Áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của tòa án nhân dân cấp huyện ở hà tĩnh

Xuất phát từ những lý do trên và trước những đòi hỏi của cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm, việc nghiên cứu sâu để áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực h

DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN CỦA TOÀ ÁN

NHÂN DÂN CẤP HUYỆN Ở TỈNH HÀ TĨNH

Người hướng dẫn khoa học:

PGS-TS NGUYỄN VĂN MẠNH

NGHỆ AN, 2018

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG XÉT XỬCÁC VỤ ÁN DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN 10 1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án

do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện 10 1.2 Các giai đoạn áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện 24 1.3 Các điều kiện bảo đảm áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện 31 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG XÉT XỬ CÁC VỤ ÁN HÌNH SỰ DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN Ở TỈNH HÀ TĨNH 35 2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh 35 2.2 Kết quả, ưu điểm áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới

18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh và nguyên nhân 43 2.3 Những hạn chế của áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh và nguyên nhân 56 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG XÉT XỬ CÁC VỤ ÁN DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN Ở TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY 65 3.1 Phương hướng bảo đảm áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh 65 3.2 Các giải pháp bảo đảm áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh 73 KẾT LUẬN 85 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của bản thân tôi Các số liệu, trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác và trung thực

Trong quá trình học tập cũng như lúc viết Luận văn, bản thân luôn nhận được sự quan tâm của các thầy cô giáo, đồng nghiệp, đặc biệt là sự hướng dẫn tận tình, nghiêm túc và đầy trách nhiệm của Phó Giáo sư – Tiến sỹ Nguyễn Văn Mạnh đã giúp đỡ tôi hoàn thành Luận văn này Qua đây, Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới quý Thầy cô giáo, đồng nghiệp Trân trọng!

Nghệ An, ngày ….tháng 8 năm 2018

NGƯỜI CAM ĐOAN

Tống Thị Cẩm Tú

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hoạt động áp dụng pháp luật về xét xử các vụ án hình sự của tòa án có vai trò đặc biệt quan trọng đối với việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ công lý, công bằng xã hội Áp dụng pháp luật về xét xử các vụ án hình sự của Tòa án phải tuân thủ đúng các nguyên tắc cơ bản của xét xử hình sự, các nguyên tắc hiến định đã được quy định trong Hiến pháp năm 2013 và trong Bộ luật tố tụng hình sự, Bộ luật hình sự, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay

Nâng cao chất lượng áp dụng pháp luật của Tòa án, củng cố lòng tin của nhân dân là trách nhiệm, là thông điệp của hệ thống Tòa án mà Đảng và Nhà nước ta đã xác định, việc đánh giá hoạt động của Tòa án không có ai bằng dân,

đó là bài phát biểu của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trong buổi làm việc với lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao về kết quả công tác tòa án năm 2014 Chủ tịch nước đã nêu yêu cầu tòa án cần rút kinh nghiệm, kịp thời khắc phục những tồn tại, nhất là việc án hủy, sửa còn diễn ra, tránh tình trạng oan sai, lọt tội phạm để nâng cao chất lượng hoạt động của tòa án Đặc biệt là đảm bảo thực hiện các nguyên tắc hiến định theo Hiến pháp năm 2013 nhằm đảm bảo chất lượng, hiệu quả áp dụng pháp luật về xét xử các vụ án hình sự của Tòa án nhân dân các cấp

Thanh thiếu niên là nguồn nhân lực tương lai của đất nước, có vai trò quan trọng, xung kích trong công cuô ̣c xây dựng và bảo vê ̣ Tổ quốc Vấn đề chăm sóc, giáo dục thế hệ trẻ và phòng ngừa, ngăn chặn người dưới 18 tuổi phạm tội là một viê ̣c làm không chỉ có ở Viê ̣t Nam mà tất cả các qu ốc gia trên thế giới cũng đă ̣c biê ̣t quan tâm, nghiên cứu và thực hiê ̣n Bởi thế hê ̣ trẻ là tương lai của đất nư ớc,

là lớp người kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc vì mô ̣t ngày mai tươi sáng, "Trẻ em hôm nay , thế giới ngày mai " Vì vậy, viê ̣c bảo vê ̣, chăm sóc và giáo dục thế hệ trẻ là m ột trong những mối quan tâm hàng đầu , là vấn đề chiến lược của Đảng và Nhà nước ta; Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu của chúng ta đã căn dă ̣n: "Bồi dưỡng thế hê ̣ cách ma ̣ng cho đời sau là viê ̣c làm rất quan tro ̣ng và cần thiết"

Trong những năm qua và nhất là thời điểm hiện nay, tình trạng người dưới

18 tuổi phạm tội ở Việt Nam diễn biến rất phức tạp Việc giải quyết vấn đề người dưới 18 tuổi phạm tội là việc làm cần thiết để giữ nghiêm ổn định chính trị

và trật tự an toàn xã hội, nhưng cũng là một vấn đề phức tạp và tế nhị Tội phạm

do người dưới 18 tuổi gây ra đang là nỗi đau của gia đình, đồng thời là vấn đề nhức nhối của xã hội Do tác động của nền kinh tế thị trường, của hội nhập quốc

tế … đời sống kinh tế, đời sống xã hội của nước nhà đã có bước phát triển vượt bậc Song những ảnh hưởng từ mặt trái của kinh tế thị trường, từ những luồng văn hoá phẩm độc hại xâm nhập thông qua các con đường khác nhau trong quá trình mở cửa hội nhập đã có tác động tiêu cực đến tư tưởng lối sống của không ít

cá nhân, trong đó có người dưới 18 tuổi Tình trạng người dưới 18 tuổi phạm tội (trong các văn bản pháp luật trước đây gọi là “người chưa thành niên phạm tội”)

có chiều hướng gia tăng, tính chất mức độ phạm tội ngày một nghiêm trọng phức tạp Trong thời gian qua, cùng với việc xây dựng chủ trương đường lối chính sách phát triển trên tất cả các lĩnh vực Đảng và Nhà nước ta luôn giành sự quan tâm, chăm lo về mọi mặt cho trẻ v ị thành niên Phần lớn các em đều nổ lực học tập, trau dồi kiến thức, sống có lý tưởng, có trách nhiệm với gia đình và bản thân, không ngừng tu dưỡng về đạo đức góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tuy nhiên, bên cạnh đó còn một bộ phận không nhỏ thanh thiếu

niên ở độ tuổi chưa thành niên không chịu rèn luyện, sống buông thả, đua đòi dẫn đến những hành vi vi phạm pháp luật

Chính vì vậy, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về vấn đề giải quyết tội phạm về người dưới 18 tuổi phạm tội là không phải chỉ đơn giản là xử một vụ

án, trừng phạt một tội phạm nào đó, điều quan trọng là phải tìm ra mọi cách để làm giảm bớt những hoạt động phạm pháp và tốt hơn hết là ngăn ngừa đừng để các việc sai trái ấy xảy ra, quán triệt tinh thần đó, BLTTHS Việt Nam năm 2003

và sau này là BLTTHS năm 2015 đã dành nguyên một chương riêng biệt quy định về thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi

Tuy nhiên, trong thực tiễn áp dụng các quy định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội đã nảy sinh nhiều vấn đề bất cập Qua quá trình nghiên cứu lý luận

và thực trạng áp dụng các quy định của pháp luật tố tụng hình sự trong việc giải quyết các vụ án mà bị cáo là người dưới 18 tuổi, cho thấy những người tiến hành

tố tụng không những phải nắm vững các quy định của pháp luật, tuân thủ chặt chẽ các thủ tục tố tụng đặc biệt này mà còn phải có kiến thức nhất định về đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi chưa thành niên để phục vụ cho công tác xét xử đạt chất lượng cao

Thời gian qua đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề áp dụng pháp luật của tòa án nhân dân, áp dụng pháp luật trong xét xử hình sự, nghiên cứu các biện pháp phòng ngừa người dưới 18 tuổi phạm tội, quyết định hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội… Tuy nhiên, chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách có hệ thống về áp dụng pháp luật trong xét xử các

vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh tạo cơ sở lý luận nhằm đưa ra những giải pháp thiết thực, nâng cao hiệu quả

áp dụng pháp luật trong xét xử và góp phần ngăn ch ặn tình trạng người dưới 18 tuổi phạm tội một cách hiệu quả Thực trạng về áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh

Hà Tĩnh cũng còn không ít những hạn chế yếu kém Xuất phát từ những lý do trên và trước những đòi hỏi của cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm, việc nghiên cứu sâu để áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam nói chung và áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử vụ án hình sự người dưới 18 tuổi phạm tội của Tòa án nhân dân cấp huyện ở Tỉnh Hà Tĩnh nói riêng là vấn đề có ý nghĩa sâu sắc cả về mặt lý luận cũng như thực tiễn áp dụng

pháp luật Từ những vấn đề đã nêu ở trên tác giả chọn đề tài " Áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh" làm công trình luận văn của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong công tác xét xử án hình sự, việc xét xử các vụ án hình sự mà bị can,

bị cáo là người dưới 18 tuổi là một trong những nội dung quan trọng Ngoài việc

áp dụng pháp luật để làm căn cứ quyết định mức hình phạt phù hợp với hành vi phạm tội của họ thì Tòa án thông qua việc xét xử để tuyên truyền, giáo dục họ sửa chữa lỗi lầm, tạo điều kiện giúp họ sớm hòa nhập cuộc sống Trong thời gian qua có nhiều công trình nghiên cứu như:

Dưới góc độ đề tài nghiên cứu có: “Những nguyên nhân chủ yếu của tình trạng trẻ em phạm tội” của Nguyễn Minh Ngọc, Hà Nội năm 1992; “Về tình trạng trẻ em lang thang phạm tội và một số kiến nghị” của Lê Thế Tiệm, Hà Nội năm 1992; “Tài liệu tham khảo về công tác trẻ em làm trái pháp luật” của Ủy ban

bảo vệ và chăm sóc trẻ em & Tổ chức cứu trợ trẻ em Thụy Điển, Hà Nội năm 1996; “Dự án tăng cường năng lực hệ thống tư pháp người dưới 18 tuổi tại Việt Nam” của Viện nghiên cứu Khoa học pháp lý- Bộ tư pháp năm 2000; “Thanh thiếu niên phạm pháp - dự báo năm 2000” của Châu Diệu Ái; “Tổng quan về những vấn đề xã hội của vị thành niên” của Viện Nghiên cứu thanh niên và một

số bài viết đăng trên các tạp chí khoa học; “Đấu tranh phòng, chống tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội” của tác giả Trịnh Quốc Toản, Nhà xuất bản Công an nhân dân, Hà Nội năm 2007;

Dưới góc độ luận văn có: "Thủ tục tố tụng về những vụ án mà bị can, bị cáo là người dưới 18 tuổi và thực tiễn áp dụng tại thành phố Hà Nội" của học viên Nguyễn Trần Bích Phượng, Luận văn cử nhân Luật, Trường Đại học Luật

Hà Nội năm 2001; "Thủ tục tố tụng về những vụ án mà bị can, bị cáo là người dưới 18 tuổi – một số vấn đề lý luận và thực tiễn" của học viên Phạm Thị Khánh Toàn, Luận văn cử nhân Luật, Trường Đại học Luật Hà Nội năm 2003; "Thủ tục

tố tụng đối với bị can, bị cáo là người dưới 18 tuổi trong pháp luật tố tụng hình

sự Việt Nam" của tác giả Đỗ Thị Phượng;

Dưới góc độ tài liệu là báo cáo, tạp chí có: “Tài liệu tham khảo về công tác trẻ em làm trái pháp luật” của Ủy ban bảo vệ và chăm sóc trẻ em & Tổ chức cứu trợ trẻ em Thụy Điển, Hà Nội năm 1996; “Dự án tăng cường năng lực hệ thống tư pháp người dưới 18 tuổi tại Việt Nam” của Viện nghiên cứu Khoa học pháp lý- Bộ tư pháp năm 2000;

Các công trình nghiên cứu nêu trên đã đề cập đến người dưới 18 tuổi thực hiện hành vi phạm tội trong một phạm vi và khoảng thời gian nhất định; có đề tài nghiên cứu nâng cao chất lượng xét xử sơ thẩm của toà án cấp huyện đối với mọi

đối tượng phạm tội Nhưng chưa có một công trình nghiên cứu khoa học nào nghiên cứu độc lập toàn diện về áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh Do

đó, việc tác giả chọn đề tài nghiên cứu trên có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Về đối tượng nghiên cứu, luận văn tập trung nghiên cứu những vấn

đề sau:

- Những vấn đề lý luận về ADPL nói chung và ADPL trong hoạt động xét

xử vụ án đối với người dưới 18 tuổi phạm tội nói riêng

- Thực tiễn ADPL trong hoạt động xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội tại Tòa án nhân dân cấp huyện tỉnh Hà Tĩnh

- Những tồn tại và nguyên nhân phát sinh tồn tại của việc ADPL trong hoạt động xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

- Những giải pháp góp phần nâng cao chất lượng ADPL trong hoạt động xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

* Về phạm vi nghiên cứu của đề tài

Trên cơ sở lý luận về ADPL trong hoạt động xét xử luận văn chủ yếu đi sâu nghiên cứu thực tiễn ADPL trong hoạt động xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội của các Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh

từ năm 2013-2017

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Về mục đích:

Trên cơ sở phân tích, khái quát cơ sở lý luận, mục đích nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng đề xuất các quan điểm giải pháp bảo đảm ADPL đúng đắn trong xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay

* Về nhiệm vụ:

- Phân tích khái quát cơ sở lý luận về áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện như: xây dựng khái niệm, nêu lên các đặc điểm, vai trò và làm rõ quy trình nội dung ADPL trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của TAND cấp huyện

- Đánh giá những kết quả, ưu điểm và hạn chế về ADPL trong xét xử các

vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh

- Xác định các quan điểm và đề xuất các giải pháp có tính khả thi bảo đảm ADPL trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận: Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật: các quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về tăng cường pháp chế trong đấu tranh phòng chống tội phạm, xây dựng Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Các Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 về “một số nhiệm vụ trọng tâm công tác Tư pháp trong thời gian tới” và Nghị quyết số 49NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách Tư pháp đến năm 2020

- Phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng phương pháp luận của Triết học Mác-Lênin, kết hợp các phương pháp: Phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, phân tích tài liệu thứ cấp

6 Ý nghĩa của luận văn

Ở mức độ nhất định, kết quả nghiên cứu của luận văn có thể sử dụng làm

tư liệu tham khảo phục vụ yêu cầu nâng cao ch ất lượng ADPL trong hoạt động xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội của Tòa án nhân dân trong giai đoạn hiện nay

Bên cạnh đó, luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho việc giảng dạy và nghiên cứu một số chuyên đề khác, trong việc giảng dạy, học tập liên quan đến hoạt động xét xử nói chung, xét xử người dưới 18 tuổi phạm tội của Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh nói riêng

Mặt khác nội dung của luận văn có thể sử dụng nhằm xây dựng kỹ năng nghề nghiệp, thao tác nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác xét xử trước yêu cầu của công cuộc cải cách tư pháp hiện nay

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo Nội dung luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Toà án nhân dân cấp huyện

Chương 2: Thực trạng áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án hình sự do người dưới 18 tuổi thực hiện của Toà án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh

Chương 3: Quan điểm và giải pháp bảo đảm áp dụng pháp luật trong xét

xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Toà án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh hiện nay

án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện

1.1.1 Khái niệm áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện

1.1.1.1 Khái niệm áp dụng pháp luật

Áp dụng pháp luật là một trong bốn hình thức thực hiện pháp luật theo lý luận nhà nước và pháp luật Tuy có những đặc trưng riêng song áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án hình sự cũng có những đặc điểm chung như các hình thức áp dụng pháp luật khác

Pháp luật chỉ có ý nghĩa thực sự khi được thực hiện trong cuộc sống, tức là tính hiện thực của các quy phạm, các nguyên tắc của pháp luật Thực hiện pháp luật hiện nay đang có nhiều hạn chế, bất cập trong đó có áp dụng pháp luật hình

sự Nếu các quy định pháp luật không được thực hiện cũng như pháp luật xa rời thực tế cuộc sống thì sẽ giảm hoặc mất ý nghĩa, giá trị của pháp luật Các Mác đã từng khẳng định: “pháp luật phải lấy xã hội làm cơ sở, pháp luật phải là sự biểu hiện của lợi ích và nhu cầu chung của xã hội" và,"chừng nào bộ luật không còn thích hợp với xã hội nữa thì nó sẽ biến thành mớ giấy lộn"

Trong lý luận nhà nước và pháp luật, khái niệm thực hiện pháp luật đã được quan tâm nghiên cứu và có sự thống nhất về cơ bản

Theo lý luận chung về Nhà nước và pháp luật có bốn hình thức thực hiện pháp luật: tuân thủ pháp luật, chấp hành pháp luật, sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật Trong bốn hình thức thực hiện pháp luật, áp dụng pháp luật là một hình thức, mang tính chất đặc thù

Áp dụng pháp luật là hoạt động mang tính tổ chức, thể hiện quyền lực nhà nước, được thực hiện thông qua những cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, cán

bộ, công chức hoặc các tổ chức xã hội khi được Nhà nước trao quyền, nhằm cá biệt hóa những quy phạm pháp luật vào các trường hợp cụ thể đối với các cá nhân, tổ chức cụ thể

Áp dụng pháp luật là hoạt động thực hiện pháp luật của các cơ quan Nhà nước Nó vừa là một hình thức thực hiện pháp luật, vừa là cách thức Nhà nước tổ chức cho các chủ thể thực hiện pháp luật Áp dụng pháp luật cũng được coi là một hình thức thực hiện pháp luật đặc biệt, đặc biệt ở chỗ chủ thể của áp dụng pháp luật chỉ có thể là các cơ quan nhà nước, các cá nhân, tổ chức được nhà nước trao quyền nhằm thực thi quyền lực nhà nước

Trong hoạt động thực hiện pháp luật, sự phân biệt giữa hoạt động áp dụng pháp luật và thi hành pháp luật cũng chỉ là mang nghĩa tương đối Bởi lẽ trên thực tế, hai hoạt động này có sự giao thoa với nhau trong quá trình thực hiện pháp luật bởi các chủ thể của việc thi hành pháp luật và áp dụng pháp luật đều có trách nhiệm pháp lý và nghĩa vụ pháp lý mà pháp luật đã quy định Chính vì vậy, việc áp dụng pháp luật cũng có thể được coi như là một hoạt động thi hành pháp luật của các chủ thể thực hiện pháp luật

1.1.1.2 Khái niệm người dưới 18 tuổi phạm tội

Trong lịch sử lập pháp Việt Nam, trước năm 2015 thì khái niệm thường được dùng là khái niệm người chưa thành niên phạm tội Tuy nhiên theo quy định của BLHS năm 2015 và BLTTHS năm 2015 thì khái niệm này được thay thế bằng khái niệm “người dưới 18 tuổi phạm tội” Cách xác định nội hàm này

về cơ bản là không khác nhau

Theo Từ điển tiếng Việt thì khái niệm người chưa thành niên được định nghĩa như sau: "Người chưa thành niên là người chưa phát triển đầy đủ, toàn diện về thể lực, trí tuệ, tinh thần cũng như chưa có đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân" Theo quy định tại Công ước quốc tế về quyền trẻ em năm 1990 thì

"Trẻ em có nghĩa là người dưới 18 tuổi trừ trường hợp luật pháp áp dụng với trẻ

em đó có quy định tuổi thành niên sớm hơn" Bên cạnh Công ước về quyền trẻ

em thì Quy tắc tối thiểu phổ biến của Liên hợp quốc về việc áp dụng pháp luật đối với người dưới 18 tuổi (Quy tắc Bắc Kinh) do Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua ngày 14.12.1992 cũng là một văn bản pháp luật quốc tế quan trọng đề cập đến khái niệm "người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi" như là một sự

kế thừa của Công ước về Quyền trẻ em Quy tắc Riát về phòng ngừa phạm pháp

ở người dưới 18 tuổi được Liên hợp quốc thông qua ngày 14.12.1990 mặc dù không đưa ra một cách cụ thể về khái niệm người dưới 18 tuổi, song thông qua các quy định cũng giúp chúng ta hiểu người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi Tuy nhiên, do sự phát triển của từng quốc gia khác nhau, nên khái niệm người dưới 18 tuổi ở các quốc gia cũng khác nhau, bên cạnh việc đưa ra khái niệm này thì Công ước về Quyền trẻ em v ẫn còn những điều khoản để ngỏ cho các nước quy định về độ tuổi cho người dưới 18 tuổi, thậm chí ngay trong một quốc gia các văn bản pháp luật cũng quy định không thống nhất về vấn đề này

Theo pháp luật Việt Nam tại Điều 18 Bộ luật dân sự quy định: "Người từ

đủ mười tám tuổi trở lên là người thành niên Người chưa đủ mười tám tuổi là người chưa thành niên" và Bộ luật lao động cũng quy định: "Người lao động chưa thành niên là người dưới 18 tuổi" Như vậy, có thể thống nhất một quan điểm là người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi Những quy định nêu trên hoàn toàn phù hợp với Công ước quốc tế về quyền trẻ em ngày 20.2.1990 mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên

Theo quy định của Bộ luật hình sự thì người chưa thành niên là những người chưa đủ 18 tuổi, nhưng chỉ những người dưới 18 tuổi từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi mới phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội, còn người dưới 18 tuổi nhưng dưới 14 tuổi thì không phải chịu trách nhiệm hình sự Trong

đó, người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về một số tội phạm được quy định tại Điều 12 của BLHS năm 2015, còn người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm

Quy định này của Bộ luật hình sự về mặt lý luận có thể hiểu, người chưa

đủ 14 tuổi không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi nguy hiểm cho xã hội

mà họ gây ra vì người chưa đủ 14 tuổi, trí tuệ chưa phát triển đầy đ ủ nên chưa nhận thức được tính nguy hiểm cho xã hội về hành vi của mình, chưa đủ khả năng tự chủ khi hành động nên họ không bị coi là có lỗi về hành vi nguy hiểm cho xã hội mà họ thực hiện Một hành vi được coi là không có lỗi cũng tức là không đủ yếu tố cấu thành tội phạm nên họ không phải chịu trách nhiệm hình sự (loại trừ trách nhiệm hình sự) Người từ đủ 14 tuổi trở lên nhưng chưa đủ 16 tuổi được coi là người chưa có năng lực trách nhiệm hình sự đầy đủ Do đó, họ cũng chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về một số tội phạm (rất nghiêm trọng do cố ý hoặc đặc biệt nghiêm trọng) chứ không phải chịu trách nhiệm hình sự về tất cả

các tội phạm Quy định này cũng thể hiện chính sách nhân đạo trong pháp luật hình sự của Đảng và Nhà nước ta

Từ phân tích trên có thể đưa ra định nghĩa về người dưới 18 tuổi phạm tội như sau:

Người dưới 18 tuổi phạm tội là người từ đủ 14 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự quy định là tội phạm bị Tòa án quyết định đưa ra xét xử

1.1.1.3 Khái niệm áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới

18 tuổi thực hiện của TAND cấp huyện

Như đã nêu trên, người dưới 18 tuổi là người đang ở lứa tuổi mà khả năng nhận thức về tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội bị hạn chế và nhiều khi do bị tác động mạnh của điều kiện bên ngoài Chính sách hình sự của Nhà nước ta đối với người dưới 18 tuổi chủ yếu là nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm để phát triển lành mạnh, trở thành công dân có ích cho xã hội

Thủ tục xét xử vụ án mà bị cáo là người dưới 18 tuổi theo Pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam là tổng hợp các quy định chung về thủ tục xét xử vụ án hình sự và các quy định về thủ tục đặc thù mang tính chất nhân đạo đối với bị cáo là người dưới 18 tuổi từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi nhằm xét xử vụ án một cách khách quan, toàn diện và đúng pháp luật, đồng thời bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của bi can, bị cáo trong hoạt động xét xử

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) và Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, Tòa án có thẩm quyền xét xử sơ thẩm là Tòa án nhân dân cấp huyện, Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án quân sự khu vực, Tòa án quân sự cấp quân khu Theo quy định tại khoản 1 Điều 268 của BLTTHS 2015 về Thẩm

quyền xét xử của TAND cấp huyện và Toà án quân sự khu vực xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng và tội phạm rất nghiêm trọng, trừ những tội phạm: Các tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia; Các tội phá hoại hoà bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh; Các tội quy định tại các điều 123, 125, 126, 227, 277, 278, 279, 280, 282, 283,

284, 286, 287, 288, 337, 368, 369, 370, 371, 399 và 400 của Bộ luật hình sự; các tội phạm được thực hiện ở ngoài lãnh thổ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

ADPL trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện là một hình thức thực hiện pháp luật Đây là trường hợp chủ thể bị ADPL là những người dưới 18 tuổi từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi có hành vi vi phạm pháp luật mà hành vi đó bị coi là tội phạm được quy định trong BLHS Nhà nước thông qua Tòa án bằng hoạt động xét xử quyết định về trách nhiệm hình sự và những chế tài hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong phiên tòa sơ thẩm ADPL trong xét xử người dưới 18 tuổi phạm tội ngoài việc đảm bảo những nguyên tắc chung về ADPL trong xét xử hình sự của Tòa án còn phải tuân thủ những quy định có tính nguyên tắc đặc thù nhằm đáp ứng yêu cầu có tính nhân đ ạo trong chính sách hình sự của Nhà nước như: Việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội chủ yếu nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội

Nghiên cứu về ADPL trong xét xử sơ thẩm vụ án hình sự nói chung, xét

xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội nói riêng chủ yếu là nghiên cứu việc ADPL thông qua hoạt động của tòa án, HĐXX (Thẩm phán, Hội thẩm) bằng các quyết định, bản án kể từ khi Tòa án thụ lý giải quyết vụ án đến khi Tòa

án ra bản án hoặc quyết định hình sự sơ thẩm

Từ những phân tích trên, có thể hiểu: Áp dụng pháp luật trong xét xử các

vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện là hoạt động mang tính tổ chức, tính quyền lực Nhà nước, trong đó lần đầu tiên Tòa án nhân danh Nhà nước, căn cứ vào các quy định của pháp luật hình sự và các quy định khác của pháp luật để đưa vụ án ra xét xử và ban hành một bản án, một quyết định, quyết định người đó có tội hay không có tội, quyết định trách nhiệm hình sự nếu họ có tội và trách nhiệm dân sự nếu có

1.1.2 Đặc điểm áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới

18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện

Nghiên cứu về ADPL trong xét xử sơ thẩm đối với người dưới 18 tuổi phạm tội của Tòa án là nghiên cứu việc ADPL của Tòa án với đối tượng có tính đặc thù- người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội - trong một giai đoạn tố tụng độc lập là xét xử sơ thẩm Cũng như hoạt động áp dụng pháp luật trong xét

xử sơ thẩm đối với mọi đối tượng phạm tội nói chung, có thể phân loại ADPL trong xét xử sơ thẩm đối với người dưới 18 tuổi phạm tội thành những dạng sau đây dựa trên một số tiêu chí nhất định:

Dựa vào các loại QPPL áp dụng, chia thành: ADPL nội dung (QPPL hình sự); ADPL hình thức (QPPL tố tụng hình sự)

Dựa vào trình tự xét xử sơ thẩm với ý nghĩa là một giai đoạn tố tụng độc lập bao gồm nhiều bước (phân đoạn), chia thành: ADPL trong chuẩn bị xét xử sơ thẩm của Tòa án; ADPL của HĐXX tại phiên tòa; ADPL của Tòa án sau phiên tòa sơ thẩm - với ý nghĩa là để tổ chức thực hiện văn bản áp dụng pháp luật

Trên thực tế ADPL trong quá trình xét xử sơ thẩm đối với vụ án hình sự thường đan xen giữa ADPL nội dung và ADPL hình thức và ở bất cứ công đoạn

nào cũng là việc áp dụng cùng lúc, trong một thể thống nhất luật hình thức và luật nội dung Chính vì vậy việc phân chia các dạng ADPL như đã nêu trên đây

là tương đối và chỉ có ý nghĩa trong việc nghiên cứu khoa học

Trên cơ sở những đặc điểm của Áp dụng pháp luật nói chung và xuất phát

từ khái niệm áp dụng pháp luật trong xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, kết hợp với thực tiễn của hoạt động xét xử có thể thấy áp dụng pháp luật trong xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội của Tòa

án nhân dân có một số đặc điểm cơ bản sau:

Thứ nhất, ADPL trong xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội của Toà án nhân dân là hoạt động nhân danh quyền lực Nhà nước của Toà án có thẩm quyền lần đầu tiên đưa v ụ án ra xét xử với HĐXX đảm bảo sự hiểu biết cần thiết để xử lý đúng đắn người dưới 18 tuổi phạm tội

Toà án nhân dân là chủ thể ADPL Theo quy định của Hiến pháp năm

2013, hệ thống TAND từ Trung ương đến địa phương "Toà án nhân dân là cơ quan xét xử của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thực hiện quyền tư pháp" Việc xét xử đối với mọi tội phạm nói chung và người dưới 18 tuổi phạm tội nói riêng đều được thực hiện bởi các Toà án có thẩm quyền xét xử sơ thẩm BLTTHS năm 2003 quy định TAND cấp huyện (gọi tắt là Toà án cấp huyện); TAND cấp tỉnh (gọi tắt là Toà án cấp tỉnh) được xét xử sơ thẩm các vụ án hình

sự theo thẩm quyền của mỗi cấp

Thứ hai, ADPL trong xét xử đối với người dưới 18 tuổi phạm tội của TAND ngoài việc đảm bảo quy định chung còn phải tuân theo những quy định riêng chặt chẽ về trình tự thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi do BLTTHS quy định

Nếu xét việc ADPL trong xét xử vụ án hình sự thì việc những người tiến hành tố tụng (Thẩm phán, Hội thẩm) tuân thủ các quy định của BLTTHS chính

là việc ADPL (nhưng ở đây là áp dụng QPPL hình thức) Tuy nhiên ADPL về thủ tục trong xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội ngoài việc tuân thủ những quy định chung của BLTTHS về xét xử vụ án hình sự còn phải tuân theo những quy định riêng về thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội Pháp luật TTHS coi đây là thủ tục đặc biệt và quy định thành một chương riêng trong BLTTHS năm 2003 cũng như BLTTHS năm 2015 tại chương XXVIII và đòi hỏi mọi hoạt động điều tra, truy tố, xét xử phải tuân theo Việc Toà án áp dụng các quy định của BLTTHS trong hoạt động xét xử vụ án hình sự người dưới 18 tuổi phạm tội là điều kiện bắt buộc và là tiền đề cho việc

áp dụng các QPPL nội dung Việc Toà án tuân thủ những quy định riêng về thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong BLTTHS đồng thời là đảm bảo các quyền của người dưới 18 tuổi, nhằm thực hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước trong ADPL xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội

ADPL về trình tự thủ tục đối với người dưới 18 tuổi hay áp dụng QPPL hình thức được coi là "thủ tục đặc biệt" Tính chất "đặc biệt" được thể hiện qua các quy định rất chặt chẽ có ý nghĩa nhấn mạnh và đảm bảo quyền của người dưới 18 tuổi phạm tội

Việc ADPL theo thủ tục "đặc biệt" đối với người dưới 18 tuổi phạm tội là một yêu cầu có tính nguyên t ắc nhằm đảm bảo đi đến quyết định ADPL cuối cùng trong xét xử sơ thẩm là bản án, quyết định của Toà án được đúng đắn Nếu Toà án phát hiện trong các giai đoạn tố tụng trước đó, việc điều tra thu thập chứng cứ có thiếu sót hoặc ADPL không đúng, vi phạm quyền của người dưới

18 tuổi phạm tội được BLTTHS quy định trong phần th ủ tục thì Toà án áp dụng

các quy định của BLTTHS trả hồ sơ để điều tra bổ sung theo hướng khắc phục những sai lầm trong việc ADPL

Các quy định chặt chẽ về thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi trong hoạt động tố tụng nói chung, hoạt động xét xử vụ án hình sự đối với người dưới

18 tuổi phạm tội nói riêng của BLTTHS năm 2015 là rất quan trọng, thể hiện sự điều chỉnh chặt chẽ của pháp luật nhằm đảm bảo ADPL đúng đắn, chính xác của Toà án trong xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, làm cho các quyết định ADPL của Toà án khách quan, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật

Thứ ba, ADPL trong xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội của Toà án là quá trình cá biệt hoá các QPPL hình sự đảm bảo các nguyên tắc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội được BLHS quy định để xác định có hay không có tội phạm, quyết định một TNHS giảm nhẹ trong trường hợp họ có tội

và trách nhiệm dân sự nếu trường hợp pháp luật có quy định

Thông thường để đi đến quyết định cuối cùng bằng bản án, Toà án phải áp dụng QPPL hình sự để xem xét bị cáo có tội như cáo trạng của Viện kiểm sát truy tố hay không để quyết định TNHS

Người dưới 18 tuổi phạm tội là chủ thể chịu sự tác động của việc ADPL của Toà án là một loại đối tượng đặc biệt Đây là những người đang ở độ tuổi phát triển, trình độ nhận thức còn hạn chế, còn những nhận thức sai lệch về chuẩn mực xã hội, từ đó hình thành nên tính tiêu cực này không bền vững cao như ở người đã thành niên Điều đó chứng tỏ khả năng có thể cải tạo giáo dục người dưới 18 tuổi phạm tội đạt hiệu quả cao nếu ADPL phù hợp Do vậy khi xét

xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội Toà án áp dụng QPPL nội

dung phải đảm bảo các nguyên tắc trong xử lý được quy định tại Điều 91 BLHS năm 2015

Áp dụng QPPL hình sự được xác định là nội dung chính của quá trình ADPL trong xét xử vụ án hình sự người dưới 18 tuổi phạm tội của Toà án Việc làm này của Toà án là bước lựa chọn quy phạm pháp luật áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Lựa chọn quy phạm pháp luật áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội cần đáp ứng những yêu cầu sau:

+ Xác định chính xác, đầy đủ và khách quan các tình tiết cụ thể của hành

vi phạm tội thực tế và hậu quả do hành vi đó gây ra cho quan hệ xã hội được BLHS quy định và bảo vệ - thông qua hoạt động chứng minh và việc tổ chức thực hiện các biện pháp tố tụng quy định trong BLTTHS

+ Nhận thức đúng đắn về cấu thành tội phạm tương ứng và các quy định

có tính nguyên tắc đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được quy định trong BLHS

Xác định được sự phù hợp giữa hành vi phạm tội cụ thể được thực hiện với những mô tả trong cấu thành tội phạm tương ứng quy định tại BLHS

1.1.3 Vai trò áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới

18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện

Thứ nhất, áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới tuổi

thực hiện góp phần bảo vệ quyền con người, quyền công dân: Trong tố tụng

hình sự nói chung, trong giai đoạn xét xử của tòa án nói riêng, nơi quyền, lợi ích hợp pháp của con người dễ bị xâm phạm, bị tổn thương nhất, nếu xảy ra

thì sẽ để lại hậu quả nặng nề cả về tinh thần, danh dự, vật chất, thậm chỉ cả tính mạng con người cũng như sự giảm sút niềm tin của xã hội vào công lý

Tóa án mà trước hết là các Thẩm phán phải áp dụng pháp luật trên cơ sở căn cứ pháp lý cùng các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp để bảo vệ công bằng

xã hội, bảo vệ quyền lợi ích của các cá nhân trước nguy cơ xâm hại của các cơ quan tiến hành tố tụng cũng như các chủ thể khác Bản án của tòa án không chỉ xử lý hành vi phạm tội xâm hại đến quyền, lợi ích của cá nhân mà còn xác định tính hợp pháp hay không hợp pháp về các quyết định và hành vi của các

cơ quan công quyền liên quan đền vụ án được xét xử

Thời gian gần đây, tình trạng xét xử oan sai đã giảm đáng kể, đấy là những tín hiệu mừng, đã tạo dựng được niềm tin của xã hội vào công lý, pháp luật Tuy vậy, những oan sai vẫn còn, chưa được phát hiện, vẫn còn tồn tại, nhiều bản án hình sự đã có hiệu lực pháp luật bị sửa, bị hủy Do vậy, vai trò của Thẩm phán là phải đảm bảo xét xử đúng pháp luật, đúng người, đúng tội, không có những bản án oan sai

Thứ hai, áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18

tuổi thực hiện của Tòa án góp phần bảo vệ trật tự, an toàn xã hội, đảm bảo an ninh chính trị, tạo dựng môi trường pháp lý - xã hội ổn định, lành mạnh, an toàn cho các hoạt động kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ, hợp tác quốc tế

và phát triển:

Hoạt động áp dụng pháp luật trong xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi của Tòa án mang ý nghĩa chính trị, xã hội sâu sắc; quyết định của toà án là văn bản pháp lý ghi nhận kết quả của quá trình xét xử, thể hiện ở việc Tòa án định tội và quyết định hình phạt đối với chủ thể phạm tội, không

làm oan người vô tội; xác định quyền lợi và nghĩa vụ của các đương sự theo pháp luật

Bản án của tòa án phải đảm bảo đúng pháp luật, đảm bảo yêu cầu cải cách tư pháp và đổi mới hoạt động xét xử nói riêng: trong xét xử các toà án phải đảm bảo cho mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật, thực sự dân chủ, khách quan; Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, việc phán quyết của toà án phải căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các chứng cứ, ý kiến của kiểm sát viên, của người bào chữa, bị cáo, nhân chứng, nguyên đơn, bị đơn và những người có quyền, lợi ích hợp pháp để ra những bản án, quyết định đúng pháp luật, có sức thuyết phục và trong thời hạn pháp luật quy định

Thứ ba, áp dụng pháp luật trong xét xử do người dưới 18 tuổi thực hiện

của Tòa án nhân dân cấp huyện bảo đảm tính nghiêm minh, công bằng của pháp luật: Thông qua hoạt động áp dụng pháp luật, thông qua các bản án của

tòa án, nguyên tắc nhân đạo của pháp luật hình sự được thể hiện Việc xét xử phải kịp thời, công bằng và khách quan cho những người bị buộc tội, mọi người đều có quyền được xét xử công bằng và công khai bởi một tòa án có thẩm quyền, độc lập, không thiên vị và được lập ra bởi pháp luật để quyết định về lời buộc tội người đó trong các vụ án hình sự

Thứ tư, Áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi

thực hiện góp phần giáo dục pháp luật cho nhân dân, cho người dưới 18 tuổi cũng như cán bộ, công chức nhà nước: Các phán quyết của tòa án được thực

hiện đúng quy định của pháp luật sẽ có sự tác động sâu sắc đến tri thức và tình cảm, niềm tin của người dân vào pháp luật và công lý, tạo lập sự tâm

phục, khẩu phục bởi những quyết định thấu tình đạt lý như lời căn dặn của chủ tịch Hồ Chí Minh đối với cán bộ tư pháp Áp dụng pháp luật về xét xử các

vụ án hình sự của tòa án góp phần giáo dục ý thức tôn trọng, tuân thủ pháp luật đối với các cá nhân, đặc biệt là cán bộ, công chức nhà nước, góp phần nâng cao ý thức pháp luật, trách nhiệm nghề nghiệp của những người tiến hành tố tụng trong việc giải quyết vụ án, bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức

Áp dụng pháp luật về xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội có vai trò kép, có ý nghĩa giáo dục phòng ngừa chung, tạo lập công

lý, tác động đến ý thức của con người về trách nhiệm trước cuộc sống của người khác và trách nhiệm xã hội, giúp hình thành ở con người tình cảm về sự công bằng, lẽ phải, thượng tôn pháp luật

Đặc biệt là thông qua các phiên toà xét xử lưu động, phiên tòa rút kinh nghiệm, áp dụng pháp luật của toà án có vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền phổ biến pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật đối với nhân dân tại nơi xảy ra vụ án, có tác dụng răn đe đối với đối tượng có ý định phạm tội, ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật Quá trình xét xử, hội đồng xét xử trực tiếp giải thích pháp luật không chỉ có tác dụng đối với người tham gia tố tụng,

mà còn có tác dụng đối với người dân tại cộng đồng hiểu rõ các quy định pháp luật liên quan, các biện pháp xử lý người phạm tội, chính sách khoan hồng, nhân đạo của pháp luật hình sự Với những bản án nghiêm minh đúng người đúng tội, đúng pháp luật, Tòa án góp phần quan trọng vào việc nâng cao ý thức tôn trọng, chấp hành pháp luật, tôn trọng, bảo vệ quyền của người dân tại các cộng đồng dân cư

Thứ năm, áp dụng pháp luật về xét xử các vụ án hình sự đối với người

dưới 18 tuổi phạm tội của tòa án có vai trò đảm bảo khôi phục quyền và lợi ích của cá nhân đã bị xâm hại: Tòa án thông qua hoạt động xét xử có quyền

và trách nhiệm buộc các chủ thể khác phải khôi phục các quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân khi họ không thực hiện, thực hiện không đúng, không đầy

đủ hoặc gây thiệt hại cho các chủ thể họ xâm phạm

Thứ sáu, áp dụng pháp luật về xét xử các vụ án hình sự đối với người

dưới 18 tuổi phạm tội của tòa án có vai trò quan trọng đối với việc hoàn thiện

hệ thống pháp luật hình sự nói riêng cũng như pháp luật trong các lĩnh vực khác nói chung: Bằng hoạt động áp dụng pháp luật trong xét xử, các quy

phạm pháp luật được kiểm nghiệm về tính phù hợp hay chưa phù hợp với yêu cầu đòi hỏi của cuộc sống, tính đồng bộ, toàn diện hay chưa toàn diện, kịp thời phát hiện những bất cập, mâu thuẫn, những lỗ hổng trong quản lý kinh tế,

xã hội, trong chính sách, trong cơ chế phối hợp giữa các thiết chế pháp lý Áp dụng pháp luật trong xét xử hình sự có ý nghĩa trong việc phát hiện những quy phạm pháp luật lạc hậu hay chứa đựng mâu thuẫn, không phù hợp với cuộc sống cần thay đổi, hoặc phát hiện hành vi mới, quan hệ xã hội cần phải được sửa đổi, bổ sung

1.2 Các giai đoạn áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới

18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện

Quy trình áp dụng pháp luật là một là một quá trình phức tạp với sự tham gia, phối hợp của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân Quá trình này được xác định gồm bốn giai đoạn kế tiếp nhau có mối liên hệ chặt chẽ, giai đoạn trước là tiền

đề, cơ sở cho giai đoạn sau

Giai đoạn 1: Phân tích, đánh giá các tình tiết khách quan, hoàn cảnh, điều kiện của vụ việc được xem xét

Giai đoạn 2: Lựa chọn quy phạm pháp luật và phân tích làm rõ nội dung, ý nghĩa của QPPL đối với trường hợp cần áp dụng

Giai đoạn 3: Ra văn bản ADPL

Giai đoạn 4: Tổ chức thực hiện văn bản áp dụng pháp luật

Dựa vào lý luận về phân chia các giai đoạn của ADPL nói chung, có thể vận dụng để nghiên cứu về các giai đoạn của quy trình áp dụng pháp luật trong xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội của Tòa án Hoạt động ADPL trong xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội của Tòa

án là rất phức tạp, các vụ việc thực tế lại rất đa dạng và không giống nhau Việc ADPL là quá trình đồng thời áp dụng quy phạm pháp luật hình thức và quy phạm pháp luật nội dung Tuy nhiên mục đích chính của ADPL trong xét xử vụ án hình

sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội của Tòa án là ra văn bản ADPL, bằng bản

án hình sự về quyết định trách nhiệm hình sự và trách nhiệm dân sự đối với bị cáo Ngoài ra, trong quá trình xét xử Toà án còn ban hành các văn bản ADPL khác như: Quyết định đình chỉ vụ án trong trường hợp người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu theo khoản 2 Điều 105(BLHS 1999) và khoản 2 Điều 155 (BLHS 2015) : Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của người bị hại Quy trình áp dụng pháp luật xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án không phải là một quy trình riêng biệt mà là quy trình áp dụng pháp luật chung trong xét xử sơ thẩm về hình sự nhưng được thực hiện phù hợp theo những quy định, nguyên tắc đặc thù của áp dụng pháp luật với đối tượng bị áp dụng là người dưới

18 tuổi phạm tội Do đó có thể phân thành các giai đoạn cụ thể như sau:

1.2.1 Giai đoạn thụ lý, nghiên cứu hồ sơ vụ án và đánh giá về thủ tục

và chứng cứ

Giai đoạn này được coi là giai đoạn mở đầu trong quá trình áp d ụng pháp luật của Tòa án để giải quyết vụ án theo thủ tục xét xử sơ thẩm Theo lý luận chung về áp dụng pháp luật thì đây là giai đoạn phân tích đánh giá các tình tiết khách quan, hoàn cảnh, điều kiện của vụ việc được xem xét

Theo quy định về chuẩn bị xét xử của BLTTHS năm 2015, khi Chánh án Toà án phân công Thẩm phán chủ toạ phiên toà giải quyết vụ án thì Thẩm phán

có nhiệm vụ nghiên cứu hồ sơ để tìm ra các lý lẽ, chứng cứ buộc tội và gỡ tội để phán quyết khách quan, chính xác, giải quyết các khiếu nại và yêu cầu của người tham gia tố tụng và tiến hành các việc cần thi ết khác cho việc mở phiên tòa Theo quy định tại BLTTHS 2015 Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân được phân công xét xử vụ án hình sự có nhiệm vụ nghiên cứu hồ sơ trước khi mở phiên tòa Đây là cơ sở pháp lý đồng thời là những yêu cầu đ ặt ra trong hoạt động xét xử hình sự nói chung, xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội nói riêng nhằm đảm bảo cho Tòa án tiến hành áp dụng pháp luật Thẩm phán chỉ có thể nghiên cứu hồ sơ vụ án mới xác định được có đủ điều kiện để đưa vụ án ra xét xử hay trả hồ sơ để điều tra bổ sung; đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án Việc nghiên cứu hồ sơ còn giúp cho Thẩm phán, Hội thẩm xây dựng được kế hoạch xét hỏi và những việc cần thi ết khác để mở phiên tòa Việc nghiên cứu hồ sơ phải đáp ứng các yêu cầu cơ bản là: Toàn diện, đầy đủ, theo trình tự hợp lý

Trong thời gian chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án có người dưới 18 tuổi phạm tội việc nghiên cứu hồ sơ vụ án phải xác định được những vấn đề cơ bản sau:

- Vụ án có thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án (đã thụ lý) hay không; Các vấn đề về thủ tục tố tụng đặc biệt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội có đảm bảo đúng quy định theo BLTTHS 2015?

- Việc cần thi ết áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp ngăn chặn đối với người dưới 18 tuổi phạm tội đã thực hiện theo đúng quy định tại BLTTHS năm 2015?

- Ngoài ra, trong thời gian chuẩn bị xét xử cũng cần phải xem xét đã có đủ tài liệu, chứng cứ xác định sự thật khách quan của vụ án chưa, hành vi của bị can, bị cáo có cấu thành tội phạm hay không, hành vi nguy hiểm cho xã hội của người dưới 18 tuổi đã đủ độ tuổi chịu TNHS theo quy định tại Điều 12 BLHS chưa? Có thể miễn TNHS cho người dưới 18 tuổi phạm tội theo quy định tại Khoản 2 Điều 91 BLHS không?

- Có vật chứng nào cần x ử lý trước khi xét xử hay không? Việc định tội, viện dẫn pháp luật để áp dụng trong bản cáo trạng đã đúng chưa? Việc đưa vụ

án ra xét xử đã có căn cứ chưa hay cần trả hồ sơ lại để điều tra bổ sung, tạm đình chỉ hay đình chỉ vụ án? Nếu đưa vụ án ra xét xử thì xét xử trong quãng thời gian nào và địa điểm tại đâu? Vụ án xét xử công khai hay phải xét xử kín? Cần phải triệu tập những ai tham gia tố tụng tại phiên tòa khi đưa vụ án ra xét xử?

Theo quy định của BLTTHS đối với phiên tòa mà bị cáo là người dưới 18 tuổi phạm tội có khác với phiên tòa thông thường Để việc xét xử diễn ra khách quan, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật phải có đại diện gia đình bị cáo, đại diện của nhà trường, tổ chức Đoàn thanh niên… Đây là những đại diện nắm bắt tâm tư và có khả năng hiểu biết tâm lý lứa tuổi này Theo quy định tại Điều 307 BLTTHS năm 2015 thì những người này khi tham gia phiên tòa có quyền đề

nghị với chủ tọa phiên tòa hỏi thêm về những tình tiết cần làm sáng t ỏ để bảo vệ người dưới 18 tuổi Do trình độ hiểu biết và khả năng nhận thức của bị cáo là người dưới 18 tuổi phạm tội còn hạn chế thì sự tham gia tố tụng và hoạt động tranh luận của những người này là sự đảm bảo quan trọng cho việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dưới 18 tuổi phạm tội; đồng thời nó thể hiện tính dân chủ khách quan trong đánh giá chứng cứ đối với các vụ án có người dưới 18 tuổi phạm tội Chính vì vậy chủ tọa phiên tòa và HĐXX phải tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động tranh tụng tại các phiên tòa xét xử bị cáo là người dưới 18 tuổi phạm tội theo đúng quy định về thủ tục tố tụng

Để các tình tiết khách quan của vụ án được làm sáng tỏ thì việc tranh tụng tại phiên tòa là cần thi ết Theo quy định tại Điều 322 BLTTHS 2015 thì bị cáo, người bào chữa, người tham gia tố tụng khác có quyền trình bày ý kiến đưa ra các chứng cứ, tài liệu và lập luận của mình để đối đáp với Kiểm sát viên và Kiểm sát viên phải đối đáp đến cùng từng ý kiến Tất cả những hoạt động tranh luận tại phiên tòa trên phải tuân theo sự điều khiển của chủ tọa phiên tòa và HĐXX và không được hạn chế thời gian tranh luận

1.2.2 Giai đoạn lựa chọn quy phạm pháp luật nội dung áp dụng đối với

bị cáo

Lựa chọn quy phạm pháp luật áp dụng đối với bị cáo là bước tiếp theo rất quan trọng trong quy trình áp dụng pháp luật của Tòa án nhằm xác định bị cáo có phạm tội hay không, nếu phạm tội thì phạm tội gì? Điều khoản nào của BLHS quy định về tội phạm ấy, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ được áp dụng cho bị cáo

Lựa chọn quy phạm pháp luật áp dụng đối với bị cáo là một trong những nội dung cơ bản của việc áp dụng pháp luật hình sự trong quá trình xét xử vụ án hình sự của Tòa án nói chung, xét xử sơ thẩm đối với người dưới 18 tuổi phạm tội nói riêng Như vậy, để lựa chọn quy phạm pháp luật áp dụng, áp dụng hình phạt đối với người phạm tội HĐXX phải đánh giá các chứng cứ của vụ án một cách đầy đ ủ, toàn diện, khách quan qua nghiên cứu hồ sơ và diễn biến tại phiên tòa Lựa chọn quy phạm pháp luật áp dụng đối với bị cáo là chuyển hóa những quy định của BLHS mà trước hết là về một tội phạm cụ thể Bởi lẽ từ BLHS năm

1985 ra đời đến nay đã không cho phép áp dụng pháp luật tương tự trong lĩnh vực hình sự Việc lựa chọn quy phạm pháp luật áp dụng đối với bị cáo của HĐXX phải căn cứ cả vào phần chung và phần tội phạm cụ thể được quy định trong BLHS

Tóm lại, lựa chọn quy phạm pháp luật áp dụng là hoạt động quan trọng của cơ quan tiến hành tố tụng Trong xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội thì lựa chọn quy phạm pháp luật áp dụng với tư cách là một giai đoạn của ADPL, giai đoạn này có ý nghĩa trung tâm trong quá trình giải quyết vụ

án Lựa chọn quy phạm pháp luật áp dụng đúng sẽ tạo cơ sở cho việc chuyển hóa các quy định về trách nhiệm hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong các quy phạm pháp luật hình sự được chính xác, đáp ứng yêu cầu đ ấu tranh chống và phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi gây ra

1.2.3 Giai đoạn ban hành văn bản áp dụng pháp luật

Sau khi đã xem xét,nghiên cứu,đánh giá một cách toàn diện,khách quan về thủ tục tố tụng và các chứng cứ trong vụ án hình sự, đồng thời trên cơ sở kết quả tranh tụng tại phiên tòa, lựa chọn các quy phạm pháp luật hình sự để áp dụng

HĐXX sẽ ban hành quyết định ADPL để xác định rõ trách nhiệm pháp lý bao gồm các quyền và nghĩa vụ pháp lý đối với chủ thể bị ADPL

Trong xét xử sơ thẩm hình sự nói chung, xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội nói riêng, thông thường HĐXX quyết định ADPL bằng bản án hình sự sơ thẩm Bản án hình sự sẽ chính thức hóa việc bị cáo có tội hay không có tội bằng việc nêu rõ những căn cứ pháp lý và lập luận chặt chẽ Tuy nhiên ở giai đoạn này không phải bao giờ cũng đi đến văn bản ADPL là bản

án hình sự Ngoài bản án HĐXX cũng có thể đi đến quyết định TNHS dưới hình thức văn bản ADPL là quyết định đình chỉ vụ án căn cứ theo quy định tại Điều

282 BLTTHS năm 2015 hoặc miễn trách nhiệm hình sự cho người dưới 18 tuổi phạm tội mà xét thấy có đủ điều kiện áp dụng biện pháp khiển trách tại Điều 427 hoặc áp dụng biện pháp hòa giải tại cộng đồng tại Điều 428 hoặc áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn tại Điều 429 hoặc áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng theo Điều 430 BLTTHS

TNHS của người dưới 18 tuổi phạm tội có đặc điểm là TNHS giảm nhẹ, tùy theo loại tội mà họ phạm tương ứng với độ tuổi của người đó thì sẽ chịu trách nhiệm pháp lý khác nhau Chính sách hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội cho phép chủ thể ADPL có thể miễn TNHS nếu đủ điều kiện quy định tại Điều 91 khoản 2 BLHS Để quyết định TNHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, HĐXX phải chú ý đến các quy định tại Chương XXVIII BLHS Thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi Việc quyết định hình phạt tù đối với người dưới 18 tuổi từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi được thực hiện theo hướng dẫn tại Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP ngày 12/5/2006 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

Bản án hình sự sơ thẩm xét xử đối với người dưới 18 tuổi phạm tội là quyết định áp dụng pháp luật đặc thù chỉ do Tòa án (HĐXX) ban hành để quyết định về tội phạm và hình phạt đối với đối tượng là người dưới 18 tuổi phạm tội Các quyết định trong bản án là sự thể hiện quyền uy của Nhà nước, được bảo đảm thực hiện khi bản án có hiệu lực pháp luật bằng sự cưỡng chế thông qua các thiết chế thi hành án của cơ quan công quyền Việc tuyên bố tội phạm và hình phạt bằng bản án hình sự sơ thẩm đã đánh dấu sự kết thúc quy trình ADPL trong xét xử sơ thẩm đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

1.3 Các điều kiện bảo đảm áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện

1.3.1 Trình độ, năng lực chủ thể áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ

án hình sự

Trong hoạt động của Tòa án nhân dân xét xử sơ thẩm thì chủ thể áp dụng pháp luật là Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân Ngoài năng lực chuyên môn của một Thẩm phán thông thường còn phải có những kiến thức cần thi ết về tâm lý học, và khoa học giáo dục để họ có thái độ, tình cảm đúng mực khi xử lý vụ án Chính lẽ đó mà Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành các quy định tiêu chuẩn, đạo đức tư cách của người Thẩm phán Tuy nhiên, các tiêu chuẩn đặt ra đối với Hội thẩm nhân dân lại không cụ thể rõ ràng

Theo quy định của Luật Tổ chức Tòa án năm 2014 quy định một cách khái quát những tiêu chuẩn cơ bản đối với Thẩm phán và Hội thẩm Trong các tiêu chuẩn để được bổ nhiệm làm Thẩm phán, được bầu ho ặc cử làm Hội thẩm không có tiêu chuẩn chung nhất định Nếu như phẩm chất, năng lực, kinh nghiệm… là những điều kiện cần , thì những hiểu biết cần thi ết về tâm lý học,

khoa học giáo dục cũng như hoạt động đấu tranh phòng chống tội phạm là điều kiện đủ để chủ thể áp dụng pháp luật trong xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được đúng đắn, khách quan

1.3.2 Thực hiện đầy đủ và chặt chẽ các thủ tục tố tụng trong xét xử các

vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện

Hoạt động xét xử vụ án hình sự là hoạt động có khả năng xâm phạm trực tiếp tới các quyền con người quyền cơ bản của công dân Chính vì vậy mà pháp luật về nội dung (BLHS) có những quy định riêng xác định trách nhiệm hình sự giảm nhẹ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo của Nhà nước trong xử lý đối với

họ Ở giai đoạn xét xử vụ án hình sự, Tòa án phải chú trọng thực hiện đầy đủ các quy định về quyền bào chữa của người bị buộc tội Việc đảm bảo thực hiện quyền bào chữa của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo phạm tội không chỉ được thực hiện trong giai đoạn xét xử sơ thẩm mà phải đảm bảo trong cả quá trình điều tra, truy tố trước đó

1.3.3 Sự hoàn thiện của pháp luật và giải thích, hướng dẫn áp dụng pháp luật

ADPL đối với người phạm tội phải tuân theo các quy định trong luật nội dung (BLHS) và luật hình thức (BLTTHS), vì vậy mức độ hoàn thiện của Bộ luật hình sự và Bộ luật tố tụng hình sự là điều kiện bảo đảm cho việc ADPL được chính xác và nhất quán Tuy nhiên nếu chỉ có các QPPL được quy định trong hai bộ luật trên thì chưa đủ để bảo đảm áp dụng pháp luật một cách chính xác và đúng đắn Do vậy, trong quá trình áp dụng pháp luật chủ thể ADPL sau khi đã lựa chọn quy phạm pháp luật phù hợp phải phân tích làm rõ nội dung, tư tưởng và ý nghĩa của QPPL đối với trường hợp cần áp d ụng Không phải mọi

quy phạm pháp luật về thủ tục tố tụng và các nguyên tắc xử lý người phạm tội

đã rõ ràng, cụ thể Vì vậy, vai trò của Hội đồng Thẩm phán - Tòa án nhân dân tối cao rất quan trọng trong việc giải thích và hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật

1.3.4 Đáp ứng đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện, kinh phí trong xét xử các vụ án hình sự

Tăng cường đầu tư cơ s ở vật chất, trang bị cho các Tòa án trong thời gian tới là một yêu cầu khách quan đ ể phục vụ tốt hơn cho hoạt động nghiệp vụ của

hệ thống Tòa án và yêu cầu này cũng chính là th ực hiện một trong tám nhiệm vụ trọng tâm mà Nghị quyết số 08 -NQ/TW của Bộ Chính trị đã nêu đó là: Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất bảo đảm cho các cơ quan tư pháp có đủ điều kiện để hoàn thành nhiệm vụ, có cơ chế chính sách hợp lý đối với cán bộ tư pháp Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, kinh phí, phương tiện làm việc, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, từng bước hiện đại hóa các cơ quan tư pháp

Trong những năm qua, cùng với sự lớn mạnh không ngừng của đội ngũ cán bộ, cơ sở vật chất điều kiện phương tiện làm việc của các Tòa án cũng đã đuợc từng buớc tăng cuờng Đã trang bị đầy đủ phương tiện để cán bộ Thẩm phán Tòa án nhân dân ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác chuyên môn

và hoạt động quản lý Mặc dù đã đuợc Nhà nuớc quan tâm nhưng hệ thống Tòa

án nhân dân vẫn còn gặp không ít khó khăn về cơ sở vật chất cũng như phương tiện làm việc Vì vậy, hoạt động áp dụng pháp luật trong xét xử cũng bị ảnh huởng nhất định

Bên cạnh việc tăng cuờng cơ sở vật chất, phuơng tiện làm việc, Nhà nuớc cũng cần chú trọng đến việc hoàn thiện các chế độ chính sách đối với cán bộ,

Thẩm phán ngành Tòa án nhân dân Trong mấy năm gần đây, Thẩm tra viên, Thẩm phán Tòa án nhân dân cũng đã đuợc Nhà nuớc quan tâm Thẩm phán, Thẩm tra viên cần có thang bậc luơng riêng, đã đuợc huởng phụ cấp trách nhiệm

và các phụ cấp khác song nhìn chung chế độ đối với cán bộ Thẩm phán Tòa án, vẫn còn nhiều bất cập Thực tế cho thấy có nhiều Thẩm phán có năng lực, trình

độ, có tư cách phẩm chất tốt nhưng do điều kiện khó khăn khi chỉ sống bằng đồng luơng nên đã chuyển sang công tác ở ngành khác Vì vậy, cần xây dựng chính sách đãi ngộ thỏa đáng để cán bộ, Thẩm phán yên tâm công tác, có thể đứng vững không bị tác động, sa ngã, tránh đuợc cám dỗ của cơ chế thị truờng

Kết luận Chương 1:

Trên cơ sơ nghiên cứu những vấn đề lí luận về áp dụng pháp luật trong xét

xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Toà án nhân dân cấp huyện trong chương này, tác giả trình bày những nội dung cơ bản sau đây:

- Nêu khái niệm, đặc điểm, vai trò áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án

do người dưới 18 tuổi thực hiện của Toà án nhân dân cấp huyện

- Các giai đoạn áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Toà án nhân dân cấp huyện

- Các điều kiện bảo đảm áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Toà án nhân dân cấp huyện

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG XÉT XỬ CÁC

VỤ ÁN HÌNH SỰ DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN CỦA

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN Ở TỈNH HÀ TĨNH

2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện của Tòa án nhân dân cấp huyện ở tỉnh Hà Tĩnh

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Tĩnh và tình hình

án do người dưới 18 tuổi thực hiện

2.1.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Tĩnh

Tỉnh Hà Tĩnh có 13 đơn vị hành chính cấp huyê ̣n và tương đương gồm 1 thành phố (Hà Tĩnh), 2 thị xã (Hồng Lĩnh, Kỳ Anh) và 10 huyện: Hương Sơn, Đức Thọ, Nghi Xuân, Can Lộc, Hương Khê, Thạch Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh,

Vũ Quang, Lộc Hà)

- Vị trí địa lý: Hà Tĩnh là một tỉnh ở dải đất miền Trung, nằm trong vùng

du lịch Bắc Trung Bộ, phía bắc giáp Nghệ An, phía nam giáp Quảng Bình, phía tây giáp Lào, phía đông giáp biển Đông với bờ biển dài 137 km

- Điều kiện tự nhiên: Diện tích: 6.055,6 km² Ðịa hình đa dạng, có đủ các vùng đồi núi, trung du, đồng bằng và biển

- Dân cư: Dân số: 1.280.782 người (năm 2015) Hà Tĩnh là tỉnh có dân số chủ yếu là người Việt (Kinh) chiếm tới 99% dân số