Tiếp xúc cử tri của đại biểu quốc hội, qua thực tiễn đoàn đại biểu quốc hội tỉnh tiền giang

1.2.3 Tầm quan trọng của hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội trong việc thực hiện các chức năng của Quốc hội Vị trí của đại biểu Quốc hội được xác định trong mối liên hệ gi

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

TS HỒ THỊ DUYÊN

NGHỆ AN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng, đây là công trình nghiên cứu của tôi trong đó có

sự giúp đỡ của cô hướng dẫn và các đồng nghiệp ở cơ quan Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là hoàn toàn trung thực

Trong luận văn, tôi có tham khảo đến một số tài liệu của một số tài liệu của một số tác giả đã được liệt kê tại phần Tài liệu tham khảo ở cuối luận văn

Học viên

Nguyễn Thị Ngọc Yến

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành đề tài luận văn thạc sĩ , lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến quý thầy , cô trong Khoa Luật - Trường Đại học Vinh đã tận tình truyền đạt những kiến thức quý báu cũng như tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập nghiên cứu và cho đến khi thực hiện đề tài luận văn

Đặt biệt, tôi muốn bày tỏ lòng biết ơn đến GV -TS Hồ Thị Duyên, Khoa Luật, Trường Đại học Vinh, người đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn Cảm ơn cô đã hướng dẫn tôi chỉnh sửa luận văn, giúp tôi có thêm nhiều kỹ năng viết, xây dựng tốt nền tảng về nghiên cứu khoa học

Xin chân thành cảm ơn./

Học viên thực hiện

Nguyễn Thị Ngọc Yến

MỤC LỤC

Trang

TRANG BÌA PHỤ

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI VÀ HOẠT ĐỘNG TIẾP XÚC CỬ TRI CỦA ĐẠI BIỂU QUỐC 5

1.1 Khái quát chung về đại biểu Quốc hội 5

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của đại biểu Quốc hội 5

1.2 Khái niệm, vai trò và tầm quan trọng của hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội trong việc thực hiện chức năng của Quốc hội 9

1.2.1 Khái niệm tiếp xúc cử tri 9

1.2.2 Vai trò của hoạt động tiếp xúc cử tri 9

1.2.3 Tầm quan trọng của hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội trong việc thực hiện các chức năng của Quốc hội 10

1.2.4 Khái quát quá trình hình thành và phát triển của hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội ở nước ta 12

1.3 Quy định pháp luật về hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội 16

1.3.1 Thành phần tham dự tiếp xúc cử tri 18

1.3.2 Hình thức tiếp xúc cử tri 19

1.3.3 Nội dung, chương trình tiếp xúc cử tri 27

1.3.4 Về việc tập hợp, tổng hợp, chuyển ý kiến, kiến nghị của cử tri đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết 28

1.3.5 Trách nhiệm giám sát việc giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri 32

Tiểu kết Chương 1 34

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TIẾP XÚC CỬ TRI CỦA ĐẠI

BIÊU QUỐC HỘI TỈNH TIỀN GIANG 35

2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội tỉnh Tiền Giang 35

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 35

2.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội 36

2.1.3 Khái quát về Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tiền Giang 37

2.2 Tình hình hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội tỉnh Tiền Giang 40

2.2.1 Hình thức tiếp xúc cử tri 40

2.2.2 Về nội dung, chương trình tiếp xúc cử tri 46

2.2.3 Về việc thực hiện trách nhiệm của đại biểu Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội trong việc tiếp xúc cử tri 47

2.2.4 Về việc tập hợp, tổng hợp, chuyển ý kiến, kiến nghị của cử tri đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết 50

2.2.5 Về công tác phối hợp của các cơ quan, tổ chức trong việc tổ chức hoạt động tiếp xúc cử tri 51

2.3 Những hạn chế và nguyên nhân của hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tiền Giang 55

2.3.1 Tồn tại, hạn chế 55

2.3.2 Nguyên nhân những tồn tại, hạn chế 57

Tiểu kết Chương 2 59

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TIẾP XÚC CỬ TRI CỦA ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI 60

3.1 Quan điểm của Đảng về hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội 60 3.2 Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội 62

3.2.1 Về nhận thức tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội 62

3.2.2 Về hình thức tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội 62

3.2.3 Về công tác tổ chức để đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri; nâng cao vai trò, trách nhiệm của đại biểu Quốc hội 66

3.2.4 Về tập hợp, tổng hợp, chuyển ý kiến, kiến nghị của cử tri đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết 69

3.3 Kiến nghị 71

KẾT LUẬN 75

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 77

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

“Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ ngh ĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân” Mỗi đại biểu Quốc hội đều có trọng trách là người đại diện cho cử tri cả nước Để đảm bảo thực hiện đúng vị trí, vai trò nêu trên, Quốc hội đã không ngừng đổi mới và hoàn thiện, chất lượng và hiệu quả hoạt động của Quốc hội nhằm góp phần quan trọng cho sự nghiệp phát triển của đất nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Đại biểu Quốc hội phải liên hệ chặt chẽ với cử tri, chịu sự giám sát của

cử tri, thường xuyên tiếp xúc cử tri là quan điểm lớn của Đảng ta từ trước cho đến nay; điều này được thể chế hóa trong các quy định của Hiến pháp, Luật

Tổ chức Quốc hội Nhìn chung, hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội đã được từng bước đổi mới, mối quan hệ giữa đại biểu Quốc hội và cử tri ngày càng được tăng cường Tuy nhiên trên thực tế, việc thực hiện các quy định pháp luật về tiếp xúc cử tri cho thấy còn nhiều bất cập; chưa thực sự đa dạng hóa; tổ chức tiếp xúc cử tri còn hình thức;…

Để thực hiện tốt các chức năng lập pháp, chức năng giám sát, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước Quốc hội mà trực tiếp là người đại biểu Quốc hội cần phải giữ mối quan hệ thường xuyên và mật thiết với cử tri Vai trò của đại biểu Quốc hội là cầu nối của cử tri với Nhà nước, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cử tri, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, đảm bảo hoạt động của Quốc hội đều do nhân dân và vì nhân dân

Với lý do trên, em chọn đề tài “Tiếp xúc cử tri của Đại biểu Quốc hội qua thực tiễn Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tiền Giang” làm luận văn thạc sĩ

2 Tình hình nghiên cứu

Xuất phát từ vị trí, vai trò của Quốc hội trong hệ thống chính trị ở nước

ta, qua 70 năm hình thành và phát triển Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã không ngường đổi mới, hoàn thiện về mọi mặt trong đó đặc biệt nhấn mạnh về tổ chức và hoạt động Quốc hội Trong điều kiện đổi mới đất nước, tình hình quốc tế có nhiều biến đổi lớn với xu hướng hội nhập

và toàn cầu hóa một cách mạnh mẽ đòi hỏi phải phân tích, đánh giá và nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò của người đại biểu, trong đó hoạt động tiếp xúc

cử tri của đại biểu Quốc hội có một vai trò đặc biệt quan trọng, là cầu nối giữa nhân dân với Nhà nước, tăng cường tính dân chủ góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, của dân, do dân và vì dân Chính vì vậy,

đề tài tập trung đi sâu vào phần thực trạng hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân, giải pháp

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội bao gồm: công tác tổ chức và phối hợp tổ chức để đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri; các hình thức tiếp xúc cử tri; công tác tổng hợp, tập hợp,

chuyển, đôn đốc, giám sát việc giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri, để từ đó

đề xuất các giải pháp, kiến nghị để hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội được hiện tốt hơn

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Để đạt được mục đích nghiên cứu ở trên, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài là:

- Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội

- Đánh giá thực trạng hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội tỉnh Tiền Giang, xác định những mặt tích cực, hạn chế cũng như nguyên nhân của thực trạng đó;

- Nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nâng cao hoạt động tiếp xúc cử tri của các đại biểu Quốc hội nói chung và đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tiền Giang nói riêng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Tác giả xác định được đối tượng nghiên cứu của đề tài đó là các vấn đề

lý luận về hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội; thực trạng hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội; Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tiền Giang., Đoàn đại biểu Quốc hội khóa XIII (từ năm 2011 đến năm 2016) và các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội nói chung và Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tiền Giang nói riêng

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật; các quan điểm của Đảng về từng bước đổi mới tổ chức và hoạt động của nhà nước, Quốc hội theo yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

6 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa khoa học của luận văn

Việc nghiên cứu luận văn làm sáng rõ hơn một số vấn đề lý luận và thực tiễn về tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội; đánh giá thực trạng hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quố c hội tỉnh, chỉ ra các mặt tđạt được và hạn chế, nguyên nhân và các giải pháp có ý nghĩa trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động tiếp xúc cử tri

6.2 Ý nghĩa thực tiễn của luận văn

Luận văn có giá trị làm tài liệu tham khảo, vận dụng thực tiễn vào hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội; góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức đang thực hiện nhiệm

vụ, tham mưu, phục vụ hoạt động Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, p hần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương được kết cấu cụ thể như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc

hội

Chương 2: Thực trạng hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội

tỉnh Tiền Giang

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tiếp xúc cử tri của

đại biểu Quốc hội

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI

VÀ HOẠT ĐỘNG TIẾP XÚC CỬ TRI CỦA ĐẠI BIỂU QUỐC

1.1 Khái quát chung về đại biểu Quốc hội

Ngay trong những ngày đầu khi cách mạng tháng Tám thành công, trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn, gian nan, thử thách cuộc bầu cử Quốc hội đầu tiên được diễn ra ngày 06 tháng 01 năm 1946 ở khắp các tỉnh, thành với 89% cử tri cả nước đi bầu và lựa chọn được 333 đại bi ểu của mình vào Quốc hội Tuy được thành lập trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn nhưng cơ cấu đại biểu Quốc hội cũng thể hiện được sự đa dạng, có sự đại diện của nhiều thành phần Ngoài công nhân, nông dân chiếm số đông trong Quốc hội, Quốc hội

còn dành một số “ghế” cho các đại biểu là người dân tộc thiểu số, phụ nữ và

người ngoài Đảng, cho thấy tính dân chủ đã được thể hiện trong Quốc hội

Đại biểu Quốc hội là những công dân ưu tú trong các lĩnh vực hoạt động của xã hội được nhân dân cả nước tín nhiệm bầu ra bằng tổng tuyển cử

tự do Đại biểu Quốc hội không chỉ đại diện cho nhân dân ở đơn vị bầu cử ra mình mà còn đại diện cho nhân dân cả nước

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của đại biểu Quốc hội

1.1.1.1 Khái niệm đại biểu Quốc hội

“Đại biểu Quốc hội là người đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân, là người thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực Nhà nước trong Quốc hội” Đại biểu Quốc hội là những công dân ưu tú trong các lĩnh vực

hoạt động của xã hội được nhân dân cả nước tín nhiệm bầu ra bằng tổng tuyển

cử tự do Đại biểu Quốc hội không chỉ đại diện cho nhân dân ở đơn vị bầu cử

ra mình mà còn đại diện cho nhân dân cả nước Mặc dù , Đại biểu Quốc hội đại diện cho nhiều ngành nghề, nhiều lĩnh vực, nhiều địa phương khác nhau

nhưng có điểm chung là đư ợc cử tri cả nước bầu ra theo trình tự, thủ tục luật định Bên cạnh đó, đ ại biểu Quốc hội còn có những nhiệm vụ và quyền hạn nhất định theo quy định của pháp luật để thay mặt nhân dân thực hành quyền lực nhà nước trong Quốc hội

Ðại biểu Quốc hội có nhiệm vụ tham gia các kỳ họp của Quốc hội, tham gia thảo luận và quyết định những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội như: lập hiến, lập pháp; quyết định chính sách đối nội, đối

ngoại, nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của đất nước; quyết định những nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước, về quan hệ xã hội và hoạt động của công dân; giám sát hoạt động của các cơ quan Nhà nước

Trong kỳ họp, đại biểu Quốc hội có nhiệm vụ tham gia đầy đủ các phiên họp và có quyền: Thảo luận và quyết định chương trình kỳ họp; trình dự

án luật và biểu quyết thông qua các dự án luật, các Nghị quyết của Quốc hội; chất vấn Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, các thành viên của Chính phủ, Chánh án Toà án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; tham gia bầu cử và có thể được bầu vào các chức danh Nhà nước, các cơ quan lãnh đạo, các tổ chức của Quốc hội

Trong thời gian giữa hai kỳ họp, đại biểu Quốc hội có nhiệm vụ tiếp xúc cử tri ở đơn vị bầu cử của mình, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân với Quốc hội và các cơ quan Nhà nước, báo cáo kết quả kỳ họp với cử tri, tuyên truyền thực hiện tốt pháp luật

Ðại biểu còn có nhiệm vụ chuyển đơn thư khiếu nại tố cáo của nhân dân đến các cơ quan, tổ chức có liên quan, theo dõi và đôn đốc việc giải quyết; tham gia các hoạt động khảo sát, kiểm tra việc thi hành Hiến pháp, pháp luật, các Nghị quyết của Quốc hội, các văn bản dưới luật, tìm hiểu thực

tế ở địa phương hoặc cơ sở để giúp cho việc thảo luận và tham gi a quyết định các vấn đề tại kỳ họp của Quốc hội

1.1.1.2 Đặc điểm đại biểu Quốc hội

Đại biểu Quốc hội là một chủ thể đặc biệt , đại diện cho tiếng nói của nhân dân ở Quốc hội, giúp nhân dân thực hiện quyền lực tối cao của mình Vì thế, đại biểu Quốc hội có những điểm khác biệt rõ rệt so với các chủ thể đại diện khác, sự khác biệt đó được thể hiện ở một số đặc điểm sau:

Thứ nhất: Đại biểu Quốc hội là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng

của nhân dân, không chỉ đại diện cho nhân dân ở đơn vị bầu cử ra mình mà còn đại diện cho nhân dân cả nước Đây là sự khác biệt lớn nhất giữa đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp Đại biểu Hội đồng nhân dân là người được cử tri của đơn vị bầu cử lựa chọn để đại diện cho nhân dân tại Hội đồng nhân dân từng cấp với nhữ ng nhiệm vụ và quyền hạn bởi thẩm quyền theo địa bàn hành chính còn đại biểu Quốc hội không những đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân ở một khu vực mà còn đại diện cho nhân dân cả nước

Thứ hai: Đại biểu Quốc hội là người được cử tri bầu ra theo những

nguyên tắc, thủ tục và trình tự do pháp luật quy định Đây là nét phân biệt giữa đại biểu Quốc hội và chức danh cán bộ, công chức thuộc các cơ quan hành chính nhà nước và các cơ quan tư pháp các cấp Các chức danh thuộc các cơ quan trên được hình thành qua con đường tuyển dụng, bổ nhiệm, phê chuẩn,… bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo những nguyên tắc và thủ tục hành chính Còn các đại biểu Quốc hội thì được cử tri bầu ra theo những nguyên tắc thủ tục, trình tự nhất định do pháp luật về bầu cử

Thứ ba: cơ cấu thành phần đại biểu Quốc hội đa dạng và phong phú

Từ thực tiễn hoạt động của Quốc hội thời gian qua cho thấy cơ cấu, thành phần đại biểu Quốc hội được hình thành chủ yếu từ các cơ quan nhà nước ở

trung ương và địa phương, các tổ chức Đảng và đoàn thể, các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, các tổ chức kinh tế và các cá nhân tự ứng cử Có thể nói đại biểu Quốc hội là những thành phần tiêu biểu nhất để nhằm đảm bảo tính đại diện của Quốc hội

Thứ tư: Đại biểu Quốc hội là những người hoạt động theo nhiệm kỳ của

mình Đại biểu Quốc hội hoạt động theo nhiệm kỳ là một đặc điểm nổi bật nó khác biệt với công chức, viên chức nhà nước với đặc điểm chung là hoạt động

có tính ổn định và lâu dài Tính nhiệm kỳ của đại biểu Quốc hội thể hiện ngay

cả đối với các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách cũng phải tuân theo nguyên tắc này Còn đối với các đại biểu mà trước khi làm đại biểu là các công chức, sau khi được bầu là đại biểu Quốc hội thì đảm nhiệm các chức vụ theo nhiệm kỳ của Quốc hội

Thứ năm: Đại biểu Quốc hội phải liên hệ chặt chẽ với cử tri, chịu sự

giám sát của của cử tri Để đảm bảo tính đại diện cho nhân dân của đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh mối liên hệ giữa đại biểu Quốc

hội với cử tri “Đại biểu Quốc hội luôn luôn lắng nghe ý kiến của cử tri tổng

hợp, lựa chọn và phản ánh ý kiến của cử tri với Quốc hội Muốn vậy đại biểu Quốc hội phải luôn luôn gần dân nắm bắt được những nhu cầu và nguyện vọng của nhân dân”

1.1.1.3 Vai trò của đại biểu Quốc hội

Đại biểu Quốc hội là người được nhân dân bầu ra ở từng đơn vị bầu cử

Vì thế đại biểu Quốc hội với vai trò là người đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân bầu cử ra mình, đồng thời còn đại diện cho nhân dân cả nước, đại biểu Quốc hội là cầu nối giữa nhân dân và nhà nước, đại biểu Quốc hội không chỉ phản ánh ý chí, nguyện vọng của nhân dân với Quốc hội mà còn báo cáo với cử tri về hoạt động của mình và hoạt động của Quốc hội, mỗi đại biểu Quốc hội còn phải chính là hiện thân cho ý chí, nguyện vọng đó Chỉ

khi đại biểu Quốc hội là hiện thân cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân thì

họ mới thật sự đại diện, thay mặt cho nhân dân thể hiện được chính ý kiến của nhân dân một cách thực chất và tâm huyết tại Quốc hội

Đại biểu Quốc hội góp phần tham gia vào việc cho sự ra đời củ a Hiến pháp và Luật, những chính sách cơ bản của về đối ngoại, đối nội, nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nước, những nguyên tắc chủ yếu

về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, về quan hệ xã hội và hoạt động của công dân; tham gia thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước

Đại biểu Quốc hội là chủ thể đóng vai trò trung tâm, hạt nhân trong tổ chức và hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội Không có các Đại biểu Quốc hội tất yếu sẽ không có Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội Đại biểu Quốc hội có thể ví như những tế bào liên kết lại tạo nên cơ thể Quốc hội Các Đại biểu Quốc hội mạnh thì Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội mới mạnh

1.2 Khái niệm, vai trò và tầm quan trọng của hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội trong việc thực hiện chức năng của Quốc hội

1.2.1 Khái niệm tiếp xúc cử tri

Tiếp xúc cử tri là một sinh hoạt chính trị, xã hội, có thể hiểu một cách chung nhất, là việc đại biểu Quốc hội gặp gỡ, trao đổi với c ử tri nhằm mục đích nắm bắt tâm tư, nguyện vọng chính đáng của các cử tri Tiếp xúc cử tri là dịp để tập hợp các ý kiến của nhân dân; là cầu nối vững chắc giữa đại biểu với

cử tri diễn ra dưới nhiều hình thức ở mỗi địa phương

1.2.2 Vai trò của hoạt động tiếp xúc cử tri

Tiếp xúc cử tri có vai trò quan trọng đối với hoạt động của cá nhân đại biểu Quốc và của Quốc hội Vai trò này được thể hiện các vấn đề cơ bản:

Tiếp xúc cử tri là nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của cử tri, qua đó nắm được các vấn đề đang đặt ra cho đất nước và cho địa phương Thông qua hoạt động tiếp xúc cử tri, đại biểu có được các thông tin cần thiết để thực hiện vai trò đại diện của mình, tham gia một cách có hiệu quả vào việc thực hiện chức năng lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao

Tiếp xúc cử tri để đại biểu báo cáo về kết quả của kỳ họp, giải thích với

cử tri về các quyết sách được Quốc hội thông qua, góp phần tuyên truyền, tạo

sự ủng hộ trong cử tri Qua hoạt động tiếp xúc cử tri, cử tri thấy được kết quả hoạt động của đại biểu và thể hiện thái độ của mình đối với việc thực hiện trách nhiệm của đại biểu

Tiếp xúc cử tri được coi là dịp đại biểu Quốc hội được “nói cho dân nghe” và “nghe dân nói” để đưa ý kiến, nguyện vọng của cử tri vào quyết sách của Quốc hội; là cơ hội phổ biến, tuyên truyền pháp luật cho cử tri và là

cơ hội để giải tỏa bức xúc của cử tri

1.2.3 Tầm quan trọng của hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu

Quốc hội trong việc thực hiện các chức năng của Quốc hội

Vị trí của đại biểu Quốc hội được xác định trong mối liên hệ giữa Nhà nước với nhân dân; là người đại diện cho nhân dân, phản ánh ý chí, tâm tư, nguyện vọng của nhân dân đồng thời cũng là người biến ý chí, nguyện vọng của nhân dân thành các quy đ ịnh pháp luật của nhà nước Trong hoạt đ ộng của nhà nước, đ ại biểu Quốc hội là người đ ại diện cho nhân dân xem xét, quyết định các vấn đề của đất nước về lập hiến, lập pháp, các chính sách cơ bản về đối nội, đối ngoại và giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước Mọi hoạt động của đại biểu Quốc hội phải gắn với nhân dân, phát huy sức mạnh của nhân dân, sự tham gia của nhân dân vào hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và mỗi đại biểu Quốc hội

Là hạt nhân cấu thành cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, các đại biểu Quốc hội có trách nhiệm thường xuyên giữ mối liên hệ với cử tri, tiếp xúc với cử tri đã tín nhiệm bầu ra mình Đối với các đại biểu Quốc hội, đây là hoạt động có tính thực tiễn rất cao Tính thực tiễn đó được thể hiện thông qua hoạt động đối thoại trực tiếp để đại biểu nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng của nhân dân Các kiến nghị chính đáng của cử tri là hình thức phản ánh bản chất của quyền làm chủ trực tiếp và gián tiếp của nhân dân đối với công việc của đất nước Chỉ có thể xây dựng được mối quan hệ máu thịt với nhân dân, đại biểu Quốc hội mới có khả năng hòa cùng nhịp đập của cuộc sống, đem hơi thở cuộc sống, đem đư ợc tiếng nói của nhân dân vào các nghị quyết, các đạo luật và giám sát có hiệu quả việc thực hiện các nghị quyết các đ ạo luật đó Nếu không giữ mối liên hệ gắn bó với cử tri, đại biểu Quốc hội sẽ xa rời thực tiễn, trở nên quan liêu, không thể đại diện cho ý chí, nguy ện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, không thể thay mặt nhân dân quyết định các công việc quan trọng của đất nước Vì vậy, không thể phản ánh đúng bản chất của Nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân và vì dân

Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, thực hiện ba chức năng giám sát tối cao và chức năng quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước Với chức năng lập pháp, Quốc hội có nhiệm vụ xây dựng một hệ thống pháp luật hoàn thiện nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân đồng thời xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Với chức năng giám sát, Quốc hội giám sát tối cao đ ối với toàn bộ hoạt đ ộng của cơ quan nhà nước nhằm đ ảm bảo nhà nước thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình vì lợi ích của nhân dân, phù hợp với các quy định của pháp luật Đối với chức năng quyết đ ịnh các vấn đ ề quan trọng của đ ất nước, Quốc hội là cơ quan quyết định về chính sách ngoại giao, các vấn đề chiến tranh và hòa bình,

và những vấn đề có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của đông đảo người dân

trong xã hội Để thực hiện tốt các chức năng này, Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và mỗi đại biểu Quốc hội cần rất nhiều loại thông tin từ nhiều nguồn khác nhau nhưng nguồn thông tin trực tiếp từ cử tri là nguồn thông tin không thể thiếu được giúp cho pháp luật do Quốc hội ban hành mang hơi thở cuộc sống; giám sát của Quốc hội mới có hiệu quả thiết thực; các quyết định của Quốc hội mới có ý nghĩa thực tiễn và cuối cùng, Quốc hội mới thực sự là cơ quan đại diện của dân, đại biểu Quốc hội mới thực sự là người đại diện cho quyền lợi, ý chí và nguyện vọng của người dân

Tiếp xúc cử tri là việc đại biểu Quốc hội gặp gỡ cử tri để lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của cử tri, đồng thời quá đó báo cáo v ới cử tri đã bầu ra mình các kết quả hoạt đ ộng đã đư ợc đại biểu thực hiện Là một hình thức quan trọng để thu thập thông tin giúp cho đại biểu hoạt động Qua tiếp xúc cử tri đại biểu Quốc hội tiếp nhận nguồn thông tin đa dạng của cuộc sống, xã hội

từ những cử tri đã b ầu ra đ ại biểu Từ đó, góp phần giúp đ ại biểu hình thành chính kiến và thể hiện chính kiến đó khi tham gia vào các hoạt động ở Quốc hội

Như vậy, để thực thi tốt nhiệm vụ đại biểu của mình nói riêng và chức năng của Quốc hội nói chung, các đại biểu Quốc hội cần phải giữ mối quan hệ thường xuyên và mật thiết với các cử tri Chính vì lẽ đó, tiếp xúc cử tri là một trong những nhiệm vụ quan trọng của đại biểu Quốc hội đã được Hiến pháp, Luật Tổ chức Quốc hội, Quy chế hoạt đ ộng của đại biểu Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội quy định khá cụ thể

1.2.4 Khái quát quá trình hình thành và phát triển của hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội ở nước ta

Nghiên cứu lịch sử hơn 70 năm của Quốc hội nước ta nhận thấy, quá trình hình thành và hoàn thiện những quy đ ịnh về hoạt đ ộng tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc ở nước ta gắn liền với quá trình hình thành và hoàn thiện

của bộ máy nhà nước, đ ặc biệt là gắn với sự ra đ ời của các bản Hiến pháp (Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980, 1992, 2013) Có thể nói mỗi bản Hiến pháp là một bước phát triển của quy định về hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội ở nước ta Ngay từ Hiến pháp 1946 đã ghi rõ: “Ngh ị viện không phải chỉ thay mặt cho địa phương mình mà còn thay mặt cho toàn thể nhân dân”

Năm 1957, nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của đại biểu Quốc hội, tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khoá I đã ra Nghị quyết về vấn đề kiện toàn tổ chức của Quốc hội, trong đó quy định cụ thể một số nhiệm vụ của đại biểu Quốc hội như sau: “Để hiểu rõ tình hình nhân dân đề đạt ý kiến,

nguyện vọng của nhân dân lên Quốc hội, các đại biểu Quốc hội phải giữ sự liên hệ với nhân dân ở địa phương đã bầu ra mình hay là ở một nơi thuận lợi với hoàn cảnh cư trú Chính quyền các cấp có trách nhiệm giúp đỡ các đại biểu hiểu rõ tình hình nhân dân Tuỳ theo nhu cầu công tác Ban Thường trực Quốc hội tổ chức những đoàn đại biểu đi tiếp xúc với nhân dân”

Năm 1959, Quốc hội thông qua Hiến pháp thay thế Hiến pháp 1946 Năm 1960, Quốc hội ban hành Luật tổ chức Quốc hội, trong đó đã cụ thể hóa một bước quy định về trách nhiệm của đại biểu Quốc hội “ phải trung thành với chế độ dân chủ nhân dân, tuân theo Hiến pháp và pháp luật, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, hết lòng hết sức phục vụ nhân dân”

Đến Hiến pháp năm 1980 đã quy định rõ hơn trách nhiệm của đại biểu Quốc hội và được Luật Tổ chức Quốc hội năm 1981 cụ thể hóa, theo đó trách

nhiệm tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội đã được quy định: “Đại biểu

Quốc hội phải liên hệ chặt chẽ với cử tri, chịu sự giám sát của cử tri, thực hiện chế độ tiếp xúc và báo cáo với cử tri về hoạt động của mình và của Quốc hội, trả lời những yêu cầu và kiến nghị của cử tri Sau mỗi kỳ họp Quốc hội,

các đại biểu Quốc hội báo cáo với cử tri về kế t quả kỳ họp, phổ biến và giải thích các luật và nghị quyết đã được Quốc hội thông qua”

Hiến pháp năm 1992 ra đời một lần nữa khẳng định rõ bản chất Nhà nước ta, quy định thể chế chính trị và sự vận hành của bộ máy nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Nhân dân vừa là người chủ đất nước, đồng thời là nguồn gốc tạo nên sức mạnh của đất nước, Quốc hội là cơ quan đại diện cao nhất của nhân dân,

do nhân dân trực tiếp bầu ra để thực hiện quyền lực của mình Điều 97 Hiến

pháp 1992 quy định: “Đại biểu Quốc hội là người đại diện cho ý chí, nguyện

vọng của nhân dân, không chỉ đại diện cho nhân dân ở đơn vị bầu cử ra mình

mà còn đại diện cho nhân dân cả nước Đại biểu Quốc hội phải liên hệ chặt chẽ với cử tri, chịu sự giám sát của cử tri; thu thập và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng của cử tri với Quốc hội và các cơ quan Nhà nước hữu quan; thực hiện chế độ tiếp xúc và báo cáo với cử tri về hoạt động của mình

và của Quốc hội; trả lời những yêu cầu và kiến nghị của cử tri; xem xét, đôn đốc, theo dõi việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân và hướng dẫn, giúp đỡ công dân thực hiện các quyền đó”

Luật Tổ chức Quốc hội năm 1992 đã cụ thể hóa Hiến pháp năm 1992

về việc đại biểu Quốc hội liên hệ chặt chẽ với cử tri, ngoài việc quy định trách nhiệm của đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri “thường xuyên”, còn nêu rõ đại biểu Quốc hội phải “thu thập và phản ánh trung thực ý kiến của cử tri với Quốc hội và các cơ quan Nhà nước hữu quan” Tuy vậy, Quy chế hoạt động của đại biểu Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội của Ủy ban Thường vụ Quốc hội năm 1993 chưa quy định trách nhiệm của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc xem xét, giải quyết, trả lời ý kiến, kiến nghị của cử tri,

mà chỉ mới quy định đại biểu Quốc hội phải có trách nhiệm “liên hệ chặt chẽ” hoặc “thực hiện chế độ tiếp xúc” với cử tri, chưa quy định cụ thể về nội dung,

hình thức tiếp xúc cử tri; trách nhiệm của đại biểu phải làm gì trước, trong và sau tiếp xúc cử tri; điều kiện bảo đảm cho đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri, việc tiếp xúc cử tri chủ yếu được tập trung vào trước và sau kỳ họp

Nhằm cụ thể hóa các quy định về tiếp xúc cử tri tại Luật Tổ chức Quốc hội năm 2001, Quốc hội đã ban hành mới Quy chế hoạt động của đại biểu Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc (kèm theo Nghị quyết 08/2002/QH11), trong

đó đã quy định thêm về cách thức tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội tại Điều 12: “Đại biểu Quốc hội có thể tiếp xúc cử tri nơi cư trú, nơi làm việc”; tại Điều 76 Luật Tổ chức Quốc hội (2001) quy định: “Quốc hội xem xét báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri cả nước Các cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị hữu quan có trách nhiệm nghiên cứu, giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri và báo cáo với Quốc hội kết quả giải quyết”; đồng thời, Quốc hội cũng giao cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội phối hợp với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ban hành quy định về việc đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri

Hiến pháp 2013 xác định rõ trách nhiệm của đại biểu Quốc hội Theo

đó, Điều 79 quy định: “Đại biểu Quốc hội là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân ở đơn vị b ầu cử ra mình và của nhân dân cả nước”; “Đại biểu Quốc hội phải liên hệ chặt chẽ với cử tri, chịu sự giám sát của cử tri; thu thập và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng của cử tri với Quốc hội, các

cơ quan hữu quan; thực hiện chế độ tiếp xúc và báo cáo với cử tri về hoạt động của đại biểu và của Quốc hội; trả lời yêu cầu và kiến nghị của cử tri” Với quy định trên của Hiến pháp thì đại biểu Quốc hội là người được nhân dân ủy quyền, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân ở đơn vị bầu cử

ra mình và của nhân dân cả nước Để thực hiện được trách nhiệm của người được ủy quyền, đại biểu Quốc hội phải liên hệ chặt chẽ với cử tri, chịu sự giám sát của cử tri; thu thập và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng của

cử tri với Quốc hội, các cơ quan, tổ chức hữu quan; thực hiện chế độ tiếp xúc

và báo cáo với cử tri về hoạt động của đại biểu và của Quốc hội; trả lời yêu cầu và kiến nghị của cử tri

Cụ thể hóa quy định trên của Hiến pháp, Điều 27 Luật Tổ chức Quốc hội 2014 quy định: “Đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri ở nơi ứng cử theo

chương trình tiếp xúc cử tri của Đoàn đại biểu Quốc hội Đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri ở nơi cư trú, nơi làm việc; tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực, đối tượng, địa bàn mà đại biểu quan tâm Trong quá trình tiếp xúc cử tri, đại biểu Quốc hội có trách nhiệm báo cáo với cử tri về hoạt động của đại biểu Quốc hội và Quốc hội; cử tri hoặc đại diện cử tri ở đơn vị có thể góp ý kiến với đại biểu Quốc hội tại hội nghị cử tri do Đoàn đại biểu Quốc hội phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và chính quyền địa phương tổ chức trong trường hợp cần thiết”

1.3 Quy định pháp luật về hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội

Từ nhiệm kì Quốc hội khóa IX đến nay về tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội đã có nhiều đổi mới, các hình thức hoạt động của Quốc hội cũng được cải tiến, Quốc hội ngày càng thực hiện tốt hơn nhiệm vụ quyền hạn của mình theo quy định của pháp luật Vị trí pháp lí của đại biểu Quốc hội trong Hiến pháp (1992, 2013) về cơ bản vẫn tiếp tục kế thừa các quy định trong Hiến pháp 1980 Tiếp xúc cử tri là một trong những nhiệm vụ quan trọng của đại biểu Quốc hội đã được Hiến pháp năm 1992, 2013; Luật tổ chức Quốc hội năm (1992, 2001, 2014); Quy chế hoạt động của đại biểu Quốc hội

và Đoàn đại biểu Quốc hội (2002) quy định khá rõ Các văn bản pháp luật quy định về hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội khá đầy đủ, cụ thể và toàn diện làm cơ sở cho đại biểu Quốc hội thực hiện hoạt động này một cách

có hiệu quả

Cùng với thực tiễn hoạt động của đại biểu Quốc hội và các Đoàn đại biểu Quốc hội, nhất là với đòi hỏi ngày càng cao hơn, cụ thể hơn về hoạt động tiếp xúc cử tri, để đáp ứng mong đợi của đại đa số cử tri và thực hiện nhiệm

vụ do Quốc hội giao, ngày 10/9/2004, Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XI

và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã ban hành Nghị quyết liên tịch số 06/2004/NQLT/UBTVQH11-

ĐCTUBTWMTTQVN quy định và hướng dẫn cụ thể về các hình thức tổ chức tiếp xúc cử tri Ngoài hình thức tổ chức hội nghị tiếp xúc cử tri “định kỳ trước

và sau kỳ họp”, “theo chuyên đề, lĩnh vực”, “theo nơi công tác” và “nơi làm việc”, đại biểu Quốc hội còn tiếp xúc cử tri thông qua hình thức gặp gỡ, tiếp xúc “cá nhân” hoặc “nhóm cử tri”, Nghị quyết cũng đã quy định về trách nhiệm của đại biểu Quốc hội trong tiếp xúc cử tri; trách nhiệm của các cơ quan tổ chức như Đoàn đại biểu Quốc hội, Thường trực Hội đồng nhân dân,

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; trách nhiệm của Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận

Tổ quốc cấp tỉnh và Văn phòng phục vụ Đoàn đại biểu Quốc hội trong việc giúp đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri; về trình tự, thủ tục tiến hành hội nghị tiếp xúc cử tri; việc tập hợp, tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và giám sát, đôn đốc việc giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri Tuy vậy, trên thực tế hoạt động giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri vẫn chưa được thực hiện

Tiếp tục kế thừa quy định của Nghị quyết liên tịch số 06/2004/NQLT/UBTVQH11-ĐCTUBTWMTTQVN; ngày 27/9/2012, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ban hành Nghị quyết liên tịch 525/2012/NQLT-UBTVQH13-ĐCTUBTWMTTQVN về việc tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội Nội dung Nghị quyết 525 này đã quy định rõ hơn, cụ thể hơn về trách nhiệm của đ ại biểu Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội trong công tác tiếp xúc cử tri; trách nhiệm của các quan, tổ chức trong

việc tập hợp, tổng hợp, chuyển kiến nghị của cử tri; trách nhiệm, trình tự, thủ tục, thời hạn giải quyết, trả lời cử tri; chủ thể có trách nhiệm giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri; tổng hợp, báo cáo Quốc hội về kiến nghị của cử tri

và nhân dân, về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri

1.3.1 Thành phần tham dự tiếp xúc cử tri

525/2012/NQLT/UBTVQH13-ĐCTUBTWMTTQVN Về việc tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, thành phần tham gia trong cuộc tiếp xúc cử tri bao gồm:

- Đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân (trong trường hợp đại biểu Quốc hội phối hợp với đại biểu Hội đồng nhân dân cùng tiếp xúc cử tri)

- Cử tri, bao gồm cử tri làm việc, học tập tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị; cử tri ở thôn, làng, ấp, bản, phum, sóc, tổ dân phố

- Đại diện cơ quan, tổ chức, đơn vị của địa phương có trách nhiệm tham

dự để tiếp thu, giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri

- Đại diện Ban thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tổ chức cuộc tiếp xúc cử tri và các cơ quan, tổ chức, đơn vị phục vụ cuộc tiếp xúc cử tri

So với những quy định cũ thì tại quy đ ịnh về thành phần tham dự tiếp xúc cử tri này có sự phân định rõ ràng, cụ thể và thay đổi hơn so với trước

Nếu như ở đây quy định là thành phần tiếp xúc cử tri có đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân (trong trường hợp đại biểu Quốc hội phối hợp với đại biểu Hội đồng nhân dân cùng tiếp xúc cử tri) thì quy định cũ không ghi nhận sự có mặt của đại biểu Quốc hội trong thành phần tiếp xúc cử tri, điều này không có nghĩa là chính vì sự ghi nhận của Luật như vậy cho nên thành phần tiếp xúc cử tri sẽ không có đại biểu Quốc hội, mà chúng ta ngầm hiểu sự có mặt của đại biểu Quốc hội là tất yếu Chứ cứ hiểu theo chính điều luật quy định như vậy đó là điều trái quy tắc bởi vì tiếp xúc cử tri là sự gặp gỡ

giữa cử tri và đại biểu Quốc hội mà Luật không quy định sự tham gia có mặt của đại biểu Quốc hội thì không hợp lý, đây là điểm thiếu sót của quy định trong Luật cũ mà đã được ghi nhận kịp thời trong Nghị quyết liên tịch số

525/2012 quy định về hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội

1.3.2 Hình thức tiếp xúc cử tri

Có hai hình thức tiếp xúc cử tri đó là: Hội nghị tiếp xúc cử tri và gặp

gỡ, tiếp xúc với cá nhân hoặc nhóm cử tri Tiếp xúc cử tri bao gồm: Tiếp xúc

cử tri theo định kỳ trước và sau kỳ họp Quốc hội, tiếp xúc cử tri nơi cư trú, nơi làm việc của đại biểu, tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực, đối tượng, địa bàn mà đại biểu quan tâm

1.3.2.1 Hội nghị tiếp xúc cử tri

Trước đây, Nghị quyết liên tịch số 06/2004/NQLT/UBTVQH11 - ĐCTUBMTTQVN ngày 10/9/2004 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội - Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc hướng dẫn về việc đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri quy định bắt buộc là tiếp xúc cử tri theo định kỳ trước

và sau kỳ họp Quốc hội, tiếp xúc cử tri nơi cư trú, nơi làm việc của đại biểu, tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực, đối tượng, địa bàn mà đại biểu quan tâm đều phải tổ chức theo hình thức hội nghị Hội nghị tiếp xúc cử tri là hình thức tiếp xúc cử tri theo chương trình, kế hoạch của Đoàn đại biểu Quốc hội

và đại biểu Quốc hội Tuy nhiên, Nghị quyết số

525/2012/NQLT/UBTVQH13-ĐCTUBTWMTTQVN ngày 27/9/20012 được ban hành thì Hội nghị tiếp xúc cử tri được áp dụng đối với tiếp xúc cử tri theo định kỳ trước và sau kỳ họp Quốc hội còn đối với hoạt động tiếp xúc cử tri tại nơi làm việc, nơi cư trú, tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực, đối tượng hoặc theo địa bàn mà đại biểu Quốc hội quan tâm, thì căn cứ vào mục đích, yêu cầu, nội dung của cuộc tiếp xúc cử tri, đại biểu Quốc hội có thể áp dụng hoặc không áp dụng hình thức hội nghị tiếp xúc cử tri Đây là một điểm mớ i

tiến bộ trong quy định của pháp luật về hình thức của hoạt động tiếp xúc cử tri bởi vì quy định này giúp cho đại biểu Quốc hội chủ động hơn khi tham gia tiếp xúc cử tri và gần gũi với cử tri hơn; bởi vì khi tổ chức theo hình thức hội nghị thì đòi hỏi các cơ quan, đơn vị tổ chức và đại biểu Quốc hội phải chuẩn

bị đầy đủ về mặt hình thức, cơ sở vật chất, địa điểm phải thật trang trọng như đúng với bản chất của hội nghị Điều này thì cần phải có thời gian dài chuẩn

bị vì thế rất mất thời gian và cả kinh phí, bản thân của các cử tri khi đi tham gia tiếp xúc cử tri đa số là nhân dân lao động họ không quen với không khí trang nghiêm của cơ quan thì khi tiếp xúc với các đại biểu cử tri sẽ không thoải mái mạnh dạn để nêu lên ý kiến, hay đặt câu hỏi của mình với đạ i biểu trong khi đó việc đó lại chính là quyền lợi của mình Bên cạnh đó việc tiếp xúc cử tri trước và sau kỳ họp điều có quy định về thời gian nên các đơn vị có liên quan có thể dự kiến tính toán mà chuẩn bị chu đáo theo hình thức hội nghị, còn đối với tiếp xúc cử tri nơi cư trú, nơi làm việc của đại biểu, tiếp xúc

cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực, đối tượng, địa bàn mà đại biểu quan tâm thì luật không nêu cụ thể về thời gian khi nào sẽ tiếp xúc mà chỉ nêu là trong trường hợp đại biểu Quốc hội có “yêu cầu” hoặc khi đại biểu Quốc hội thấy

“cần thiết” vì vậy các cơ quan liên quan khó có thể mà dự tính được thời gian

cụ thể để chuẩn bị chu đáo theo hình thức hộ i nghị được nên có thể không áp dụng hình thức này

Hội nghị tiếp xúc cử tri trước kỳ họp Quốc hội

Các cuộc tiếp xúc cử tri trước Quốc hội giúp ích rất nhiều có các đại biểu Quốc hội trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình Trong đó có thể nêu lên một số lợi ích như sau:

Thứ nhất, nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của cử tri Từ đó mang tiếng nói của cử tri đến với diễn đàn của Quốc hội

Thứ hai, nắm bắt được các thông tin c ần thiết để thực hiện chức năng giám sát, đa số các câu hỏi chất vấn được nêu ra tại các kỳ họp thường do các đại biểu thu thập được thông tin qua sự phản ánh của cử tri

Từ đó quy định về hội nghị tiếp xúc cử tri như sau: Chậm nhất là 20 ngày, trước ngày khai mạc kỳ họp Quốc hội, đại biểu Quốc hội có trách nhiệm tiếp xúc cử tri ở địa phương mình ứng cử, trong buổi tiếp xúc này đại biểu Quốc hội sẽ báo cáo dự kiến nội dung, chương trình kỳ họp Quốc hội và những vấn đề có liên quan đến kỳ họp, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của cử tri, thu thập ý kiến, kiến nghị của cử tri Đại biểu Quốc hội có thể lựa chọn những nội dung Quốc hội sẽ thảo luận xem xét, thông qua tại kỳ họp để báo cáo, trao đổi với cử tri, gợi mở những vấn đề quan tâm để cử tri tham gia ý kiến

Hội nghị tiếp xúc cử tri sau kỳ họp Quốc hội

Chậm nhất là 20 ngày, sau ngày bế mạc kỳ họp Quốc hội, đại biểu Quốc hội có trách nhiệm tiếp xúc cử tri ở địa phương mình ứng cử mục đích nhằm báo cáo kết quả kỳ họp Quốc hội mà đại biểu Quốc hội đã tham dự vừa qua về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, dự án Luật, Nghị quyết và những quyết định khác mà Quốc hội đã thông qua tại kỳ họp Cũng tại buổi tiếp xúc này, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thay mặt Đoàn đại biểu Quốc hội hoặc phân công đại biểu Quốc hội trong Đoàn đại biểu Quốc hội báo cáo với cử tri về kết quả kỳ họp Quốc hội tại kỳ họp Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hoặc báo cáo với cử tri thông qua phương tiện thông tin đại chúng tại địa phương Tại cuộc tiếp xúc cử tri, đại biểu Quốc hội báo cáo với cử tri về việc thực hiện nhiệm

vụ đại biểu của mình và việc thực hiện chương trình hành động đã hứa trước

cử tri khi vận động bầu cử

1.3.2.2 Về tiếp xúc cử tri nơi cư trú

Tiếp xúc cử tri nơi cư trú được quy định như sau: Khi đại biểu Quốc hội có yêu cầu tiếp xúc cử tri nơi cư trú, thì tùy theo nơi làm việc của đại biểu Quốc hội tại địa phương hoặc ở Trung ương, Văn phòng Đoàn đạ i biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân hoặc cơ quan nơi đại biểu Quốc hội làm việc có trách nhiệm cử cán bộ liên hệ với Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã nơi đại biểu Quốc hội cư trú để tổ chức cuộc tiếp xúc cử tri

Ban Thường trực Ủy b an Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã nơi đại biểu Quốc hội cư trú phối hợp với Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cùng cấp và các cơ quan, tổ chức, đơn vị hữu quan tổ chức cuộc tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội; thông báo nội dung, thời gian địa điểm cuộc tiếp xúc cho cử tri được biết; đồng thời tuyên truyền, vận động cử tri tham dự cuộc tiếp xúc của đại biểu Quốc hội

Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đại biểu Quốc hội cư trú bố trí, địa điể m, tạo điều kiện thuận lợi để đại biểu Quốc hội tiếp xúc c ử tri; bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn cho cuộc tiếp xúc cử tri

Trình tự tiếp xúc cử tri ở nơi cư trú được thực hiện tương tự như trình

tự đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri định kỳ trước và sau kỳ họp Quốc hội

1.3.2.3 Việc tiếp xúc cử tri nơi làm việc

Tiếp xúc cử tri nơi làm việc được quy định như sau: Khi đại biểu Quốc hội có yêu cầu tiếp xúc cử tri tại nơi làm việc thì Thủ trưởng, Chủ tịch Công đoàn cơ quan, tổ chức, đơn vị nơi đại biểu Quốc hội làm việc có trách nhiệm

tổ chức để đại biểu Quốc hội tiế p xúc cử tri, tạo điều kiện thuận lợi để cử tri tham dự buổi tiếp xúc

Thủ trưởng cơ quan, tổ chức, đơn vị, nơi đại biểu làm việc chủ trì phối hợp với Chủ tịch Công đoàn tổ chức, thông báo, tạo điều kiện để cử tri trong

cơ quan, tổ chức, đơn vị đến dự cuộc tiếp xúc với đại biểu Quốc hội

Việc đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri tại nơi làm việc được thực hiện theo trình tự sau đây:

Thủ trưởng hoặc Chủ tịch Công đoàn nơi tổ chức hội nghị tiếp xúc cử tri tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu Quốc hội, đại diện cơ quan, tổ chức, đơn

vị hữu quan tham dự và chương trình, nội dung hội nghị tiếp xúc cử tri

Đại biểu Quốc hội báo cáo với cử tri về mục đích, yêu cầu và nội dung hội nghị tiếp xúc cử tri

Cử tri phát biểu ý kiến, kiến nghị với đại biểu Quốc hội và các cơ quan,

tổ chức, đơn vị hữu quan

Thủ trưởng cơ quan, tổ chức, đơn vị tiếp thu, giải quyết và trả lời kiến nghị của cử tri thuộc thẩm quyền giải quyết của mình

Đại biểu Quốc hội phát biểu ý kiến ghi nhận, giải trình, tiếp thu ý kiến, kiến nghị thuộc thẩm quyền giải quyết của các cơ quan, tổ chức, đơn vị ở trung ương

Thủ trưởng hoặc Chủ tịch Công đoàn nơi tổ chức tiếp xúc cử tri tuyên

bố kết thúc hội nghị

1.3.2.4 Tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực

Việc tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực cũng là một hoạt động tiếp xúc cử tri mà căn cứ vào Chương trình, nội dung kỳ họp Quốc hội, các dự án luật, nghị quyết và các dự án khác mà Quốc hội sẽ xem xét, thông qua tại kỳ họp, Đoàn đại biểu Quốc hội tổ chức để đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực mà đại biểu Quốc hội quan tâm

Cử tri tham gia cuộc tiếp xúc là chuyên gia, nhà nghiên cứu, người có kinh nghiệm hoạt động thực tiễn về chuyên đề, lĩnh vực mà đại biểu cần trao đổi, lấy ý kiến, kiến nghị

Theo yêu cầu của đại biểu Quốc hội, Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân có trách nhiệm chuẩn bị nội dung, tài liệu và những vấn

đề cần lấy ý kiến, kiến nghị của cử tri; liên hệ với Thủ trưởng cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan để tổ chức tiếp xúc cử tri

Thủ trưởng cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan đến hoạt động tiếp xúc cử tri có trách nhiệm thông báo, tạo điều kiện để cử tri tham dự, góp ý kiến, kiến nghị với đại biểu Quốc hội

Tại cuộc tiếp xúc cử tri, đại biểu Quốc hội có thể lựa chọn nội dung để báo cáo, trao đổi với cử tri, gợi mở những vấn đề quan tâm tìm hiểu để cử tri tham gia ý kiến

Trình tực tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực được thực hiện tương

tự như trình tự đại biểu tiếp xúc cử tri tại nơi làm việc

1.3.2.5 Tiếp xúc cử tri theo đối tượng

Việc tiếp xúc cử tri theo đối tượng được quy định như sau: Căn cứ vào nội dung, chương trình kỳ họp Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội tổ chức để đại biểu Quốc hội tiếp xúc với cử tri có liên quan trực tiếp đến đối tượng điều chỉnh của dự án luật, các dự án khác mà Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp

Theo yêu cầu của đại biểu Quốc hội, Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội có trách nhiệm liên hệ với Thủ trưởng cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan tổ chức để đại biểu Quốc hội tiếp xúc đúng đối tượng cử tri theo yêu cầu của đại biểu Quốc hội

Thủ trưởng cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan đến hoạt động tiếp xúc cử tri có trách nhiệm thông báo, tạo điều kiện để cử tri thuộc đối tượng đại biểu quan tâm tham dự cuộc tiếp xúc cử tri

Tại buổi tiếp xúc cử tri, đại biểu Quốc hội chủ động nêu những vấn đề

mà mình quan tâm tìm hiểu để trao đổi từ đó lấy ý kiến, kiến nghị của cử tri xem ý của họ đánh giá như thế nào về những vấn đề đó

Điểm khác biệt giữa tiếp xúc cử tri theo đối tượng so với hoạt động tiếp xúc cử tri khác (tiếp xúc cử tri chuyên đề, lĩnh vực, cư trú, làm việc,….) là cử tri trong buổi tiếp xúc là tập hợp những cử tri thuộc lĩnh vực điều chỉnh của các dự án Luật hoặc các dự án khác mà Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp (ví dụ như Quốc hội xem xét dự án Luật Doanh nghiệp thì có sự tham gia của cử tri là chủ doanh nghiệp hoặc là đại diện của các doanh nghiệp tham dự) Ưu điểm của tiếp xúc cử tri theo đối tượng là đảm bảo tính khả thi của các dự án Luật khi Quốc hội ban hành nó đảm bảo được quyền lợi của đối tượng mà Luật điều chỉnh cũng như hạn chế sự thiếu khả quan dẫn đến hiện tượng Luật khi ban hành khó thực thi

Trình tự tiếp xúc cử tri theo đối tượng được thực hiện tương tự như trình tự đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri tại nơi làm việc

1.3.2.6 Tiếp xúc cử tri ngoài địa bàn tỉnh, thành phố, nơi đại biểu Quốc hội ứng cử

Theo quy định tại Điều 27, Nghị quyết 525/2012/NQLT/UBTVQH13 - ĐCTUBTWMTTQVN ngày 27 tháng 9 năm 2012 quy định về việc tiếp xúc

cử tri ngoài địa bàn tỉnh, thành phố, nơi đại biểu Quốc hội ứng cử:

Trong trường hợp cần thiết để nâng cao chất lượng, hiệu quả đóng góp của mình vào xây dựng luật, hoạt động giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, đại biểu Quốc hội có thể tiếp xú cử tri ngoài địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, nơi mình ứng cử

Chậm nhất là 20 ngày, trước ngày dự kiến tiếp xúc cử tri, đại biểu Quốc hội có trách nhiệm thông báo bằng văn bản chưng trình, kế hoạch, nội dung tiếp xúc cử tri nơi đại biểu Quốc hội đến tiếp xúc cho Đoàn đại biểu Quốc hội địa phương để sắp xếp, bố trí thời gian, địa điểm và chuẩn bị các điều kiện để đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri

Tùy theo nơi làm việc của đại biểu Quốc hội tại địa phương hoặc ở Trung ương, mà Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân hoặc cơ quan, nơi đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân, cơ quan, tổ chức, đơn vị ở địa phương nơi đại biểu dự định tiếp xúc cử tri để tổ chức cuộc tiếp xúc cử tri

Đoàn đại biểu Quốc hội địa phương, nơi đại biểu Quốc hội đến tiếp xúc

cử tri có trách nhiệm phối hợp với Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở địa bàn đại biểu Quốc hội tiếp xúc để tổ chức cuộc tiếp xúc cử tri; thông báo, tuyên truyền, vận động cử tri đến dự cuộc tiếp xúc

Đoàn đại biểu Quốc hội địa phương, nơi đại biểu Quốc hội ứng cử có trách nhiệm phối hợp với cơ quan, tổ chức, nơi đại biểu Quốc hội làm việc bảo đảm các điều kiện để đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri; cán bộ phục vụ hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, ghi biên bản cuộc tiếp xúc cử tri, khi đại biểu yêu cầu

Tại cuộc tiếp xúc cử tri, đại biểu Quốc hội chủ động nêu những vấn đề

mà mình quan tâm tìm hiểu để trao đổi, lấy ý kiến, kiến nghị cử tri

Như vậy, quy định tại Nghị quyết 525 là quy định mới chưa có tiền lệ, nhằm tăng cường tính chủ động của đại biểu Quốc hội trong việc t hực hiện nhiệm vụ đại biểu; đồng thời cụ thể hóa quy định tại Điều 97, Hiến pháp 1992 (nay là Điều 84, Hiến pháp 2013) Tạo điều kiện thuận lợi cho đại biểu Quốc hội chuyên trách, đại bi ểu Quốc hội là lãnh đạo cấp cao, lãnh đạo các bộ, ngành có cái nhìn đa chiều, toàn diện hơn về những vấn đề của thực tiễn trên mọi miền đất nước Qúa đó nâng cao chất lượng ý kiến đóng góp xây dựng pháp luật, giám sát cũng như tham gia quyết định các vấn đề quan trọng của Quốc gia

1.3.2.7 Tiếp xúc với cá nhân hoặc nhóm cử tri

Bên cạnh các hoạt động tiếp xúc cử tri nêu trên thì việc đại biểu Quốc hội gặp gỡ, tiếp xúc với cá nhân hoặc nhóm cử tri cũng được quy định trong Nghị quyết liên tịch 525 như sau: Căn cứ vào điều kiện cụ thể và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ của mình, đại biểu Quốc hội gặp gỡ, tiếp xúc với cá nhân hoặc nhóm cử tri để lắng nghe, tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của cử tri và thu thập

ý kiến, kiến nghị của cử tri bằng cách đại biểu Quốc hội trực tiếp hoặc yêu cầu công chức Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội hoặc cơ quan nơi đại biểu Quốc hội làm việc tập hợp ý kiến, kiến nghị của của cử tri thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức, đơn vị ở trung ương gửi đến Đoàn đại biểu Quốc hội địa phương, nơi mình ứng cử, gửi ý kiến, kiến nghị của cử tri thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương đến Đoàn đại biểu Q uốc hội, nơi cử tri

có ý kiến, kiến nghị

Mối quan hệ giữa đại biểu Quốc hội với cử tri là gắn bó hữu cơ, nhưng

để mối quan hệ này thực chất và có hiệu quả thì vai trò tổ chức, giúp đỡ của các cơ quan, tổ chức hữu quan là rất quan trọng, có tính chất cầu nối để thúc đẩy mối quan hệ này đạt được mục đích như mong đợi Điều 7 Nghị quyết

liên tịch về việc tiếp xúc cử tri đã nêu rõ: “Văn phòng Quốc hội, Đoàn đại

biểu Quốc hội, Ban thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp và các cơ quan, tổ chức, đơn vị hữu quan trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp tổ chức, phục vụ cuộc tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội” Về

nhiệm vụ của các cơ quan phối hợp được quy định cụ thể từ Điều 10 đến Điều

17 của Nghị quyết liên tịch

1.3.3 Nội dung, chương trình tiếp xúc cử tri

Căn cứ vào mục đích, yêu cầu của cuộc tiếp xúc cử tri, đại biểu Quốc hội lựa chọn các nội dung sau đây để báo cáo, trao đổi với cử tri:

- Dự kiến nội dung, chương trình kỳ họp Quốc hội

- Nội dung những vấn đề Quốc hội sẽ thảo luận quyết định tại kỳ họp

- Thông báo kết quả giải quyết và trả lời kiến nghị của cử tri

- Kết quả kỳ họp Quốc hội, nội dung các dự án Luật, nghị quyết mà Quốc hội đã thông qua tại kỳ họp

- Hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội

- Nội dung chuyên đề, lĩnh vực mà đại biểu Quốc hội quan tâm để thu thập ý kiến, kiến nghị của cử tri

- Kết quả thực hiện nhiệm vụ của đại biểu Quốc hội và việc thực hiện chương trình hành động mà đại biểu đã hứa trước cử tri khi vận động bầu cử

- Những vấn đề khác mà đại biểu Quốc hội quan tâm hoặc những vấn

đề cử tri yêu cầu được thông tin, trao đổi

Việc quy định đại biểu Quốc hội có thể lựa chọn một trong những nội dung trên để trình bày tại buổi tiếp xúc cử tri vì thời gian tiếp xúc cử tri của mỗi buổi là không nhiều mà nội dung để trình bày tại buổi tiếp xúc thì không

ít, vì vậy Luật quy định nhằm có tính chọn lọc giúp các đại biểu dễ dàng xác định được mình sẽ trình bày những nội dung nào là cần thiết hoặc những nội dung nào cử tri đang mong đợi

Đây cũng được xem là một điểm tiến bộ c ủa Nghị quyết liên tịch 525/2012/NQLT/UBTVQH13-ĐCTUBTWMTTQVN ngày 27/9/20012 quy định về việc tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, vì đây là lần đầu tiên Nghị quyết này ghi nhận quy định về nội dung tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, việc mà trước đây Nghị quyết 06/2004 không đề cập

1.3.4 Về việc tập hợp, tổng hợp, chuyển ý kiến, kiến nghị của cử tri đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết

Ý kiến, kiến nghị là việc bày tỏ quan điểm, tư tưởng, tình cảm của mình trước những vấn đề nảy sinh trong hoạt động hàng ngày của đời sống xã

hội Do đó, ý kiến, kiến nghị của cử tri là sự phản ánh của cử tri đối với người đại biểu do mình bầu ra về mọi mặt của đời sống xã hội, thông qua việc bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, phản ánh, kiến nghị về chính sách, pháp luật của nhà nước, về hoạt động quản lý, điều hành của các cơ quan công quyền

Cơ sở pháp lý cho việc thu thập, tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri, giải quyết các ý kiến đó được quy định cụ thể trong Hiến pháp và các văn bản pháp luật khác, cụ thể như Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Chính phủ, Quy chế hoạt động của đại biểu Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội, các Nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và

Ủy ban Thường vụ Quốc hội

Điều 97 Hiến pháp 2013 có quy định đại biểu Quốc hội là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, không chỉ đại diện cho nhân dân ở đơn vị bầu ra mình mà còn đại diện cho nhân dân cả nước Đại biểu Quốc hội phải liên hệ chặt chẽ với cử tri, chịu sự giám sát của cử tri; thu thập và phản ánh trung thực ý kiến và nguyện vọng của cử tri đối với Quốc hội, các cơ quan hữu quan; thực hiện chế độ tiếp xúc và báo cáo với cử tri về hoạt động của mình và của Quốc hội; trả lời những yêu cầu và kiến nghị của cử tri; xem xét, đôn đốc, theo dõi việc giải quyết khiếu nại của công dân và hướng dẫn, giúp đỡ công dân thực hiện các quyền đó Đại biểu Quốc hội phổ biến và vận động nhân dân thực hiện Hiến pháp, pháp luật, nghị quyết của Quốc hội

Pháp luật cũng quy định Đoàn đại biểu Quốc hội có trách nhiệm phối hợp với Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận

tổ quốc Việt Nam ở địa phương tổ chức cho đại biểu trong Đoàn tiếp xúc cử tri Đoàn đại biểu Quốc hội có trách nhiệm tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri tại các cuộc tiếp xúc giữa đại biểu Quốc hội với cử tri để tổng hợp, báo cáo

Ủy ban Thường vụ Quốc hội

Việc xây dựng báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của của cử tri trong thời gian qua cho thấy việc xác định nguồn ý kiến, kiến nghị để xây dựng báo cáo còn chưa được quy định thống nhất trong các văn bản quy phạm pháp luật Cụ thể, theo quy định tại Nội quy kỳ họp Quốc hội thì nguồn đ ể xây dựng báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri do đại biểu Quốc hội thu thập qua tiếp xúc cử tri và được tổng hợp trong báo cáo của các Đoàn đại biểu Quốc hội gửi đến Ủy ban Thường vụ Quốc hội; tại Quy chế hoạt động của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Nghị quyết liên tịch 06 thì ngoài ý kiến, kiến nghị của cử tri thu thập được từ các cuộc tiếp xúc cử tri còn là kiến nghị của các tầng lớp nhân dân, của Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam các cấp và các

tổ chức thành viên của Mặt trận

Trên cơ sở kế thừa những nội dung còn phù hợp của Nghị quyết 06, về vấn đề tập hợp, tổng hợp, chuyển ý kiến, kiến nghị của cử tri được Nghị quyết

số 525/2012/NQLT/UBTVQH13-ĐCTUBTWMTTQVN quy định như sau:

Thông qua các hoạt động tiếp xúc cử tri nơi cư trú, nơi công tác, theo chuyên đề, lĩnh vực, đối tượng, địa bàn; gặp gỡ, tiếp xúc với cá nhân hoặc nhóm cử tri, đại biểu Quốc hội có trách nhiệm tập hợp các ý kiến, kiến nghị của cử tri thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức, đơn vị ở Trung ương gửi đến Đoàn đại biểu Quốc hội để tổng hợp báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội; chuyển đến cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền ở địa phương những ý kiến, kiến nghị thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương

Chậm nhất là 05 ngày, sau khi kết thúc đợt tiếp xúc cử tri trước và sau

kỳ họp Quốc hội hoặc sau khi nhận được ý kiến, kiến nghị của cử tri do đại biểu Quốc hội gửi đến, Đoàn đại biểu Quốc hội có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh tổng hợp, phân loại các ý kiến, kiến nghị của cử tri; báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam

những ý kiến, kiến nghị thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức, đơn vị ở trung ương; chuyển đến cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền ở địa phương, yêu cầu giải quyết, trả lời cử tri những ý kiến, kiến nghị của cử tri thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương

Ban Dân nguyện có trách nhiệm tập hợp, tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri do các Đoàn đại biểu Quốc hội gửi đến Ủy ban Thường vụ Quốc hội để phục vụ đại biểu Quốc hội tại kỳ họp; phân loại, chuyển đến cơ quan,

tổ chức, đơn vị có thẩm quyền, yêu cầu giải quyết, trả lời cử tri

Từ quy định trên có thể thấy quá trình tập hợp, tổng hợp và chuyển ý kiến, kiến nghị của cử tri được chia làm ba giai đoạn, ở mỗi giai đoạn có các chủ thể làm nhiệm vụ của mình, cụ thể:

Ÿ Giai đoạn tập hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri: Do đại biểu Quốc hội thực hiện - đây là một điểm mới và tiến bộ của quy định về chủ thể có nhiệm

vụ tập hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri trong Nghị quyết liên tịch số 525/2012

so với Nghị quyết liên tịch số 06/2004 bởi vì trước đây trong quy định cũ thì chủ thể làm nhiệm vụ tập hợp này là Đoàn đại biểu Quốc hội chủ trì phối hợp với Ban thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp tỉnh thực hiện Sự thay đổi trong Nghị quyết liên tịch 525/2012 đã làm cho quá trình tập hợp trở nên có trình tự và hợp lý hơn bởi vì chủ thể của tiếp xúc cử tri là đại biểu Quốc hội,

họ sẽ trực tiếp tiếp nhận ý kiến của cử tri, từ đó họ có thể tổng hợp một cách chính xác nhất so với việc là Đoàn đại biểu Quốc hội chủ trì phối hợp với Ban thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp tỉnh làm nhiệm vụ này vì để làm được việc này chủ thể này cũng phải tiếp nhận thông tin từ phía đại biểu Quốc hội rồi sau đó mới tổng hợp được, vì thế cũng giảm bớt đi thời gian, công sức

so với quy định cũ

Ÿ Giai đoạn tổng hợp: Ở giai đoạn này để xác định nhiệm vụ của chủ thể nào thì phải căn cứ vào ý kiến, kiến nghị của cử tri này được tiếp thu từ nguồn nào (căn cứ vào kết quả tập hợp, phân loại của đại biểu Quốc hội)

nhiệm vụ tổng hợp thì sẽ kiêm nhiệm vụ chuyển ý kiến, kiến nghị của cử tri đến đúng cơ quan có thẩm quyền trả lời ý kiến, kiến nghị đó

Ban Dân nguyện có trách nhiệm tập hợp, tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri do các Đoàn đại biểu Quốc hội gửi đến Ủy ban Thường vụ Quốc hội để phục vụ đại biểu Quốc hội tại kỳ họp; phân loại, chuyển đến cơ quan,

tổ chức, đơn vị có thẩm quyền, yêu cầu giải quyết, trả lời cử tri

1.3.5 Trách nhiệm giám sát việc giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri

Kế thừa quy định tại Nghị quyết liên tịch 06, Điều 37 Nghị quyết liên tịch 525/2012/NQLT/UBTVQH13-ĐCTUBTWMTTQVN ngày 27/9/20012 quy định về trách nhiệm việc giải quyết kiến nghị của cử tri, cụ thể:

Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngoài việc giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri của các cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền ở Trung ương còn phải xem xét kiến nghị của Đoàn đại biểu Quốc hội về việc giải quy ết kiến nghị của cử tri của cơ quan, tổ chức, đơn vị ở địa phương từ đó báo cáo đến Quốc hội kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri trước phiên họp chất vấn và trả lời chất vấn tại các kỳ họp Quốc hội

Ban Dân nguyện giúp Ủy ban Thường vụ Quốc hội lựa chọn những vấn

đề đông đảo cử tri quan tâm kiến nghị nhiều lần nhưng giải quyết chưa được

cử tri đồng tình, tiếp tục kiến nghị để tiến hành giám sát việc giải quyết những thắc mắc của cử tri đồng thời Hội đồng dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội giám sát đôn đốc việc giải quyết các kiến nghị của cử tri thuộc lĩnh vực Hội đồng dân tộc, Ủy ban phụ trách và gửi báo cáo kết quả giám sát đến Ủy ban Thường vụ Quốc hội để tổng hợp báo cáo Quốc hội

Đoàn đại biểu Quốc hội giám sát việc giải quyết kiến ng hị của cử tri thuộc thẩm quyền giải quyết của các cơ quan, tổ chức, đơn vị ở địa phương và gửi báo cáo kết quả giám sát đến Ủy ban Thường vụ Quốc hội

Đại biểu Quốc hội theo dõi, đôn đốc việc giải quyết kiến nghị của cử tri

và tham gia các hoạt động giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri

Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội có trách nhiệm giúp Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội trong hoạt động giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri

Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt N am có trách nhiệm phối hợp với Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh có trách nhiệm phối hợp với Đoàn đại biểu Quốc hội giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri

Trước đây việc giám sát hoạt động này chỉ dừng lại ở quy định “Hội đồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội giám sát, đôn đốc việc giải quyết các kiến nghị của cử tri thuộc lĩnh vực Hội đồng Dân tộc, Ủy ban phụ trách, Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo Ban Dân nguyện theo dõi, đôn đốc việc trả lời, giải quyết các kiến nghị khác của cử tri

Điểm mới của quy định về trách nhiệm giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri là tăng cường sự giám sát của hai chủ thể đó là Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội - đó là điều hợp lý, đặc biệt là sự tham gia của Đoàn đại biểu Quốc hội theo quy định hiện hành thì chủ thể này giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri thuộc thẩm quyền giải quyết của các cơ quan,

tổ chức, đơn vị ở địa phương hợp lý ở đây là Đoàn đại biểu Quốc hội thực hiện nhiệm vụ tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri sau đó gửi trực tiếp về các

cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền ở địa phương, vì là chủ thể gửi kiến nghị nên Đoàn đại biểu Quốc hội sẽ hiểu và nắm bắt được các kiến nghị của