạt của cá nhân, tổ chức bị

xử phạt và thông báo kết quả thi hành xong quyết định cho cơ quan quản lý

cơ sở dữ liệu về XLVPHC

1.2.1.6 Một số hành vi vi phạm hành chính chủ yếu trong lĩnh vực bảo

vệ rừng, quản lý rừng và quản lý lâm sản

a Vi phạm quy định về quản lý rừng, sử dụng rừng

- Lấn, chiếm rừng: dịch chuyển mốc ranh giới rừng để chiếm giữ, sử dụng rừng trái pháp luật của chủ rừng khác

- Khai thác trái phép cảnh quan, môi trường và các dịch vụ lâm nghiệp:

Tổ chức tham quan phong cảnh trái phép trong rừng, xây dựng nghĩa địa, làm

mộ trái phép trong rừng, tổ chức sản xuất, làm dịch vụ, kinh doanh trái phép trong rừng

- Vi phạm quy định về thiết kế khai thác gỗ: Thiết kế khối lượng khai thác gỗ sai với thực tế; Đóng búa bài cây không đúng đối tượng, ngoài phạm

vi thiết kế khai thác; Thiết kế diện tích khai thác gỗ tại thực địa sai với bản đồ thiết kế

- Vi phạm các quy định khai thác gỗ: Không thực hiện thủ tục giao, nhận hồ sơ, hiện trường khai thác theo quy định hiện hành của Nhà nước; Không thực hiện hoặc thực hiện không đúng thiết kế về phát luỗng dây leo trước khi khai thác, vệ sinh rừng sau khi khai thác và các biện pháp kỹ thuật khác bảo đảm tái sinh rừng; Không chặt những cây cong queo, sâu bệnh đã có dấu bài chặt; không tận thu hết gỗ cành ngọn, cây đổ gãy trong quá trình khai thác rừng tự nhiên theo thiết kế được duyệt; Mở đường vận xuất, làm bãi tập trung gỗ sai vị trí so với thiết kế

- Khai thác rừng trái phép: lấy lâm sản trong rừng không được phép của

cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc được phép nhưng đã thực hiện không đúng quy định cho phép

b Vi phạm quy định về PTR, bảo vệ rừng

- Vi phạm quy định về trồng rừng mới thay thế diện tích rừng chuyển sang mục đích khác: chậm trồng rừng mới thay thế trên 01 năm từ 5 ha hoặc trên 2 năm từ 1 ha Không hoàn thổ đúng thời hạn dưới hoặc trên 1 ha

- Vi phạm quy định của Nhà nước về trồng rừng: vi phạm hành chính của Người được Nhà nước giao, cho thuê đất để trồng rừng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước đầu tư 100% nhưng thực hiện trồng rừng không đúng quy định của Nhà nước

- Vi phạm các quy định chung của Nhà nước về bảo vệ rừng: là hành vi

vi phạm hành chính của Người tuy chưa trực tiếp gây hậu quả đến rừng nhưng nếu không ngăn chặn xử lý sẽ gây hậu quả thiệt hại tài nguyên rừng

- Vi phạm các quy định của Nhà nước về phòng cháy, chữa cháy rừng gây cháy rừng (chưa thành rừng hoặc rừng khoanh nuôi tái sinh thuộc kiểu trạng thái

- Chăn thả gia súc trong những khu rừng đã có quy định cấm

- Vi phạm quy định về phòng trừ sinh vật hại rừng: là hành vi của chủ rừng hoặc người sử dụng thuốc không thực hiện đúng các quy định về phòng trừ sinh vật hại rừng

- Phá hủy các công trình phục vụ việc QLBV và PTR: hành vi gây thiệt hại các công trình phục vụ cho công tác QLBV và PTR như: Nhà trạm, chòi canh lửa rừng, biển báo, bảng quy ước tuyên truyền bảo vệ rừng; hàng rào, mốc ranh giới rừng; bể, hồ chứa nước chữa cháy rừng; các loại phương tiện, công cụ sử dụng trong việc QLBV và PTR; làm thay đổi hiện trạng hoặc hư hỏng các công trình đó

- Phá rừng trái pháp luật: chặt phá cây rừng; đào bới, san ủi, nổ mìn, đào, đắp ngăn nước, xả chất độc hoặc các hành vi khác gây thiệt hại đến rừng với bất kỳ mục đích gì mà không được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc được phép chuyển đổi mục đích sử dụng rừng nhưng không thực hiện đúng quy định cho phép

c Vi phạm quy định về quản lý lâm sản

- Vi phạm các quy định về quản lý, bảo vệ động vật rừng: săn, bắn, bẫy, bắt; nuôi, nhốt, lấy dẫn xuất từ động vật rừng; giết động vật rừng trái quy định của pháp luật