Tăng cường sự lãnh đạo của đảng bộ tỉnh ninh thuận đối với công tác đoàn và phong trào thanh niên trong giai đoạn hiện nay

Sự cần thiết phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong giai đoạn hiện nay Chương 2: Thực trạng về sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

***

VŨ THỊ THÙY TRANG

TĂNG CƯỜNG SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH NINH THUẬN ĐỐI VỚI CÔNG TÁC ĐOÀN VÀ PHONG TRÀO THANH NIÊN

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

LONG AN - 6/2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học: TS.GVCC Ngô Xuân Trường

LONG AN - 6/2018

LỜI CẢM ƠN

Sau hơn 02 năm học tập, tôi trân trọng cảm ơn những tình cảm chân thành, quý báu và sâu sắc của quý Thầy giáo, Cô giáo Trường Đại học Vinh và Trường Đại học Kinh tế Công nghiệp Long An đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để bản thân tham gia và hoàn thành tốt khóa học, đồng thời đã truyền đạt những kiến thức vô cùng bổ ích, giúp tôi có được hành trang hữu ích trong công tác và cuộc sống

Trong quá trình học tập, mặc dù bản thân rất tích cực trong nghiên cứu lý luận, thực tiễn, các tài liệu, văn bản, chủ trương của Đảng, pháp luật Nhà nước

và các nội dung liên quan đến chuyên ngành Tuy nhiên, trong quá trình viết Luận văn, với kiến thức, khả năng, kinh nghiệm có giới hạn, nên không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế nhất định Song, với sự giúp đỡ của quý Thầy giáo, Cô giáo Khoa Giáo dục Chính trị - Trường Đại học Vinh, đặc biệt là sự giúp đỡ tận tâm, tận tình của TS.GVCC Ngô Xuân Trường đã hướng dẫn tôi

thực hiện đề tài: “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối

với công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong giai đoạn hiện nay” làm

luận văn Thạc sĩ Chính trị học

Với tinh thần cầu thị, bản thân rất mong được quý Thầy giáo, Cô giáo góp

ý để Luận văn được hoàn thiện hơn

Trân trọng cảm ơn quý Thầy giáo, Cô giáo!

Long An, tháng 6 năm 2018

Tác giả

Vũ Thị Thuỳ Trang

CB CTTN

CC, VC CNH, HĐH Doanh nghiệp nhà nước

Doanh nghiệp ngoài nhà nước

Đoàn viên, thanh niên

Hệ thống chính trị

Hội đồng nhân dân

Liên hiệp thanh niên

Lực lượng vũ trang

Mặt trận Tổ quốc

Phó ban

DNNN DNNNN ĐVTN HTCT HĐND LHTN LLVT MTTQ

PB Quản lý nhà nước

TB

Chương 1: Cơ sở lý luận về sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác

Đoàn và phong trào thanh niên

1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và

Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác thanh niên

1.2 Nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đoàn

và phong trào thanh niên

1.3 Sự cần thiết phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối công tác

Đoàn và phong trào thanh niên trong giai đoạn hiện nay

Chương 2: Thực trạng về sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận

đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên

2.1 Những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh

Thuận đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên

2.2 Sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối với công tác Đoàn

và phong trào thanh niên thời gian qua

Chương 3: Quan điểm và những giải pháp cơ bản nhằm tăng cường sự

lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối với công tác Đoàn và phong

trào thanh niên

3.1 Quan điểm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận

đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên

3.2 Những giải pháp cơ bản nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ

tỉnh Ninh Thuận đối với công tác thanh niên trong thời gian tới

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị-xã hội của thanh niên Việt Nam, là lực lượng xung kích cách mạng, là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, đại diện chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của tuổi trẻ; phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh; là lực lượng nòng cốt chính trị trong phong trào thanh niên và trong các tổ chức thanh niên Việt Nam; là thành viên của hệ thống chính trị, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật của Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam Đoàn phối hợp với các cơ quan Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, xã hội, gia đình, nhà trường trong việc chăm

lo giáo dục, đào tạo và bảo vệ thanh thiếu nhi

Qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng, được xây dựng, rèn luyện và trưởng thành, Đoàn đã tập hợp đông đảo thanh niên phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cống hiến sức trẻ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, Đoàn tiếp tục phát huy những truyền thống quý báu của dân tộc, xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước, kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức cách mạng, có ý thức chấp hành pháp luật; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khỏe, tri thức, xung kích, sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ tiên tiến, vươn lên ngang tầm thời đại

Trong quá trình lãnh đạo đất nước, Đảng ta luôn đề cao vai trò, vị trí của thanh niên, Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá” đã chỉ rõ: “Thanh niên là lực lượng

xã hội to lớn, một trong những nhân tố quan trọng quyết định tương lai, vận

mệnh dân tộc; là lực lượng chủ yếu trên nhiều lĩnh vực, đảm nhiệm những công việc đòi hỏi hy sinh, gian khổ, sức khỏe và sáng tạo Thanh niên là độ tuổi sung sức nhất về thể chất và phát triển trí tuệ, luôn năng động, sáng tạo, muốn tự khẳng định mình Song, do còn trẻ, thiếu kinh nghiệm nên thanh niên cần được

sự giúp đỡ, chăm lo của các thế hệ đi trước và toàn xã hội” [4]

Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII đã khẳng định: “…Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế

hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng…”[19]

Công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi là một trong những nội dung công tác quan trọng được Đảng quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp Trong những năm qua, Tỉnh ủy Ninh Thuận hết sức quan tâm chỉ đạo Đoàn Thanh niên các cấp không ngừng đẩy mạnh các hoạt động giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức lối sống cho thanh niên, tạo môi trường, điều kiện thuận lợi cho thanh niên phấn đấu học tập, rèn luyện, xây dựng thế hệ thanh niên thời kỳ mới có đạo đức, nhân cách, tri thức; chú trọng đổi mới phương thức lãnh đạo, dành thời gian nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc Từ thực tiễn, trên khắp các lĩnh vực đã xuất hiện nhiều thanh niên tiên tiến, nhiều tổ chức Đoàn xuất sắc, nhiều hoạt động có ý nghĩa của Đoàn tiếp tục được mở rộng, các

phong trào hành động “Xung kích phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ Tổ quốc”,

“Đồng hành với thanh niên lập thân, lập nghiệp”, tình nguyện vì cuộc sống

cộng đồng, vì an sinh xã hội… đã tạo được dấu ấn tốt đẹp trong đời sống xã hội

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác Đoàn và phong trào thanh niên tỉnh Ninh Thuận thời gian qua gặp phải những khó khăn, hạn chế nhất định, đó là: Sự quan tâm lãnh đạo của cấp ủy Đảng, tạo điều kiện của chính

quyền, sự phối hợp và chung tay của các lực lượng xã hội đối với công tác thanh niên ở một số nơi chưa đúng mức; kinh phí, cơ sở vật chất, nguồn lực dành cho công tác Đoàn còn gặp nhiều khó khăn; mặt khác, vai trò tham mưu của một số

cơ sở Đoàn còn nhiều hạn chế; chưa phát huy mạnh mẽ tiềm năng, sức sáng tạo của thanh niên Công tác giáo dục của Đoàn tuy rộng nhưng chưa sâu, chất lượng đoàn viên chưa cao; công tác đoàn kết, tập hợp thanh niên trên địa bàn dân cư chưa hiệu quả Trình độ học vấn của một bộ phận thanh niên, nhất là thanh niên nông thôn còn thấp; tình trạng tội phạm và tệ nạn xã hội trong thanh niên vẫn gia tăng và diễn biến phức tạp… [28] Do đó, để thực hiện tốt nhiệm vụ công tác thanh niên trong tình hình mới đang đòi hỏi phải tăng cường hơn nữa

sự lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối trên mọi lĩnh vực của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận

Xuất phát từ tình hình trên, tôi chọn đề tài “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong giai đoạn hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học

Từ vị trí, vai trò quan trọng của công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay nên việc nghiên cứu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên đã được nhiều nhà khoa học, nhiều cán bộ hoạt động thực tiễn quan tâm nghiên cứu, trong đó đã nhấn mạnh đến vai trò lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong giai đoạn hiện nay, nhất là các văn kiện của Đảng, những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến vấn đề này đã được thể hiện khá rõ nét như:

- Luật Thanh niên, Quốc hội khóa X ban hành ngày 29/11/2005

- Quản lý Nhà nước về công tác thanh niên thời kỳ mới, Vũ Trọng Kim

(Chủ biên), Nxb Chính trị Quốc gia, 1999;

- Nghị quyết 25 NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”;

- Nghị quyết số 45/NQ-CP ngày 11/9/2009 của Chính phủ về thực hiện Nghị quyết 25-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”

- Chương trình hành động số 224-CT/TWĐTN, ngày 17/9/2012 của Ban

Bí thư Trung ương Đoàn về "Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh"

- Quyết định 289-QĐ/TW ngày 08/02/2010 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc ban hành Quy chế cán bộ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

- Chương trình hành động số 200-CTr/TU ngày 07/11/2008 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Ninh Thuận về thực hiện Nghị quyết 25-NQ/TW của BCH Trung ương Đảng khóa X “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”

- Quyết định 1088-QĐ/TU ngày 20/6/2012 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy

về Quy chế cán bộ Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Ninh Thuận

- Quyết định số 554/QĐ-UBND, ngày 22/3/2012 của Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Thuận về ban hành Chương trình phát triển thanh niên tỉnh Ninh Thuận giai đoạn 2012- 2020

- Sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Đồng Tháp đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Luận văn

Thạc sĩ Chính trị học của Lý Văn Giàu, 2015;

- Sự lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Vinh đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Luận văn Thạc sĩ Chính

trị học của Nguyễn Văn Chiến, 2016;

- Nâng cao trình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ Đoàn tỉnh Ninh Thuận trong giai đoạn hiện nay, Luận văn Thạc sĩ Chính trị học của Châu

Thanh Hải, 2016;

- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh An Giang đối với Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay, Luận văn Thạc sĩ

Khoa học Chính trị của Huỳnh Quốc Thái, 2017;

- Thanh niên Việt Nam trước yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, của Mạc Đình Huấn (tháng 10 năm 2011), Tạp chí Lý

luận chính trị, tr 64 – 68

- Sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Nam Đàn đối với công tác thanh niên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Luận văn Thạc sĩ Chính trị học của

Biện Văn Trung, 2015

Tóm lại, từ những mục tiêu khác nhau, các công trình khoa học nêu trên

đã tiếp cận và luận bàn về sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên ở những góc độ và mức độ khác nhau, ở từng địa phương khác nhau Song chưa có công trình, đề tài nào nghiên cứu chuyên biệt về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong giai đoạn hiện nay” Đề tài của tác giả không trùng lặp với các công trình khoa học đã công bố trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên ở Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận, luận văn đề xuất quan điểm và các giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong giai đoạn hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận về sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng sự lãnh đạo công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong thời gian qua của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận, đồng thời chỉ ra nguyên nhân, rút ra kinh nghiệm trong lãnh đạo công tác Đoàn và phong trào thanh niên của tỉnh trong giai đoạn hiện nay

- Đề xuất quan điểm và những giải pháp cơ bản nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu về thanh niên, về công tác thanh niên; về vai trò lãnh đạo, sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên nói chung, công tác Đoàn và phong trào thanh niên trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận nói riêng

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên trên địa bàn tỉnh thời

gian qua Kết quả khảo sát từ năm 2012 đến năm 2017

Từ đó, đề xuất quan điểm, giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên thanh

niên đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn chủ yếu dùng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp phương pháp lịch sử và phương pháp lôgíc, nghiên cứu, khảo sát, phân tích, tổng hợp; đặc biệt là tổng kết thực tiễn để làm sáng tỏ đề tài

6 Những đóng góp của Luận văn

- Luận văn là một kênh thông tin về lý luận và thực tiễn để Tỉnh ủy Ninh Thuận và các cấp ủy Đảng trong tỉnh nghiên cứu, tham khảo, từ đó có giải pháp tốt trong việc thực hiện sự lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh các cấp trong tỉnh có hiệu quả Đồng thời, là tài liệu giúp Ban Chấp hành tỉnh Đoàn và các cấp bộ Đoàn trong tỉnh nghiên cứu, vận dụng làm tốt hơn công tác tham mưu, tranh thủ sự lãnh đạo của Đảng và triển khai thực hiện có hiệu quả công tác Đoàn và phong trào thanh niên

- Đề xuất quan điểm và những giải pháp cơ bản nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Tỉnh ủy đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên ở tỉnh Ninh Thuận trong thời gian tới

- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, học tập môn xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước, bồi dưỡng nghiệp vụ công tác dân vận, công tác thanh vận của Ban Dân vận Tỉnh ủy, của Tỉnh Đoàn Ninh Thuận, Trường Chính trị tỉnh và các Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn gồm 3 chương, 7 tiết

Chương 1: Cơ sở lý luận về sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đoàn

và phong trào thanh niên

Chương 2: Thực trạng về sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối

với công tác Đoàn và phong trào thanh niên

Chương 3: Quan điểm và những giải pháp cơ bản nhằm tăng cường sự

lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên

B NỘI DUNG

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI

CÔNG TÁC ĐOÀN VÀ PHONG TRÀO THANH NIÊN

1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác thanh niên

1.1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về công tác thanh niên

Trong lịch sử phát triển của loài người, Thanh niên luôn giữ vai trò quan trọng trong việc kế thừa và phát triển những thành tựu của những thế hệ đi trước Thanh niên là lớp người trẻ tuổi của một dân tộc, một bộ phận to lớn được hình thành từ các tầng lớp dân cư Trong xã hội có giai cấp, thanh niên bao giờ cũng gắn liền với sự phát triển của giai cấp Tuy nhiên, thanh niên không đứng thành một giai cấp riêng biệt mà nó luôn gắn liền với một giai cấp nhất định và trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển của giai cấp đó Giai cấp vô sản ở mỗi quốc gia, dân tộc muốn khẳng định được vị trí, vai trò của mình thì phải thu hút, giáo dục, sử dụng thanh niên theo lý tưởng để học trở thành một lực lượng thực

sự của giai cấp công nhân

Nghiên cứu các công trình của C Mác - Ph.Ăngghen và V.I.Lê nin, chúng

ta cũng thấy các ông đã bàn luận và đưa ra nhiều luận điểm về vai trò, vị trí của thanh thiếu niên và Đoàn Thanh niên trong đời sống xã hội, các nhà sáng lập của chủ nghĩa Mác luôn đánh giá cao vai trò của thanh thiếu niên trong đời sống chính trị - xã hội, trong cuộc đấu tranh giai cấp Theo C.Mác, giai cấp vô sản chỉ được hình thành với tư cách là một giai cấp khi ý thức được địa vị và tương lai của mình, ngay từ năm 1884, khi nghiên cứu về thanh niên, thế hệ đầu tiên đang lớn lên của giai cấp vô sản, Mác đã nêu những luận điểm về thanh niên: “Những người công nhân tiên tiến nhất hoàn toàn hiểu rằng tương lai của giai cấp công

nhân, tương lai của toàn nhân loại hoàn toàn phụ thuộc vào việc giáo dục thế hệ trẻ công nhân đang lớn lên” [40, tr.118] Cuối thế kỷ XIX, trong bối cảnh xã hội

tư bản, C.Mác cho rằng, cần phải giải thoát cho thanh, thiếu niên khỏi sự tác động có tính chất phá hoại của hệ thống hiện đại Chính C.Mác đã gọi thanh niên là cội nguồn của sự sống, của dân tộc và giai cấp công nhân là bộ xương của mỗi cơ thể dân tộc Khi nói về vai trò giáo dục thanh niên, C.Mác đã nhấn mạnh: “Công tác giáo dục sẽ làm cho những người trẻ tuổi có khả năng nắm vững nhanh chóng toàn bộ hệ thống sản xuất trong thực tiễn” [41, tr.475] Trong

“Bản thảo kinh tế triết học, năm 1844”, C.Mác đã viết: “Bản thân xã hội sản

xuất ra con người với tính cách là con người như thế nào thì nó cũng sản xuất ra

xã hội như thế Bản chất con người của tự nhiên chỉ tồn tại với con người xã hội;

vì chỉ có trong xã hội, tự nhiên đối với con người mới là một cái khâu liên hệ

của con người với con người, mới là tồn tại của con người với người khác và tồn tại của người khác với người đó” [41, tr.169 - 170]

Tư tưởng của C.Mác là phải tổ chức giáo dục các tầng lớp thanh niên để

họ nắm vững các kỹ năng, kỹ xảo, quy trình quản lý sản xuất, sẽ hỗ trợ cho việc quản lý toàn diện những năng lực tất cả các thành viên của xã hội được xây dựng trên cơ sở những nguyên lý cộng sản chủ nghĩa Việc giáo dục đó phải làm thường xuyên, liên tục, giáo dục ở trường lớp và giáo dục trong thực tế lao động

Ph.Ăngghen cũng là người đầu tiên đưa ra các quan niệm: “Đội quân xung kích quyết định của đạo quân vô sản quốc tế”, “Đội hậu bị của Đảng” để gắn với thanh thiếu niên Ngay khi mới 19, 20 tuổi, trong các thư gửi cho bạn bè, Ph.Ăngghen đã chế nhạo cái nguyện vọng của những chàng trai, cô gái muốn

sống bình lặng, muốn “giam mình trong vương quốc điền viên” với thái độ “mũ

ni che tai”, bàng quan trước thời cuộc Khi đề xuất việc tham gia của thế hệ trẻ vào cuộc đấu tranh vì tương lai của nước Đức, ông chỉ rõ: “Thanh niên không thể đứng ngoài chính trị, chính cuộc sống đã cuốn hút tuổi trẻ vào đời sống

chính trị, thanh niên không bao giờ thoả mãn với lý tưởng trước đây của đời sống, họ muốn tự do hơn trong hành động, họ khát khao lập chiến công và vì sự đổi mới họ sẵn sàng hiến dâng cả máu và cuộc đời mình, tương lai của nước Đức tuỳ thuộc vào thế hệ trẻ [42, tr.563] Ph.Ăngghen cũng dự báo: “Một xã hội

tổ chức theo nguyên tắc cộng sản chủ nghĩa, sẽ làm cho những thành viên trong

xã hội đó có khả năng sử dụng một cách toàn diện năng lực phát triển toàn diện của mình” [41, tr 475] C.Mác và Ph.Ăngghen khẳng định rằng lực lượng quần chúng Nhân dân đông đảo cần được tập hợp, tổ chức và giáo dục, sao cho những biến đổi tư tưởng của họ bắt kịp với thời đại, đi đúng quỹ đạo của dòng thác lịch

sử đang cuộn chảy

Phát triển sáng tạo những luận điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen trong điều kiện lịch sử mới, V.I.Lênin khẳng định: “Chúng ta không giây phút nào được nghi ngờ về khả năng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cách mạng của thế hệ trẻ,

mà các thế hệ trước chưa kịp hoàn thành các thế hệ tương lai sẽ tiếp tục cuộc đấu tranh để giải phóng nhân loại dưới ngọn cờ chiến đấu của chủ nghĩa cộng sản khoa học” [38, tr.195] V.I.Lênin cho rằng thanh niên có thể dời non, lấp biển, là động lực chủ yếu của cách mạng Người nói: “Ai nắm được thanh niên, người đó sẽ làm chủ thế giới và theo một nghĩa nào đó, có thể nói rằng xã hội cộng sản chủ nghĩa chính là thanh niên” [38, tr.354] và Lênin có nhấn mạnh

“Thanh niên là nguồn sinh lực chiến đấu của cách mạng” [39, tr.67] V.I.Lênin

đã luận giải những nguyên nhân làm xuất hiện phong trào thanh niên, phát hiện

ra những đặc điểm của nó và xác định mối quan hệ, sự tác động qua lại giữa tổ chức thanh niên với Đảng Cộng sản V.I.Lênin cũng sớm nhìn thấy vai trò cách mạng to lớn không chỉ đối với thanh niên công nhân, mà còn đối với thanh niên học sinh, sinh viên Người thường xuyên nhắc nhở những người bạn chiến đấu của mình rằng phải kiên trì đấu tranh để hợp nhất phong trào học sinh, sinh viên thành một phong trào chung theo tinh thần của chủ nghĩa C.Mác Ông cho rằng,

thành công của phong trào thanh niên chính là ở chỗ phải biết gắn liền nhận thức

lý luận của chủ nghĩa C.Mác, tri thức khoa học với sự tham gia trực tiếp của họ vào cuộc đấu tranh chính trị của giai cấp vô sản Đồng thời, Người cũng phê phán gay gắt những đảng viên bảo thủ, không đánh giá đúng vai trò của lực lượng trẻ trong cách mạng, coi thường thanh niên và chế giễu sự ngây thơ, thiếu kinh nghiệm của họ V.I.Lênin nhấn mạnh, cần có thái độ khoan dung, độ lượng với lớp trẻ và cần thiết phải phòng ngừa khuynh hướng cho rằng lớp trẻ tuy đầy nhiệt tình và sáng kiến, nhưng lại chưa qua trường học của cuộc đấu tranh giai cấp V.I.Lênin luôn nhắc nhở người cộng sản cần phải đòi hỏi ở thanh niên nhiều hơn nữa, cần phải phê phán một cách có nguyên tắc những khuyết điểm của họ, cần phải giáo dục cho họ tinh thần trách nhiệm cao và nghĩa vụ của họ đối với cách mạng

Sau cách mạng tháng Mười, ngày 18/10/1918, Đoàn Thanh niên Cộng sản Nga được thành lập, đánh dấu sự ra đời của một tổ chức thanh niên kiểu mới trong lịch sử Về hoạt động và nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên Cộng sản, Lênin nói: “Đoàn Thanh niên cộng sản chỉ xứng đáng với danh hiệu của nó là Đoàn của thế hệ cộng sản trẻ tuổi, nếu gắn liền từng bước học tập, giáo dục và rèn luyện của mình với việc tham gia đấu tranh chung của tất cả những người lao động chống lại bọn bóc lột và phải làm thế nào để Đoàn Thanh niên Cộng sản gắn liền việc rèn luyện, học tập và giáo dục của mình với lao động của công nhân và nông dân, không tự giam mình trong các trường học và không tự hạn chế mình ở việc đọc sách báo và tài liệu cộng sản Chỉ khi nào cùng lao động với công nhân và nông dân, người ta mới trở nên một người cộng sản chân chính được Phải làm cho mọi người thấy rằng mỗi một đoàn viên của Đoàn Thanh niên Cộng sản đều là người có học thức đồng thời cũng biết lao động” [35, tr.372]

C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin đã nêu cho chúng ta một tấm gương sáng

về thái độ kiên quyết, không khoan nhượng đối với mọi biểu hiện của chủ nghĩa

cơ hội trong vấn đề thanh niên Các ông đã gọi bọn cơ hội chủ nghĩa là “những

người bạn giả” của thanh niên và đòi hỏi phải vạch trần bộ mặt thật của chúng; ngăn chặn ảnh hưởng của chúng đối với thanh niên, bóc trần mọi mưu đồ muốn lừa phỉnh, cám dỗ thanh niên, mưu toan tước bỏ xu hướng cách mạng của phong trào thanh niên, cản trở việc tham gia của thế hệ trẻ vào cuộc đấu tranh chính trị của Đảng Cộng sản Cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội đã diễn ra xung quanh vấn đề thanh niên trên hai mặt có quan hệ mật thiết với nhau: giáo dục ai

và giáo dục như thế nào? Những phần tử cơ hội qui nhiệm vụ trên vào việc đào tạo những người có văn hoá, song đứng ngoài chính trị Vì thế, theo họ, không nên thu hút quá sớm thanh niên vào hoạt động chính trị V.I.Lênin đã vạch trần lập trường cải lương đó của bọn cơ hội và cho rằng, đó chỉ là thói đạo đức giả và chính sách ngu dân, không hơn, không kém Người khẳng định rõ lập trường của những người cộng sản chân chính là phải giáo dục cộng sản cho thế hệ trẻ và kết hợp việc giáo dục ấy với cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân V.I.Lênin viết: “Chỉ khi nào Đoàn Thanh niên Cộng sản gắn liền từng bước học tập, huấn luyện và giáo dục của mình với cuộc đấu tranh chung của tất cả những người lao động chống lại bóc lột, thì lúc đó mới xứng đáng với danh hiệu là đoàn thể của thế hệ trẻ cộng sản chủ nghĩa” [34, tr.360] V.I.Lênin yêu cầu, cần giáo dục thanh niên thông qua thực tế trong hoạt động sản xuất, trong học tập,

công tác, chiến đấu và trong cuộc sống sinh động của quần chúng Người nhấn

mạnh: “Trước mắt các đồng chí là nhiệm vụ xây dựng và các đồng chí có thể làm tròn nhiệm vụ đó, khi đã nắm vững được tất cả những kiến thức hiện đại, biết biến chủ nghĩa cộng sản từ những công thức, những lời dạy, những phương pháp, những chỉ thị, những cương lĩnh có sẵn và học thuộc lòng thành cái thực

tế sinh động, là cái kết hợp với công tác trực tiếp của các đồng chí” [34, tr.365]

Từ những nhận định trên, chúng ta có thể khái quát tư tưởng và quan điểm của Mác, Ăngghen và Lênin về thanh niên và công tác thanh niên: các ông đều khẳng định rõ vị trí, vai trò to lớn của tầng lớp thanh niên trong xã hội thông qua

việc chỉ rõ những nhược điểm của thanh niên, những vấn đề cơ hội chủ nghĩa trong phong trào thanh niên cần được quan tâm chú ý Đồng thời, đặt ra nhiệm

vụ cho các Đảng Cộng sản cần quan tâm, chăm sóc, giáo dục, đào tạo thanh niên thông qua sự nghiệp đấu tranh cách mạng, qua lao động sản xuất, công tác, học tập, chiến đấu và trong đời sống hiện thực của quần chúng Nhân dân C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin khẳng định Đoàn Thanh niên Cộng sản phải là trường học cộng sản chủ nghĩa trong quá trình giáo dục, đoàn kết tập hợp thanh niên, thực hiện lý tưởng cách mạng của Đảng Cộng sản và cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, sự nghiệp của thanh niên và tổ chức Đoàn thanh niên

1.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác thanh niên

Chủ tịch Hồ Chí Minh – Người sáng lập và lãnh đạo Đảng cộng sản Việt Nam luôn đánh giá cao bản chất anh hùng, khả năng cách mạng của thế hệ trẻ Việt Nam và đặt công tác thanh niên đúng vị trí chiến lược trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng của Đảng Người đã kế thừa, phát triển sáng tạo những quan điểm của C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin về công tác thanh niên và Đoàn Thanh niên Cộng sản Người đã luôn chú trọng đến thanh niên, đề cao vị trí, vai trò của thanh niên và công tác vận động thanh niên đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc Người luôn gắn vấn đề thanh niên với vấn đề dân tộc, Người đã nêu lên quan điểm nổi tiếng: muốn hồi sinh dân tộc trước hết phải hồi sinh thanh niên, Người đã chỉ rõ: Muốn vận động Nhân dân các nước thuộc địa đứng lên đấu tranh giải phóng dân tộc thì trước hết cần phải giác ngộ thanh niên Nếu thanh niên không được giác ngộ, không có sức sống, không có nghị lực thì dân

tộc có nguy cơ diệt vong [48, tr.143] Vì vậy, trong thời gian chuẩn bị cho việc

thành lập Đảng, Người đã chú trọng đến thanh niên và đồng thời đã chuẩn bị kỹ càng về mặt tư tưởng và cán bộ chuẩn bị cho việc thành lập Đoàn

Trong tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp” xuất bản năm 1925 có phần phụ lục nhan đề “Gửi thanh niên Việt Nam”, Nguyễn Ái Quốc đã chỉ trích một số thanh niên cam chịu làm nô lệ và thiết tha kêu gọi thanh niên đề cao lòng

yêu nước; Người đã kết thúc bằng lời tâm huyết: “Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất nếu đám thanh niên già cỗi của Người không sớm hồi sinh [48, tr.144] Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhìn thấy ở thanh niên vai trò là động lực chủ yếu của cách mạng Vị trí của thanh niên được Người khẳng định là lớp người tiên phong, đột phá, đảm bảo cho sự hồi sinh của dân tộc, đóng vai trò là người châm ngòi đầu tiên cho cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn ý thức rằng thanh niên chính là đội dự bị của Đảng, của cách mạng Vì vậy,

sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc là sự nghiệp các thế hệ kế tiếp nhau, thanh niên đóng vai trò là người tiếp sức cho cách mạng Người chỉ rõ: “Thanh niên là người tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là người phụ trách, dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai - tức là các cháu thiếu niên nhi đồng” [43, tr.81]

Trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn xác định thanh niên là đội quân xung kích đi đầu trong cách mạng Người nêu rằng: “Lực lượng to lớn và vững chắc trong cuộc kháng chiến và kiến quốc Mọi công việc thanh niên thi đua thực hiện khẩu hiệu đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên” [43, tr.82] Từ việc đánh giá đúng vị trí, vai trò của thanh niên là người chủ tương lai của đất nước, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một phần lớn do thanh niên Trong ngày khai trường đầu tiên của Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi gắm niềm tin tưởng của mình vào thế hệ trẻ, Người viết: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em” [44, tr.35] Từ đó, Người khẳng định việc bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là rất quan trọng và rất cần thiết

Trong sự nghiệp cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn giành nhiều thời gian, công sức cho sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng thế hệ trẻ Người đã sớm giáo dục cho thanh niên một lý tưởng cao đẹp, luôn đề cao vai trò, vị trí của

thanh niên và công tác vận động thanh niên Tháng 03/1960 tại Đại hội Thanh niên tích cực lao động xã hội chủ nghĩa, Người đến dự và ân cần chỉ bảo: “Hiện nay có hơn 60 vạn đoàn viên thanh niên lao động và miền Bắc có độ 4 triệu thanh niên, nhưng số thanh niên tích cực lao động xã hội chủ nghĩa chỉ có 10 vạn Thế là trong 06 đoàn viên và 40 thanh niên mới có một người tích cực Như thế là phong trào còn hẹp Đoàn Thanh niên Lao động phải cố gắng thêm và các cấp Đảng bộ phải giúp đỡ Đoàn Thanh niên phát triển phong trào hơn nữa” [44, tr.263] Người chỉ rõ: Đảng viên phải chăm lo dìu dắt thanh niên và “Đoàn viên thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong không ngại khó khăn, có chí tiến thủ, Đảng cần chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng, đào tạo họ trở thành những chiến sỹ cách mạng vừa hồng, vừa chuyên” [45, tr.48]

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng là người sáng lập, rèn luyện mặt trận đoàn kết thanh niên Việt Nam, là người đưa thanh niên ta gia nhập trào lưu đấu tranh vì độc lập dân tộc, hoà bình, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới Trong các thời

kỳ cách mạng, Người luôn chăm lo xây dựng mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác vận động thanh niên là sự vận dụng sáng tạo quan điểm của các nhà kinh điển, chủ nghĩa Mác - Lênin vào hoàn cảnh thực tiễn cách mạng Việt Nam Hồ Chí Minh không những chỉ ra khả năng cách mạng to lớn của thế hệ trẻ trong cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ mà Người còn chỉ ra tiềm năng to lớn của tuổi trẻ trong công cuộc kiến thiết xây dựng nước nhà Tư tưởng của Người đã được Đảng quán triệt, chỉ đạo trong công tác thanh niên thời kỳ cách mạng giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội Những tư tưởng ấy mãi mãi là ánh sáng soi đường

sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ nước ta trong thời kỳ mới, thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

1.1.3 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác thanh niên

Từ khi ra đời cho đến nay, Đảng ta luôn đặt niềm tin vào thanh niên; phát huy vai trò làm chủ và tiềm năng to lớn của thanh niên, để thanh niên thực hiện

được sứ mệnh lịch sử, đi đầu trong cuộc đấu tranh chiến thắng nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng và bảo vệ đất nước giàu mạnh, xã hội văn minh, Nhân dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc Phát huy tiềm năng to lớn đó, Đảng ta luôn luôn chú ý tới việc giáo dục, bồi dưỡng và rèn luyện thế hệ thanh niên; vì thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, một trong những nhân tố quan trọng quyết định tương lai, vận mệnh dân tộc; là lực lượng chủ yếu trên nhiều lĩnh vực, đảm nhiệm những công việc đòi hỏi hy sinh, gian khổ, sức khỏe và sáng tạo Thanh niên là độ tuổi sung sức nhất về thể chất và trí tuệ, luôn năng động, sáng tạo, muốn tự khẳng định mình Nhận thức rõ về vị trí, vai trò của thanh niên và công tác vận động thanh niên đối với sự nghiệp cách mạng, ngay từ khi mới được thành lập, Đảng Cộng sản Việt Nam đã chú trọng công tác thanh niên và xây dựng Đoàn thanh niên Cộng sản

Tháng 10/1930, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã xác định:

“Đảng phải thi hành ngay Án nghị quyết quốc tế thanh niên cộng sản, phái ra một số đồng chí trẻ tuổi phụ trách tổ chức Thanh niên Cộng sản Đoàn và giúp cho Đoàn có tính chất độc lập” [7, tr.90] Nghị quyết của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng tháng 10/1930 là văn kiện đầu tiên, hết sức quan trọng, đặt nền móng cho đường lối chiến lược về công tác thanh niên của Đảng Nghị quyết đã đề cập tương đối toàn diện, sâu sắc về vị trí, vai trò và nhiệm vụ của thanh niên, đề ra những định hướng cơ bản về xây dựng tổ chức Đoàn, sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên và Đoàn thanh niên

Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ II tháng 3/1931 đã nhấn mạnh: “Tổ chức ra Cộng sản thanh niên Đoàn là một nhiệm vụ thâu phục một bộ phận quan trọng của vô sản giai cấp, là một vấn đề cần kíp mà Đảng phải giải quyết”, “Cần kíp tổ chức ra thanh niên Cộng sản Đoàn”, “Lập ra các Đảng bộ địa phương phải mau chóng tổ chức những ủy viên tổ chức ra Đoàn” Trong một thời gian ngắn ngủi tới đây, Đảng bộ các địa phương phải gây ra cho cơ sở Đoàn [20, tr.91,98,99]

Sau khi thành lập, Đảng đã chú trọng lãnh đạo công tác thanh niên, tổ chức ra Đoàn Thanh niên Cộng sản Đông Dương - là sự cụ thể hoá một cách rất sâu sắc những tư tưởng, những luận điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin trong công tác thanh niên Đảng đã đem lại cho thanh niên một tổ chức hoạt động có lý tưởng, tôn chỉ, mục đích rõ ràng Từ đây, dưới sự lãnh đạo của Đảng các thế hệ thanh niên Việt Nam mang hết sức lực, nhiệt tình của tuổi trẻ, không ngừng phấn đấu cho sự nghiệp cách mạng do Đảng khởi xướng và lãnh đạo

Cách mạng tháng Tám thành công, nước Việt Nam non trẻ vừa mới ra đời

đã phải đối phó với biết bao khó khăn chồng chất Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã có Chỉ thị về công tác thanh thiếu niên, định hướng về nội dung công tác vận động thanh thiếu niên “Vừa kháng chiến, vừa kiến quốc”, bảo vệ nền độc lập còn non trẻ với tinh thần “Cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh” Đảng chỉ rõ:

“Nhiệm vụ thiết thực của thanh niên trong thời kỳ này là tham gia bộ đội, dân quân để tác chiến, giúp đỡ việc tản cư, bình dân học vụ, tiểu học, đoàn kết các hạng thanh niên, động viên thanh niên ra cứu nước” [8, tr.43] và tích cực củng

cố Đoàn Thanh niên Cứu quốc để nó có thể thực sự là tổ chức trụ cột của mọi tầng lớp thanh niên Việt Nam Mục đích mới của Đoàn là góp sức vào việc xây dựng chế độ dân chủ nhân dân và tiến lên chủ nghĩa xã hội Trong thời kỳ này, Đảng tập trung nhấn mạnh đến nội dung, phương thức tập hợp thanh niên, nâng cao hiệu quả trong công tác vận động thanh niên

Trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ chính quyền nhân dân, đặc biệt là trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Đoàn Thanh niên Cứu quốc đã thực sự là trường học lớn của thanh thiếu niên, góp phần vào bồi dưỡng, cung cấp cho Đảng những đoàn viên ưu tú, xứng đáng là đội hậu bị tin cậy của Đảng, góp phần quan trọng đưa cuộc kháng chiến đi đến thắng lợi cuối cùng

Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Đảng ta tiếp tục đánh giá đúng

vị trí, vai trò của thanh niên và luôn đặt niềm tin vào thế hệ trẻ Đảng ta khẳng định: “Dưới lá cờ trăm trận trăm thắng của Đảng, Đoàn Thanh niên đã xây dựng

nên truyền thống vẻ vang Thanh niên ta rất xứng đáng là con em anh hùng của một dân tộc anh hùng Tổ quốc, Nhân dân ta và Đảng ta rất tự hào về Đoàn và thế hệ trẻ nước ta” [17, tr.45]

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, các thế hệ thanh niên Việt Nam đã chứng tỏ sự trung thành với lý tưởng cách mạng của Đảng, phát huy những phẩm chất tốt đẹp của thanh niên, cùng Nhân dân cả nước làm nên những thắng lợi vĩ đại của dân tộc, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, đưa đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội

Bước vào giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước, thế

hệ trẻ được Đảng tin tưởng giao cho sứ mệnh lịch sử là lực lượng xung kích, sáng tạo đi đầu trong sự nghiệp cách mạng Đảng ta chỉ rõ: “Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phải được xây dựng và củng cố vững mạnh về chính trị,

tư tưởng và tổ chức, xứng đáng là trường học Cộng sản chủ nghĩa của lớp người trẻ tuổi, là cánh tay đắc lực, là đội hậu bị tin cậy của Đảng Đoàn phải giáo dục, rèn luyện thanh niên thành lớp người kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và của dân tộc” [5, tr.81]

Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đứng trước yêu cầu phải đổi mới cả về tổ chức và phương thức hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu và nhiệm vụ mới của cách mạng Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII về công tác thanh niên trong thời kỳ mới đã đánh giá về thanh niên một cách toàn diện hơn

Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, Đảng lãnh đạo Nhân dân ta tiến hành công cuộc đổi mới, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Đảng ta luôn khẳng định thanh niên là nguồn lực xã hội có tiềm năng to lớn, hùng hậu, mang thế mạnh được kết tinh bởi tinh hoa dân tộc và thời đại Đảng nêu rõ nhiệm vụ của thanh niên và công tác thanh niên trong thời kỳ mới là phát huy vai trò và tiềm năng to lớn của mình nhằm hoàn thành sứ mệnh lịch sử, đi đầu trong cuộc

đấu tranh chiến thắng đói nghèo, lạc hâu, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Đảng luôn đặt niềm tin sâu sắc vào thanh niên, phát huy sức mạnh, vai trò làm chủ và tiềm năng to lớn của thanh niên, để thanh niên thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình, Đảng chỉ rõ: Công tác thanh niên không chỉ là của Đảng, của Đoàn, mà là việc

“của Nhà nước, của mọi tổ chức xã hội và của từng gia đình” [19, tr.24] Các cấp uỷ từ Trung ương tới cơ sở có chương trình công tác thanh niên trong nhiệm

kỳ, lãnh đạo các cơ quan nhà nước xây dựng luật pháp, chính sách, chương trình

kế hoạch công tác thanh niên Các tổ chức Đảng chăm lo củng cố Đoàn, xây dựng mặt trận thanh niên và đẩy mạnh phong trào hành động cách mạng trong thanh niên [19, tr.25] Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa” đã chỉ rõ:

“Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, một trong những nhân tố quan trọng quyết định tương lai, vận mệnh dân tộc; là lực lượng chủ yếu trên nhiều lĩnh vực, đảm nhiệm những công việc đòi hỏi hy sinh, gian khổ, sức khỏe và sáng tạo Thanh niên là độ tuổi sung sức nhất về thể chất và phát triển trí tuệ, luôn năng động, sáng tạo, muốn tự khẳng định mình Song, do còn trẻ, thiếu kinh nghiệm nên thanh niên cần được sự giúp đỡ, chăm lo của các thế hệ đi trước và toàn xã hội” [4]

Trước yêu cầu công cuộc đổi mới của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước… đòi hỏi phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên nhằm chăm lo, bồi dưỡng và phát huy vai trò, sức mạnh của thanh niên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa” Nghị quyết Đại hội XII của Đảng đã hoạch định những chiến lược quan trọng để phát triển đất nước, trong đó có việc bồi dưỡng, phát triển đội ngũ thanh niên, Nghị quyết xác định “Đổi mới nội dung, phương thức giáo dục chính trị, tư tưởng, lý tưởng, truyền thống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, lòng yêu

nước, xây dựng đạo đức, lối sống lành mạnh, ý thức tôn trọng và nghiêm chỉnh chấp hành Hiến pháp và pháp luật cho thế hệ trẻ Có cơ chế, chính sách phù hợp tạo môi trường, điều kiện thuận lợi cho thế hệ trẻ học tập, nghiên cứu, lao động, giải trí, phát triển trí tuệ, kỹ năng, thể lực Khuyến khích, cổ vũ thanh niên nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão, xung kích, sáng tạo, làm chủ khoa học, công nghệ hiện đại Phát huy vai trò của thế hệ trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Thu hút rộng rãi thanh niên, thiếu niên và nhi đồng tham gia các tổ chức do Đoàn TNCS Hồ Chí Minh làm nòng cốt và phụ trách” [24, tr.162, 163]

Kể từ khi ra đời đến nay, trong bất kỳ giai đoạn cách mạng nào Đảng ta luôn đánh giá đúng vai trò của thế hệ trẻ, đặt niềm tin vào thế hệ trẻ, đào tạo bồi dưỡng thế hệ trẻ xứng đáng là lớp người kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc Thực tế đã chứng minh các thế hệ thanh niên dưới sự lãnh đạo của Đảng đã mang sức lực, nhiệt tình của tuổi trẻ, không ngừng phấn đấu cho sự nghiệp vẻ vang của Đảng và luôn xứng đáng với niềm tin của Đảng

1.2 Nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đoàn

và phong trào thanh niên

1.2.1 Nội dung lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên

Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa” đã xác định nội dung lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh:

Thứ nhất, lãnh đạo công tác giáo dục lý tưởng, đạo đức cách mạng, lối

sống văn hóa, ý thức công dân để hình thành thế hệ thanh niên có phẩm chất tốt đẹp, có khí phách và quyết tâm hành động thực hiện thành công sự nghiệp cộng nghiệp hóa, hiện đại hóa Các cấp uỷ Đảng, nhất là người đứng đầu thường xuyên nắm tình hình định hướng và kiểm tra việc thực hiện công tác thanh niên;

phân công đảng viên phụ trách công tác Đoàn, Hội; lãnh đạo Đảng, chính quyền các cấp định kỳ gặp gỡ, đối thoại với thanh niên Kết quả công tác thanh niên là một tiêu chí đánh giá, xếp loại tổ chức cơ sở Đảng hằng năm Mỗi đảng viên phải là tấm gương sáng cho thanh niên noi theo Đổi mới nội dung, phương thức giáo dục chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước; tăng cường giáo dục truyền thống văn hóa, lịch

sử, lý tưởng cách mạng cho thanh niên

Thứ hai, đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, tạo cơ hội cho thanh niên

được học tập, nâng cao trình độ, có tri thức và kỹ năng, vươn lên ngang tầm với thanh niên các nước tiên tiến trên thế giới Tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục; đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý nội dung, phương pháp dạy và học;

có biện pháp khắc phục tình trạng bỏ học trong thanh thiếu nhi Xây dựng cho thanh niên ý thức tự học, học tập suốt đời, phương pháp tư duy sáng tạo, độc lập, khả năng làm việc tập thể, kỹ năng thích nghi và tự tin trong cuộc sống Tạo

cơ hội cho thanh niên được thụ hưởng chính sách giáo dục; mở rộng chính sách tín dụng ưu đãi cho thanh niên vay để học tập trong các cơ sở giáo dục

Thứ ba, lãnh đạo công tác nâng cao chất lượng lao động trẻ, giải quyết

việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho thanh niên Huy động nhiều nguồn lực xã hội, đầu tư ngân sách đẩy mạnh dạy nghề, phổ cập sơ cấp nghề cho thanh niên; hỗ trợ chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật, tổ chức sản xuất kinh doanh cho thanh niên nông thôn Hoàn thiện chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm; có chính sách tín dụng ưu đãi cho các cơ sở dạy nghề, đặc biệt các nghề kỹ thuật cao; tín dụng ưu đãi cho thanh niên vay tạo việc làm, lập nghiệp Phát huy thế mạnh lao động nông nghiệp để đưa đi lao động ở một số quốc gia phù hợp; biểu dương, tôn vinh thanh niên làm kinh tế giỏi

Thứ tư, lãnh đạo xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, tạo điều kiện

cho thanh niên nâng cao đời sống văn hoá tinh thần, phát triển toàn diện; giải quyết các vấn đề xã hội bức xúc tạo môi trường chính trị, văn hoá, đạo đức lành

mạnh, củng cố niềm tin cho thanh niên Tăng cường quản lý văn hoá, xử lý nghiêm các sai phạm, kịp thời ngăn chặn các sản phẩm không lành mạnh tác động xấu đến thanh niên Đầu tư xây dựng các thiết chế văn hoá-thể thao, phát triển các loại hình giải trí lành mạnh cho thanh niên

Thứ năm, coi trọng hơn nữa việc trọng dụng tài năng trẻ, tạo bước chuyển

có tính đột phá trong bố trí và sử dụng cán bộ trẻ trên tất cả các lĩnh vực Tạo cơ chế chính sách công bằng, thuận lợi để mọi tài năng trẻ đều được tham gia phát triển đất nước Tạo bước đột phát trong việc bố trí, sử dụng cán bộ trẻ cán bộ trong độ tuổi thanh niên ở tất cả các cấp, coi đây là một nội dung quan trọng về công tác cán bộ của Đảng để lựa chọn cán bộ lãnh đạo cho tương lai

Thứ sáu, lãnh đạo xây dựng Đoàn Thanh niên vững mạnh, thực sự là

trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, đội dự bị tin cậy của Đảng Đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, xây dựng Đoàn thực sự vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức; phát hiện, lựa chọn đoàn viên ưu tú để bồi dưỡng tạo nguồn kết nạp đảng viên và đào tạo cán bộ trẻ Bảo đảm vai trò nòng cốt của Đoàn Thanh niên trong xây dựng Hội LHTN Việt Nam, Hội Sinh viên Việt Nam vững mạnh Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ Đoàn các cấp thực sự có trình độ năng lực, nhiệt tình, có khả năng vận động quần chúng Ban hành Quy chế cán

bộ Đoàn, xác định rõ trách nhiệm các cấp uỷ Đảng trong phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, luân chuyển cán bộ Đoàn Chăm lo xây dựng Đội TNTP Hồ Chí Minh, tích cực bảo vệ, chăm sóc, giáo dục thiếu niên, nhi đồng; đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác thiếu nhi, chuẩn hóa tổng phụ trách Đội, phụ trách thiếu nhi trong các trường tiểu học, trung học cơ sở, nhà thiếu nhi

Thứ bảy, phát huy vai trò của MTTQ và các đoàn thể trong công tác thanh

niên; vận động đoàn viên, hội viên tham gia tập hợp, giáo dục thanh thiếu nhi; tham gia kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chính sách liên quan đến thanh niên và công tác thanh niên Phối hợp chặt chẽ giữa các đoàn thể nhân dân, các bậc lão thành cách mạng, các nhà hoạt động văn hóa, xã hội, nhân sĩ, trí thức,

doanh nghiệp và gia đình với Đoàn Thanh niên để chăm lo giáo dục, xây dựng ước mơ, hoài bão, bồi dưỡng và phát huy thanh niên Đề cao trách nhiệm của gia đình trong giáo dục, quản lý thanh niên, xây dựng gia đình hạnh phúc

Thứ tám, phát huy sự nỗ lực phấn đấu của mỗi thanh niên trong học tập,

lao động và cuộc sống; nhận thức rõ vị trí, vai trò và thực hiện tốt quyền, nghĩa

vụ của thanh niên với Tổ quốc; không ngừng học tập, nâng cao trình độ, kiến thức chuyên môn, tay nghề; rèn luyện đạo đức, lối sống, giữ gìn truyền thống văn hóa dân tộc; luôn xung kích, tình nguyện, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc, giữ vững an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, từng bước hoàn thiện nhân cách trở thành công dân hữu ích, thành viên tốt trong gia đình, đảm nhận những việc khó khăn, gian khổ khi Đảng, Tổ quốc và Nhân dân yêu cầu

Thứ chín, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về thanh niên và

công tác thanh niên Củng cố kiện toàn Uỷ ban Quốc gia về thanh niên Việt Nam đủ mạnh và giao cho Uỷ ban một số nhiệm vụ, quyền hạn để tham mưu cho Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về công tác thanh niên Thành lập Hội đồng công tác thanh niên tham mưu cho Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố thực hiện quản lý nhà nước về CTTN Thực hiện có hiệu quả Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam đến năm 2020, gắn với chiến lược phát triển kinh tế-

xã hội; cụ thể hóa các chủ trương của Đảng trong giáo dục, bồi dưỡng phát huy

thanh niên Sửa đổi, bổ sung Luật Thanh niên phù hợp với tình hình mới

1.2.2 Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên

Các cấp ủy Đảng định hướng chính trị cho các tổ chức làm công tác thanh niên phù hợp với ngành, địa phương, đơn vị mình trên cơ sở xác định rõ nội dung, nhiệm vụ công tác thanh niên thông qua những chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, chương trình hành động của các cấp, các ngành, địa phương

Với vai trò lãnh đạo chính trị bằng nghị quyết, chủ trương, đường lối của mình, Đảng đổi mới phương thức lãnh đạo, định hướng phát triển công tác thanh

niên phù hợp với từng thời điểm, từng giai đoạn cách mạng cụ thể và lâu dài; giúp chính quyền cụ thể hóa thành các chính sách nhằm phát huy sự nỗ lực phấn đấu của mỗi thanh niên trong học tập, lao động và cuộc sống, rèn luyện đạo đức, lối sống, hoàn thiện nhân cách, trở thành công dân hữu ích cho xã hội, thành viên tốt trong gia đình, tích cực đóng góp cho sự phát triển của quê hương

Phương thức lãnh đạo của Đảng được thể hiện trong Cương lĩnh xây dựng

đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là bước tiến lớn của Đảng về

việc làm rõ khái niệm này Cương lĩnh chỉ rõ: “Đảng lãnh đạo xã hội bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương công tác; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức kiểm tra và bằng hành động gương mẫu của đảng viên Đảng giới thiệu những đảng viên ưu tú có

đủ năng lực và phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo chính quyền

và đoàn thể Đảng không làm thay công việc của các tổ chức khác trong hệ thống chính trị” [30, tr.240] Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Đảng ta

đã chỉ rõ hơn về phương thức lãnh đạo của Đảng và nhấn mạnh: “Đổi mới mạnh

mẽ phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị, đặc biệt là với Nhà nước Tiếp tục cụ thể hóa phương thức lãnh đạo của Đảng đã được xác định trong Cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011) ở tất cả các cấp bằng những quy chế, quy định, quy trình cụ thể…Đổi mới phương pháp, phong cách, lề lối làm việc của các cơ quan lãnh đạo của Đảng từ Trung ương tới cơ sở, xây dựng phong cách làm việc khoa học, tập thể, dân chủ, gần dân, trọng dân, vì dân, bám sát thực tiễn, nói đi đôi với làm” [24, tr.50, 51]

Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn Thanh niên là hệ thống các hình thức, phương pháp, cách thức, quy trình, quy chế, quy định, lề lối làm việc, tác phong công tác mà Đảng sử dụng để tác động vào các tổ chức Đảng, đảng viên, các tổ chức trong hệ thống chính trị, các tổ chức xã hội, xã hội - nghề nghiệp và các tổ chức khác, nhất là các tổ chức trong hệ thống chính trị, nhằm thực hiện thắng lợi nội dung lãnh đạo công tác thanh niên của Đảng

Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay thông qua:

Thứ nhất, Đảng lãnh đạo Đoàn Thanh niên trước hết bằng việc ra các nghị

quyết, chỉ thị, chủ trương, chương trình công tác và các định hướng lớn của Đảng về công tác thanh niên Đây là phương thức lãnh đạo quan trọng nhất, đồng thời là phương thức lãnh đạo đặc trưng của Đảng nói chung, đối với công tác thanh niên nói riêng Do đó, căn cứ vào sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên, các cấp ủy Đảng và các tổ chức trong hệ thống chính trị xây dựng chủ trương, nghị quyết, chỉ thị và các định hướng lớn lãnh đạo công tác thanh niên Đồng thời, Đảng quán triệt nhận thức đúng đắn về chức năng, vị trí, vai trò của Đoàn Thanh niên trong hệ thống chính trị, từng bước thể chế hóa các chủ trương của Đảng về xây dựng Đoàn thông qua hệ thống pháp luật, chính sách, chiến lược, kế hoạch của Nhà nước, chương trình hành động của các đoàn thể phối hợp với Đoàn Thanh niên chăm lo, giáo dục thanh niên

Đảng lãnh đạo Đoàn Thanh niên hoạt động theo lý tưởng, đường lối của Đảng nhưng không can thiệp quá mức vào những vấn đề nội bộ mang tính độc lập, tự quản của Đoàn; Nhà nước cung cấp kinh phí cho Đoàn hoạt động nhưng không tạo sự lệ thuộc, mà tạo tính độc lập để Đoàn phản biện và tham gia xây dựng chính quyền

Thứ hai, Đảng lãnh đạo bằng công tác tuyên truyền, vận động, giáo dục,

thuyết phục tổ chức đảng, đảng viên để thực hiện nghị quyết, chủ trương về công tác thanh niên Thông qua công tác tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, cán bộ, đảng viên, các tổ chức trong hệ thống chính trị về vị trí vai trò của thanh niên, tầm quan trọng của công tác thanh niên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Tuyên truyền, thuyết phục, khơi dậy và huy động tiềm năng, trí tuệ, sức trẻ, tinh thần xung kích sáng tạo của thế hệ trẻ, hướng vào xây dựng thế hệ thanh niên với tư cách là chủ nhân tương lai của đất nước là một nội dung quan

trọng, có tác dụng to lớn để các cấp ủy Đảng lãnh đạo công tác thanh niên, phát huy sức mạnh thế hệ trẻ, tổ chức thực hiện thắng lợi chủ trương, đường lối, nghị quyết, chỉ thị và các định hướng lớn về công tác thanh niên Mặt khác, công tác

tư tưởng lý luận còn trực tiếp tổng kết kinh nghiệm, cung cấp những “số liệu sống”, những căn cứ khoa học phục vụ cho quá trình hoạch định, đưa ra nghị quyết lãnh đạo của Đảng cũng như việc đưa nghị quyết vào cuộc sống

Thứ ba, Đảng lãnh đạo bằng công tác tổ chức, cán bộ; phương thức lãnh

đạo này xuất phát từ quan điểm của Đảng về công tác cán bộ, trong đó cán bộ và công tác cán bộ luôn giữ vai trò “then chốt” trong xây dựng hệ thống chính trị Thông qua công tác tổ chức, cán bộ, Đảng lãnh đạo công tác thanh niên (cấp ủy quản lý, bồi dưỡng, bố trí cán bộ phụ trách công tác thanh niên) Từ việc nắm chắc tất cả các khâu trong công tác cán bộ và đội ngũ cán bộ, Đảng lựa chọn và giới thiệu cán bộ ứng cử vào các tổ chức của thanh niên Rèn luyện, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo của Đoàn Thanh niên đủ tiêu chuẩn tham gia cấp ủy Đảng tạo điều kiện thuận lợi để cán bộ làm công tác thanh niên, thực hiện tốt chính sách cán bộ đối với cán bộ Đoàn, Hội Chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho cán

bộ làm công tác thanh niên trong các cơ quan của hệ thống chính trị

Thứ tư, Đảng lãnh đạo công tác thanh niên bằng cách trực tiếp lãnh đạo

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Đảng lãnh đạo và chỉ đạo trực tiếp Đoàn Thanh niên thông qua Ban Thường vụ của Đoàn Đảng tạo điều kiện cho tổ chức Đoàn phát huy tốt vai trò của mình trong thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước; phản ánh tâm tư, nguyện vọng của thanh niên với Đảng Đảng lãnh đạo Đoàn Thanh niên thông qua thực hiện Điều lệ Đảng và các nghị quyết của Đảng; kiểm tra hoạt động của tổ chức Đoàn Thanh niên

Thứ năm, Đảng lãnh đạo thông qua việc phát huy vai trò của Nhà nước,

Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội; tăng cường vai trò của Nhà nước trong thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác thanh niên Phát huy vai trò, trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị-xã hội,

các tổ chức khác trong xã hội và toàn dân trong công tác thanh niên; phát huy vai trò và tạo điều kiện thuận lợi để Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị-xã hội, nhất là Đoàn Thanh niên thực hiện chức năng giám sát, phản biện xã hội đối với sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và hoạt động của cán bộ, công chức về công tác thanh niên

Thứ sáu, Đảng lãnh đạo thông qua việc phát huy vai trò của các tổ chức

Đảng và tính tiền phong gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên Đây là một yêu cầu cấp bách để nâng cao sức chiến đấu, vai trò lãnh đạo của Đảng, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng Dưới sự lãnh đạo của Đảng, mỗi cán bộ, đảng viên dù ở cương vị công tác nào cũng phải là “tấm gương sống” để đoàn viên, thanh niên học tập và noi theo Đảng viên trẻ phải gương mẫu tham gia sinh hoạt Đoàn và phải thực sự là nòng cốt cho phong trào thanh niên

Thứ bảy, Đảng lãnh đạo công tác thanh niên bằng xây dựng và thực hiện

quy chế, phong cách, lề lối làm việc Phong cách, lề lối làm việc phải khoa học, dân chủ, đem lại chất lượng cao Đảng thực hiện công tác giáo dục, rèn luyện phong cách làm việc cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, trước hết là thực hiện tốt chế độ trách nhiệm của người đứng đầu

Thứ tám, Đảng lãnh đạo bằng công tác kiểm tra, giám sát; tổng kết kinh

nghiệm lãnh đạo công tác thanh niên Đây là một trong những chức năng lãnh đạo chủ yếu của Đảng đối với công tác thanh niên Phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, bám sát cơ sở, kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc và những vấn đề nảy sinh trong quá trình thực hiện sự lãnh đạo đối với công tác thanh niên Tổ chức hoạt động sơ kết, tổng kết để chỉ ra những ưu điểm, khuyết điểm và nguyên nhân một cách chính xác, nhất là đối với những khuyết điểm, yếu kém; xác định rõ trách nhiệm của tập thể và cá nhân đối với những yếu kém

đó Qua đó thúc đẩy việc thực hiện nghị quyết, bổ sung những điểm cần thiết để nghị quyết hoàn chỉnh hơn, đồng thời qua đó rút ra những bài học kinh nghiệm

bổ ích trong quá trình lãnh đạo tiếp theo của Đảng

Ngoài ra, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên còn phụ thuộc vào đặc điểm và năng lực lãnh đạo của Đảng, vào tình hình thanh niên, vào đặc điểm, năng lực thực hiện nhiệm vụ công tác thanh niên của các tổ chức trong hệ thống chính trị; phụ thuộc vào tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Vì vậy, để lãnh đạo công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay cần xác định đúng đắn nội dung lãnh đạo, trên cơ sở đó xác lập phương thức lãnh đạo Đoàn Thanh niên đúng đắn, phù hợp với nội dung lãnh đạo, tránh tùy tiện Trong quá trình lãnh đạo Đoàn Thanh niên, Đảng điều chỉnh, bổ sung nội dung lãnh đạo, trên cơ sở đó, điều chỉnh phương thức lãnh đạo phù hợp

1.3 Sự cần thiết phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong giai đoạn hiện nay

1.3.1 Vị trí, vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là thành viên của hệ thống chính trị, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật của Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Đoàn phối hợp với các cơ quan nhà nước, các đoàn thể nhân dân, các tập thể lao động và gia đình chăm lo giáo dục, đào tạo và bảo vệ thanh thiếu nhi;

tổ chức cho đoàn viên thanh niên tích cực tham gia vào việc quản lý nhà nước và

xã hội Hệ thống chính trị ở Việt Nam bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam; Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các

tổ chức, đoàn thể chính trị - xã hội, trong đó có Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ

Chí Minh Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò là người lãnh đạo hệ thống chính trị và toàn xã hội Nhà nước giữ vai trò là người quản lý, điều hành xã hội theo Hiến pháp và pháp luật Mối quan hệ của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong hệ thống chính trị được thể hiện ở các nội dung cơ bản:

Thứ nhất, mối quan hệ của Đoàn đối với Đảng Đoàn là đội dự bị tin cậy

của Đảng, là người kế tục trung thành sự nghiệp, lý tưởng cách mạng của Đảng, phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội tại Việt Nam Tổ chức Đoàn đặt dưới sự

lãnh đạo trực tiếp toàn diện và tuyệt đối của Đảng; mục tiêu, lý tưởng của Đoàn chính là phấn đấu thực hiện thắng lợi mục tiêu, lý tưởng của Đảng, của Bác Hồ

và Nhân dân đã lựa chọn Đảng định hướng chính trị cho mọi hoạt động, nguyên tắc tổ chức của Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi Đảng chăm lo, đào tạo, bồi dưỡng nguồn cán bộ trẻ có phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị, có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho Đảng Đoàn tham mưu, đề xuất với Đảng về những vấn đề liên quan đến thanh niên và công tác thanh thiếu nhi, tham gia xây dựng, bảo vệ và tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng, đóng góp ý kiến cho đảng viên và sự lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng

Mối quan hệ giữa Đảng và Đoàn là một quan hệ gắn bó chặt chẽ Đảng

vững mạnh, kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng là điều kiện phát triển thuận

lợi của tổ chức Đoàn vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức, sẽ đem lại sức sống, bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng Phải coi công tác xây dựng, củng cố tổ chức Đoàn là bộ phận hữu cơ, tất yếu là đi trước một bước trong công tác xây dựng Đảng theo đúng tinh thần Nghị quyết số 25-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X là các cấp ủy Đảng và đảng viên cần nhận thức đầy đủ

và thực hiện quan điểm của Đảng: "Xây dựng Đoàn vững mạnh là nội dung quan

trọng trong công tác xây dựng Đảng, là xây dựng Đảng trước một bước", là quá

trình xây dựng và chuẩn bị đội dự bị tin cậy bổ sung lực lượng cho Đảng [4]

Thứ hai, mối quan hệ của Đoàn với Nhà nước Tổ chức Đoàn chịu sự

quản lý chung của Nhà nước đối với toàn xã hội; mọi hoạt động của Đoàn nằm trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật Nhà nước thông qua hệ thống tổ chức, bộ máy chính quyền các cấp ban hành, hướng dẫn và tổ chức thực hiện Luật Thanh niên (được Quốc hội thông qua tháng 11/2005 và có hiệu lực từ tháng 7/2006) Nhà nước ban hành các cơ chế, chính sách liên quan đến thanh niên, tạo điều kiện cho các tổ chức của thanh niên phát huy hết khả năng, năng lực của tuổi trẻ để cống hiến, xây dựng đất nước Nhà nước bảo đảm nguồn kinh phí, phương tiện làm việc và hoạt động cho Đoàn

Đoàn Thanh niên là chỗ dựa vững chắc, tham gia đóng góp xây dựng, bảo vệ chính quyền nhân dân các cấp; tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện đúng chính sách, pháp luật của Nhà nước; vận động đoàn viên thanh niên xung phong, tình nguyện đi đầu trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đoàn tham gia quản lý Nhà nước, quản lý xã hội trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của mình, thông qua hệ thống tổ chức Đoàn các cấp để đề cử những đại biểu ưu

tú nhất đại diện cho quyền lợi và tiếng nói của tuổi trẻ vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp Vận động, tuyên truyền, giáo dục đoàn viên trở thành những công dân tốt, gương mẫu, có ích cho xã hội; tích cực, tự giác thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ công dân; sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật

Đối với các ban, ngành, tổ chức Đoàn phối hợp, liên kết hoạt động trên

cơ sở chức năng, nhiệm vụ của mình, dựa trên đường lối, quan điểm lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng về công tác thanh niên, tạo sức mạnh đồng bộ trong công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi

Thứ ba, đối với các tổ chức là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt

Nam Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam-một liên minh chính trị rộng lớn, tập hợp, xây dựng lực lượng đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đoàn tích cực, chủ động liên kết, phối hợp hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ của mỗi tổ chức nhằm quy tụ sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, hoàn thành tốt nhiệm vụ tập hợp, đoàn kết, giáo dục thanh thiếu niên Đoàn phối hợp và thống nhất hành động với các tổ chức thành viên khác trong MTTQ, góp phần thực hiện chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Thứ tư, đối với Đội TNTP Hồ Chí Minh, Đảng trực tiếp giao cho Đoàn

Thanh niên phụ trách, dìu dắt, giáo dục Tại Chương X, Điều lệ Đoàn ghi rõ: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phụ trách Đội Thiếu niên tiền phong

Hồ Chí Minh, hướng dẫn thiếu nhi làm theo 5 điều Bác Hồ dạy và phấn đấu trở

thành đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, người công dân tốt của đất nước Ban Chấp hành Đoàn các cấp có trách nhiệm xây dựng tổ chức Đội, lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác thiếu nhi, phối hợp với các cơ quan nhà nước, các đoàn thể và tổ chức kinh tế-xã hội chăm lo, tạo điều kiện về cơ sở vật chất và tài chính cho hoạt động của Đội [26, tr.70]

Xuất phát từ thực trạng khách quan, khoa học của sự nghiệp cách mạng Việt Nam về vai trò, vị trí và khả năng cách mạng của thanh niên, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn kiên trì tư tưởng, đường lối vận động thanh niên nhất quán, xuyên suốt là giáo dục, bồi dưỡng, phát huy thanh niên Đảng ta khẳng định, công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc và đã đề ra các biện pháp để phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trong cách mạng Nhờ đó, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và thanh niên Việt Nam đã đóng góp

to lớn vào thắng lợi của Đảng và của dân tộc trong các giai đoạn cách mạng và trong công cuộc đổi mới toàn diện đất nước do Đảng ta lãnh đạo

Trong công cuộc đổi mới đất nước và hội nhập sâu, rộng vào nền kinh tế thế giới, thì vai trò của Đoàn Thanh niên lại càng đặc biệt quan trọng Đoàn phải thể hiện vai trò của mình, cùng Đảng và Nhân dân đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HĐH vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Để phát huy tốt vai trò của thanh niên, Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) đã ban hành Nghị quyết số 25-NQ/TW, ngày 25/7/2008 về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH”

Có thể nói, đây là Nghị quyết có ý nghĩa rất quan trọng đối với Đoàn Thanh niên

và công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay, thể hiện rõ quan điểm nhất quán của Đảng về vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của Đoàn Thanh niên

Qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng, được xây dựng, rèn luyện và trưởng thành, Đoàn đã tập hợp đông đảo thanh niên phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cống hiến sức trẻ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Bước vào thời kỳ

CNH, HĐH và hội nhập quốc tế, Đoàn tiếp tục phát huy những truyền thống quý báu của dân tộc và bản chất tốt đẹp của mình, xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc; kiên định lý tưởng độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức cách mạng, có ý thức chấp hành pháp luật, sống

có văn hóa, vì cộng đồng; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khỏe, tri thức, kỹ năng và tác phong công nghiệp trong lao động tập thể, trở thành những công dân tốt của đất nước; xung kích, sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ tiên tiến, vươn lên ngang tầm thời đại Đoàn TNCS Hồ Chí Minh kế tục trung thành sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, thường xuyên bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng; tổ chức động viên đoàn viên, thanh niên cả nước đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

1.3.2 Xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh vững mạnh

là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên, do thanh niên và vì thanh niên Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có chức năng giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện, giúp đỡ từ những thanh niên tiên tiến trở thành đoàn viên,

từ những đoàn viên ưu tú trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam Vì vậy,

Đoàn là tổ chức quần chúng gần Đảng nhất

Thanh niên và công tác thanh niên luôn được Đảng đặc biệt quan tâm, vì đây là lực lượng xung kích cách mạng, mà Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là đội dự

bị tin cậy của Đảng Chăm lo, giáo dục, bồi dưỡng thanh niên là trách nhiệm của

cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng, phát huy vai trò quan trọng của Đoàn Thanh niên, gia đình, nhà trường và xã hội Điều đó được thể hiện cụ thể trong Nghị quyết 25-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa X: Đảng lãnh đạo công tác thanh niên và trực tiếp lãnh đạo Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Xây dựng Đoàn vững mạnh là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, là xây dựng Đảng trước một bước Đảng đề ra đường lối, chủ

trương định hướng cho thanh niên hành động, xác định các chuẩn mực cho thanh niên phấn đấu; xây dựng các tấm gương điển hình tiêu biểu cho thanh niên học tập và noi theo Đảng còn có nhiệm vụ chăm lo, đào tạo, bồi dưỡng nguồn cán bộ trẻ có phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị, có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho Đảng Đoàn tham mưu, đề xuất với Đảng về những vấn đề liên quan đến thanh niên và công tác thanh thiếu nhi [4]

Đoàn vận động, tổ chức cho đoàn viên, thanh niên xung kích đi đầu thực hiện đường lối, nghị quyết của Đảng; xây dựng ý thức và trách nhiệm của ĐVTN tham gia xây dựng và bảo vệ Đảng Đoàn tuyên truyền giáo dục, giới thiệu để thanh niên ngày càng hiểu sâu về tôn chỉ, mục tiêu, bản chất của Đảng, đóng góp ý kiến cho Đảng, phê bình cán bộ, đảng viên, tích cực tham gia xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh theo tinh thần các nghị quyết của Đảng

Mối quan hệ giữa Đảng và Đoàn là mối quan hệ hữu cơ, biện chứng, có tác động qua lại Đảng có vững mạnh, kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng thì Đoàn mới có điều kiện phát triển và ngược lại, tổ chức Đoàn vững mạnh cả

về chính trị, tư tưởng và tổ chức sẽ đem lại sức sống, bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng Công tác xây dựng, củng cố tổ chức Đoàn là bộ phận hữu cơ, tất yếu và đi trước một bước trong công tác xây dựng Đảng Xây dựng Đoàn vững mạnh là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, là xây dựng Đảng trước một bước, là quá trình xây dựng và chuẩn bị đội dự bị tin cậy bổ sung lực lượng cho Đảng Cộng sản Việt Nam

Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức của những thanh niên tiên tiến, giác ngộ lý tưởng cộng sản, phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa

xã hội, do Đảng thành lập, dìu dắt và lãnh đạo Đoàn là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên Việt Nam, là người trực tiếp giúp Đảng thực hiện nhiệm vụ công tác thanh niên, phát động và tổ chức phong trào hành động cách mạng của thanh niên, là cầu nối giữa thanh niên với Đảng, là người phụ trách Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh

Kết luận chương 1

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh được Đảng xác định là lực lượng dự bị tin cậy của Đảng Sự lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn Thanh niên là một nguyên tắc có tính bắt buộc và là tất yếu, xuất phát từ vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Đảng trong cách mạng Việt Nam Đoàn Thanh niên là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam, là một tổ chức trong hệ thống chính trị và đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng, tuyên truyền, vận động cổ

vũ đoàn viên, thanh niên thực hiện chủ trương, đường lối, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước, và nhiệm vụ của Đoàn

Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập đến nay, thanh niên và công tác thanh niên luôn được Đảng ta đặc biệt quan tâm, Đảng đã đề ra nhiều chủ trương, nghị quyết để xây dựng lực lượng thanh niên đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị của Đảng Trong công cuộc đổi mới đất nước và hội nhập sâu, rộng thì vai trò của Đoàn Thanh niên lại càng đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Chương 2 THỰC TRẠNG VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH NINH THUẬN ĐỐI VỚI CÔNG TÁC ĐOÀN VÀ PHONG TRÀO THANH NIÊN

2.1 Những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh tỉnh Ninh Thuận

2.1.1.1 Đặc điểm địa lý, tự nhiên, dân số, đơn vị hành chính

Về địa lý, Ninh Thuận là một tỉnh nằm ở cực Nam Trung Bộ; phía Đông

giáp biển Đông, phía Tây giáp tỉnh Lâm Đồng, phía Nam giáp tỉnh Bình Thuận, phía Bắc giáp tỉnh Khánh Hòa Ninh Thuận nằm ở trung điểm giao thông quốc

lộ 1A, quốc lộ 27 và đường sắt Bắc-Nam Ninh Thuận là miền đất nổi tiếng với các di tích văn hóa Chăm, có nhiều tiềm năng về kinh tế chưa được khai thác, các điểm du lịch phong phú, đa dạng, có lịch sử đấu tranh anh dũng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Có thành phố Phan Rang-Tháp Chàm là thành phố thuộc tỉnh, là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của tỉnh, cách thành phố Hồ Chí Minh 350 km, cách sân bay Cam Ranh 60 km, cách thành phố Nha Trang 105 km và cách thành phố Đà Lạt 110 km, thuận tiện cho việc giao lưu phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội

Về tự nhiên, Ninh Thuận có tổng diện tích tự nhiên là 3.355,34 km² với ba

dạng địa hình: đồng bằng, miền núi, vùng biển Nổi tiếng với những ngọn núi đá

và nhiều ngọn núi cao trên 1.600m: núi Chuẩn (1.645m), núi Bonronh (1.653m); núi có nhiều hang động như: núi Cà Đú; có nhiều gỗ quý: mun, lai, trắc, gụ,…, các loại dược liệu quý: quế, chi, bạch truật… Tuy nhiên, núi đá nhiều trở thành hạn chế cho địa hình Ninh Thuận vì nhiều núi đâm ra biển khiến cho lãnh thổ bị chia cắt thành nhiều khu vực Ba mặt của Ninh Thuận đều là núi, chỉ có một hướng ra biển, đã tạo ra những đặc thù về khí hậu ở Ninh Thuận là nắng và gió