Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông huyện thạch hà, tỉnh hà tĩnh

Tổ chức, chỉ đạo thực hiện các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông 231.4.3.. Đánh giá kết quả tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trườn

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS Cao Danh Chính

NGHỆ AN, THÁNG 8/2018

Trong thời gian học tập, nghiên cứu chương trình thạc sĩ chuyên ngànhQuản lý giáo dục tại Trường Đại học Vinh, tôi đã nhận được sự quan tâm,giúp đỡ của quý thầy cô, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp Với tình cảm chânthành và lòng biết ơn, tôi xin gửi lời cảm ơn đến Trường Đại học Vinh, cácthầy cô ở Phòng Đào tạo Sau đại học, Khoa Giáo dục cùng các giảng viêntrong và ngoài nhà trường đã tận tình tổ chức, hướng dẫn và truyền đạt chochúng tôi những kiến thức về lĩnh vực khoa học giáo dục

Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn Tiến sỹ Cao Danh Chính, ngườihướng dẫn khoa học đã chỉ bảo tận tình, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiêncứu và hoàn thành luận văn này

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Ban Giám đốc, lãnh đạo Văn phòng SởGD&ĐT Hà Tĩnh, Công đoàn Giáo dục Hà Tĩnh; lãnh đạo Ủy ban nhân dânhuyện, Ban giám hiệu và cán bộ, giáo viên, học sinh, phụ huynh các trườngTrung học phổ thông trên địa bàn huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh; cảm ơn giađình, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện để tôi yên tâm nghiên cứu,hoàn thành luận văn

Do năng lực nghiên cứu, điều kiện về thời gian và công việc chuyênmôn, cho nên luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót, kính mong quýthầy cô, bạn đọc thông cảm, trao đổi, góp ý để luận văn được hoàn thiệnthêm

Trân trọng./

Nghệ An, tháng 8 năm 2018

TÁC GIẢ

Nguyễn Hồng Sinh

5.1 Xây dựng khung cơ sở lý luận quản lý hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông 35.2 Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

lớp ở trường Trung học phổ thông(huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh) 4

5.3 Đề xuất một số biện(pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ

lên lớp(ở trường Trung học phổ thông(huyện Thạch Hà, tỉnh Hà

Tĩnh)

4

1.2.2 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 91.2.3 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 12

1.3.1 Đặc điểm hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp(ở

1.3.2 Mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp(ở

1.3.3 Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường

1.3.4 Phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

1.3.5 Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.3.6 Đánh giá kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở

1.4 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung

1.4.1 Lập kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

1.4.2 Tổ chức, chỉ đạo thực hiện các hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông 231.4.3 Đánh giá kết quả tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông 24

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

Chương 2.

TRỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG THPT HUYỆN THẠCH HÀ,

2.3.1 Thực trạng nhận thức về vai trò hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp trong các nhà trường 382.3.2 Thực trạng nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

2.3.3 Thực trạng phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp trong các nhà trường 442.3.4 Thực trạng hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài

2.3.5 Thực trạng đánh giá kết quả giáo dục ngoài giờ lên lớp

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở

trường Trung học phổ thông huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh 48

2.4.1 Thực trạng lập kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ

2.4.2 Thực trạng tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục ngoài

2.4.3 Thực trạng chỉ đạo thực hiện hoạt động ngoài giờ lên

2.4.4 Thực trạng chỉ đạo kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động

giáo dục ngoài giờ lên lớp trong các nhà trường 56

2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông huyện Thạch

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

HUYỆN THẠCH HÀ, TỈNH HÀ TĨNH

61

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 613.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 613.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 61

3.2.1 Đổi mới lập kế hoạch tổ chức hoạt động giáo dục ngoài

3.2.2 Tổ chức đa dạng các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

3.2.3 Bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng tổ chức hoạt động giáo

dục ngoài giờ lên lớp cho cán bộ quản lý, giáo viên 693.2.4 Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài chính cho

hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong các nhà trường 703.2.5 Xây dựng cơ chế, chính sách nhằm nâng cao chất

lượng, hiệu quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong

các nhà trường

72

3.2.6 Đổi mới đánh giá kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ

3.3 Thăm dò tính cần thiết, khả thi của các biện pháp 76

TT Nội dung chữ viết tắt Chữ viết tắt

11 Giáo dục ngoài giờ lên lớp GDNGLL

Hình 1.1 Sơ đồ mối quan hệ giữa 2 hoạt động giáo dục trong quá

Bảng 2.14 Đánh giá của CBQL, GV, Đoàn Thanh niên trong công tác

chỉ đạo thực hiện kế hoạch hoạt động GDNGLL

53

Bảng 2.15 Đánh giá các biện pháp bồi dưỡng về hoạt động

GDNGLL

55

Bảng 2.16 Đánh giá về công tác tuyên truyền của hiệu trưởng đối với

phụ huynh học sinh về hoạt động GDNGLL

55

Bảng 2.17 Đánh giá của CBQL, cán bộ Đoàn về công tác hỗ trợ hoạt

động GDNGLL

56

Bảng 2.18 Nhận định của CBQL, GV và HS về kiểm tra đánh giá

thực hiện kế hoạch hoạt động GDNGLL

57Bảng 3.1 Kế hoạch hoạt động ngoài giờ lên của lớp khối 10 63Bảng 3.2 Thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 77

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

- Về mặt lý luận: Giáo dục là quá trình kết hợp giữa vai trò chủ đạo củagiáo viên với tính tự giác, tích cực, tự rèn luyện của học sinh Quá trình kếthợp đó nhằm hình thành ý thức, tính cách và chủ yếu là hành vi, thói quen đạođức phù hợp với các chuẩn mực xã hội

Dạy học trên lớp và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (GDNGLL)

là hai con đường cơ bản để hình thành nhân cách cho học sinh

Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồnnhân lực phục vụ sự nghiệp CNH-HĐH, giáo dục phổ thông đã và đang đượcđổi mới mạnh mẽ theo cách tiếp cận nguyên lý giáo dục “Học để biết, học đểlàm việc, học để tự khẳng định mình và học để cùng chung sống”

Giáo dục phổ thông cũng đang(chuyển mạnh từ mục tiêu chủ yếu làtrang bị kiến thức.sang mục tiêu phát triển năng lực cho người học

Phương pháp giáo dục phổ thông đổi mới theo hướng phát huy tíchcực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, phù hợp với đặc điểm củatừng lớp học, cấp học Phương pháp giáo dục phổ thông cần tăng cường(khảnăng làm việc nhóm, rèn luyện kỹ năng)vận dụng kiến thức vào thực tiễn chohọc sinh

Ngoài việc hình thành thái độ đúng đắn, các hành vi và thói quen tốt,các kỹ năng hoạt động và ứng xử trong các mối quan hệ xã hội về chính trị,đạo đức, pháp luật , quá trình giáo dục còn phải giúp các em bổ sung, hoànthiện những tri thức đã học trên lớp Vì vậy, quá trình giáo dục không nhữngđược thực hiện thông qua các hoạt động trên lớp mà còn thông qua các hoạtđộng GDNGLL

Điều lệ trường học ban hành kèm theo Thông tư số BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ rõ:

12/2011/TT-Hoạt động GDNGLL bao gồm các hoạt động ngoại khóa về khoa học, vănhọc, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xãhội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục

kỹ năng sống nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu

Hoạt động GDNGLL còn bao gồm cả các hoạt động vui chơi, thamquan, du lịch, giao lưu văn hóa, giáo dục môi trường; hoạt động từ thiện vàcác hoạt động xã hội khác phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh

Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ X cũng đãkhẳng định “ nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dungphương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý giáo dục;thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa giáo dục Phát huy tinh thần độclập suy nghĩ và sáng tạo của học sinh, sinh viên, đề cao năng lực tự học, tựhoàn thiện học vấn và tay nghề ”

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung

ương khóa XI về “đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế“ đã nêu một số hạn chế của

giáo dục, đó là: “Đào tạo thiếu gắn kết với nghiên cứu khoa học, sản xuất,kinh doanh và nhu cầu của thị trường lao động; chưa chú trọng đúng mức việcgiáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng làm việc” Nghị quyết nêu quan điểmchỉ đạo: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sangphát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lýluận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình vàgiáo dục xã hội” đồng thời đưa ra giải pháp: “Tập trung vào những giá trị cơbản của văn hóa, truyền thống và đạo lý dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại,giá trị cốt lõi và nhân văn của(chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”

- Về mặt thực tiễn: Tại các trường THPT ở Hà Tĩnh nói chung và ởhuyện Thạch Hà nói riêng, công tác quản lý và tổ chức hoạt động GDNGLLcho học sinh chưa thật sự được quan tâm và hiệu quả chưa cao

Nhận thức cũng như năng lực của đội ngũ CBQL, GV còn nhiều hạnchế, do đó(chất lượng hoạt động GDNGLL)chưa đáp ứng được mục tiêu đề

ra Học sinh còn hạn chế về kỹ năng sống, năng lực tổ chức quản lý, năng lựchợp tác, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết các vấn đề thực tiễn,

Từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động giáo

dục ngoài giờ lên lớp ( ở trường Trung học phổ thông ) huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh”.

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất được một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạtđộng GDNGLL, từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện(ởtrường THPT)huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quản lý hoạt động GDNGLL(ở trườngTHPT)

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý hoạt động GDNGLL ởtrường THPT huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh

4 Giả thuyết khoa học

Nếu áp dụng đồng bộ một số biện pháp quản lý hoạt động GDNGLL có

cơ sở khoa học, phù hợp và khả thi thì sẽ nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạtđộng GDNGLL ở trường THPT huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh góp phần giáodục toàn diện học sinh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Xây dựng hệ thống cơ sở lý luận về quản lý hoạt động GDNGLL ởtrường THPT

5.2 Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động GDNGLL(ở trường THPThuyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh).

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động GDNGLL(ở trườngTHPT)huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin để xây dựng cơ sở

lý luận của đề tài Một số phương pháp thường được dùng là: phương phápphân tích và tổng hợp lý thuyết, phương pháp phân loại và hệ thống hóa lýthuyết,phương pháp cụ thể hóa lý thuyết …

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tế để xâydựng xây dựng cơ sở thực tiễn của đề tài Một số phương pháp thường đượcdùng là: điều tra, tổng kết kinh nghiệm giáo dục, hỏi ý kiến chuyên gia.…

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng công cụ thống kê trong toán học để xử lý số liệu điều tra, thuthập được

7 Đóng góp của Luận văn

- Đóng góp về mặt lý luận: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý nângcao chất lượng hoạt động GDNGLL tại các trường THPT

- Đóng góp về mặt thực tiễn: Luận văn đánh giá thực trạng quản lý hoạtđộng GDNGLL; phân tích nguyên nhân của thực trạng và đề xuất các biệnpháp quản lý nâng cao chất lượng hoạt động GDNGLL ở trường THPT huyệnThạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh; là tài liệu tham khảo cho giáo viên và CBQL cáctrường THPT

8 Cấu trúc của luận văn

Nội dung chính của Luận văn gồm có 3 chương, cụ thể như sau:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý(hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp(ở trường Trung học phổ thông

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp(ởtrường trung học phổ thông)huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh

Chương 3 Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp(ở trường trung học phổ thông)huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

NGOÀI GIỜ LÊN LỚP ( Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG )

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Trên thế giới

Đề cập đến vấn đề này, Rabơle - một trong những đại biểu lớn của chủnghĩa nhân đạo Pháp và tư tưởng giáo dục thời kỳ văn hóa Phục hưng chorằng: việc giáo dục phải bao hàm các nội dung Trí dục, Đạo đức, Thể chất vàThẩm mỹ Ông đã có sáng kiến tổ chức các hình thức giáo dục ngoài việchọc ở lớp và ở nhà như: tham quan các xưởng thợ, các cửa hàng, tiếp xúc vớicác nhà văn, các nghệ sĩ, đặc biệt là thầy và trò về sống ở nông thôn mỗitháng một ngày

Nghiên cứu về tầm quan trọng của công tác giáo dục HS ngoài giờ học,A.S.Macarenco cho rằng: “phương pháp giáo dục không thể hạn chế trongcác vấn đề giảng dạy, lại càng không thể để cho quá trình giáo dục chỉ thựchiện trên lớp học, mà đáng ra phải là.trên mỗi mét vuông của đất nước chúngta Nghĩa là trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng không được quan niệmrằng.công tác giáo dục chỉ được tiến hành ở trong lớp học” A.S.Macarenco

đã tổ chức một số hoạt động GDNGLL cho học sinh như: tổ đồng ca, tổkhiêu vũ, tổ văn học, tổ khoa học thực nghiệm tự nhiên, tổ vật lý, hóa học, tổthể dục thể thao, xưởng tự do,

Việc phân chia các em vào các tổ dựa trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện.Các em có thể xin ra khỏi tổ bất cứ lúc nào, nhưng trong quá trình hoạt độngcác tổ phải đảm bảo tính kỷ luật

Khái niệm, nội dung và các hình thức cơ bản của hoạt động GDNGLLcũng đã được tác giả T.A.Ilina đã đề cập tới trong sách “Giáo dục học” tập 3

Sự thống nhất của công tác giáo dục trong và ngoài giờ học; nội dung

và các hình thức tổ chức hoạt động GDNGLL; vị trí của người hiệu trưởngtrong việc lãnh đạo hoạt động giáo dục và các tổ chức Đoàn, Đội cũng đãđược tác giả I.X Marienco trình bày trong quyển “Tổ chức và lãnh đạo côngtác giáo dục ở trường phổ thông”

Trong “Thư gửi học sinh” nhân ngày khai trường vào tháng 9/1945,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết “Nhưng các em cũng nên, ngoài giờ học ởtrường, tham gia vào các Hội cứu quốc để tập luyện thêm cho quen với đờisống chiến sĩ và để giúp đỡ một vài việc nhẹ nhàng trong cuộc phòng thủ đấtnước” Và trong thư gửi Hội nghị các cán bộ phụ trách nhi đồng toàn quốc,Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc tới một khía cạnh của nội hàm khái niệm hoạtđộng GDNGLL đó là: “Trong lúc học, cũng cần làm cho chúng vui, trong lúcvui cũng cần làm cho chúng học Ở trong gia đình, trong nhà trường.và trong

xã hội chúng đều vui,.đều học”

Đã có một số nghiên cứu lý luận về hoạt động GDNGLL của các tácgiả như: Nguyễn Lê Đắc, Hoàng Mạnh Phú, Lê Trung Trấn, Nguyễn DụcQuang Đã có nghiên cứu thực nghiệm cải tiến nội dung, phương pháp tổchức nhằm nâng cao chất lượng hoạt động GDNGLL của nhóm cán bộnghiên cứu Nguyễn Dục Quang, Nguyễn Thị Kỷ, Hà Nhật Thăng của Việnkhoa học giáo dục

Đến nay, có nhiều tác giả đã đi sâu nghiên cứu lý luận, thực tiễn, tổngkết kinh nghiệm, đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động GDNGLL như:Tác giả Ngô Văn Phước (2001) với đề tài “Người hiệu trưởng tổ chức hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông” đã nghiêncứu thực trạng quản lý hoạt động GDNGLL và đề ra một số giải pháp nhằmnâng cao chất lượng hoạt động này ở các trường Trung học phổ thông củatỉnh Thừa Thiên - Huế Tác giả Nguyễn Thị Hoàng Trâm (2003) với đề tài:

“Các biện pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động GDNGLL của Hiệutrưởng một số trường trung học phổ thông phía Nam” đã làm rõ lịch sửnghiên cứu đề tài ở các nước trên thế giới và ở Việt Nam; phân tích cơ sở lýluận, xác định nội dung và đề ra các biện pháp nâng cao chất lượng quản lýhoạt động GDNGLL Tác giả Lê Hồng Quảng (2005) với đề tài luận văn

"Một số giải pháp phối hợp giữa hiệu trưởng và tổ chức Đoàn thanh niêntrong công tác giáo dục đạo đức HS ở trường trung học phổ thông tỉnh BìnhPhước” nghiên cứu về sự phối hợp giữa hiệu trưởng và Đoàn thanh niêntrong hoạt động GDNGLL, ; các tài liệu nêu trên đã đúc kết nhiều kinhnghiệm quý về việc phối hợp các lực lượng giáo dục và phát huy vai tròĐoàn thanh niên trong quản lý hoạt động GDNGLL của hiệu trưởng

Một số bài viết về kinh nghiệm tổ chức sinh hoạt tập thể, hoạt độngGDNGLL mà tác giả là CBQL, GV trường phổ thông Các tác giả đi sâu vàonghiên cứu cơ bản về hoạt động GDNGLL ở trường phổ thông, nghiên cứuthực nghiệm, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn nhằm xây dựng quy trình tổchức và đổi mới nội dung phương pháp hoạt động GDNGLL

Những nghiên cứu về quản lý hoạt động GDNGLL của các tác giảtrên đều gắn với địa bàn cụ thể Qua điều tra, tìm hiểu, chúng tôi thấy chưa

có công trình, đề tài nào nghiên cứu chuyên sâu về các biện pháp quản lýhoạt động GDNGLL ở trường THPT huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh Vì vậy,

chúng tôi thấy cần có sự nghiên cứu về thực trạng(hoạt động GDNGLL)ởtrường THPT huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, từ đó đề xuất một số biện phápquản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động GDNGLL.

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Giáo dục ngoài giờ lên lớp

GDNGLL là những hoạt động giáo dục học sinh được tổ chức ngoàigiờ học các bộ môn văn hóa, là sự tiếp nối với hoạt động học tập trên lớp, làcon đường gắn học với hành, lý thuyết với thực tiễn, nhận thức với hànhđộng,… Hoạt động này được tiến hành nối tiếp hoặc tiến hành xen kẽ vớihoạt động dạy - học trong phạm vi nhà trường hoặc ngoài xã hội Nó diễn ratrong suốt năm học và cả thời gian nghỉ hè, làm cho quá trình giáo dục đượcthực hiện một cách thường xuyên, liên tục

1.2.2 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Hoạt động GDNGLL là hoạt động giáo dục có kế hoạch, có tổ chức, cómục đích nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách HS Hoạt độngGDNGLL được thực hiện ngoài giờ học văn hóa trên lớp thông qua các hoạtđộng như: thực tiễn về khoa học - kỹ thuật, lao động công ích, hoạt động xãhội, văn hóa nghệ thuật, hoạt động thể thao, vui chơi giải trí,

Theo T.A.Ilina: Công tác giáo dục HS ngoài giờ học thường được gọi

là công tác giáo dục ngoại khóa Công tác này bổ sung và làm sâu thêm côngtác giáo dục nội khóa; là phương tiện để phát hiện và đánh thức tài năng,năng lực cũng như hứng thú của HS đối với một hoạt động nào đó Đó là mộthình thức tổ chức giải trí của HS và là cơ sở để tổ chức việc học tập và xâydựng kinh nghiệm về hành vi đạo đức cho học sinh

Tác giả Đặng Vũ Hoạt quan niệm: “Hoạt động GDNGLL là việc tổchức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học - kỹthuật, lao động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa văn

nghệ, thẩm mỹ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí , để giúp các em hình thành

và phát triển nhân cách”

Hoạt động GDNGLL là một bộ phận của hoạt động giáo dục, đượcthực hiện một cách có kế hoạch, có tổ chức, có mục đích và được tiến hànhngoài giờ học trên lớp nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diệnnhân cách học sinh, đáp ứng những yêu cầu phong phú, đa dạng của đời sống

xã hội

Hoạt động GDNGLL tạo điều kiện cho HS hoạt động theo năng lực,

sở thích và niềm đam mê của mình Nhờ đó nhanh chóng bồi dưỡng đượcnăng lực riêng của từng HS, góp phần định hướng nghề nghiệp cho các em.Hoạt động GDNGLL còn giúp HS củng cố, mở rộng, khắc sâu kiến thức đãđược học, gắn lý luận với thực tiễn, phát huy khả năng ứng dụng kiến thứcvào thực tiễn đời sống

Hoạt động này do nhà trường quản lý theo chương trình, kế hoạch đãxây dựng cho từng năm học Nó được tiến hành ngoài giờ học văn hóa trênlớp, được tổ chức xen kẽ hoặc nối tiếp chương trình dạy học chung của nhàtrường

Lứa tuổi HS THPT có khuynh hướng ham hoạt động, ham hiểu biết,năng động, tự lập, có trình độ tư duy phát triển, đã hình thành và phát triểncác kỹ năng học tập, thói quen tự học từ các lớp dưới và ngày càng có điềukiện thu thập thông tin đa dạng và phong phú Vì vậy, quá trình giáo dục đốivới lứa tuổi này sẽ gặp không ít khó khăn, đòi hỏi phải có sự khéo léo, kịpthời và đúng đắn để lôi cuốn các em vào hoạt động nhằm phát huy tính tựlập, sự sáng tạo và ý thức tập thể của các em

HS THPT là đối tượng có nhiều biến đổi về chất trong quá trình họctập và rèn luyện Các em mạnh dạn hơn, suy nghĩ cởi mở hơn, có những nhucầu mới hơn, đặc biệt là nhu cầu về hoạt động trải nghiệm, giao lưu

Mặc dù hoạt động học tập vẫn là hoạt động chủ yếu, song nội dung vàtính chất hoạt động học tập ở lứa tuổi này khác rất nhiều so với các lứa tuổitrước Nó đòi hỏi ở các em tính năng động và độc lập cao hơn, tư duy lôgicnhiều hơn Những yêu cầu đó vừa phải được thực hiện trong quá trình họctập, vừa phải được cụ thể hóa trong các hoạt động tập thể Vì vậy, việc tổchức các hoạt động GDNGLL với những hình thức đa dạng do HS quản lý

và điều khiển đòi hỏi GV phải đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạtđộng, tránh áp đặt một chiều, sử dụng một vài phương pháp và một vài hìnhthức hoạt động quá quen thuộc dễ gây nhàm chán, mất hứng thú cho HS

Hoạt động GDNGLL có vị trí then chốt trong quá trình giáo dục đốivới lứa tuổi HS THPT Nó góp phần điều chỉnh, định hướng cho quá trìnhgiáo dục toàn diện đạt hiệu quả như mong muốn Hoạt động GDNGLL sẽ đạtđược hiệu quả cao nếu chúng ta biết tổ chức phong phú về nội dung, đa dạng

về hình thức và kết hợp nhiều phương pháp khác nhau

Hoạt động GDNGLL giúp HS bổ sung, củng cố và hoàn thiện nhữngtri thức đã được học trên lớp (qua các hình thức sinh hoạt câu lạc bộ, thamquan, ngoại khóa, thi tìm hiểu, ); giúp các em biết vận dụng những tri thức

đã học để giải quyết các vấn đề do thực tiễn đời sống đặt ra

Hoạt động GDNGLL giúp cho HS định hướng nhận thức, biết tự điềuchỉnh hành vi đạo đức, lối sống cho phù hợp; qua đó cũng làm giàu thêmnhững kinh nghiệm thực tế cho bản thân

Hoạt động GDNGLL còn giúp HS định hướng chính trị - xã hội, cónhững hiểu biết nhất định về truyền thống đạo đức, truyền thống văn hóa tốtđẹp của quê hương, đất nước

Hoạt động này còn hình thành cho HS niềm tin vào cuộc sống, vàonhững giá trị mà các em vươn tới; tin vào tương lai của đất nước Bồi dưỡngcho HS những tình cảm đạo đức trong sáng, xây dựng lối sống và nếp sống

phù hợp với đạo đức, pháp luật, truyền thống tốt đẹp của địa phương và củađất nước.

Hoạt động GDNGLL là điều kiện thuận lợi để HS phát huy vai trò chủthể của mình trong hoạt động, nâng cao được tính tích cực hoạt động, qua đóhình thành và rèn luyện những nét nhân cách tốt đẹp của con người.Trongquá trình tổ chức hoạt động GDNGLL cần có sự tham gia, phối hợp giữa cáclực lượng giáo dục khác nhau nhưng nhà trường phải giữ vai trò chủ đạo

1.2.3 Quản lý hoạt động GDNGLL

Quản lý hoạt động GDNGLL là hệ thống những tác động hợp quy luật,

có mục đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm làm cho hoạtđộng GDNGLL đạt được mục tiêu đề ra

Nội dung của quản lý hoạt động GDNGLL có thể tiếp cận theo nhiềucách khác nhau:

a) Theo chức năng quản lý: Quản lý hoạt động GDNGLL chính là thựchiện 4 chức năng cơ bản: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo-theo dõi vàkiểm tra, đánh giá hoạt động GDNGLL

b) Quản lý theo nội dung hoạt động GDNGLL:

-Hoạt động xã hội - chính trị

-Hoạt động phục vụ học tập, sáng tạo khoa học

-Hoạt động công ích xã hội

-Hoạt động văn hoá nghệ thuật

-Hoạt động thể thao; tham quan du lịch, quốc phòng - an ninh

Hay là:

-Hoạt động ngoại khoá về văn học, nghệ thuật, khoa học, thể dục thểthao

-Các hoạt động vui chơi, giao lưu văn hoá, tham quan, du lịch

-Các hoạt động giáo dục môi trường

-Các hoạt động lao động công ích.

-Các hoạt động xã hội từ thiện

Trong luận văn này,.chúng tôi tiếp cận theo chức năng(quản lý hoạtđộng GDNGLL)

1.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông

1.3.1 Đặc điểm hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông

Hoạt động GDNGLL là một bộ phận của quá trình giáo dục trong nhàtrường phổ, nó giữ vai trò quan trọng trong quá trình giáo dục toàn diện chohọc sinh Hoạt động GDNGLL có một số đặc điểm sau:

- Là hoạt động có nội dung phong phú và đa dạng

- Là hoạt động có thể tổ chức được dưới nhiều hình thức hấp dẫn, phùhợp với lứa tuổi học sinh

- Hoạt động GDNGLL thường diễn ra trên bình diện rộng, thu hút đượcđông đảo học sinh, giáo viên cùng tham gia

- Hoạt động GDNGLL là cầu nối quan trọng gắn lý luận với thực tiễn;

là môi trường thuận lợi để rèn luyện phẩm chất, nhân cách, tài năng, thiênhướng cá nhân cho học sinh

- Là hoạt động được tổ chức trong suốt cả năm (kể cả thời gian nghỉ hècủa học sinh)

1.3.2 Mục tiêu hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông

Mục tiêu quan trọng của hoạt động GDNGLL ở trường THPT là rènluyện cho các em có các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi học sinh THPTnhư: kỹ năng giao tiếp ứng xử có văn hóa, kỹ năng tổ chức quản lý và thamgia các hoạt động tập thể, kỹ năng tự học, kỹ năng tự đánh giá, kỹ năng hợp

tác, kỹ năng ứng phó với những thay đổi, kỹ năng xác định giá trị, kỹ năngxác định mục tiêu, kỹ năng ra quyết định …Đây cũng chính là các kỹ năngsống cơ bản của lứa tuổi học sinh THPT.

Hoạt động GDNGLL giúp HS nâng cao hiểu biết về các giá trị truyềnthống tốt đẹp của dân tộc, biết tiếp thu những giá trị tinh hoa của nhân loại vàthời đại

Hoạt động GDNGLL còn giúp HS củng cố mở rộng kiến thức đã họctrên lớp, có ý thức trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và xã hội, có ý thứclựa chọn nghề nghiệp trong tương lai cho bản thân

Hoạt động GDNGLL giáo dục cho các em HS biết chịu trách nhiệm vềhành vi của bản thân; đấu tranh tích cực với những biểu hiện sai trái củangười khác; có hứng thú và nhu cầu tham gia các hoạt động chung; tích cực,chủ động và linh hoạt trong các hoạt động tập thể; biết cảm thụ và đánh giácái đẹp trong cuộc sống

Hoạt động GDNGLL góp phần củng cố vững chắc các kỹ năng cơ bản

để tiếp tục phát triển các năng lực chủ yếu như: năng lực tự hoàn thiện, nănglực giao tiếp ứng xử, năng lực thích ứng, năng lực hoạt động chính trị xã hội,năng lực tổ chức quản lý, năng lực hợp tác và cạnh tranh lành mạnh,

Hoạt động GDNGLL là một bộ phận quan trọng, có mối quan hệ thốngnhất và toàn diện của quá trình giáo dục ở trường phổ thông nói chung vàtrường THPT nói riêng Hoạt động GDNGLL được tổ chức ngoài giờ họccác môn văn hóa trên lớp nhằm góp phần tích cực vào sự phát triển toàn diệncho học sinh

Hình 1.1 Sơ đồ mối quan hệ trong quá trình giáo dục.

Hoạt động GDNGLL giúp các em HS phát huy vai trò chủ thể, tínhtích cực, chủ động, sáng tạo trong quá trình học tập và rèn luyện của bảnthân

Hoạt động GDNGLL vừa củng cố, mở rộng kiến thức đã được học,vừa phát triển các kỹ năng sống cơ bản cho HS theo mục tiêu giáo dục củatừng cấp học

Hoạt động GDNGLL còn dễ dàng thu hút và phát huy tiềm năng củacác lực lượng giáo dục, nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện trong nhàtrường

Với mục tiêu quan trọng như vậy, hoạt động GDNGLL thực sự là một

bộ phận hữu cơ của hoạt động giáo dục ở trường THPT Cùng với hoạt độngdạy học trên lớp, hoạt động GDNGLL là một quá trình sư phạm gắn bó,thống nhất nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của từng cấp học Đây lànhững hoạt động có tác dụng thiết thực đối với việc hình thành và phát triểnnhân cách, kỹ năng, hành vi cho các em

Tổ chức có hiệu quả hoạt động GDNGLL ở trường THPT sẽ gắn liềnnhà trường với đời sống xã hội, góp phần phát huy vai trò của giáo dục trong

sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Quá trình giáo dục

Hoạt động GDNGLL Hoạt động dạy và học trên lớp

Sự phát triển toàn diện của học sinh

1.3.3 Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông

Hoạt động GDNGLL ở trường THPT hiện nay gồm có 4 nhóm nộidung cơ bản sau đây:

+ Hoạt động chính trị - xã hội;

+ Hoạt động lao động - hướng nghiệp;

+ Hoạt động văn hóa - nghệ thuật, thể dục - thể thao;

+ Hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch

1.3.3.1 Hoạt động lao động - hướng nghiệp:

HS tham gia vào các hoạt động như: lao động, vệ sinh trường lớp, trangtrí lớp học, chăm sóc bồn hoa, cây cảnh, bảo vệ tài sản Các hoạt động nàythường được lồng ghép qua các phong trào xây dựng trường học “xanh -sạch - đẹp - an toàn - thân thiện”, phong trào “xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực”; các em cũng có thể làm một số công việc nhà vừasức để giúp đỡ gia đình

Các em tham gia các phong trào tình nguyện; hưởng ứng các phongtrào của địa phương; tổ chức hội chợ, triển lãm, mua bán, trao đổi những sảnphẩm do học sinh làm ra; tổ chức thi sáng tạo khoa học kỹ thuật, tin học trẻ,vật lí vui, hóa học vui,

Tổ chức các hoạt động tư vấn, hướng nghiệp, giới thiệu những ngànhnghề có nhu cầu tuyển dụng cao, các ngành nghề truyền thống của địaphương; tư vấn cho HS chọn nghề phù hợp với khả năng của bản thân và nhucầu của xã hội, tổ chức cho học sinh tham quan các mô hình kinh tế, khucông nghiệp, nhà máy, công xưởng,

1.3.3.2 Hoạt động chính trị - xã hội:

Bao gồm các hoạt động như: giáo dục pháp luật, giáo dục an toàn giaothông, giáo dục môi trường, giáo dục phòng chống HIV/AIDS, ma túy và các

Việc “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” đã góp phầnngăn ngừa những tác động tiêu cực ngoài xã hội, tạo điều kiện hình thànhnhững phẩm chất đạo đức và năng lực cho học sinh, thực hiện mục tiêu giáodục toàn diện trong nhà trường

Các hội thi tìm hiểu; các buổi tọa đàm; các Diễn đàn thanh niên…không chỉ giúp các em thực hiện tốt các quy định của pháp luật, các định chếcủa xã hội, phát triển tính tích cực của mỗi cá nhân mà còn tạo điều kiện và

cơ hội cho các em đóng góp sức lực, trí tuệ của mình vào sự phát triển của xãhội

1.3.3.3 Hoạt động văn hóa - văn nghệ, thể dục - thể thao:

Đây là các hoạt động hỗ trợ tích cực cho hoạt động dạy học, góp phầngiáo dục thẩm mỹ, giáo dục thể chất, tạo sân chơi lành mạnh cho HS sau giờhọc căng thẳng nhằm tránh xa các tệ nạn xã hội

Hoạt động này được thực hiện dưới nhiều hình thức như: Hội thi, hộidiễn, viết báo tường, làm tập san, tổ chức các trò chơi dân gian, các hoạtđộng thể dục - thể thao

1.3.3.4 Hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch:

Hoạt động này giúp HS thay đổi tâm trạng, giải tỏa mệt mỏi để các em

có thể tiếp tục học tốt hơn, tham gia vào các mối quan hệ bạn bè, tìm hiểunhững điều mới lạ xung quanh, giúp hiểu biết hơn về những giá trị văn hóa,

tự nhiên xã hội, góp phần hình thành kỹ năng sống cho HS

Hoạt động được thực hiện qua nhiều hình thức: Tham quan, cắm trại,các hoạt động tập thể ngoài trời, các trò chơi vận động, hành hương về địachỉ đỏ…

1.3.4 Phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông

Phương pháp tổ chức hoạt động GDNGLL ở trường THPT rất đa dạng

và phong phú Có một số phương pháp cơ bản sau đây:

1.3.4.1 Phương pháp thảo luận

Thảo luận là một dạng tương tác nhóm đặc biệt mà trong đó các thànhviên cùng tham gia giải quyết một vấn đề cùng quan tâm nhằm đạt tới sựhiểu biết, sự thống nhất chung

Phương pháp thảo luận giúp cho HS được bày tỏ ý kiến của mình, có

cơ hội để làm quen với nhau, để hiểu nhau hơn

Tùy từng hoạt động cụ thể, có thể tổ chức cho học sinh thảo luận theonhóm lớn hoặc theo nhóm nhỏ

1.3.4.2 Phương pháp đóng vai

Đóng vai là phương pháp giúp học sinh thực hành những cách ứng xử,bày tỏ thái độ trong những tình huống giả định hoặc trên cơ sở óc tưởngtượng và ý nghĩ sáng tạo của học sinh

Đóng vai thường không có kịch bản cho trước mà học sinh phải tựsáng tạo trong quá trình hoạt động

Đóng vai thường được sử dụng khi cần đạt mục tiêu thay đổi thái độcủa HS đối với một vấn đề nào đó.(Phương pháp đóng vai(cũng có tác dụngquan trọng trong việc rèn luyện kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử cho HS

1.3.4.3 Phương pháp giải quyết vấn đề

Phương pháp giải quyết vấn đề có vai trò quan trọng trong việc phát

huy tính tích cực của HS

“Vấn đề” là những câu hỏi hay nhiệm vụ đặt ra mà chưa có quy luật

để giải quyết hay những hiểu biết, kỹ năng sẵn có chưa đủ giải quyết mà cònkhó khăn, cản trở cần vượt qua

Vấn đề khác nhiệm vụ ở chỗ khi giải quyết một nhiệm vụ thì đã cósẵn cách thức và trình tự giải quyết cũng như các kiến thức, kỹ năng đã đượctrang bị và hình thành có thể đủ để thực hiện nhiệm vụ đó

Giải quyết vấn đề thường được sử dụng khi người tham gia cần phảiphân tích, xem xét, đề xuất giải pháp trước một tình huống nảy sinh trongquá trình hoạt động

Việc giải quyết các tình huống thực tiễn không phải bao giờ cũng cógiải pháp duy nhất đúng

1.3.4.5 Phương pháp giao nhiệm vụ

Giao nhiệm vụ là.đặt HS vào vị trí nhất định.buộc các em phải thựchiện trách nhiệm của mình

Giao nhiệm vụ tạo cơ hội để học sinh thể hiện khả năng của mình, làdịp để các em được rèn luyện nhằm mục đích tích lũy kinh nghiệm, kỹ năng,vốn sống cho bản thân; tạo nên thế chủ động cho các em HS khi tham giaquản lý, điều hành hoạt động; giúp HS phát triển tính chủ động, sáng tạo, khảnăng đáp ứng trong mọi tình huống.

1.3.4.6 Phương pháp trò chơi

Hoạt động vui chơi có nhiều hình thức đa dạng nhưng cốt lõi vẫn là tròchơi Trò chơi có nguồn gốc từ xã hội, nó phản ánh các loại hình hoạt độnglao động khác nhau của xã hội và làm thay đổi mục đích của chúng

Phương pháp trò chơi có thể sử dụng trong nhiều tình huống khác nhaucủa hoạt động GDNGLL như: làm quen, cung cấp và tiếp nhận tri thức, đánhgiá kết quả, rèn luyện các kỹ năng, củng cố tri thức đã được tiếp nhận

Phương pháp trò chơi là một loại hình hoạt động GDNGLL phổ biến

và có ý nghĩa tích cực vì nó thực hiện được nhiều chức năng xã hội (giáo dục,giao tiếp, văn hóa, giải trí)

1.3.4.7 Phương pháp tổ chức hoạt động giao lưu

Giao lưu là một hình thức tổ chức giáo dục nhằm tạo ra các điều kiệncần thiết để cho HS được tiếp xúc, trò chuyện và trao đổi thông tin với nhữngnhân vật điển hình trong các lĩnh vực hoạt động nào đó

Thông qua hoạt động giao lưu các em có được những nhận thức, tìnhcảm, thái độ và hành vi phù hợp đồng thời có được những lời khuyên đúngđắn để vươn lên trong học tập, rèn luyện, định hướng nghề nghiệp và hoànthiện nhân cách của bản thân

1.3.4.8 Phương pháp diễn đàn

Diễn đàn là một trong những phương pháp tổ chức hoạt độngGDNGLL mang lại hiệu quả giáo dục thiết thực Thông qua diễn đàn, họcsinh có cơ hội bày tỏ suy nghĩ, quan điểm của mình về một vấn đề nào đó mà

các em thực sự quan tâm; được biểu đạt một cách trực tiếp ý kiến của mìnhvới đông đảo bạn bè và những người khác; đây cũng là dịp để các em lắngnghe ý kiến, học hỏi lẫn nhau.

Trên đây là một số.phương pháp tổ chức hoạt động GDNGLL.đượcvận dụng từ các phương pháp giáo dục và phù hợp với lứa tuổi HS THPT,ngoài ra.còn một số phương pháp tổ chức hoạt động GDNGLL.khác

Khi tổ chức hoạt động GDNGLL, người tổ chức cần vận dụng linhhoạt những phương pháp này, tránh áp dụng rập khuôn, máy móc Trong mộthoạt động, có thể sử dụng đan xen nhiều phương pháp khác nhau thì hiệu quả

- Tổ chức Câu lạc bộ theo môn học hoặc theo sở thích

- Tổ chức thi tìm hiểu theo chủ đề

- Tổ chức tọa đàm

- Tổ chức thi đấu thể dục - thể thao, Hội diễn văn nghệ

- Các hình thức khác như: ngoại khóa, tham quan, du lịch, trải nghiệmsáng tạo,…

Dù tổ chức dưới hình thức nào, nội dung gì thì hoạt động GDNGLL ởtrường THPT vẫn chủ yếu được tổ chức vào các tiết sinh hoạt 15 phút đầugiờ, sinh hoạt cuối tuần, chào cờ đầu tuần, hoạt động giữa giờ và một số buổisinh hoạt tập thể khác

Để lựa chọn hình thức tổ chức nào cần phải bám sát các yêu cầu sau:Mục tiêu giáo dục của hoạt động, phù hợp với nội dung hoạt động cụ thể, phù

hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh, điều kiện về cơ sở vật chất và các điềukiện bảo đảm khác (con người, tài chính, an ninh,….).

1.3.6 Đánh giá kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông

Đánh giá kết quả hoạt động GDNGLL là một khâu không thể thiếutrong quá trình tổ chức hoạt động GDNGLL Việc đánh giá kết quả hoạtđộng nhằm xem xét, nhận định những kết quả đạt được về kiến thức, kỹnăng, hành vi, thái độ cũng như những tiến bộ và những hạn chế của HS, của

GV sau mỗi quá trình hoạt động Đặc biệt, nó tạo ra những động lực thúc đẩy

sự nỗ lực rèn luyện, phấn đấu, tự hoàn thiện của mỗi tập thể, mỗi cá nhân

Việc đánh giá kết quả hoạt động GDNGLL được thực hiện bằng nhiềucon đường khác nhau như: thông qua nhận xét của tập thể học sinh, của cácgiáo viên; qua quan sát hoạt động của các em học sinh; qua trao đổi, tròchuyện với các em học sinh; qua hồ sơ; qua sản phẩm hoạt động; qua phiếuhỏi, phiếu đánh giá, phiếu trắc nghiệm,…

1.4 Quản lý hoạt động giáo dục giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông

1.4.1 Lập kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông

Quản lý hoạt động GDNGLL cũng như quản lý hoạt động dạy học vàcác hoạt động giáo dục khác đều phải được thực hiện trên cơ sở kế hoạch Kếhoạch hoạt động GDNGLL được xây dựng trên cơ sở kế hoạch năm học củanhà trường và có mối quan hệ chặt chẽ với kế hoạch các hoạt động khác như:

kế hoạch dạy học, kế hoạch lao động - hướng nghiệp, kế hoạch giáo dục đạođức HS, kế hoạch công tác của tổ chức Công đoàn, của Đoàn TNCS Hồ ChíMinh, kế hoạch công tác của Hội LHTN,…

Kế hoạch hoạt động GDNGLL được xây dựng trên cơ sở chương trìnhcác môn học, các chủ đề, chủ điểm sinh hoạt và các nhiệm vụ chính trị - xã hộicủa địa phương Việc xây dựng kế hoạch hoạt động GDNGLL còn phải căn cứvào khả năng tham gia của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường,khả năng tham gia của HS cũng như điều kiện về CSVC, tài chính,

Khi lập kế hoạch cần dựa trên kết quả thực hiện các nhiệm vụ của nămhọc trước cùng với những yếu tố, những cơ hội, những thách thức mới xuấthiện để xác định yêu cầu, nhiệm vụ, chỉ tiêu phấn đấu một cách cụ thể, phùhợp, sát với tình hình thực tế của đơn vị

Khi xây dựng kế hoạch cần xác định mục đích, yêu cầu, mục tiêu giáodục rõ ràng; nên kết hợp linh hoạt các nội dung, phương pháp và hình thức vớinhau

1.4.2 Tổ chức, chỉ đạo thực hiện các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông

Tổ chức là quá trình xây dựng cơ cấu, xác định các bộ phận cần có,xác lập chức năng quyền hạn của từng bộ phận, thiết lập mối quan hệ giữacác bộ phận, xây dựng quy chế hoạt động nhằm thực hiện thành công nhiệm

vụ được giao

Để tổ chức tốt hoạt động GDNGLL, các nhà trường cần thực hiện một

số công việc sau:

- Thành lập Ban chỉ đạo để điều hành các hoạt động GDNGLL.Trưởng Ban chỉ đạo là Hiệu trưởng (hoặc Phó Hiệu trưởng), thành phần có sựtham gia của Bí thư Đoàn trường, GV chủ nhiệm và một số GV bộ môn cókinh nghiệm trong tổ chức hoạt động GDNGLL

- Xác định rõ nhiệm vụ của Ban chỉ đạo, đó là:

+ Xây dựng kế hoạch, chương trình hoạt động hàng năm và chỉ đạothực hiện chương trình, kế hoạch đó;

+ Phối hợp chặt chẽ với tổ chức Đoàn và các lực lượng giáo dục khác

ở ngoài nhà trường trong các hoạt động Chủ trì tổ chức các hoạt động quy

mô cấp trường và các hoạt động mang tính chất đặc biệt khác;

+ Hướng dẫn GV chủ nhiệm và cán bộ đoàn, cán bộ lớp tiến hành tổchức các hoạt động đạt hiệu quả cao nhất;

+ Kiểm tra, đánh giá chất lượng, hiệu quả của hoạt động GDNGLL

- Tham mưu các điều kiện cần thiết để thực hiện hoạt động GDNGLLđúng kế hoạch

1.4.3 Đánh giá kết quả tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Trung học phổ thông

Kiểm tra, đánh giá là xem xét việc thực hiện kế hoạch của các bộ phận,các cá nhân có liên quan đến hoạt động nhằm ghi nhận kết quả đạt được, pháthuy nhân tố tích cực; phát hiện, ngăn ngừa các biểu hiện tiêu cực, giúp đỡ cácđối tượng hoàn thành tốt nhiệm vụ

Kiểm tra là khâu không thể thiếu trong quản lý Việc kiểm tra, đánhhoạt động GDNGLL phải dựa trên kế hoạch và kết quả đạt được Kiểm traviệc làm của tập thể và của từng thành viên, GV, HS Có thể kiểm tra bằngnhiều cách: Quan sát hoạt động, sản phẩm hoạt động, phỏng vấn, phiếu hỏi,bài thu hoạch, xem xét hồ sơ, sổ sách Sau khi kiểm tra cần rút kinh nghiệm,điều chỉnh, bổ sung kế hoạch và tiếp tục chỉ đạo thực hiện Cần làm tốt việcphát hiện các nhân tố tích cực, điển hình; biểu dương những tập thể, cá nhânđạt được nhiều thành tích xuất sắc

Đánh giá kết quả tham gia hoạt động GDNGLL của HS cần tập trungvào các yêu cầu sau: nâng cao nhận thức, rèn luyện kỹ năng và bồi dưỡngtình cảm thái độ Việc đánh giá phải được thực hiện kịp thời, công khai, minhbạch, khách quan nhằm động viên, kích thích hứng thú hoạt động của các emhọc sinh

Đánh giá kết quả hoạt động của HS theo 4 mức độ: Tốt, Khá, Trungbình, Yếu Để đảm bảo tính khách quan, việc đánh giá cần được thực hiệntheo quy trình: HS tự đánh giá; tổ HS đánh giá xếp loại các thành viên trongtổ; GV chủ nhiệm đánh giá sau cùng.

Đánh giá kết quả hoạt động của HS là một trong những căn cứ quantrọng để đánh giá, xếp loại hạnh kiểm HS vào cuối học kỳ, cuối năm học

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động ( giáo dục ngoài giờ lên lớp ) ở trường Trung học phổ thông

1.5.1 Các yếu tố bên trong

- Nhận thức của CBQL, GV, HS và phụ huynh học sinh:

Ý thức của các lực lượng tham gia sẽ quyết định sự thành công củahoạt động GDNGLL ở trường phổ thông Tuy nhiên, một bộ phận CB QLGD

và GV có nhận thức chưa đúng đắn; chưa có những phương pháp làm việchiệu quả, sáng tạo, dẫn đến chất lượng của hoạt động GDNGLL còn hạn chế

Đa số phụ huynh đánh giá cao vai trò của hoạt động GDNGLL nhưnglại thiếu hiểu biết, thiếu phương pháp, thiếu kỹ năng, thiếu các thông tin cầnthiết và những khó khăn về thời gian, kinh tế nên khả năng tham gia vào cáchoạt động không cao

- Năng lực tổ chức hoạt động GDNGLL của HS, GVCN, Đoàn thanhniên và năng lực quản lý hoạt động GDNGLL của Ban Giám hiệu nhàtrường:

Nhìn chung, việc tổ chức hoạt động GDNGLL ở các trường THPThiện nay chất lượng chưa cao; mới chỉ dừng lại ở hoạt động duy trì nề nếp,

kỷ luật, thực hiện nội quy học sinh, nội quy nhà trường; nhắc nhở HS trongquá trình học tập và rèn luyện

Nội dung hoạt động GDNGLL chưa phong phú, hình thức tổ chứcchưa đa dạng, chưa phù hợp với lứa tuổi nên gây nhàm chán ở HS

Công tác kiểm tra, đánh giá của CBQL chưa tốt, chưa quan tâm thực

sự đến chất lượng của hoạt động GDNGLL Vì thế, hoạt động GDNGLLtrong các nhà trường còn mang tính hình thức, rập khuôn, máy móc, thiếusáng tạo; không thu hút sự quan tâm, hứng thú của HS khi tham gia nên hiệuquả hoạt động không cao

- Sự đồng thuận bên trong nhà trường:

Hoạt động GDNGLL trong trường THPT không thể thành công nếukhông có sự ủng hộ của các lực lượng tham gia, trong đó sự ủng hộ, đồnglòng của tập thể GV, HS và CMHS đóng vai trò quan trọng nhất Tuy nhiên,một bộ phận GV còn chưa thực sự ủng hộ, còn đùn đẩy trách nhiệm hoặc phómặc cho Đoàn thanh niên; còn CMHS thì nhiều người còn chiều theo ý thíchcon cái hoặc cứng nhắc, không tôn trọng sự chọn lựa của con em họ; chưa tạođiều kiện để con cái phát huy năng lực, sở thích của mình Hơn bao giờ hết,hoạt động GDNGLL ở các trường phổ thông hiện nay.đang rất cần có sự đồngthuận cao của.tất cả các lực lượng liên quan

- Các điều kiện đảm bảo cho hoạt động GDNGLL:

Con người là yếu tố hết sức quan trọng quyết định chất lượng hoạtđộng GDNGLL ở trường THPT Tuy nhiên, hiện nay đội ngũ GV hầu hếtchưa được bồi dưỡng, đào tạo về tổ chức hoạt hoạt động GDNGLL; một số ítđược tập huấn ngắn hạn về hoạt động GDNGLL nhưng chưa đáp ứng yêucầu, chưa hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.Vì vây, phải chú trọng đến việcđào tạo, bồi dưỡng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độchuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng công tác và lòng đam mê cho đội ngũ GV

1.5.2 Các yếu tố bên ngoài

- Các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Bộ GD&ĐT:

+ Thông tư liên tịch số 32/TTTL/BGDĐT-TWĐTN ngày 15/10/1988của Bộ GD&ĐT và Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh về

hoạt động GDNGLL và hoạt động Đoàn - Đội trong nhà trường;

+ Luật Giáo dục (2005) xác định “Mục tiêu giáo dục là đào tạo conngười Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ

và nghề nghiệp,(trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc)và chủ nghĩa xãhội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất năng lực của công dân,đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc….Hoạt động giáo dục phải thựchiện theo(nguyên lý)học với hành, giáo dục(kết hợp với)lao động sản xuất, lýluận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường(gắn liền)với giáo dục giađình và xã hội”

+ Điều lệ trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiềucấp học (2011) nêu rõ: “Hoạt động GDNGLL bao gồm các hoạt động ngoạikhóa về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông,phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục pháp luật, giáo dục giới tính Nhằm bồidưỡng năng khiếu và phát triển toàn diện; các hoạt động vui chơi, tham quan,

du lịch, giao lưu văn hóa, giáo dục môi trường; các hoạt động(xã hội từ thiện)

phù hợp với đặc điểm lứa tuổi sinh lý lứa tuổi HS”

+ Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22/7/2008 của Bộ trưởng BộGD&ĐT về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực” với yêu cầu.tăng cường sự tham gia một cách hứngthú của HS trong các hoạt động ở nhà trường và tại cộng đồng với thái độ tựgiác, chủ động và ý thức sáng tạo

+ Thông tư số 12/2009/TT-BGDĐT ngày 12/5/2009 của Bộ GD&ĐT

về việc ban hành Quy định tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trườngtrung học đã nêu: Nhà trường có kế hoạch triển khai các hoạt độngGDNGLL Các hoạt động GDNGLL thực hiện theo kế hoạch đã đề ra Mỗihọc kỳ, rà soát đánh giá để cải tiến các hoạt động GDNGLL

+ Văn bản số 7608/BGDĐT-GDTrH của Bộ GD&ĐT về khung phânphối chương trình THCS, THPT năm học 2009-2010 cũng quy định việc tổchức thực hiện, phương pháp, đánh giá kết quả, thiết bị, phương tiện, thờigian của hoạt động GDNGLL Hướng dẫn tích hợp nội dung hoạt độngGDNGLL với môn Giáo dục công dân và các môn học khác

- Nhu cầu của xã hội:

Xã hội ngày nay đòi hỏi con người phải có tri thức, văn hóa, kỹ năngsống, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử Chính vì vậy mà hoạt độngGDNGLL lại càng có vai trò quan trọng trong việc giáo dục toàn diện chohọc sinh, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của đất nước trong thời kỳ CNH-HĐH và hội nhập quốc tế

Trong thực tế hiện nay, HSSV sau khi tốt nghiệp vẫn còn hạn chế vềnăng lực, kỹ năng sống, kỹ năng thực hành, khả năng thích ứng nghề nghiệp,tinh thần hợp tác nhóm, khả năng cạnh tranh lành mạnh cũng như cách ứng

- Điều kiện nguồn lực cho hoạt động GDNGLL:

Ban Giám hiệu nhà trường phải hết sức quan tâm tạo điều kiện vềCSVC phục vụ cho hoạt động GDNGLL như: tài liệu, máy móc, hội trường,trang thiết bị kỹ thuật và tài chính

Tuy nhiên, vấn đề tăng cường cơ sở vật chất phục vụ hoạt độngGDNGLL ở các nhà trường hiện nay nhìn chung chưa được quan tâm đúng

mức dẫn tới chất lượng hoạt động GDNGLL ở trường THPT còn thấp, chưađáp ứng được yêu cầu đặt ra.

1.5.3 Một số chủ trương của Đảng, Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo và địa phương về nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh phổ thông

- Quyết định số 126/QĐ-CP ngày 19/3/1981 của Hội đồng Bộ trưởng(nay là Chính phủ) về việc thực hiện phân ban ở cấp THPT trên cơ sở đảmbảo chuẩn kiến thức phổ thông cơ bản, toàn diện và hướng nghiệp cho mọi

HS

- Chỉ thị số 33/2003/CT-BGDĐT ngày 23/7/2003 của Bộ trưởng BộGD&ĐT về tăng cường GDHN cho học sinh phổ thông, đây là một nội dungquan trọng của hoạt động GDNGLL Chỉ thị đã khẳng định, GDHN là một bộphận hữu cơ của(nội dung giáo dục toàn diện)đã được xác định trong Luậtgiáo dục Chỉ thị xác định mục tiêu, nội dung và ý nghĩa của GDHN, đồngthời còn chỉ ra nhiệm vụ cụ thể của các cấp quản lý, các cơ sở giáo dục trongviệc(đẩy mạnh GDHN)thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, chuẩn bị cho

HS(học lên)hoặc đi vào đời sống lao động, phục vụ cho sự phát triển đấtnước

- Luật giáo dục (2005) khẳng định mục tiêu của giáo dục THPT: “Giáodục THPT nhằm giúp HS củng cố và phát triển những kết quả của giáo dụcTHCS, hoàn thiện học vấn phổ thông Có những hiểu biết thông thường)về kỹthuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọnhướng phát triển, tiếp tục học Đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc(đivào cuộc sống)lao động”

- Nghị quyết số 29- NQ/TW ngày 4/11/2013 của BCH Trung ương

Đảng khóa XI “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế” xác định mục tiêu tổng quát: “Tạo chuyển

biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứngngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tậpcủa nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huytốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổquốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả.

Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, quản lý tốt;

có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội học tập;bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủhóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vữngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc…”

- Chiến lược phát triển GD&ĐT đến năm 2020 và chủ trương đổi mớichương trình giáo dục phổ thông hiện nay cũng yêu cầu: Tăng cường hoạtđộng GDNGLL cho HS phổ thông, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàndiện trong các nhà trường, đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp CNH-HĐH đất nước và hội nhập quốc tế

- Trong thời gian qua, Ngành GD&ĐT tỉnh Hà Tĩnh đã tham mưu Tỉnh

ủy, UBND, HĐND tỉnh ban hành và chỉ đạo thực hiện một số văn bản quantrọng:

+ Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 20/12/2011 của Ban chấp hành Đảng

bộ tỉnh khóa XVII về phát triển, nâng cao chất lượng(giáo dục và đào tạo)tỉnh

Hà Tĩnh đến năm 2015 và những năm tiếp theo

+ Nghị quyết số 20/2011/NQ/HĐND ngày 16/12/2011 của Hội đồngnhân dân tỉnh khóa XVI về phê duyệt đề án phát triển giáo dục và đào tạotỉnh Hà Tĩnh đến năm 2020

+ Định hướng phát triển GD&ĐT tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2010 - 2015

và những năm tiếp theo

+ Chương trình hành động số 1103- CTr/TU ngày 16/01/2014 của Tỉnh

ủy Hà Tĩnh về thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của BCH

Trung ương Đảng khóa XI “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế”.

Kết luận chương 1

Hoạt động GDNGLL là một bộ phận giữ vai trò rất quan trọng trongquá trình giáo dục ở trường THPT Hoạt động GDNGLL định hướng và điềuchỉnh cho quá trình giáo dục, tạo ra những thế hệ HS hoàn thiện về nhâncách, hành vi, kỹ năng, thái độ đối với cuộc sống

Để hoạt động GDNGLL đạt hiệu quả cao thì cần phải quản lý thôngqua việc thực hiện các chức năng: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch,chỉ đạo thực hiện kế hoạch, kiểm tra, đánh giá hoạt động GDNGLL

Trong Chương 1 của luận văn, chúng tôi đã xây dựng cơ sở lý luận vềquản lý hoạt động GDNGLL làm cơ sở cho việc nghiên cứu thực trạng hoạtđộng GDNGLL và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động GDNGLL ởChương 2 và Chương 3