Một biện pháp nhân giống hồ tiêu nhanh Nguồn: khuyennongvn.gov.vn Sử dụng cây giống chất lượng tốt, sạch sâu bệnh là một trong những điều kiện tiên quyết cho một vườn tiêu hồ tiêu-Piper
Trang 1Một biện pháp nhân giống hồ tiêu nhanh
Nguồn: khuyennongvn.gov.vn
Sử dụng cây giống chất lượng tốt, sạch sâu bệnh là một trong những điều kiện tiên quyết cho một vườn tiêu (hồ tiêu-Piper nigrum) bền lâu và hiệu quả Cách nhân giống tiêu thông thường hiện nay là sử dụng cành cắt chứa 2-3 đốt của chồi lươn (chồi mọc từ phần thân gần đất) hay chồi thân (thu từ thân và cành chính) đem trồng môi trường thích hợp để ra rễ Cành quả cũng được sử dụng nhưng ít phổ biến Cành cắt thu từ chồi thân và cành quả thường có số lượng không nhiều và chậm ra rễ Nhìn chung nhân giống tiêu phổ biến hiện nay thường
là chậm
Nhân nhanh đặc biệt có ích trong trường hợp một giống tốt (giống tốt đã qua phục tráng; qua thanh lọc làm sạch bệnh; giống mới, giống nhập nội) từ một nguồn ít ỏi muốn nhân nhanh cho mục tiêu nghiên cứu hay sản xuất Sau đây xin giới thiệu một biện pháp nhân nhanh giống tiêu được nhiều vùng trồng tiêu áp dụng
Chọn chồi (dây) lươn từ những bụi tiêu khỏe mạnh của giống muốn nhân nhanh làm vật liệu nhân giống Cắt dây lươn thành những đoạn có 3 đốt, trồng vào túi bầu (loại dành cho sản xuất cây giống) có chứa môi trường bầu đất (cỡ 2-4 kg) thích hợp cho sự ra rễ Từ đoạn cành cắt này, rễ sẽ phát triển rễ và và mọc chồi dài
ra sau một thời gian Khi chồi non từ cành cắt mọc dài ra được 2 đốt, dùng những túi bầu kích thước 10 x 20 cm bên trong chứa môi trường bầu đất đặt dưới các đốt tiêu Đốt tiêu được ép nhẹ xuống để tiếp xúc tốt với đất bầu để kích thích ra rễ Có thể dùng gân lá cây dừa (hay một vật liệu tương tự) cắt ngắn và uốn thành hình chữ V cắm cố định vào đốt tiêu để tiếp xúc tốt với đất bầu Khi chồi non tiếp tục dài ra hình thành những đốt tiêu mới, tiếp tục đặt các túi bầu bên dưới những đốt
Trang 2như trên Trong chừng 3 tháng, chồi mọc dài ra và hình thành chừng 10-12 đốt từ một cành cắt ban đầu Khi các đốt ra rễ tốt, cắt dây tiêu để tách rời dây lươn ban đầu với phần chồi có các đốt ra rễ trên túi bầu Khi các đốt thân đã cắt rời trên các túi bầu phát triển rễ đầy đủ, có thể cắt để phân ra thành những cây con riêng biệt với từng túi bầu Vị trí cắt ngay phía sau đốt đã hình thành rễ Sau đó dùng ngón tay ấn nhẹ để phần gốc dây tiêu này ngập hoàn toàn trong đất bầu Chồi non sẽ hình thành và phát triển trên đốt sau một thời gian và một cây giống hoàn chỉnh có thể thu được sau 2-4 tháng sau đó
Sau khi cắt tách ra, dây lươn ban đầu sẽ tiếp tục ra chồi non và quá trình nhân giống tiếp tục được lặp lại Tính trung bình, chừng 50-60 cây con có thể thu được
từ một cây giống ban đầu trong 1 năm
Mức độ thành công cao hay thấp tùy thuộc điều kiện đầu tư và kinh nghiệm Một nhà mái che để che nắng trong mùa khô thì cần thiết cho quá trình nhân giống Nền nhà mái che phải cao ráo, thoát nước tốt; không bị ẩm ướt (có thể sử dụng nền
xi măng) Trong mùa mưa cần có mái che hay bạt để ngăn bớt mưa là ẩm độ đất bầu quá cao Tưới nước thường xuyên trong mùa khô để giữ ẩm giúp ra rễ nhanh
Hệ thống tưới với béc phun mù là rất thích hợp
Môi trường đất bầu cũng quan trọng và ảnh hưởng nhiều đến tốc độ ra rễ và tăng trưởng của chồi Nó cần tơi xốp, chứa đủ chất hữu cơ và dinh dưỡng Có thể gợi ý một môi trường với thành phần là đất mặt nhiều hữu cơ: phân hữu cơ hoai: cát theo tỷ lệ 1:1:1 Đất mặt nên thu từ đất rừng hay đất vườn không nhiễm mặn phèn
Để giảm trọng lượng môi trường có thể bổ sung thêm tro trấu, xơ dừa cũ trong thành phần cát và đất mặt Bổ sung thêm vào vôi (1-2%) và phân NPK (như NPK 16-16-8 0,2-0,5 %) khi cần thiết Nếu có điều kiện nên khử trùng môi trường túi bầu trước Cách đơn giản nhất là đặt môi thành từng lớp, phủ kín bằng bạt màu tối
và phơi dưới nắng tốt ít nhất 1 tuần Để hạn chế nấm đất hại rễ và cây con, có thể
Trang 3bổ sung thêm chế phẩm có chứa nấm Trichoderma thích hợp sau khi khử trùng
Đây là phương pháp cải tiến của phương pháp nhân giống bằng "ống tre" mà bắt nguồn từ Tích lan (Srilanka) và sau đó trở nên phổ biến ở Ấn Độ và nhiều nơi khác Phương pháp ống tre sử dụng lòng máng của một thanh tre chẻ tách hai làm nơi chứa môi trường ra rễ cho các nốt trên chồi của cành cắt mẹ Sử dụng túi bầu bằng nhựa dẻo thay thế lòng máng của thân tre có nhiều thuận lợi và chủ động hơn Phương pháp nhân giống nhanh này đang được triển khai ở một số vùng trồng tiêu