Phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc lào ở tỉnh hủa phăn (cộng hòa dân chủ nhân dân lào)

Với vị trí, vai trò quan trọng như vậy công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không ngừng được tỉnh Hủa Phăn Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào đẩy mạnh thực hiện và đặt ra những kế hoạch hoạt

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH -

TONG YIABEETHAO

PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO NHÂN DÂN CÁC BỘ TỘC LÀO Ở TỈNH HỦA PHĂN (CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGHỆ AN - 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH -

PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO NHÂN DÂN CÁC BỘ TỘC LÀO Ở TỈNH HỦA PHĂN (CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO)

Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử Nhà nước và Pháp luật

Mã số: 8.38.01.06

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

TS PHẠM THỊ HUYỀN SANG

NGHỆ AN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả

Tong YiaBeeThao

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn TS Phạm Huyền Sang, người đã tận tình

hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Xin chân thành biết ơn đến toàn thể quý thầy cô trong khoa Luật và khoa sau Đại học - Trường Đại học Vinh đã tận tình truyền đạt những kiến thức quý báu cũng như tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn thạc sĩ

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn đến gia đình, các anh chị và các bạn đồng nghiệp đã hỗ trợ cho tôi rất nhiều trong suất quá trình học tập, nghiên cứu

và thực hiện đề tài luận văn thạc sĩ một cách hoàn chỉnh

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!

Học viên thực hiện

Tong YiaBeeThao

MỤC LỤC

Trang

LỜI CAM ĐOAN i

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iv

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO NHÂN DÂN CÁC BỘ TỘC LÀO 8

1.1 Khái niệm, đặc điểm phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn 8

1.2 Nội dung công tác phổ biến giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn 15

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc Lào 20

Tiểu kết chương 1 37

Chương 2 THỰC TRẠNG PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO NHÂN DÂN CÁC BỘ TỘC LÀO TẠI TỈNH HỦA PHĂN, CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 38

2.1 Khái quát về tình hình nhận thức pháp luật của cán bộ, công chức tại Hủa Phăn 38

2.2 Thực tiễn công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc Lào tại tỉnh Hủa Phăn 40

2.3 Đánh giá thực trạng phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc Lào tại tỉnh Hủa Phăn (Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào) 51

Kết luận chương 2 59

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO HIỆU QUẢ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO NHÂN DÂN CÁC BỘ TỘC LÀO Ở TỈNH HỦA PHĂN (CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO) 60

3.1 Nhóm giải pháp chung 60

3.2 Nhóm giải pháp cụ thể 66

Kết luận chương 3 77

KẾT LUẬN 78

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

2 CHDCNDL Cộng hòa dân chủ nhân Lào

4 PBGDPL Phổ biến giáo dục pháp luật

7 WTO Tổ chức hội nghị thương mại quốc tế

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Quá trình đưa các quy định của pháp luật vào cuộc sống được bắt đầu bằng hoạt động phổ biến và giáo dục pháp luật, đây là khâu đầu tiên của hoạt động thực thi pháp luật, là cầu nối để truyền tải pháp luật vào cuộc sống Vì thực hiện pháp luật dù bằng hình thức nào như tuân thủ pháp luật, thi hành pháp luật,

sử dụng pháp luật hay áp dụng pháp luật thì trước hết đều phải có hiểu biết pháp luật Bên cạnh đó, việc giáo dục pháp luật còn giúp hình thành ý thức pháp luật trong nhân dân, tạo lòng tin vào pháp luật, thói quen và ý thức tôn trọng pháp luật cho mọi công dân, nhằm phát huy vai trò, hiệu lực của pháp luật trong cuộc sống xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Với vị trí, vai trò quan trọng như vậy công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không ngừng được tỉnh Hủa Phăn (Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào) đẩy mạnh thực hiện và đặt ra những kế hoạch hoạt động phù hợp với đặc thù riêng của địa phương mình

Hủa Phăn là một tỉnh miền núi, vùng cao khó khăn nhất cả nước, là tỉnh

có truyền thống chiến tranh chống Pháp, Mỹ còn nhiều khó khăn và ý thức pháp luật trong nhân dân còn nhiều hạn chế do đó đòi hỏi công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phải được tiến hành thường xuyên liên tục với nhiều biện pháp thích hợp hơn, dưới sự lãnh đạo của Đảng nhân dân cách mạng Lào đang tiến hành công cuộc đổi mới đất nước toàn diện sâu sắc các mặt các lĩnh vực của đời sống

xã hội; Muốn phát triển kinh tế - xã hội thì bên cạnh xây dựng một hệ thống pháp luật đầy đủ, đồng bộ, điều quan trọng phải đưa ra pháp luật vào thực tế xã hội để mọi thành viên xã hội hiểu được những nguyên tắc, quy định của pháp luật; từ đó, sử dụng pháp luật như một công cụ để bảo vệ lợi ích của Nhà nước, tập thể, cộng đồng và của mỗi người dân Nhà nước luôn đặt pháp luật ở vị trí thượng tôn, yêu cầu mọi công dân phải sống, làm theo pháp luật; đòi hỏi phải

đẩy mạnh việc phổ biến giáo dục pháp luật cho các tầng lớp nhân dân các bộ tộc nhằm trang bị cho những kiến thức, hiểu biết về pháp luật

Thực tế việc huy động nguồn lực tạo điều kiện cho công tác PBGDPL chưa được tiến hành đồng bộ, rộng khắp, còn nhiều khoảng trống trong công tác PBGDPL nhưng chưa có biện pháp để khắc phục Cùng với đó là sự thiếu hụt cả

về số lượng và chất lượng đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật ở

nhiều nơi, đặc biệt là ở cơ sở, vùng sâu, vùng xa Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V CHDCNDL chỉ rõ: “Các cấp ủy đảng, các cơ quan nhà nước, các đoàn

thể phải thường xuyên giải thích pháp luật trong tầng lớp nhân dân các bộ tộc Lào, đưa việc giáo dục pháp luật vào các trường học, xây dựng ý thức sống có pháp luật và tôn trọng pháp luật” Vì thế, dự thảo Luật của Đảng nhân dân cách

mạng Lào đã có quy định cụ thể về báo cáo viên pháp luật là người được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật ra quyết định công nhận để thực hiện nhiệm vụ PBGDPL Cùng với đội ngũ báo cáo viên chuyên nghiệp là những cộng tác viên bao gồm cả các luật sư, trợ giúp viên pháp lý, hòa giải viên các cấp… Tuy nhiên, mức độ tham gia hay việc đánh giá chất lượng hoạt động trong quá trình PBGDPL cũng như việc thu hút tham gia hoạt động này không hề đơn giản, mặc dù việc tham gia công tác này là điều kiện cần và

đủ để thỏa mãn các quy định được cấp thẻ hành nghề Chính vì ranh giới giữa việc hành nghề và công việc PBGDPL của đội ngũ này rất nhỏ nên khó có thể đưa đối tượng này vào danh sách lực lượng chính trong PBGDPL Đó là việc cần tính đến trong quá trình soạn thảo, xây dựng dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật

Do yêu cầu khách quan của xã hội vì vậy cần phải có pháp luật nhằm điều chỉnh các hành vi của con người trong xã hội theo một chuẩn mực nhất định Tuy nhiên, bên cạnh hoạt động ban hành, sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật

đó là hoạt động giáo dục pháp luật để cho người dân có thể hiểu và làm đúng theo những quy định của pháp luật tránh tình trạng hiểu sai và thiếu các văn bản

pháp luật do các cơ quan có thẩm quyền ban hành Hiện nay hoạt động giáo dục pháp luật tại Lào rất đa dạng và phong phú, tuy nhiên vẫn tồn tại một số yếu kém cần khắc phục Chính vì vậy, nghiên cứu và đánh giá thực trạng phổ biến giáo dục pháp luật là một nhu cầu cấp thiết

Xuất phát từ những lý do đó, tác giả mong muốn được sự lựa chọn đề tài

"Phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn"

(CHDCND Lào) làm luận văn thạc sĩ của mình

+ Về tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài:

Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân ở Lào nói chung, ở địa bàn tỉnh Hủa Phăn nói riêng trong giai đoạn hiện nay luôn nhận được sự quan tâm từ chính quyền các cấp, các ngành Trong tình hình mới hiện nay công tác phổ biến giáo dục pháp luật diễn ra rất sôi nổi và đạt được nhiều kết quả đáng kích lệ

Nhiều công trình nghiên cứu về lĩnh vực này đã được công bố như: Phong

Xay Phongsavanh (2003), “Nâng cao ý thức pháp luật của đội ngũ cán bộ quản

lý hành chính nhà nước ở tỉnh Viêng Chăn - Lào hiện nay”, Luận án tiến sĩ;

Phang Thong Luôngvanxay (2002), “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo

dục pháp luật trong công cuộc đổi mới thực tiễn tại tỉnh Khammouane”;

Phonepasert Katou (2009) “Thực hiện pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam hiện

nay”, Luận văn Thạc sĩ Ngoài ra còn nhiều các công trình khác, các công trình

nói trên đã nêu ra nhiều vấn đề rất cơ bản cả về lý luận và thực tiễn trong hoạt động giáo dục pháp luật trên nhiều góc độ, tuy nhiên chưa có nhiều công trình nghiên cứu một cách đầy đủ và có hệ thống công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân ở địa bàn tỉnh Hủa Phăn (CHDCND Lào)

Một số công trình nghiên cứu được công bố trên các tạp chí chuyên ngành liên quan đến phổ biến, giáo dục pháp luật:

- Hằng Vân, Nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, số Chuyên

đề 1 năm 2013

- Đặng Thị Tuyết Hạnh, Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo

dục pháp luật, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, số chuyên đề 6 năm 2013

- Nguyễn Duy Lãm, Sự cần thiết và quan điểm chỉ đạo xây dựng luật phổ biến, giáo dục pháp luật, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Số chuyên đề 10 năm 2012

- Lê Viết Thiện, Giải pháp nâng cao vai trò của công chức tư pháp hộ tịch cấp xã

trong công tác phổ biến giáo dục pháp luật ở Việt Nam hiện nay, Tạp chí Nghề Luật, số 2/2014

3 Đối tƣợng, khách thể và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài có đối tượng nghiên cứu là công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn

3.2 Khách thể nghiên cứu

Để nghiên cứu được công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn, đề tài phải nghiên cứu làm rõ các khách thể sau, bao gồm: Phổ biến, giáo dục pháp luật; tình hình, đặc điểm của nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn

3.3 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung: Đề tài nghiên cứu công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo quy định của các văn bản quy phạm pháp luật Lào như: Hiến pháp Lào 2003; Luật hình sự 2005; Luật Quốc gia Lào 2004; Luật gia đình 1992…

Phạm vi không gian và thời gian: Đề tài nghiên cứu công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho người dân bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

Đề tài nghiên cứu công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho người dân bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến năm 2016

4 Những đóng góp mới của đề tài

Luận văn đề cập và phân tích một trong những vấn đề có tầm quan trọng

và mang tính cấp thiết nhưng chưa được nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống - vấn đề PBGDPL cho nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn

(CHDCND Lào)

Kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn đạt được của luận văn góp phần làm phong phú thêm lý luận về PBGDPL cho một đối tượng xã hội cụ thể; đồng thời, bổ sung thêm những luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc xây dựng, hoàn thiện lý luận về PBGDPL cho nhân dân các bộ tộc Lào nói chung, ở tỉnh Hủa Phăn nói riêng

Luận văn là tài liệu khoa học có giá trị để các cơ quan hữu quan của tỉnh Hủa Phăn thuộc (Ủy ban nhân dân UBND) các huyện, thuộc tỉnh; Hội đồng phối hợp (HĐPH) công tác PBGDPL các cấp sử dụng phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, triển khai các giải pháp cụ thể nhằm tiếp tục đẩy mạnh PBGDPL cho nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn (CHDCND Lào), đề xuất những giải pháp

cơ bản trong công tác xây dựng ý thức pháp luật Kết quả nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo cho học tập, giảng dạy về nhà nước và pháp luật tại các cơ sở đào tạo

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Để đạt mục đích trên, tác giả luận văn đã đặt ra và giải quyết các nhiệm

vụ sau:

Làm rõ các khái niệm, các đặc điểm, mục đích và yêu cầu của công tác tuyên truyền, PBGDPL nói chung và đặc trưng của công tác tuyên truyền

PBGDPL cho người bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn CHDCND Lào

- Phân tích và đánh giá đúng thực trạng, nguyên nhân công tác tuyên truyền, PBGDPL cho người dân bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn CHDCND Lào Đề xuất hệ thống các giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác này

- Đánh giá thực trạng của công tác phổ biến giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn;

- Từ thực trạng đó, đề xuất các phương hướng, giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả công tác phổ biến giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn hiện nay

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp luận

Luận văn được triển khai nghiên cứu dựa trên phương pháp luận triết học Mác - Lênin, bao gồm các quan điểm về nhận thực, dựa trên đường lối của Đảng cách mạng Lào; chính sách, Nghị quyết của Nhà nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào về phổ biến giáo dục pháp luật nói chung, cho nhân dân các bộ tộc Lào

ở tỉnh Hủa Phăn nói riêng; bên cạnh đó tác giả cũng tham khảo các quan điểm, kết quả nghiên cứu phổ biến giáo dục pháp luật cho các đối tượng xã hội của các nhà nghiên cứu ở nước ngoài (đặc biệt là nước XHCN Việt Nam) có liên quan

đến nội dung của luận văn

6.1 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, luận văn sử dụng các phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp lịch sử, phương pháp thống

kê, so sánh luật học để nghiên cứu các vấn để lý luận; sử dụng phương pháp điều tra xã hội học để thu nhập các thông tin, số liệu thực tế về việc thực trạng, các nguyên nhân của các vấn đề nghiên cứu và luận chứng các giải pháp mà luận văn nêu ra

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Những vấn đề lý luận về phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân

dân các bộ tộc Lào Chương 2 Thực trạng phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ

tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn (Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào) Chương 3 Giải pháp đảm bảo hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật cho

nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn (Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào)

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

CHO NHÂN DÂN CÁC BỘ TỘC LÀO

1.1 Khái niệm, đặc điểm phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn

1.1.1 Khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật

Phổ biến pháp luật có đối tượng tác động rộng rãi, mang ý nghĩa xã hội và nhân văn sâu sắc, bởi trong lịch sử đã có lúc pháp luật được ban hành nhưng không được phổ biến công khai mà chỉ được coi là một công cụ để nhà nước dùng để trị dân Bên cạnh đó phổ biến pháp luật còn mang tính tác nghiệp, truyền đạt nội dung pháp luật cho các đối tượng cụ thể Ở những mức độ khác nhau, phổ biến pháp luật còn nhằm làm cho các đối tượng cụ thể hiểu thấu suốt các quy định của pháp luật để thực hiện pháp luật trên thực tế Phổ biến pháp luật thường được thực hiện thông qua các hội nghị, các cuộc tập huấn

Phổ biến, giáo dục pháp luật là một từ ghép giữa “phổ biến pháp luật” và

“giáo dục pháp luật”:

*Phổ biến pháp luật:

Phổ biến được coi là làm cho đông đảo mọi người biết đến một vấn đề, một tri thức bằng cách truyền đạt trực tiếp hay thông quan hình thức nào đó" hoặc làm cho mọi người đề biết đến"

*Giáo dục pháp luật:

Giáo dục là quá trình hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm bồi dưỡng cho con người những phẩm chất đạo đức và những tri thức cần thiết để người ta có khả năng tham gia mọi mặt của đời sống xã hội"

So với phổ biến thì giáo dục cũng nhằm nâng cao nhận thức, tình cảm song nội dung rộng hơn, phương thức tiến hành chặt chẽ hơn, đối tượng xác định hơn, mục đích lớn hơn Xét dưới góc độ nhất định thì phổ biến chính là các

phương thức giáo dục cụ thể

Theo Từ điển Tiếng Việt năm 2009 thì “Giáo dục là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần thể chất của một đối tượng nào đó làm cho đối tượng ấy dần dần có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra” [15]

Trong các tài liệu khoa học về pháp luật ở nước CHDCND Lào hiện nay, các tác giả đã khá thống nhất với khái niệm giáo dục pháp luật: Giáo dục pháp luật là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định của chủ thể giáo dục tác động lên đối tượng giáo dục một cách có hệ thống và thường xuyên nhằm mục đích hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm pháp lý và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của pháp luật hiện hành

Góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, quản lý xã hội và nâng cao trình độ văn hoá pháp lý của nhân dân các bộ tộc Lào

Giáo dục pháp luật có vị trí và vai trò quan trọng trong xã hội Việc giáo dục pháp luật góp phần quan trong vào việc nâng cao ý thức cho người dân về pháp luật, nhưng đồng thời nội dung của pháp luật cũng phải phù hợp với thực tiễn, dễ hiểu, gần gũi với đời sống qua đó hoạt động giáo dục pháp luật mới có hiệu quả cao nhất

Tóm lại, Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) là công tác, lĩnh vực hoạt động, bao gồm tất cả các công đoạn phục vụ cho việc thực hiện PBGDPL (xây dựng chương trình, kế hoạch PBGDPL; triển khai chương trình, kế hoạch PBGDPL thông qua việc áp dụng các hình thức, biện pháp PBGDPL; hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết việc thực hiện chương trình, kế hoạch PBGDPL) Hiểu theo nghĩa hẹp là: truyền đạt tinh thần, nội dung pháp luật giúp cho đối tượng tác động hiểu và hình thành tri thức pháp luật, tình cảm, hành vi phù hợp với các đòi hỏi của các quy định pháp luật hiện hành

1.1.2 Đặc điểm của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Đặc điểm thứ nhất: Đối tượng GDPL ở đây là người dân các bộ tộc

Lào nói chung, người dân các bộ tộc Lào nói riêng sống trên phạm vi tại tỉnh

Hủa Phăn

Như vậy, đối tượng GDPL ở đây chủ yếu là nhân dân các bộ tộc Lào tại tỉnh Hủa Phăn ở đây là những người đủ 6 tuổi trở lên, có hộ khẩu thường trú và tạm trú tại một địa bàn nhất định Họ là nông dân, công nhân, là người lao động khác ở các lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội trong phạm vi nhất định

Tâm lý của các dân tộc ít người thường hay tự ti, bảo thủ, các cụm dân cư, dòng họ có phong tục tập quán riêng biệt

Trình độ văn hóa và hiểu biết pháp luật còn thấp, chưa có ý thức tự giác trong việc tìm hiểu và nghiên cứu pháp luật

Đặc điểm thứ hai: Chủ thể GDPL cho nhân dân các bộ tộc Lào tại tỉnh

Hủa Phăn Chủ thể PBGDPL là người truyền thụ, hướng dẫn, giải thích pháp luật cho nhân dân Nếu PBGDPL là một dạng tổ chức thực hiện pháp luật, tăng cường pháp chế CHDCND thì trách nhiệm về tình hình thực hiện pháp luật trước hết thuộc về các cơ quan nhà nước PBGDPL cho nhân dân vì thế là nhiệm

vụ của nhà nước Cụ thể Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, huyện là chủ thể tuyên truyền GDPL cho nhân dân các bộ tộc Lào tại tỉnh Hủa Phăn Thực hiện nhiệm

vụ này UBND giao cho Sở Tư pháp, phòng Tư pháp ở địa bàn tỉnh Hủa Phăn

Các luật gia không phải là cán bộ, công chức có nghĩa họ hành nghề chuyên trách Chủ thể này cần phải đưa họ vào trong đội ngũ báo cáo viên pháp luật bởi họ có trình độ pháp lý vững và thông qua hoạt động tư vấn, bào chữa các luật gia, đã góp phần hết sức quan trọng vào công tác GDPL

- Quyền và nghĩa vụ cơ bản của người công dân

- Các chế độ, chính sách mà Đảng và nhà nước đặc biệt nhân dân các bộ tộc Lào tại tỉnh Hủa Phăn

- Các đạo luật cơ bản: Luật hình sự, Bộ luật dân sự, Luật đất đai, Luật hôn nhân gia đình, Luật biên giới, bảo vệ phát triển rừng, phòng chống ma túy, pháp

luật về hôn nhân gia đình, phát huy tập quán tốt đẹp, tăng cường tình làng nghĩa xóm tại cộng đồng dân…

Nội dung GDPL đan xen gắn kết với nội dung giáo dục chính trị đường lối, giáo dục đạo đức

- Phê phán các luật tục lạc hậu, trái với pháp luật của nhà nước, với lợi ích của xã hội, tập thể, kìm hãm văn minh tiến bộ

- GDPL về đoàn kết các dân tộc, đoàn kết toàn dân

Ngoài những nội dung nêu trên, chủ thể PBGDPL cần hướng dẫn nhân dân thực hiện đúng tập quán tốt đẹp, các luật tục còn phù hợp với pháp luật, hương ước, quy ước tại cộng đồng dân cư Đồng thời chỉ ra cho nhân dân thấy được những hủ tục lạc hậu, những luật tục trái với lợi ích của cộng đồng và pháp luật của nhà nước trong giai đoạn mới hiện nay

Đặc điểm thứ ba: Các hình thức và phương pháp giáo dục

- Giáo dục thông qua giảng dạy pháp luật trong nhà trường

- Giáo dục thông qua các dạng hoạt động xã hội như xây dựng gia đình văn hóa hay các cuộc vận động có tính phong trào trong nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn (CHDCND Lào)

- GDPL thông qua các lễ hội

- Tổ chức các sinh hoạt đoàn thể

- Giáo dục pháp luật thông qua công tác hòa giải

- Giáo dục pháp luật thông qua hoạt động báo chí tuyên truyền

- Giáo dục pháp luật thông qua một số loại hình trường học

- Giáo dục pháp luật thông qua các sinh hoạt truyền thống

- Giáo dục pháp luật thông qua một số loại hình trường học

- Giáo dục pháp luật thông qua các sinh hoạt truyền thống

Đặc điểm thứ tư: cần nhấn mạnh là PBGDPL cho nhân dân các bộ tộc

Lào tại tỉnh Hủa Phăn gắn liền với sự nghiệp xây dựng nhà nước cộng hòa dân chủ Nhà nước là tổ chức quyền lực chính trị của giai cấp công nhân, nông dân,

tầng lớp trí thức CHDCND, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng cách mạng Lào Tất cả các chính sách, pháp luật của nhà nước đều được xây dựng và thực hiện xuất phát từ lợi ích của con người, cho con người, vì con người, lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân

Muốn cho người dân tham gia giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, thực hiện tốt nghĩa vụ của người công dân trong nhà nước thì cần PBGDPL cho nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn

Phổ biến, giáo dục pháp luật có mối liên hệ chặt chẽ với công tác xây dựng, thực hiện pháp luật

Phổ biến, giáo dục pháp luật được tổ chức thực hiện bởi những chủ thể xác định (Chính phủ, Các bộ, ngành Trung ương, UBND các cấp)

Phổ biến, giáo dục pháp luật nhằn truyền đạt thông tin, nội dung pháp luật giúp đối tượng được tác động có những hiểu biết nhất định về pháp luật góp phần nâng cao ý thức pháp luật cho đối tượng

Phổ biến, giáo dục pháp luật là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng

1.1.3 Vai trò của phổ biến, giáo dục pháp luật trong đời sống xã hội

PBGDPL là cầu nối để chuyển tải pháp luật vào cuộc sống Nói cách khác, quá trình đưa pháp luật vào cuộc sống được bắt đầu bằng hoạt động PBGDPL Thực hiện pháp luật dù bằng hình thức nào - tuân thủ, thi hành (chấp hành) pháp luật, sử dụng (vận dụng) pháp luật hay áp dụng pháp luật

Trước hết đều phải có hiểu biết pháp luật Nếu không nhận thức đầy đủ

vị trí quan trọng và không thực hiện tốt công tác PBGDPL thì dù công tác xây dựng pháp luật có làm tốt đến mấy cũng không đạt được hiệu quả thực thi pháp luật

Pháp luật của Nhà nước không phải khi nào cũng được mọi người trong

xã hội biết đến, tìm hiểu, đồng tình ủng hộ và thực hiện nghiêm chỉnh Tuy rằng bản chất pháp luật của Nhà nước ta là tốt đẹp, nó phản ánh ý chí, nguyện vọng,

mong muốn của đông đảo quần chúng nhân dân trong xã hội Tuy nhiên, dù những quy định pháp luật có tốt đẹp nhưng không được nhân dân biết đến thì vẫn không đi vào cuộc sống

PBGDPL chính là phương tiện truyền tải những thông tin, những yêu cầu, nội dung và các quy định pháp luật đến với người dân, giúp cho người dân hiểu biết, nắm bắt pháp luật kịp thời mà không mất quá nhiều thời gian, công sức cho việc tự tìm hiểu, tự học tập Đó chính là phương tiện hỗ trợ tích cực để nâng cao hiểu biết pháp luật cho nhân dân

Thứ hai là phải hình thành lòng tin vào pháp luật của đối tượng

Pháp luật chỉ có thể được mọi người thực hiện nghiêm chỉnh khi họ tin tưởng vào những quy định của pháp luật Pháp luật được xây dựng là để bảo vệ quyền và lợi ích của nhân dân, đảm bảo lợi ích chung của cộng đồng, đảm bảo công bằng và dân chủ xã hội Khi nào người dân nhận thức đầy đủ được như vậy thì pháp luật không cần một biện pháp cưỡng chế nào mà mọi người vẫn tự giác thực hiện

Tạo lập niềm tin vào pháp luật cho mỗi người và cả cộng đồng đòi hỏi sự kết hợp của nhiều yếu tố Một trong các yếu tố đóng vai trò quan trọng là PBGDPL để mọi người hiểu biết về pháp luật, hiểu biết về quá trình thực hiện

và áp dụng pháp luật Pháp luật cũng như mọi hiện tượng khác trong xã hội bao giờ cũng có hai mặt, không phải lúc nào nó cũng thoả mãn hết, phản ánh được đầy đủ nguyện vọng, mong muốn của tất cả mọi người trong xã hội Quá trình điều chỉnh pháp luật sẽ lấy lợi ích của đông đảo nhân dân trong xã hội làm tiêu chí, thước đo, do đó sẽ có một số ít không thoả mãn được Chính các yếu tố hạn chế của các quy định pháp luật càng tạo nên sự cần thiết của công tác PBGDPL

để mọi người hiểu đúng pháp luật, đồng tình ủng hộ pháp luật Có như vậy mới hình thành lòng tin vào pháp luật của đông đảo nhân dân trong xã hội

Thứ ba là nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của đối tượng

Ý thức pháp luật của người dân được hình thành từ hai yếu tố đó là tri

thức pháp luật và tình cảm pháp luật

Tri thức pháp luật là sự hiểu biết pháp luật của các chủ thể có được qua việc học tập, tìm hiểu pháp luật, qua quá trình tích luỹ kiến thức của hoạt động thực tiễn và công tác Tình cảm pháp luật chính là trạng thái tâm lý của các chủ thể khi thực hiện và áp dụng pháp luật, họ có thể đồng tình ủng hộ với những hành vi thực hiện đúng pháp luật, lên án các hành vi vi phạm pháp luật

Ý thức tự giác chấp hành pháp luật của nhân dân chỉ có thể được nâng cao khi công tác PBGDPL cho nhân dân được tiến hành thường xuyên, kịp thời và

có tính thuyết phục PBGDPL không đơn thuần là phổ biến các văn bản pháp luật đang có hiệu lực mà còn lên án các hành vi vi phạm pháp luật, đồng tình ủng hộ các hành vi thực hiện đúng pháp luật, hình thành dư luận và tâm lý đồng tình ủng hộ với hành vi hợp pháp, lên án các hành vi vi phạm pháp luật

PBGDPL nhằm hình thành, củng cố tình cảm tốt đẹp của con người với pháp luật, đồng thời ngày càng nâng cao sự hiểu biết của con người đối với các văn bản pháp luật và các hiện tượng pháp luật trong đời sống, từ đó nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của nhân dân

Thứ tư là PBGDPL góp phần nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà

nước, quản lý xã hội

Vai trò quan trọng này của công tác PBGDPL bắt nguồn từ chính vai trò

và giá trị xã hội của pháp luật là phương tiện hàng đầu để quản lý nhà nước, quản lý xã hội PBGDPL giúp cho mọi người có tri thức pháp lý, tình cảm pháp luật đúng đắn và hành vi hợp pháp, tạo tiền đề cho việc sử dụng quyền lực nhà nước, tăng cường pháp chế, phát huy dân chủ và quyền tự do của mỗi người

PBGDPL đồng thời tạo ra khả năng đổi mới các quan hệ xã hội trong môi trường quản lý nhà nước bằng pháp luật, hình thành các điều kiện và nhân tố thuận lợi cho quá trình quản lý nhà nước, quản lý xã hội; tạo ra khả năng phát hiện và loại trừ những hiện tượng tiêu cực, chống đối pháp luật diễn ra trong quá trình quản lý

Vai trò của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong điều kiện xây dựng nhà nước quốc gia Lào

Phổ biến, giáo dục pháp luật có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống xã hội nói chung và trong quản lý nhà nước nói riêng

- Phổ biến, giáo dục pháp luật tác động vào ý thức của đối tượng…

- Phổ biến, giáo dục pháp luật là một bộ phận quan trọng trong giáo dục

chính trị tư tưởng:

- Giáo dục ý thức pháp luật và đạo đức

- PBGDPL là khâu đầu tiên trong quá trình triển khai thực hiện pháp luật

- Phổ biến, giáo dục pháp luật là yêu cầu của nền pháp chế và xây dựng nhà nước pháp quyền

1.2 Nội dung công tác phổ biến giáo dục pháp luật cho nhân dân các

bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn

1.2.1 Chủ thể và đối tượng của phổ biến, giáo dục pháp luật

Trong hoạt động PBGDPL những người (cá nhân, tổ chức) theo chức năng của mình tham gia vào việc truyền thụ phổ biến pháp luật như giảng dạy, trình bày, giải thích pháp luật gọi là chủ thể, những người thụ hưởng, học tập,

nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật gọi là đối tượng

Công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật luôn có vị trí và vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình xây dựng Nhà nước Cộng hòa dân chủ hiện nay, là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, đường lối, là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cách mạng Lào và sự điều phối, tổ chức thực hiện của các cơ quan nhà nước và các tổ chức, đoàn thể; là khâu then chốt, quan trọng để chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước thực sự đi vào cuộc sống xã hội, đi vào ý thức, hành động của từng chủ thể trong xã hội

1.2.2 Mục đích, ý nghĩa của phổ biến giáo dục pháp luật

- Nâng cao hiểu biết pháp luật cho đối tượng

- Hình thành lòng tin vào pháp luật cho đối tượng:

- Nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của đối tượng:

Yêu cầu đối với việc phổ biến, giáo dục pháp luật

- Yêu cầu chung đối với việc phổ biến, giáo dục pháp luật

+ Đề cao tính Đảng trong phổ biến, giáo dục pháp luật:

+ Đảm bảo tính khoa học, tính chuẩn xác, truyền đạt trung thành văn bản + Bảo đảm tính đại chúng:

- Yêu cầu đối với người làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật;

- Có kiến thức pháp lý nhất định:

- Có nhiệt tình, tâm huyết, tận tụy với công tác phổ biến, giáo dục

- Có khả năng nói và viết:

- Có khả năng hòa đồng và giao tiếp:

- Biết tích lũy tư liệu, tri thức

- Có kiến thức nhất định về tâm lý học tuyên truyền:

1.2.3 Nội dung pháp luật để giáo dục, phổ biến cho nhân dân các bộ tộc Lào

Việc định hướng nội dung pháp luật cần phổ biến về cơ bản là phù hợp,

đã bám sát các chủ trương, chính sách lớn của Đảng trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, chính trị và trật tự, an toàn xã hội, hội nhập kinh tế quốc tế

và phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ chính trị của ngành, địa bàn Từ đó các cấp, các ngành đã tập trung vào những quy định pháp luật gắn liền với các chủ trương, chính sách nêu trên, lấy tiêu chí đặc điểm địa bàn và đối tượng làm cơ sở

để xây dựng và triển khai kế hoạch PBGDPL, gắn công tác PBGDPL với thực tiễn chấp hành pháp luật Tuỳ theo yêu cầu của từng giai đoạn cụ thể, căn cứ vào nhu cầu thực tế của cán bộ, nhân dân, trong thời gian qua, hàng ngàn văn bản pháp luật quan trọng, liên quan đến cuộc sống hàng ngày của các tầng lớp cán

bộ, nhân dân và doanh nghiệp đã được phổ biến như các quy định pháp luật về

dân sự, kinh tế (như Bộ luật Dân sự, Luật Đất đai, Luật Doanh nghiệp ); về

quyền dân chủ của công dân (như Luật Khiếu nại, tố cáo, Luật Bầu cử đại biểu

Hội đồng nhân dân, của Quốc hội về bồi thường thiệt hại cho người bị oan do người có thẩm quyền trong hoạt động tố tụng hình sự gây ra; các quy định pháp

luật về dân chủ ở cơ sở ); về an ninh, trật tự (như Bộ luật Hình sự, Luật Giao

thông đường bộ, Luật Biên giới quốc gia, Luật Bảo vệ và phát triển rừng, Luật

Xử lý vi phạm hành chính, Luật Biển Việt Nam, Pháp lệnh Vệ sinh an toàn thực

phẩm ); về hội nhập kinh tế quốc tế (như Luật Đầu tư, Luật Thương mại, Luật

Cạnh tranh, các quy định liên quan đến việc CHDCND Lào gia nhập WTO );

về văn hoá - xã hội (như Luật Giáo dục, Luật Bảo vệ, phụ nữ và Giáo dục trẻ

em, Luật Khoa học và công nghệ, Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo ) [14]

Căn cứ vào nhiệm vụ chính trị và tình hình cụ thể, các địa bàn đã triển khai phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương, của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh, huyện phù hợp với nhu cầu từng đối tượng, địa bàn: các làng biên giới tuyên truyền Luật Biên giới quốc gia; tỉnh Hủa Phăn tập trung triển khai Luật Bảo vệ và phát triển rừng; tỉnh có nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất quan tâm phổ biến pháp luật lao động; giải quyết tranh chấp lao động Các văn bản pháp luật do chính quyền tỉnh ban hành được quan tâm phổ biến nhiều hơn so với trước đây Các địa bàn đã chú ý đến việc phổ biến các nội dung pháp luật gắn với các sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa quan trọng của đất nước và địa phương (bầu cử đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, các

lễ hội lớn, hội nghị quốc tế lớn diễn ra tại (CHDCND Lào) Bên cạnh đó, việc lồng ghép nội dung pháp luật với quy ước, hương ước, luật tục tiến bộ cũng được nhiều địa phương coi trọng

1.2.4 Phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc Lào

Công tác PBGDPL được thực hiện theo mô hình như ở Việt Nam hiện nay: có cơ quan quản lý nhà nước về công tác này (Bộ Tư pháp), có Hội đồng phối hợp công tác PBGDPL; các hình thức PBGDPL đa dạng: tuyên truyền

miệng, qua các phương tiện thông tin đại chung, tuyên truyền cổ động, biên soạn

và phát hành các tài liệu pháp luật, giáo dục pháp luật trong nhà trường, thực hiện tư vấn pháp luật… Phương thức phổ biến giáo dục pháp luật thông qua các hình thức như sau:

1.2.4.1 Phương pháp tuyên truyền miệng

Đây là phương pháp phổ biến nhất trong việc giáo dục pháp luật hiện nay không chỉ tại CHDCND Lào mà tại tất cả các nước trên thế giới Ở hình thức này, người nói trực tiếp nói với người lắng nghe về một lĩnh vực pháp luật mà trong đó chủ yếu là các văn bản pháp luật đó nhằm nâng cao nhận thức về pháp luật, niềm tin vào pháp luật và ý thức pháp luật cho người nghe và kích thích người nghe làm việc theo chuẩn mực pháp luật

Ưu điểm của việc tuyên truyền pháp luật bằng miệng đó là tính linh hoạt trong hoạt động tuyên truyền giáo dục pháp luật, có thể tiến hành ở bất cứ nơi nào, bất kì điều kiện nào, hoàn cảnh nào và số lượng người nghe; tạo điều kiện

để công tác giáo dục pháp luật được thuận tiện hơn

Tuy nhiên, việc tuyên truyền giáo dục pháp luật bằng truyền miệng cũng không tránh khỏi những khó khăn và hạn chế Đó là ngôn ngữ không chính thức, lời nói chỉ tác động vào thính giác vì vậy người nghe phải chú ý lắng nghe tránh phân tâm Đồng thời hoạt động giáo dục pháp luật bằng phương pháp truyền miệng luôn bị ảnh hưởng bởi các hình thức giáo dục pháp luật khác

1.2.4.2 Giáo dục pháp luật thông qua sách báo, các văn bản pháp luật và các tài liệu có liên quan

Đây là hình thức giáo dục pháp luật mà ở đó mọi người có thể tìm hiểu hệ thống các văn bản pháp luật thông qua sách báo (báo in, báo hình, loa đài truyền thanh cơ sở…) qua đó giúp người dân có thể tìm hiểu cũng như nhận thức được các văn bản pháp luật do các cơ quan ban ngành công bố Việc giáo dục pháp luật thông qua sách báo và các tài liệu liên quan có ưu điểm rất lớn, giúp cho

người dân có thể tiếp cận các văn bản pháp luật một cách chính xác, đơn giản và

dễ dàng

Tuy nhiên, việc giáo dục pháp luật này chịu tác động to lớn của chất lượng các tài liệu pháp luật vì vậy việc biên soạn và ban hành các tài liệu này cũng được chú trọng cả hình thức lẫn nội dung

1.2.4.3 Giáo dục pháp luật trong học đường

Việc giáo dục pháp luật trong học đường đóng một vị trí và vai trò quan trọng trong việc nâng cao ý thức pháp luật trong nhân dân, đặc biệt là việc giáo dục pháp luật trong thế hệ thanh niên hiện nay Đó là việc đưa pháp luật vào trong học đường nhằm mục tiêu đào tạo con người Lào phát triển toàn diện

Ưu điểm của việc giáo dục pháp luật trong học đường góp phần quan trọng vào việc giáo dục pháp luật cho thế hệ tương lai những chủ nhân của đất nước, đồng thời qua đó có thể dựa vào thế hệ này để tuyên truyền và giáo dục pháp luật cho công dân

Nhưng việc giáo dục pháp luật trong học đường cũng không tránh khỏi những khó khăn như học sinh khó tiếp thu với các văn bản pháp luật cũng như các kiến thức luật có liên quan Đồng thời việc giáo dục pháp luật trong học đường dễ bị rơi vào giáo điều không tránh khỏi những khó khăn khi học sinh tiếp thu

1.2.4.4 Phổ biến pháp luật thông qua tủ sách pháp luật

Việc phổ biến pháp luật thông qua tủ sách pháp luật là một phương pháp phổ biến giáo dục mới nhưng đã tỏ ra hiệu quả trong việc đưa pháp luật vào trong đời sống cũng như giúp mọi người thêm hiểu thêm về hệ thống pháp luật CHDCND Lào Thông qua tủ sách pháp luật người dân có thể tìm hiểu, nghiên cứu, đọc các sách, tài liệu pháp luật của tủ sách, người đọc có thể tập hợp nghiên cứu, tìm hiểu, vận dụng các quy định pháp luật Tuy nhiên, việc tìm hiểu pháp luật qua tủ sách pháp luật chịu tác động của nhiều yếu tố cơ chế quản lý, thái độ

phục vụ, sự đầu tư nâng cao hiệu quả khai thác tủ sách pháp luật, mức độ đáp ứng yêu cầu của đối tượng…

1.2.4.5 Giáo dục pháp luật thông qua hoạt động hòa giải ở cơ sở và các loại hình tư vấn pháp luật

Hoạt động tư vấn cũng như hòa giải pháp luật thực chất đó là hoạt động giải thích pháp luật của các cá nhân, cơ quan, tổ chức, có thẩm quyền hoặc am hiểu về pháp luật nhằm cung cấp dịch vụ pháp lý cho công dân, đảm bảo cho quyền và nghĩa vụ của công dân Đồng thời thông qua đó có thể nâng cao được

ý thức pháp luật cho công dân, là cầu nối quan trọng giữa người xây dựng pháp luật, áp dụng pháp luật, thực thi pháp luật và những đối tượng của việc áp dụng pháp luật

Tuy nhiên, hoạt động này chỉ mang tính cục bộ, không phổ biến trong nhân dân các bộ tộc

1.2.4.6 Các hoạt động giáo dục pháp luật khác

Ngoài ra còn có các hoạt động giáo dục pháp luật khác như:

+ Giáo dục pháp luật thông qua các câu lạc bộ sinh hoạt pháp luật, các hoạt động sinh hoạt văn hóa, văn nghệ hoặc các cuộc thi tìm hiểu pháp luật

+ Giáo dục pháp luật thông qua ứng dụng công nghệ thông tin: Báo điện tử; thông qua trang thông tin điện tử, mạng Internet; phát thanh truyền hình…

+ Giáo dục pháp luật thông qua việc xây dựng, thực hiện hương ước thôn, làng, bản, ấp, quy chế cơ quan, điều lệ tổ chức đoàn thể xã hội

+ Giáo dục pháp luật thông qua việc kí cam kết không vi phạm pháp luật của cá nhân, gia đình và các tổ chức cộng đồng xã hội [13], tr.8]

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân các bộ tộc Lào

Phương diện này, các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tế cho thấy công tác tuyên truyền, PBGDPL trên địa bàn tỉnh Hủa Phăn vẫn còn gặp không ít khó

khăn, hạn chế như: tỉnh Hủa Phăn là một tỉnh miền núi phía Bắc, địa hình sông suối dày đặc, bị chia cắt bởi nhiều dãy núi cao, giao thông đi lại chưa thực sự thuận lợi; đời sống của nhân dân trên địa bàn tỉnh còn gặp nhiều khó khăn; với dân 49 bộ tộc, chủ yếu là sinh sống ở vùng núi cao, vùng sâu, vùng xa ; tình hình vi phạm pháp luật vẫn xảy ra, những vụ vi phạm có tính chất đặc biệt nghiêm trọng có dấu hiệu gia tăng, đối tượng vi phạm là người dân tộc ít có điều kiện được tìm hiểu về pháp luật chiếm tỷ lệ lớn; việc xã hội hóa công tác truyên truyền, PBGDPL chưa thực hiện được nhiều; việc truyên truyền, PBGDPL bằng hình thức tuyên truyền miệng còn hạn chế, nhất là ở thôn, xóm, tổ dân phố; việc thực hiện kinh phí chi cho công tác hòa giải ở cơ sở còn chậm; việc chỉ đạo rà soát, sửa đổi, bổ sung quy ước còn chậm; kinh phí phục vụ cho công tác tuyên truyền PBGDPL ở nhiều cơ quan, đơn vị còn hạn chế, chủ yếu sử dụng từ kinh phí chi thường xuyên

Một số nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng trên là do: Nguồn lực cho công tác tuyên truyền, PBGDPL còn khó khăn, hạn hẹp; đội ngũ cán bộ chuyên trách về công tác tuyên truyền, PBGDPL từ tỉnh đến cơ sở còn ít; đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật hoạt động không đồng đều, một số cán bộ

có trình độ và kỹ năng tuyên truyền còn hạn chế, chưa thu hút được người nghe; theo Quy chế tổ chức và hoạt động của thôn, xóm, bản, tổ dân phố được ban hành kèm theo Quyết định số 21/2013/UBND tỉnh Hủa Phăn, ngày 14/3/2014 của Ủy ban nhân dân tỉnh Hủa Phăn thì Hội nghị thôn, tổ dân phố được tổ chức mỗi năm 1 đến 2 lần (khi cần thiết có thể họp bất thường), nên thời gian dành cho việc tuyên truyền, PBGDLP luật ít; việc tổ chức họp chuyên đề để tuyên truyền, PBGDPL khó khăn Hệ thống truyền thanh cơ sở nhiều nơi đã hư hỏng, không đáp ứng được yêu cầu tuyên truyền, PBGDPL; công chức được giao nhiệm vụ chưa chủ động tham mưu hướng dẫn tổ hòa giải lập hồ sơ đề nghị thanh toán kinh phí chi thù lao hòa giải; hơn nữa, trình độ dân trí chưa cao, người dân của địa phương chủ yếu là người dân tộc, sống xa trung tâm thành

phố, hiểu biết về văn hóa còn hạn chế, trong khi hoạt động tuyên truyền thường ngắn gọn, khái quát, cô đọng Người dân có đến nghe tuyên truyền thì việc lĩnh hội kiến thức pháp luật cũng không được bao nhiêu Muốn khai thác thêm thông tin về pháp luật thì điều kiện khai thác qua các trang mạng xã hội, trình độ, khả năng khai thác của bản thân cũng còn nhiều hạn chế Cũng như các dạng hoạt động xã hội khác, phổ biến giáo dục pháp luật luôn chịu sự tác động, ảnh hưởng của nhiều yếu tố, bao gồm các yếu tố chủ quan và các yếu tố khách quan Tất nhiên, sự phân chia các yếu tố chủ quan và khách quan chỉ có ý nghĩa tương đối,

vì về cơ bản, các yếu tố này luôn nằm trong sự đan xen lẫn nhau và có quan hệ mật thiết với nhau Việc xem xét, đánh giá đúng đắn sự ảnh hưởng của các yếu

tố chủ quan và khách quan đến PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn là cơ sở khoa học, thực tiễn để xây dựng các giải pháp bảo đảm hiệu quả của công tác này

1.3.1 Các yếu tố chủ quan

Các yếu tố chủ quan được hiểu là những yếu tố tồn tại bên trong ý thức của các nhà PBGDPL và đối tượng PBGDPL, chi phối nhận thức và hoạt động thực tiễn của họ Từ đó, ảnh hưởng tới chất lượng, hiệu quả PBGDPL cho chính đối tượng Có thể có nhiều yếu tố chủ quan song về cơ bản các yếu tố chủ quan bao gồm trình độ học vấn và các nhân tố tâm lý

1.3.1.1 Trình độ học vấn

Trình độ học vấn là khái niệm dùng để chỉ tập hợp những kiến thức, hiểu biết khoa học về tự nhiên, xã hội và về chính bản thân con người mà mỗi cá nhân tiếp nhận, tích lũy được trong quá trình tham gia học tập ở những cấp học, bậc học nhất định thuộc nền giáo dục của một quốc gia Trình độ học vấn có vai trò đặc biệt quan trọng, có ảnh hưởng mạnh mẽ tới hầu hết mọi lĩnh vực hoạt động của con người Nó vừa là nền tảng sức mạnh tinh thần (tri thức là sức mạnh), vừa là động lực thúc đẩy mỗi người vươn lên trong cuộc sống, học tập, lao động, sản xuất nhằm làm chủ tự nhiên, xã hội và bản thân

Trong hoạt động PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn, trình

độ học vấn có ảnh hưởng rất quan trọng đối với cả hai phía “đối tác” của hoạt động này: chủ thể PBGDPL và đối tượng tiếp nhận PBGDPL

Về phía chủ thể PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào, trình độ học vấn có ảnh

hưởng quyết định đối với chất lượng, hiệu quả GDPL Thước đo đánh giá trình

độ học vấn của các chủ thể trực tiếp tham gia PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào không chỉ là tri thức, hiểu biết nói chung, mà phải được biểu hiện cụ thể ở trình

độ kiến thức, hiểu biết pháp luật của họ Nếu như tri thức, hiểu biết chung là điều kiện cần thì kiến thức, hiểu biết pháp luật là điều kiện đủ để các cơ quan chức năng của địa bàn tỉnh Hủa Phăn lựa chọn và xây dựng đội ngũ BCV, TTV pháp luật Kiến thức pháp luật là nền tảng để chủ thể nhận thức, hiểu biết đầy đủ

về vị trí, vai trò, nội dung của các văn bản QPPL; về tác động thực tế khi chúng được triển khai vào thực tiễn cuộc sống

Trên cơ sở đó, chủ thể lựa chọn những nội dung GDPL cụ thể, thiết thực, gần gũi để GDPL cho dân các bộ tộc Lào thông qua phương pháp, hình thức phù hợp

Có thể khẳng định rằng, trình độ học vấn về pháp luật của các chủ thể tham gia PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn càng cao bao nhiêu thì chất lượng, hiệu quả PBGDPL cho đối tượng này sẽ càng cao bấy nhiêu Kiến thức, hiểu biết pháp luật ở trình độ cao giúp cho các chủ thể PBGDPL chủ động, tự tin khi giảng giải, trò chuyện, trao đổi xung quanh các vấn đề pháp luật với dân các bộ tộc Lào; biết cách phân tích, lý giải một cách “thấu tình, đạt lý” những nội dung pháp luật cần phổ biến, giáo dục; biết đưa ra những câu chuyện, tình huống pháp luật, ví dụ thực tiễn cụ thể, sinh động để dân các bộ tộc Lào có thể hiểu được những nội dung pháp luật cần truyền đạt

Ngược lại, nếu chủ thể PBGDPL có kiến thức, hiểu biết pháp luật ở trình

độ thấp, thậm chí chưa qua các khóa đào tạo chuyên ngành Luật hoặc tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật thì đó sẽ là một khó khăn thực sự đối với họ khi

trực tiếp tham gia PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào Việc chưa được đào tạo, tập huấn bài bản về pháp luật sẽ khiến chủ thể PBGDPL bị động, lúng túng khi phổ biến, tuyên truyền pháp luật; thiếu tự tin khi giải thích những điều khoản pháp luật mà dân các bộ tộc Lào chưa rõ; khó đưa ra được những tình huống pháp lý,

ví dụ pháp luật thực tế cho đồng bào dễ hiểu, dễ nhớ Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến việc PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào nhiều lúc, nhiều nơi chỉ làm qua loa, hình thức mà ít chú trọng chất lượng, hiệu quả PBGDPL

Những phân tích, lý giải trên đây cho thấy rằng, trình độ học vấn về pháp luật của các chủ thể PBGDPL có ảnh hưởng mạnh mẽ tới PBGDPL cho dân các

bộ tộc Lào Trình độ học vấn về pháp luật của chủ thể càng cao thì chất lượng, hiệu quả PBGDPL càng cao và ngược lại Như vậy, việc củng cố, xây dựng một đội ngũ BCV, TTV pháp luật có trình độ Đại học Luật, Trung cấp Luật là nhiệm

vụ cấp thiết đối với cơ quan chức năng của tỉnh Hủa Phăn

Nhân dân các bộ tộc Lào với tư cách là đối tượng tiếp nhận PBGDPL,

trình độ học vấn của họ cũng có ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng, hiệu quả PBGDPL cho chính họ Những tri thức, hiểu biết cơ bản mà người dân tích lũy được tương ứng với trình độ học vấn của họ là cơ sở, nền tảng để họ tiếp thu, lĩnh hội, ghi nhớ các nội dung PBGDPL, vận dụng những kiến thức pháp luật đó vào thực tiễn cuộc sống Trình độ học vấn càng cao thì dân các bộ tộc Lào càng thuận lợi trong việc tiếp thu, nắm bắt những khái niệm, thuật ngữ pháp lý được

sử dụng trong các bộ luật, luật Ngược lại, trình độ học vấn thấp thì việc tiếp thu tri thức pháp luật sẽ khó khăn hơn, chưa hiểu hết ý nghĩa của những thuật ngữ thông thường thì làm sao hiểu được các khái niệm pháp luật Chẳng hạn, một người dân có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông sẽ lĩnh hội tri thức pháp luật thuận lợi hơn so với người mới chỉ hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học hoặc tốt nghiệp trung học cơ sở

Thực tế cho thấy, do nhiều nguyên nhân về lịch sử, kinh tế, xã hội nên nhìn chung trình độ học vấn của dân các bộ tộc Lào còn tương đối thấp Đây là

một khó khăn thực sự, ảnh hưởng tiêu cực tới chất lượng, hiệu quả PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn Thiếu nền tảng tri thức cần thiết để tiếp thu, lĩnh hội kiến thức pháp luật làm cho chủ thể PBGDPL mất nhiều thời gian

vì phải giải thích lại nhiều lần Về phía đối tượng, nghe mà không hiểu, không nhớ sẽ nảy sinh tâm lý chán nản, thiếu tự tin, không còn mặn mà tham gia các buổi PBGDPL nữa Hệ quả của tình trạng này là PBGDPL không đạt được hiệu quả như mong muốn Chính vì vậy, việc lựa chọn những nội dung pháp luật

cụ thể, thiết thực, truyền đạt bằng phương pháp sinh động thông qua những hình thức PBGDPL đa dạng là biện pháp mà các chủ thể PBGDPL phải tính tới

1.3.1.2 Các yếu tố tâm lý

Chất lượng, hiệu quả PBGDPL cho các đối tượng, trong đó có dân các bộ tộc Lào, dù ít hay nhiều đều chịu ảnh hưởng của các nhân tố tâm lý, quan trọng

nhất là quá trình tâm lý bắt chước và quá trình lây lan tâm lý

Bắt chước là sự mô phỏng, tái tạo, lặp lại các hành vi, tâm trạng, cách suy nghĩ hay ứng xử của một người hoặc một nhóm người, thấy những người xung quanh làm một việc thì cũng làm theo Quá trình tâm lý bắc chước thường tạo ra

và định hình các “khuôn mẫu hành vi” cho các thành viên trong xã hội; do đó, quá trình tâm lý bắc chước có ảnh hưởng nhất định đến công tác PBGDPL cho các đối tượng xã hội Chẳng hạn, một số người dân các bộ tộc Lào tham gia các buổi PBGDPL không hẳn lúc đầu xuất phát từ nhu cầu tiếp thu kiến thức pháp luật, chỉ sau khi kết thúc quá trình PBGDPL thì họ mới hiểu được vai trò, tầm quan trọng của PBGDPL Những điều “mắt thấy tai nghe” từ những người này

có thể tạo nên quá trình tâm lý bắt chước, thu hút những người khác cũng tham

dự PBGDPL Trong trường hợp này, quá trình tâm lý bắt chước có ảnh hưởng tích cực tới PBGDPL Ngược lại, ngay từ đầu, chỉ cần một số người tỏ ra hoài nghi về sự cần thiết của PBGDPL, bản thân họ không muốn tham dự và lôi kéo những người khác cũng có tâm lý hoài nghi Khi đó, quá trình tâm lý bắt chước

có thể khiến cho nhiều người không tham dự PBGDPL, phá hỏng kế hoạch của

chủ thể, ảnh hưởng tiêu cực tới hiệu quả PBGDPL

Trong hoạt động PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào, về cơ bản, quá trình tâm lý bắt chước có ảnh hưởng tích cực đối với việc tham gia hoạt động này của người dân, đa số là những người chân thật, chất phác, sống đề cao tình nghĩa, coi trọng công lý, biết thực hiện những hành vi hợp pháp dù có thể chưa hiểu biết nhiều về pháp luật Sở dĩ như vậy là vì nhiều người dân có tâm lý bắt chước suy nghĩ, lời nói và hành vi của những người trong cộng đồng mà họ tôn trọng Nhìn trên phương diện này, các chủ thể PBGDPL có thể vận dụng tâm lý bắt chước để tiến hành PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho

họ Hoạt động PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào có thể và cần bắt đầu từ những người có uy tín cao trong cộng đồng dân tôn vọng, gửi gắm niềm tin, như các vị hòa thượng, đại đức, các nhà sư trụ trì trong các chùa; người đứng đầu các dòng

họ (trưởng tộc); người cao tuổi; viên chức được đồng bào tín nhiệm Khi những

“thành phần chủ chốt” này đã lĩnh hội, thấm nhuần những nội dung PBGDPL, đồng ý thực hiện vai trò BCV, TTV pháp luật, trực tiếp PBGDPL cho dân các

bộ tộc Lào, thì sẽ tạo được một hiệu ứng dây chuyền mạnh mẽ, làm chuyển biến nhận thức về vai trò của PBGDPL theo hướng tích cực do họ có tâm lý tin tưởng, bắt chước, học tập theo những người được họ tín nhiệm, tôn trọng Ngoài

ra, nếu được tập huấn, bồi dưỡng pháp luật một cách bài bản, chuyên sâu, chính những người có uy tín kể trên, với lợi thế về ngôn ngữ, sẽ trở thành những người

bằng chính ý thức, thái độ của họ đối với hoạt động PBGDPL dành cho họ; do nhìn thấy hoặc nghe thấy phản ứng của người khác mà tăng thêm độ hứng khởi của bản thân Bằng cách đó, cảm hứng của những người dân tham gia các hoạt động PBGDPL có thể phát triển nhanh chóng Quá trình lây lan tâm lý có thể ảnh hưởng tích cực đến trạng thái tâm lý của dân các bộ tộc Lào khi tham gia các buổi PBGDPL Chẳng hạn, hăng hái, nhiệt tình của một bộ phận người dân khi tham dự PBGDPL có thể làm lan truyền cảm hứng cho người khác, khiến họ hăng hái, nhiệt tình tham gia Điều đó có tác dụng tích cực, làm hình thành ở tỉnh HP tinh thần, ý thức coi trọng và chủ động, nhiệt tình tham gia hoạt động PBGDPL để nâng cao tri thức, hiểu biết pháp luật

Bên cạnh đó, chủ thể PBGDPL cũng cần lưu ý tới ảnh hưởng tiêu cực của quá trình tâm lý này Trong một số trường hợp, quá trình lây lan tâm lý thường

là nguyên nhân dẫn đến tình trạng “bỏ cuộc” trong các buổi PBGDPL dành cho dân các bộ tộc Lào Điều đó khiến cho, lúc đầu, một số người dân có thái độ chán nản, muốn ra về sớm Trạng thái tâm lý đó lây lan sang những người dân

Hệ quả là, sau giờ giải lao, mọi người gần như kéo nhau về hết, buổi tuyên truyền pháp luật coi như thất bại

1.3.2 Các yếu tố khách quan

Các yếu tố khách quan được hiểu là các yếu tố tồn tại bên ngoài nhận thức, quan niệm của chủ thể PBGDPL và đối tượng tiếp nhận PBGDPL Hoạt động PBGDPL cho bất kỳ đối tượng xã hội nào, trong đó có dân các bộ tộc Lào, luôn diễn ra trong một phạm vi không gian xã hội nhất định, phụ thuộc và chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội nhất định Nhìn trên các bộ tộc Lào bao gồm yếu tố kinh tế, yếu tố chính trị và yếu tố văn hóa - xã hội

1.3.2.1 Yếu tố kinh tế

Yếu tố kinh tế hiểu theo nghĩa rộng bao gồm tổng thể các điều kiện về

kinhtế, hệ thống các chính sách kinh tế, chính sách xã hội cũng như quá trình

triển khai thực hiện, áp dụng chúng trong thực tế xã hội Nền kinh tế phát triển năng động, bền vững sẽ là điều kiện thuận lợi để hoạt động PBGDPL đạt được chất lượng, hiệu quả cao Ngược lại, khi nền kinh tế phát triển chậm, thiếu bền vững sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới chất lượng, hiệu quả PBGDPL cho đồng bào Điều đó nói lên rằng, yếu tố kinh tế có ảnh hưởng mạnh mẽ tới hoạt động PBGDPL

Điều kiện kinh tế có ảnh hưởng rất quan trọng tới hoạt động PBGDPL cho

dân thông qua việc tác động đến thái độ, nhận thức của họ về vai trò, tầm quan trọng của PBGDPL, từ đó, tác động đến chất lượng và hiệu quả của hoạt động PBGDPL cho đối tượng này Khi nền kinh tế phát triển, đời sống vật chất, lợi ích kinh tế sẽ phấn khởi, tin tưởng vào pháp luật, vào sự lãnh đạo của Đảng và hoạt động quản lý, điều hành của Nhà nước; nhờ đó, củng cố niềm tin của đồng bào vào hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi để dân hăng hái, nhiệt tình tham gia hoạt động PBGDPL nhằm trang bị, nâng cao kiến thức, hiểu biết pháp luật Khi kinh tế phát triển, đời sống vật chất được cải thiện

và nâng cao, không còn phải quá bận tâm với chuyện “cơm, áo, gạo, tiền”, dân

có điều kiện mua sắm các phương tiện nghe nhìn (radio, máy thu hình, báo viết các loại ) để cập nhật thông tin chính trị thời sự, thỏa mãn nhu cầu tiếp nhận thông tin pháp luật ngày càng đa dạng, phong phú Các chương trình PBGDPL phát trên các đài Phát thanh, Truyền hình sẽ dễ dàng đến được với nhiều người dân các bộ tộc Lào; nhu cầu về kiến thức pháp luật sẽ trở thành nhu cầu tự thân,

tự giác đối với người dân các bộ tộc Lào Đây chính là điều kiện quan trọng để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật Chỉ khi thu nhập, mức sống của dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn được cải thiện cơ bản, không còn phải lo lắng về cái ăn, cái mặc hàng ngày thì đồng bào mới có thể toàn tâm, toàn ý tham gia các công việc chung, trong đó có PBGDPL dành cho họ; từ đó, chấp hành nghiêm chỉnh

kỷ cương, phép nước Còn khi lợi ích kinh tế không được đảm bảo, đời sống vật chất còn nhiều khó khăn thì tư tưởng nhân dân sẽ diễn biến phức tạp; ý thức chủ

động, tích cực tham gia PBGDPL sẽ bị suy giảm; và do đó, trình độ kiến thức pháp luật của đối tượng này cũng khó có thể được cải thiện

Cơ chế kinh tế cũng có ảnh hưởng tới hoạt động PBGDPL cho dân các bộ

tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn Cơ chế kinh tế thị trường định hướng (CHDCND Lào) hiện nay với những mặt tích cực của nó đã và đang tạo ra trong dân các bộ tộc Lào tư duy năng động, sáng tạo, coi trọng uy tín, chất lượng và hiệu quả của hoạt động kinh tế, tạo thuận lợi cho các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, làm ra nhiều của cải xã hội Sự quan tâm đặc biệt mà Đảng, Nhà nước và các cấp chính quyền tỉnh dành cho chắc chắn đã và đang tạo điều kiện thuận lợi để nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân các bộ tộc Lào Khi đời sống vật chất và tinh thần được đảm bảo, ý thức chấp hành pháp luật của dân các bộ tộc Lào sẽ được nâng lên, trở thành nhu cầu thiết yếu; nhờ đó, việc PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn sẽ thêm thuận lợi và đạt hiệu quả cao hơn Tuy nhiên, mặt trái của cơ chế kinh tế thị trường cũng tạo ra tâm lý coi trọng vật chất, bất chấp các giá trị đạo đức, pháp luật, quy tắc giao tiếp, ứng xử cộng đồng Đồng thời, sẽ tạo ra những quan niệm lệch lạc, điều này sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào vì có những người coi việc kiếm tiền quan trọng hơn việc lĩnh hội tri thức pháp luật

Kinh tế phát triển, nguồn thu ngân sách nhà nước nói chung, của tỉnh Hủa Phăn nói riêng gia tăng nhanh, bền vững cũng là động lực rất quan trọng thúc đẩy PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào diễn ra với chất lượng và hiệu quả cao hơn Với nguồn lực kinh tế đủ mạnh, Nhà nước, chính quyền các cấp thuộc các tỉnh Hủa Phăn có điều kiện để đầu tư kinh phí nhiều hơn cho việc xây dựng cơ

sở vật chất, mua sắm các thiết bị kỹ thuật phục vụ PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào Ngược lại, nếu điều kiện kinh tế không cho phép, nguồn chi ngân sách trung ương và địa phương cho PBGDPL bị eo hẹp thì hoạt động PBGDPL cho đồng bào các dân khó đạt hiệu quả như mong muốn

1.3.2.2 Yếu tố chính trị

Yếu tố chính trị là toàn bộ các yếu tố tạo nên đời sống chính trị của đất nước, của mỗi địa phương ở từng giai đoạn lịch sử nhất định, bao gồm môi trường chính trị, hệ thống các chuẩn mực chính trị, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng nhân dân cách mạng Lào, của các cấp ủy Đảng ở địa phương và quá trình tổ chức thực hiện chúng và các quan hệ chính trị; hoạt động của hệ thống chính trị; cùng với đó là nền dân chủ xã hội và bầu không khí chính trị -

xã hội Yếu tố chính trị đó có ảnh hưởng mạnh mẽ tới hoạt động PBGDPL cho các tầng lớp nhân dân

Môi trường chính trị - xã hội của đất nước nói chung, ở tỉnh Hủa Phăn nói riêng ổn định, phát triển bền vững là điều kiện thuận lợi cho việc tiến hành

các hoạt động PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào vì nó tạo cơ sở củng cố niềm tin chính trị của dân các bộ tộc Lào vào cương lĩnh, đường lối lãnh đạo của Đảng Cách mạng nhân dân Lào, Đảng bộ; tin tưởng vào chính sách, pháp luật của Nhà nước, sự quản lý, điều hành của các cấp chính quyền tỉnh, huyện Đây là tiền đề quan trọng để nhân dân các bộ tộc Lào nhiệt tình tham gia quá trình PBGDPL

nhằm tiếp nhận, nâng cao tri thức, hiểu biết pháp luật

Ngược lại, môi trường chính trị bất ổn, các thiết chế chính trị ở địa phương không phát huy được vai trò điều tiết, điều chỉnh các quan hệ chính trị thường là nguyên nhân gây tâm lý bất an trong các tầng lớp xã hội, làm suy giảm niềm tin chính trị trong nhân dân các bộ tộc Lào Khi đó, hoạt động PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào khó mà đạt được chất lượng, hiệu quả như

mong muốn của các chủ thể PBGDPL

Sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng đối với hoạt động GDPL cho dân các

bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn có ảnh hưởng nhất định tới hiệu quả của hoạt động này Thực tế cho thấy, với tư cách là chủ thể tổ chức, triển khai và quản lý GDPL cho các tầng lớp nhân dân, trong đó có dân các bộ tộc Lào, nếu lãnh đạo Tỉnh ủy, Đảng ủy các huyện, làng thuộc tỉnh đều thấm nhuần nhiệm vụ chính trị, quan tâm chỉ đạo sâu sát công tác PBGDPL cho các tầng lớp nhân dân thông

qua những chỉ thị, nghị quyết kịp thời, đưa ra những yêu cầu về nội dung, phương pháp và hình thức PBGDPL phù hợp với từng nhóm đối tượng dân cư thì hiệu quả GDPL cho các đối tượng sẽ được nâng cao

Ngược lại, hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo cầm chừng, thiếu sâu sát, buông lỏng quản lý từ phía các cơ quan hữu quan sẽ có ảnh hưởng tiêu cực tới việc PBGDPL cho nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn

Tham gia PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan hữu quan, mà còn là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Về sự tham gia của hệ thống chính trị vào hoạt động PBGDPL, Đảng đã chỉ rõ:

Triển khai mạnh mẽ công tác tuyên truyền và giáo dục pháp luật, huy động các lực lượng đoàn thể, chính trị, xã hội, nghề nghiệp, các phương tiện thông tin đại chúng tham gia các đợt vận động thiết lập trật tự, kỷ cương và các hoạt động thường xuyên, xây dựng nếp sống và làm việc theo pháp luật trong các cơ quan nhà nước và xã hội

Sự tham gia của cả hệ thống chính trị vào hoạt động PBGDPL nói chung, PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào nói riêng có ảnh hưởng tích cực và mạnh mẽ tới chất lượng và hiệu quả của hoạt động này

Tính chất, mức độ của nền dân chủ xã hội cũng có ảnh hưởng quan trọng

tới hoạt động GDPL cho các tầng lớp nhân dân, trong đó dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn Trong xã hội có nền dân chủ rộng rãi, thông tin đa dạng, phong phú, quy chế dân chủ ở huyện bản, thị trấn được triển khai thực hiện đầy đủ chính là điều kiện thuận lợi để các tầng lớp xã hội có thể thẳng thắn, công khai bày tỏ tâm tư, tình cảm, nhu cầu, nguyện vọng của mình, đưa ra những đòi hỏi

về nội dung, phương pháp, hình thức PBGDPL phù hợp với thực tiễn đời sống pháp luật Trong điều kiện đó, dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn có thể chủ động, tích cực tham dự PBGDPL với ý thức, trách nhiệm thực sự của họ Còn trong điều kiện xã hội thiếu dân chủ, thông tin nghèo nàn, thậm chí thông tin bị

bưng bít, các chủ thể PBGDPL tỏ ra thờ ơ, thiếu quan tâm đến ý kiến, nguyện vọng của dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn thì bầu không khí chính trị - xã hội

sẽ ngột ngạt, tâm lý chính trị gò bó, mọi người dân không dám nói thật suy nghĩ của lòng mình vì e ngại “phạm húy” hoặc bị đánh giá về quan điểm, lập trường chính trị Khi đó, hoạt động PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn khó mà diễn ra một cách thuận lợi và hiệu quả

1.3.2.3 Yếu tố văn hóa - xã hội

Yếu tố văn hóa - xã hội luôn gắn liền với một phạm vi không gian - xã hội nhất định - nơi các cá nhân và cộng đồng xã hội tổ chức các hoạt động sống, lao động, sinh hoạt, cùng nhau tạo dựng, thừa nhận và chia sẻ các giá trị văn hóa, ngôn ngữ, lối sống, phong tục, tập quán, tôn giáo và tín ngưỡng Các yếu tố văn hóa - xã hội đó bao gồm: các giá trị văn hóa truyền thống, ngôn ngữ, lối sống, các phong tục, tập quán, tôn giáo, tín ngưỡng của dân các bộ tộc Lào, dư luận xã hội và các phương tiện thông tin đại chúng Ở mức độ khác nhau, các yếu tố đó ảnh hưởng đến PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn, bao gồm các tác động tích cực và cả tác động tiêu cực

Các giá trị văn hóa Lào truyền thống là tổng thể những giá trị vật chất và

giá trị tinh thần do cộng đồng các dân tộc Lào sáng tạo ra trong suốt quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước Bằng chính sức lao động sáng tạo, ý chí quật cường, nhân dân ta đã bồi đắp, xây dựng nên nền văn hoá kết tinh sức mạnh và mang đậm bản sắc dân tộc Nhờ nền tảng và sức mạnh văn hoá ấy mà qua nhiều thời kỳ lịch sử bị ngoại bang xâm lược, đô hộ, dân tộc ta vẫn luôn giữ vững và phát huy được bản sắc văn hóa của dân tộc mình, chẳng những không bị đồng hoá, mà còn quật cường đứng dậy giành lại nền độc lập cho dân tộc Những giá trị văn hóa đó chính là tinh thần yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, tinh thần đoàn kết, tính cộng đồng Những giá trị văn hóa này, nếu được khơi gợi, khích

lệ hợp lý, động viên kịp thời sẽ tạo nên sức mạnh to lớn, có tác dụng tích cực đối với hoạt động PBGDPL cho các tầng lớp nhân dân nói chung, cho dân các bộ

tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn nói riêng Trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

2016 - 2020, Đảng ủy tỉnh Hủa Phăn nhấn mạnh:

Phát triển toàn diện, đồng bộ các lĩnh vực văn hóa, vừa phát huy những giá trị tốt đẹp của dân tộc, vừa tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nhân loại, xử

lý tốt mối quan hệ giữa kinh tế và văn hóa để văn hóa thực sự là nền tảng tinh thần của xã hội, là một động lực phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế Chú trọng xây dựng nhân cách con người Lào về lý tưởng, trí tuệ, đạo đức, lối sống, thể chất, lòng tự tôn dân tộc, trách nhiệm xã hội, ý thức chấp hành pháp luật, nhất là trong thế hệ trẻ

Lối sống của dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn - một thành tố của văn

hóa - cũng có ảnh hưởng quan trọng tới PBGDPL cho họ “Lối sống là tổng thể các nét cơ bản đặc trưng cho phương thức hoạt động sống và sinh hoạt của các giai cấp, dân tộc, các tập đoàn xã hội trong những điều kiện xã hội nhất định về mặt lịch sử” Về nguyên tắc, phương thức hoạt động sống, lao động, sinh hoạt của một cộng đồng người như thế nào thì sẽ quy định và làm hình thành lối sống tương ứng như thế ấy Căn cứ vào cách thức tổ chức cư trú, lao động, sinh hoạt của cư dân, lối sống được chia thành lối sống đô thị và lối sống nông thôn với những nét đặc trưng riêng; theo đó, lối sống của dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn đặc trưng nổi bật trong lối sống của dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn là tính cộng đồng, tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái Tính cộng đồng chính là một điều kiện thuận lợi đối với công tác PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào Ý thức cộng đồng giúp cho các chủ thể PBGDPL dễ dàng hơn trong việc phổ biến, tuyên truyền và thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đưa các chủ trương, chính sách, pháp luật đến với dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn Sức mạnh của tinh thần đoàn kết giúp cho các chủ thể PBGDPL hoàn thành tốt nhiệm vụ PBGDPL, tinh thần đoàn kết là nền tảng để dân các bộ tộc Lào động viên nhau, cùng nhau nhận thức được những lợi ích

thiết thực mà việc hiểu biết pháp luật mang lại cho mỗi cá nhân; từ đó, dân các

bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn sẽ cùng nhau tích cực tham dự hoạt động PBGDPL

Đặc trưng nổi bật trong của lối sống của dân các bộ tộc Lào là sự gắn bó đời sống tâm linh với ngôi chùa Chùa Lào là ngôi nhà chung của dân các bộ tộc Lào, là nơi họ gửi gắm niềm tin, sự kính trọng vào Đức Phật, mà hiện thân trực tiếp là các vị hòa thượng, thượng tọa, đại đức, nhà sư Mỗi lời nói của hòa thượng, thượng tọa, đại đức được đồng bào lắng nghe và làm theo; trong khi hàng trăm lời nói của nhà chức trách địa phương chưa chắc đã đạt được hiệu quả tuyên truyền Nếu các chủ thể PBGDPL của địa bàn tỉnh biết cách khai thác tốt khía cạnh này thì đây là nhân tố có ảnh hưởng tích cực đến việc PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào Chẳng hạn, chủ thể PBGDPL có thể vận động, thuyết phục các nhà sư trong chùa Lào hiểu được lợi ích của việc PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn, bồi dưỡng họ trở thành TTV pháp luật; sau đó, bằng ngôn ngữ Lào, các nhà sư này sẽ trực tiếp PBGDPL cho dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn dưới sự tư vấn của chủ thể PBGDPL Hoặc, các chủ thể PBGDPL

có thể vận động nhà chùa đồng ý cho đặt Tủ sách pháp luật ở một vị trí thuận lợi trong chùa - nơi thường tập trung đông dân; khi đó, những cuốn sách pháp luật phổ thông sẽ dễ dàng đến được với dân các bộ tộc Lào hơn là đặt Tủ sách pháp luật trong trụ sở UBND tỉnh, huyện, bản, thị trấn Làm được như vậy là chủ thể PBGDPL đạt được “hiệu quả kép”: vừa PBGDPL cho các vị hòa thượng, thượng tọa, đại đức ; vừa PBGDPL một cách hiệu quả cho dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Hủa Phăn

Con người Lào, ngay cả khi chưa sinh ra, trước hết và chủ yếu, là con người của cộng đồng, nhỏ như gia đình, dòng họ, phe, phường, hội, giáp, lớn như làng, nước, thậm chí cả thiên hạ nữa Chỉ với tư cách là thành viên của cộng đồng, chứ không phải với tư cách cá nhân, con người mới có chút ít giá trị Trong khuôn khổ cộng đồng, con người không có quyền lựa chọn lối sống riêng