Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ vsip trên địa bàn huyện hưng nguyên tỉnh nghệ an

- Trường hợp thực hiện bồi thường chậm được quy định như sau: a Bồi thường chậm do cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường gây ra mà giá đất tại thời điểm bồi thường do ủy ban nhân dâ

KHOA ĐỊA LÝ – QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN

-

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN KHU CÔNG NGHIỆP, ĐÔ THỊ VÀ DỊCH VỤ VSIP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN

LỜI CẢM ƠN!

Sau thời gian học tập trên giảng đường trường Đại học Vinh đến nay khóa học gần kết thức, được sự giúp đỡ quý báu của các thầy cô giáo Khoa Địa Lý- Quản Lý Tài Nguyên, bạn bè cùng với sự động viên từ gia đình đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành bài báo cáo về đề tài “đánh giá thực trạng công tác giải phóng mặt bằng của dự

án VSIP trên địa bàn huyện Hưng Nguyên – tỉnh Nghệ An ”

Trước hết với lòng biết ơn vô hạn, cho phép tôi gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới cô giáo Th.S Võ Thị Thu Hà B, người đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cũng xin nghiên cứu và hoàn thành khóa lận này Bên cạnh đó cho tôi cảm ơn sự dạy bảo của các thầy cô trong Khoa Đia Lý – Quản Lý Tài Nguyên cũng như thầy cô trường Đại học Vinh đã truyền đạt cho tôi hành trang tri thức trong suốt thời gian học tập tại trường

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn trân trọng tới các anh, chị cán bộ tại phòng Tài Nguyên và Môi trường, cùng các phòng ban khác có liên quan làm việc tại Ủy Ban nhân dân huyện Hưng Nguyên – tỉnh Nghệ An đã tạo điều kiện giúp đỡ, cung cấp số liệu khách quan để tôi hoàn thàn khóa luận này

Với lượng thời gian có hạn và kinh nghiệm còn hạn chế nên bài báo cáo của tôi không thể tránh khỏi những thiếu sót Kính mong sự đóng góp ý kiến của các thầy cô

và các bạn để đề tài được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Vinh tháng 5 năm 2016

Sinh viên

Nguyên Thị Minh Thương

Ký hiệu Giải thích

Singapore

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4.Đối tượng nghiên cứu 2

5 Phạm vi nghiên cứu 2

6 Quan điểm nghiên cứu 2

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8.Cấu trúc đề tài: 4

B NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HƯNG NGUYÊN – TỈNH NGHỆ AN 5

1.1 Cơ sở lý luận 5

1.1.1 Một số khái niệm 5

1.1.2 Đặc điểm của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng và hỗ trợ tái định cư 7

1.1.3 Bản chất 8

1.1.4 Tác động của công tác GPMB đối với sự phát triển của đất nước 8

1.1.5 Các nhân tố ảnh hưởng tới bồi thường giải phóng mặt bằng và hỗ trợ tái định cư 9

1.1.6 Cơ sở pháp lý về bồi thường, giải phóng mặt bằng 11

1.1.7 Chính sách hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất 21

1.1.8 Trình tự, thủ tục thu hồi đất và thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 26

1.2 Tổng quan thực tiễn công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cư 29

1.2.1 Vấn đề giải phóng mặt bằng của một số nước trên Thế giới 29

1.2.2 Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng ở Việt Nam 30

1.2.3 Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng ở Nghệ An 33

1.2.4 Bài học kinh nghiệm từ thực trạng công tác GPMB 36

CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN KHU CÔNG NGHIỆP, ĐÔ THỊ VÀ DỊCH VỤ VSIP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HƯNG NGUYÊN – TỈNH NGHỆ AN 38

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 38

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế -xã hội của địa phương 40

2.1.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên,kinh tế -xã hội của huyện Hưng Nguyên - tỉnh Nghệ An 51

2.2 Tình hình quản lý, sử dụng đất đai trên địa bàn huyện Hưng Nguyên tỉnh Nghệ An 52

2.2.1 Công tác xây dựng và ban hành văn bản: 52

2.2.2.Về lập, điều chỉnh, quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 53

2.2.3 Công tác giao đất, cho thuê đất, đăng ký cấp GCNQSD đất: 54

2.2.4 Công tác thẩm định trích đo, đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: 54

2.2.5 Công tác xây dựng giá đất 54

2.2.6 Việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất 55

2.2.7 Việc đo đạc, đăng ký đất đai, lập và quản lý, chỉnh lý hồ sơ địa chính, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (GCN) và xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính 55

2.2.8 Công tác kiểm kê đất đai: 56

2.2.9 Về tài chính đất đai và giá đất 56

2.2.10 Thanh tra, kiểm tra, giám sát, theo dõi, đánh giá việc chấp hành quy định của pháp luật về đất đai và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai; giải quyết tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý và sử dụng đất đai 56

2.2.11 Tình hình chấp hành pháp luật đất đai của người sử dụng đất 56

2.2.12 Kết quả dồn điền đổi thửa, tích tụ ruộng đất và hiệu quả sử dụng đất 57

2.2.13 Công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật 57

2.2.14 Giải quyết đơn thư, xử lý tồn đọng và phối hợp giải quyết các vấn đề có liên quan 57

2.3 Tình hình giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Hưng Nguyên –Tỉnh Nghệ An 58

2.3.1 Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng tại huyện Hưng Nguyên – tỉnh Nghệ An năm 2015 58

2.3.2 Thực trạng giải phóng mặt bằng của dự án khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ VSIP trên địa bàn huyện Hưng Nguyên – tỉnh Nghệ An giai đoạn 2015 – 2016 62

địa bàn huyện Hưng Nguyên – tỉnh Nghệ An 70

2.3.4 Ảnh hưởng của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Hưng Nguyên – tỉnh Nghệ An 73

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM ĐẨY NHANH TIẾN ĐỘ VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HƯNG NGUYÊN – TỈNH NGHỆ AN ĐẾN NĂM 2020 78

3.1 Định hướng chung 78

3.2 Đề xuất một số giải pháp cụ thể 79

3.2.1Giải pháp về tổ chức, thực hiện 79

3.2.2 Giải pháp về quản lý nhà nước về đất đai 80

3.2.3 Giải pháp về nguồn vốn 80

3.2.4 Giải pháp về đổi mới và tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến 80

3.2.5 Giải pháp về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát 81

3.2.6 Giải pháp về nhân lực 81

C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 82

I Kết luận 82

II Kiến nghị 83

TÀI LIỆU THAM KHẢO 84

PHỤ LỤC 85

DANH MỤC BẢNG, BIỂU

Hình 2.1: Bản đồ hành chính huyện Hưng Nguyên tỉnh Nghệ An 38

Bảng 2.2: Tổng giá trị tăng thêm (theo giá so sánh năm 2010) 40

Bảng 2.3 : Tổng hợp các dự án GPMB trên địa bàn huyện Hưng Nguyên – Nghệ An năm 2015 59

Bảng 2.4: Danh sách các dự án chậm triển khai, dự án treo trên đia bàn huyện Hưng Nguyên 60

Bảng 2.5: Kế hoạch giải phóng mặt bằng tái định cư năm 2016 62

Bảng 2.6: Quy hoạch sử dụng đất khu công nghiệp dự án VSIP 64

Bảng 2.7: Quy hoạch sử dụng đất khu đô thị dự án VSIP 64

Bảng 2.8 : Tổng hợp các xóm bị ảnh hưởng để thực hiện dự án VSIP giai đoan 1A trên địa bàn xã Hưng Tây- Hưng Nguyên 66

Bảng 2.9: Giá đất bồi thường của dự án VSIP giai đoạn 1 A trên địa bàn xã Hưng Tây – Huyện Hưng Nguyên – Nghệ An 67

Bảng 2.10: Tổng hợp ý kiến người dân có đất bị thu hồi về giá bồi thường của dự án 67 Bảng 2.12: Tổng hợp kinh phí hô trợ cho các hộ dân của 6 xóm xã Hưng Tây huyện Hưng Nguyên phục vụ cho dự án VSIP giai đoạn 1A 70

Bảng 2.13: Thu nhập của người dân trên địa bàn xã Hưng Tây – Hưng Nguyên bị thu hồi đất để thực hiện dự án VSIP 73

Bảng 2.14 : Tình hình trật tự an ninh xã hội trên địa bàn sau khi tiến hành thu hồi đất 74

Bảng 2.15: Tình hình về môi trường sinh thái cảnh quan sau khi tiến hành thu hồi đất trên địa bàn thực hiện dự án VSIP 75

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai ngoài chức năng vốn có của nó là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố khu dân cư, xây dựng các công trình kinh tế văn hóa xã hội an ninh quốc phòng thì đất đai còn có thêm chức năng tạo nguồn vốn và thu hút đầu tư cho phát triển kinh tế trong thời kỳ hội nhập và phát triển hiện nay Trong những năm qua nhà nước ta đã thực hiện mạnh mẽ chủ trương công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và thực tế cho thấy kinh tế nước ta đã có những bước chuyển biến tích cực, đời sống nhân dân đã và đang được cải thiện, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đã được thay đổi tạo ra bộ mặt mới cho đất nước và thu hẹp khoảng cách với các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới

Để đất đai thực sự là nguồn vốn, nguồn thu hút đầu tư phát triển thì việc thu hồi

và chuyển đổi mục đích sử dụng đất để xây dựng các khu cụm công nghiệp, khu đô thị tập trung nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, xây dựng cơ cấu đất đai hợp lý là rất cần thiết Tuy nhiên thực tế việc thu hồi đất để thực hiện các dự án cho thấy công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư đang là vấn đề nhạy cảm và hết sức phức tạp, ảnh hưởng đến mọi mặt đời sống kinh tế chính trị và xã hội

Cùng với sự phát triển của cả nước nói chung và huyện Hưng Nguyên – tỉnh Nghệ An nói riêng, đây là địa bàn có vị trí thuận lợi và môi trường đầu tư thông thoáng, nền kinh tế của huyện trong những năm qua đạt mức tăng trưởng khá các ngành nghề truyền thống được khôi phục và phát triển góp phần giải quyết lao động nông nhàn ở nông thôn Trong những năm gần đây, trên địa bàn huyện diện tích đất đai chuyển mục đích sử dụng khá nhiều, đồng nghĩa với việc áp dụng những chính sách của nhà nước trong thu hồi đền bù, GPMB và hỗ trợ đối với những hộ gia đình mất đất sản xuất nông nghiệp Tuy nhiên công tác này còn gặp nhiều vướng mắc, hiệu quả thấp kể cả công tác thu hồi đất để xây dựng CSHT phục vụ cho chính cộng đồng cho chính dân cư bị thu hồi đất Điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, thiết kế dự án chờ đợi do không giải phóng được mặt bằng hoặc do cơ sở hạ tầng không đảm bảo là những nguyên nhân làm ảnh hưởng đến tiến độ của dự án, gây thiệt hại lớn về kinh tế cho các doanh nghiệp và các nhà đầu tư và nhà nước, làm mất ổn định về chính trị xã hội ở địa phương Xuất phát từ những thực tiễn nói trên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài

“Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ VSIP trên địa bàn huyện Hưng Nguyên - tỉnh Nghệ An”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Góp phần đẩy nhanh tiến độ và nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Hưng Nguyên - tỉnh Nghệ An

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu tổng quan cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về công tác giải phóng mặt bằng ở huyện Hưng Nguyên

- Thu thập các số liệu liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, vấn đề thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư …trên địa bàn Huyện Hưng Nguyên kết hợp khảo sát thực tế địa bàn để đánh giá thực trạng về việc bồi thường hỗ trợ và GPMB của dự

án khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ VSIP tại địa bàn huyện Hưng Nguyên

- Tham khảo các tài liên quan để rút ra những hạn chế và đề xuất một số giải pháp hợp lý nhằm đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng

4.Đối tƣợng nghiên cứu

- Thực trạng công tác GPMB của dự án khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ VSIP

b) Quan điểm phát triển bền vững

Đất đai là tài sản quốc gia, là tài sản có hạn không thể khai thác và sử dụng một cách bừa bãi, kém hiệu quả

Phát triển bền vững là khai thác và sử dụng các nguồn lực tự nhiên đáp ứng nhu cầu phát triển xã hội hiện tại nhưng không làm tổn hại và ảnh hưởng đến tương lai Chính vì vậy đánh giá thực trạng công tác GPMB ở huyện Hưng nguyên cũng như đề xuất các giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện và nâng cao hiệu quả GPMB trên địa bàn huyện đến năm 2020 cần đáp ứng được các yêu cầu của phát triển kinh tế xã hội nhưng không gây ảnh hưởng đến sự phát triển của toàn xã hội mai sau

c) Quan điểm thực tiễn, khách quan

Đây là quan điểm không thể thiếu được đối với quá trình nghiên cứu đề tài Thực tiễn là tiêu chuẩn, là cơ sở nghiên cứu của đề tài và kết quả nghiên cứu lại được áp dụng vào thực tiễn Quan điểm thực tiễn được vận dụng trong đề tài này nhằm giúp đẩy nhanh tiến độ và nâng cao hiệu quả giải phóng mặt bằng được nhanh chóng và phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế xã hội của huyện Hưng Nguyên

7 Phương pháp nghiên cứu

a) Phương pháp điều tra khảo sát

- Thu thập các tài liệu, số liệu thứ cấp tại cơ quan thực tập: các số liệu về điều kiện kinh tế, xã hội, kinh tế của các ngành sản xuất, đời sống của các hộ gia đình nằm trong khu vực thực hiện dự án Các tài liệu này được thu thập từ UBND huyện, Phòng Thống Kê của huyện, Phòng Tài Nguyên và Môi Trường huyện, Phòng Nông Nghiệp

và Phát Triển Nông Thôn

- Kết hợp tiến hành điều tra ngoại nghiệp các hộ gia đình bị ảnh hưởng để thực hiện dự án thông qua phiếu điều tra (ở phụ lục đính kèm), phỏng vấn trực tiếp người dân trong diện được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Việc đi điều tra trực tiếp từ địa phương là để kiểm tra đối chiếu các thông tin từ các số liệu tài liệu đã thu thập và bổ sung những thay đổi cần thiết

b) Phương pháp phân tích và xử lý số liệu

Phân tích các tài liệu số liệu thu thập được để tổng hợp các tài liệu phục vụ cho mục đích nghiên cứu

c) Phương pháp so sánh, đối chiếu kết quả điều tra

- So sánh, đối chiếu kết quả điều tra thực tế theo thời gian và không gian, theo mẫu phiếu điều tra các hộ gia đình bị thu hồi đất

- So sánh, đối chiếu kết quả điều tra thực tế với chính sách hiện hành

d) Phương pháp tổng hợp

Tổng hợp các số liệu trong các quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan đến vấn đề bồi thường, giải phóng mặt bằng như diện tích đất cần thu hồi phục vụ dự án; số tiền bồi thường về đất, tài sản trên đất; số tiền hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, ổn định cuộc sống; các chính sách hỗ trợ khác

e) Phương pháp chuyên gia

Trên cơ sở phỏng vấn, xin ý kiến của các chuyên gia như cán bộ nông nghiệp, cán bộ địa chính, hội đồng ban BT & GPMB, giảng viên hướng dẫn trong việc định hướng GPMB cũng như khắc phục các vướng mắc còn tồn tại trong quá trình thực hiện công tác BT & GPMB Từ đó đưa ra những ý kiến tham khảo nhằm nâng cao hiệu quả tiến độ thi công của dự án trong tương lai

f) Phương pháp tham khảo, kế thừa các tài liệu khác liên quan đến đề tài

- Tham khảo, vận dụng có chọn lọc các tài liệu có sẵn liên quan nhằm bổ sung nguồn dữ liệu cho hoạt động nghiên cứu

8.Cấu trúc đề tài:

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị đề tài nghiên cứu có cấu trúc chia làm

3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về bồi thường giải phóng mặt bằng

trên địa bàn huyện Hưng Nguyên – Tỉnh Nghệ An

Chương 2 : Thực trạng về công tác GPMB của dự án khu công nghiệp, đô thị và

dịch vụ VSIP trên địa bàn huyện Hưng Nguyên – tỉnh Nghệ An

Chương 3: Một số giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ và nâng cao hiệu quả

công tác GPMB trên địa bàn huyện Hưng Nguyên – tỉnh Nghệ An đến năm 2020

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HƯNG NGUYÊN – TỈNH

pháp luật về đất đai quy định tại Điều 3 LĐĐ 2013

1.1.1.2 Bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất

- Bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất là việc khôi phục lại giá trị tài sản, nguồn sinh sống, lợi ích vật chất và tinh thần theo nghĩa rộng cho người sử dụng đất bị ảnh hưởng do quá trình triển khai thực hiện dự án

- Là hình thức trách nhiệm dân sự để bù đắp những tổn thất về vật chất tinh thần cho bên thiệt hại nhưng thiệt hại này không phải do hành vi trái pháp luật (của nhà đầu

tư hay của Nhà nước) gây ra, mà thực chất là kết quả của chu trình “phá hủy – tái tạo” trong quá trình phát triển đô thị và kinh tế – xã hội

1.1.1.3 Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

- Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới

1.1.1.4 Tái định cư

- Tái định cư: Tái định cư là một khái niệm mang nội hàm khá rộng, dùng để chỉ những ảnh hưởng tác động đến đời sống của người dân do bị mất tài sản và nguồn thu nhập trong quá trình phát triển dự án gây ra, bất kể có phải di chuyển hay không và các chương trình nhằm khôi phục cuộc sống của họ Như vậy tái định cư bao hàm cả việc thực hiện chính sách bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất Tái định cư theo nghĩa hẹp là

quá trình di chuyển người dân đến nơi ở mới Tái định cư là một vấn đề lớn của quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển trong những trường hợp điển hình như xây đập, làm đường, phát triển đô thị

* Phân loại tái định cư

- Về hình thức, việc tái định cư có các dạng:

+ Di dân vào vùng đô thị hóa

+ Chuyển dịch nội ngoại thành, bao gồm từ việc thực hiện các chương trình cải tạo đô thị cho tới việc chuyển dịch theo sở nguyện của người dân

+ Tái định cư tại chỗ khi thực hiện các dự án chỉnh trang khu dân cư

- Xét về sở nguyện của người dân cũng có nhiều mức độ

+ Tái định cư tự phát: Là việc mua bán đất và xây dựng trái phép không theo quy hoạch Do việc xây dựng trái phép ở khu vực không có hạ tầng, giá đất rẻ nên nhiều người có thu nhập thấp, trong đó có nhiều người thuộc diện giải tỏa từ các dự án nhận tiền bồi thường tự lo chỗ ở

+ Tái định cư tự giác: Là việc tái định cư để thực hiện các dự án và người dân

tự giác chấp hành kế hoạch và phương thức tái định cư, kể cả việc tạo lập chỗ ở mới ở các dự án phát triển nhà

+ Cưỡng bức tái định cư: Thường là cưỡng bức giải tỏa và bố trí chỗ ở cho những người bị giải tỏa chưa được sự đồng thuận của họ Nhiều trường hợp không kiên quyết đã gây ra ách tắc cho đầu tư phát triển

- Xét về tính chất, tái định cư có 2 dạng:

+ Tái định cư bắt buộc: Để thực hiện các dự án phục vụ lợi ích chung Nhìn chung các quốc gia trên thế giới đều xác lập quyền ưu tiên của Nhà nước trong việc thu hồi đất để thực hiện các dự án này vì lợi ích quốc gia

+ Tái định cư tự nguyện: Thông thường trong các dự án cải tạo đô thị ở quy

mô nhỏ, vì lợi ích trực tiếp của những người tham gia thực hiện dự án

1.1.1.5 Giải phóng mặt bằng

- Giải phóng mặt bằng là một quá trình tổ chức thực hiện các công việc liên quan đến di dời nhà cửa, cây cối và những công trình xây dựng trên phần đất nhất định được quy định cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới trên đó

- Quá trình giải phóng mặt bằng được tính từ khi bắt đầu hình thành hội đồng giải phóng mặt bằng đến khi giải phóng xong và giao cho chủ đầu tư mới Đây là một quá

trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau giữa các dự án và liên quan trực tiếp của các bên tham gia và của cả xã hội

- Công tác giải phóng mặt bằng mang tính quyết định đến tiến độ của các dự án, là khâu đầu tiên thực hiện dự án

1.1.2 Đặc điểm của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng và hỗ trợ tái định cư

Giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phức tạp nó thể hiện khác nhau đối với

mỗi dự án, nó liên quan đến lợi ích bên tham gia và lợi ích toàn xã hội

- Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với các điều kiện kinh tế, xã hội khác nhau và trình độ dân trí khác nhau Do đó công tác tổ chức bồi thường cũng có những đặc trưng nhất định đối với từng vùng đất từng điều kiện sống khác nhau trên khu đất đó như: khu vực nội thành dân số cao, đất đai lại có giá trị đặc biệt thực hiện giải phóng mặt bằng không phải là điều dễ dàng Điều này khác hẳn với khu vực ven đô hay ngoại thành thì công việc thực hiện có đơn giản hơn Các tài sản trên đất cũng mang tính đa dạng cao về mục đích sử dụng đa dạng về hình thức sỡ hữu các tài sản đó nên công tác định giá trong công tác đền bù cũng mang tính

đa dạng cao

- Tính phức tạp thể hiện: Đất đai là tài sản có giá trị cao có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội với mọi người dân Ở các khu vực nông thôn dân cư sống chủ yếu nhờ hoạt động sản xuất kinh doanh trên đất nông nghiệp mà đất đai là tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất người dân thấp khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý của người dân là giữ đất để sản xuất

- Đất đai nhà ở có vai trò đặc biệt quan trọng nên khi giải phóng mặt bằng cũng gặp phải nhiều khó khăn Ở các khu đô thị lớn có giá trị kinh tế cao phần nào dẫn tới tình trạng người dân không muốn di chuyển chỗ ở do bị mất một số điều kiện thuận lợi khi phải ở nơi khác Mặt khác do sự hình thành lâu đời của đất đai nó được sở hữu nhiều do chế độ nhiều chủ sở hữu việc xác định rõ đặc điểm của từng thửa đất rất khó cho công tác kê khai, phần khác nó cũng ảnh hưởng bởi Luật đất đai và các chính sách được thực hiện trong công tác giải phóng mặt bằng từ trước không được đồng bộ đặc biệt là công tác xác định giá đất đền bù không thỏa đáng cho người dân trong diện cần giải phóng mặt bằng dẫn tới trình trạng chây lỳ không chịu di chuyển Khi thực hiện di dời điều quan trọng là bố trí đất cho khu vực tái định cư thì lại chưa được đảm bảo do các nguyên nhân khác nhau như không có đất, thiếu các điều kiện sinh hoạt Giải

phóng mặt bằng được thực hiện chủ yếu là buôn bán nhỏ do vậy họ sẽ không muốn di chuyển chỗ ở điều đó đồng nghĩa với việc họ lại phải tìm một công việc khác cho thích hợp với nơi ở mới

1.1.3 Bản chất

Bản chất của bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất không phải là quan hệ mua bán đất đai (hay quyền sử dụng đất) dù nhìn nhận dưới bất kỳ góc độ nào Thực chất Nhà nước có trách nhiệm xác định những thiệt hại để bồi thường nhằm ổn định và nâng cao đời sống người dân khi bị thu hồi đất Thu hồi và bồi thường thiệt hại về đất mang ý nghĩa của việc thực hiện quyền cuả nhà nước chứ không phải đơn thuần là một quan

hệ giao dịch có tính chất ngang giá Trong tổ chức thực hiện, Nhà nước có thể trực tiếp đứng ra thu hồi và bồi thường thiệt hại, nhưng cũng có thể giao cho các tổ chức khác thực hiện quyền này, theo những quy định mà Nhà nước đã ban hành

1.1.4 Tác động của công tác GPMB đối với sự phát triển của đất nước

a) Đối với công tác quản lý nhà nước về đất đai

Công tác bồi thường và GPMB, hỗ trợ tái định cư dưới góc độ quản lý Nhà nước có thể nói là cầu nối giữa các mối quan hệ về sử dụng đất giữa các chủ thể là cá nhân và tổ chức với nhà nước Để bồi thường GPMB thực hiện tốt phụ thuộc nhiều vào công tác quản lý nhà nước về đất đai Cụ thể :

- Đối với việc ban hành các văn bản pháp luật thì đòi hỏi nhà nước ta ban hành các khung giá các loại đất một cách chi tiết, giá đất phải sát với giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường, cùng với đó là ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể về các chính sách hỗ trợ và tái đinh cư cho người dân để đảm bào công tác GPMB thực hiện đúng tiến độ, hiệu quả cao

- Công tác quản lý hồ sơ địa chính cần phải cập nhật thường xuyên, chỉnh lý các biến động trong quá trình sử dụng đất đai để đáp ứng cho việc xác định nguồn gốc sử dụng đất đai rõ ràng, minh bạch, đúng đắn Khi đó công tác GPMB sẽ tiến hành dễ dàng và nhanh chóng hơn

- Công tác thanh tra, kiểm tra giải quyết khiếu nại tố cáo về đất đai, xử lý các sai phạm về đất đai được thực hiện tốt sẽ giúp cho việc bồi thường diễn ra nhanh chóng, đúng pháp luật, đẩy nhanh tiến độ thi công của dự án

- Việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất phải phân cấp đúng thẩm quyền

b) Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội

Công việc bồi thường, GPMB có vai trò to lớn trong sự phát triển kinh tế - xã hội:

- Công tác GPMB thực hiện tốt giảm tối đa chi phí cho việc giải tỏa đền bù, có điều kiện tập trung vốn đầu tư cho các công trình khác; giải phóng mặt bằng kéo dài dẫn đến chi phí bồi thường lớn, không kịp hoàn thành tiến độ của dự án dẫn đến sự quay vòng vốn chậm, gây khó khăn cho các nhà đầu tư Đặc biệt các nhà đầu tư trong nước có nguồn vốn hạn hẹp thì việc quay vòng vốn là rất cần thiết để đảm bảo tận dụng cơ hội đấu thầu các công trình khác

- Nếu công tác giải phóng mặt bằng không được thực hiện tốt dẫn đến hiện tượng các dự án treo, chất lượng của các dự án giảm, các hạng mục đầu tư không được thực hiện đúng như kế hoạch đề ra, lãng phí ngân sách của Nhà nước Đặc biệt khi giải quyết không thỏa đáng quyền, lợi ích hợp pháp của người có đất bị thu hồi dễ dẫn đến tình trạng khiếu kiện tập thể, làm cho tình hình an ninh – chính trị không

ổn định

c) Đối với môi trường

Quá trình giải phóng mặt bằng gây ảnh hưởng rất lớn đến môi trường xung quanh, khi quá trình GPMB thực hiện gây ra một số ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường như:

- Bụi, khí thải từ: các xe san lấp mặt bằng, các xe vận chuyển đất đá phục vụ cho san lấp

- Hoạt động tổ chức sản xuất đã gây nên tình trạng ô nhiễm môi trường nguồn nước, khói bụi, khí thải, rác thải… ô nhiễm tiếng ồn gây ảnh hưởng đến môi trường sống của bà con người dân xung quanh khu vực dự án

- Việc giải phóng mặt bằng đã làm mất đi thảm thực vật vốn có, ảnh hưởng trực tiếp đến không gian sống và lao động sản xuất của người dân

1.1.5 Các nhân tố ảnh hưởng tới bồi thường giải phóng mặt bằng và hỗ trợ tái định cư 1.1.5.1 Giá cả đất đai

- Một khu đất ban đầu có thể có giá trị không quá lớn nhưng khi có thông tin về việc quy hoạch cho rằng khu đất sẽ có giá sẽ làm cho đất hoàn toàn thay đổi và làm thay đổi toàn bộ kế hoạch giải phóng mặt bằng Đó là yếu tố tâm lý của con người và rất khó để nhận biết và xác định giá trị

- Cung cầu đất trên thị trường là một nhân tố có ảnh hưởng lớn đến giá đất Nếu cung đất mà lớn hơn cầu về đất đai, thì giá cả đất đai có xu hướng giảm xuống; còn nếu cầu về đất lớn hơn cung về đất đai thì giá cả có xu hướng tăng lên

Trong thực tế hiện nay, giá đất thường có xu hướng tăng lên đặc biệt là ở các đô thị, giá đất tăng lên rất cao Giá cả đất đai phụ thuộc vào hai nhân tố là mức địa tô thu được trên mảnh đất hàng năm (địa tô chênh lệch I do độ phì nhiêu của đất mang lại và địa tô chênh lệch II do khả năng đầu tư cải tạo trên từng mảnh đất của nhà kinh doanh tạo ra) Giá cả đất đai còn phụ thuộc vào tỷ suất lợi tức tiền gửi ngân hàng tính theo năm

1.1.5.2 Tính chất của đất đai

- Do tính chất của đất đai, vị trí của đất đai có khả năng sử dụng nhiều mục đích như đất nông nghiệp có độ phì nhiêu cao, đất có vị trí gần đường giao thông, gần khu trung tâm thương mại hoặc đất có thể sử dụng nhiều với khả năng đáp ứng được nhiều nhu cầu khác nhau… làm cho giá trị của đất được tăng lên, giá đất được nâng lên

1.1.5.3 Khả năng sinh lợi của đất đai

Do khả năng mang lại lợi nhuận cao từ việc đầu tư buôn bán đất; do tâm lý muốn có đất để lại cho đời sau đặc biệt do tâm lý giả tạo khi giá đất lên cao mà ngày nay càng nhiều doanh nghiệp trung tâm kinh doanh nhà đất; các nhà đầu cơ đất đai xuất hiện làm cho thị trường đất đai ngày càng trở nên sôi động, đẩy mức giá lên cao

và còn rất cao tạo nên những đợt sốt đất kéo dài

1.1.5.4 Mức độ hoàn thiện của cơ sở hạ tầng

- Mức độ hoàn thiện của cơ sở hạ tầng như hệ thống giao thông hoàn chỉnh đến mức nào; Hệ thống dịch vụ được xây dựng ra sao? Hệ thống dịch vụ điện sinh hoạt và chiếu sáng lắp đặt quy mô loại gì? Sẽ là nhân tố trực tiếp của nhiều giá trị sử dụng của

vị trí đặt tại khu đó, làm cho giá đất tăng lên hay giảm xuống

1.1.5.5 Yếu tố chính trị

Bên cạnh đó thì yếu tố chính trị cũng ảnh hưởng lớn đến giá đất Trước đây, mức sống của người dân còn thấp, thu nhập hầu như chỉ đủ ăn mặc và lo sinh hoạt cuộc sống hàng ngày mà mọi người ít nghĩ đến việc mua bán trao đổi đất đai Nhưng do thu nhập được nâng cao, dân số tăng nhanh, nhu cầu về nhà ở đang là một nhu cầu bức thiết đặc biệt quan trọng trong quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ như hiện nay Người dân có xu hướng di dân ra các thành phố lớn, các khu công nghiệp dẫn dến tình trạng “đất chật người đông” thiếu việc làm, thiếu nhà ở và kéo theo các vấn đề về an sinh, phúc lợi xã hội khác cùng với các tệ nạn xã hội Việc làm đó làm cho giá đất tại các thành phố lớn, các trung tâm, khu công nghiệp, cụm công ngiệp tăng lên rất cao

Tuy vậy dưới sự quản lý của nhà nước vào quan hệ đất đai, điều tiết nguồn cung – cầu

về đất; sự điều tiết vĩ mô của nhà nước và đường lối lãnh đạo của Đảng là một động lực làm nâng cao hay hạ thấp giá trị của đất, làm cho giá đất tăng lên hay giảm xuống,

số 69/2009/NĐ – CP ngày 13/8/2009 của Chính Phủ quy định bổ sung quy hoạch về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bổi thường, hỗ trợ và tái định cư

Căn cứ Luật đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành, UBND tỉnh Nghệ

An đã ban hành Quyết định số 58/2014/QĐ-UBND ngày 13 tháng 5 năm 2014 về ban hành quy định bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên đia bàn tỉnh Nghệ An; Quyết định số 119/2014/QĐ-UNBD tỉnh Nghệ An ngày 23 tháng 9 năm

2014 về ban hành bảng đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi là thủy sản và di chuyển

mồ mả trên địa bản tỉnh Nghệ An; Quyết định số 2727/QĐ_UBND.ĐT Nghệ An ngày

29 tháng 6 năm 2015 về việc phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/2000 khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ VSIP Nghệ An; Quyết định số 195/QĐ-UNBD.ĐC của tỉnh nghệ An ngày 14 tháng 4 năm 2015 về việc phê duyệt hệ số điều chỉnh giá đất (K)

để xác định giá đất cụ thể phục vụ công tác bồi thường GPMB thực hiện dự án VSIP Nghệ An

1.1.6.2 Nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước Thu hồi đất

 Theo điều 74 của luật đất đai 2013 ngày 29/11/2013 quy định về bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

1 Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này thì được bồi thường

2 Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất

3 Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật

 Theo điều 88 của Luật đất đai 2013 ngày 29/11/2013 quy định về Nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài sản, ngừng sản xuất, kinh doanh khi Nhà nước thu hồi đất

1 Khi Nhà nước thu hồi đất mà chủ sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với đất bị thiệt hại về tài sản thì được bồi thường

2 Khi Nhà nước thu hồi đất mà tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải ngừng sản xuất, kinh doanh mà có thiệt hại thì được bồi thường thiệt hại

1.1.6.3 Điều kiện và đối tượng được bồi thường

Điều kiện được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng tại Điều 75 của Luật đất đai 2013 quy định người bị Nhà nước thu hồi đất, có một trong các điều kiện sau đây được bồi thường về đất:

1 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà

ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp

quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam mà

có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

2 Cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng đang sử dụng đất mà không phải là đất do Nhà nước giao, cho thuê và có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

3 Người Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế, có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

4 Tổ chức được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận thừa kế quyền sử dụng đất, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất đã nộp, tiền nhận chuyển nhượng đã trả không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước, có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

5 Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao được Nhà nước cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê và có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

6 Tổ chức kinh tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở để bán hoặc bán kết hợp cho thuê; cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê, có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

1.1.6.4 Giá đất tình bồi thường và chi phí đầu tư vào đất còn lại

- Giá đất để tính bồi thường là giá đất theo mục đích sử dụng tại thời điểm có quyết định thu hồi đất do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh công bố theo quy định của Chính phủ; không bồi thường theo giá đất sẽ được chuyển mục đích sử dụng

- Trường hợp thực hiện bồi thường chậm được quy định như sau:

a) Bồi thường chậm do cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường gây ra mà giá đất tại thời điểm bồi thường do ủy ban nhân dân cấp tỉnh công bố cao hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm trả tiền bồi thường; nếu giá đất tại thời điểm bồi thường thấp hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi;

b) Bồi thường chậm do người bị thu hồi đất gây ra, nếu giá đất tại thời điểm bồi thường thấp hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm bồi thường; nếu giá đất tại thời điểm bồi thưởng cao hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi;

- Chi phí đầu tư vào đất còn lại là các chi phí thực tế người sử dụng đất đã đầu tư vào đất để sử dụng theo mục đích được phép sử dụng bao gồm: tiền thuê đất trả trước còn lại, chi phí san lấp mặt bằng và một số chi phí khác liên quan trực tiếp có căn cứ chứng minh đã đầu tư vào đất, mà đến thời điểm Nhà nước thu hồi đất còn chưa thu hồi được

1.1.6.5 Quy định chi tiết về bồi thường thiệt hại đối với các loại đất khi GPMB

1.1.6.5.1 Bồi thường với nhóm đất phi nông nghiệp

Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở khi Nhà nước thu hồi đất, nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại điều 75 của Luật này thì được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng; trường hợp không có đất

để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo thời hạn sử dụng đất còn lại đối với đất sử dụng có thời hạn

Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở khi Nhà nước thu hồi đất, nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại điều 75 của Luật này thì được bồi thường về đất, cụ thể:

a) Đối với đất sử dụng có thời hạn thì được bồi thường bằng đất có cùng mực đích

sử dụng với đất thu hồi; thời hạn sử dụng đất được bồi thường là thời hạn sử dụng còn

lại của đất thu hồi; nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền và được xác định như sau:

Trong đó:

Tbt=

Tbt: Số tiền được bồi thường

G: Giá đất cụ thể tại thời điểm có quyết định thu hồi đất, nếu được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất thì G là giá đất cụ thể tính tiền sử dụng đất, nếu đất được Nhà nước cho thuê trả tiền một lần cho cả thời gian thuê thì G là giá đất cụ thể tính tiền thuê đất

S: Diện tích đất thu hồi,

T1: Thời hạn sử dụng đất

T2: Thời hạn sử dụng đất còn lại

b) Trường hợp hộ gia đình, cá nhân được bồi thường bằng đất mà có nhu cầu sử dụng với thời hạn dài hơn thời hạn sử dụng còn lại của đất thu hồi thì được cơ quan nhà nước có thẩm quyền tăng thời hạn sử dụng nhưng người sử dụng đất phải thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với thời gian được tăng theo quy định của pháp luật về đất đai

2 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm; cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất, khi Nhà nước thu hồi đất thì không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường về chi phí đầu tư vào đất còn lại, trừ trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất do thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng

Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm, cho thuê đất thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất, trừ trường hợp quy định tại Khoản 3 Điều này thì không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường về chi phí đầu tư vào đất còn lại (nếu có)

Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất do thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng

1.1.6.5.2 Bồi thường thiệt hại về đất trong trường hợp đặc thù

* Bồi thường, hỗ trợ về đất khi Nhà nước thu hồi đối với đất được giao không đúng thẩm quyền trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 nhưng đã nộp tiền để được sử dụng đất mà chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Đất được giao không đúng thẩm quyền trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 nhưng người đang sử dụng đất đã nộp tiền để được sử dụng mà chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì việc bồi thường, hỗ trợ về đất được thực hiện theo quy định sau:

1 Trường hợp sử dụng đất trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 thì người đang sử dụng đất được bồi thường về đất đối với diện tích và loại đất được giao

2 Trường hợp sử dụng đất từ ngày 15 tháng 10 năm 1993 đến trước ngày 01 tháng

7 năm 2004 thì người đang sử dụng đất được bồi thường, hỗ trợ như sau:

a) Được bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích đất được giao là đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải là đất ở, đất ở trong hạn mức giao đất quy định tại Khoản

2 Điều 83 và Khoản 5 Điều 84 của Luật Đất đai năm 2003;

b) Được bồi thường về đất đồi với diện tích đất được giao là đất ở vượt hạn mức giao đất quy định tại Khoản 2 Điều 83 và Khoản 5 Điều 84 của Luật Đất đai năm 2003 nhưng phải trừ đi tiền sử dụng đất phải nộp theo mức quy định của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất

3 Việc bồi thường về tài sản gắn liền với đất thu hồi thực hiện theo quy định của Luật Đất đai và Nghị định này

* Bồi thường, hỗ trợ về đất khi Nhà nước thu hồi đất đối với trường hợp diện tích đo đạc thực tế khác với diện tích gi trên giấy tờ về quyền sử dụng đất

Trường hợp thu hồi đất mà diện tích đo đạc thực tế khác với diện tích ghi trên giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại các Khoản 1, 2, 3 Điều 100 của Luật Đất đai

và Điều 18 của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai thì được bồi thường theo quy định sau đây:

1 Nếu diện tích đo đạc thực tế nhỏ hơn diện tích ghi trên giấy tờ về quyền sử dụng đất thì bồi thường theo diện tích đo đạc thực tế

2 Nếu diện tích đo đạc thực tế nhiều hơn diện tích ghi trên giấy tờ về quyền sử dụng đất do việc đo đạc trước đây thiếu chính xác hoặc khi kê khai đăng ký trước đây

người sử dụng đất không kê khai đăng ký diện tích nhưng toàn bộ ranh giới thửa đất đã được xác định là không thay đổi, không có tranh chấp với những người sử dụng đất liền kề, không do lấn, chiếm thì bồi thường theo diện tích đo đạc thực tế

3 Nếu diện tích đất đo đạc thực tế nhiều hơn diện tích ghi trên giấy tờ về quyền sử dụng đất, được Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây gọi là Ủy ban nhân dân cấp xã) nơi có đất xác nhận diện tích nhiều hơn là do khai hoang hoặc nhận chuyển quền của người sử dụng đất trước đó, đất đã sử dụng ổn định và không có tranh chấp thì được bồi thường theo diện tích đo đạc thực tế

4 Đối với phần diện tích đất nhiều hơn diện tích ghi trên giấy tờ về quyền sử dụng đất

mà diện tích đất nhiều hơn là do hành vi lấn, chiếm mà có thì không được bồi thường

1 Khi Nhà nước thu hồi đất mà người sử dụng đất không có giấy tờ về quyền

sử dụng đất quy định tại các Khoản 1, 2, 3 Điều 100 của Luật Đất đai và Điều 18 của Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai mà đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn kiền với đất quy định tạo Điều 101 và Điều 102 của Luật Đất đai, các Điều 20, 22, 23, 25, 27, 28 của Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 thì được bồi thường về đất

2 Trường hợp người có đất thu hồi được bồi thường bằng tiền thì số tiền bồi thường phải trừ khoản tiền nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật về thu tiền

sử dụng đất, thu tiền thuê đất, thuê mặt nước

* Bồi thường về đất đối với những người đang đồng quyền sử dụng đất

1 Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất chung có đồng quyền sử dụng đất, khi Nhà nước thu hồi đất được bồi thường theo diện tích đất thuộc quyền sử dụng, nếu không có giấy tờ xác định diện tích đất thuộc quyền sử dụng riêng của tổ

chức, hộ gia đình, cá nhân thì bồi thường chung cho các đối tượng có đồng quyền sử dụng đất

2 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hướng dẫn việc phân chia tiền bồi thường về đất cho các đối tượng đồng quyền sử dụng quy định tại Khoản 1 Điều này

* Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các trường hợp thu hồi đất ở trong khu vực bị ô nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọa tính mạng con người, đất ở có nguy cơ sạt lở, sụt lún, bị ảnh hưởng bởi hiện tượng thiên tai khác đe dọa tính mạng con người

1 Việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân trong khu vực bị ô nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọa tính mạng con người, đất ở có nguy cơ sạt lở, sụt lún, bị ảnh hưởng bởi hiện tượng thiên tai khác

đe dọa tính mạng con người, quy định tại Khoản 3 Điều 87 của Luật Đất đai được thực hiện theo quy định tại Khoản 1 Điều 79 của Luật Đất Đai, Điều 6 và Điều 22 của Nghị định này

2 Đối với trường hợp đất ở của hộ gia đình, cá nhân bị sạt lở, sụt lún bất ngờ toàn bộ diện tích thửa đất hoặc một phần diện tích thửa đất mà phần còn lại không còn khả năng tiếp tục sử dụng thì hộ gia đình, cá nhân được bố trí đất ở tái định cư theo quy định sau đây:

a) Diện tích đất ở tái định cư do UBND cấp tỉnh căn cứ điều kiện cụ thể của địa phương quy định nhưng không được vượt quá hạn mức giao đất ở tại địa phương

b) Việc nộp tiền sử dụng đất, miễn giảm tiền sử dụng đất và các ưu đãi khác thực hiện theo quy định của Nghị định về thu tiền sử dụng đất

3 Tiền bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích đất thu hồi để bố trí tái định cư được giải quyết như sau:

a) Ngân sách nhà nước chi trả trong trường hợp thu hồi đất ở do thiên tai gây ra; b) Doanh nghiệp chi trả trong trường hợp thu hồi đất ở trong khu vực bị ô nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọa tính mạng con người do doanh nghiệp đó gây ra; trường hợp doanh nghiệp đã giải thể, phá sản thì tiền bồi thường, hỗ trợ do ngân sách nhà nước chi trả

1.1.6.6 Bồi thường đối với tài sản trên đất

1 Bồi thường thiệt hại về nhà, công trình xây dựng trên đất khi nhà nước thu hồi đất

a) Đối với nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt gắn liền với đất của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài khi Nhà Nước thu hồi đất phải tháo dỡ toàn bộ hoặc một phần còn lại không đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định của pháp luật thì chủ sở hữu nhà ở, công trình đó được bồi thường bằng giá trị xây dựng mới của nhà ở, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương Trường hợp phần còn lại của nhà ở, công trình vẫn đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định của pháp luật thì bồi thường thiệt hại thực tế

b) Đối với nhà, công trình xây dựng khác gắn liền với đất không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 điều này, khi Nhà nước thu hồi đất mà bị tháo dỡ toàn bộ hoặc một phần mà phần còn lại không đảm bảo tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật thì được bồi thường thiệt hại theo quy định của Chính phủ Cụ thể :

- Mức bồi thường nhà, công trình bằng tổng giá trị hiện có của nhà, công trình bị thiệt hại và khoản tiền tính bằng tỷ lệ phần trăm theo giá hiện có của nhà, công trình

đó Giá trị hiện có của nhà, công trình bị thiệt hại được xác định bằng tỷ lệ % chất lượng còn lại của nhà, công trình đó nhân (x) với giá trị xây dựng mới của nhà, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương do Bộ quản lý chuyên ngành ban hành Khoản tiền tính bằng tỷ lệ % theo giá trị hiện có của nhà, công trình do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định, nhưng mức bồi thường không quá 100 % giá trị xây dựng mới của nhà, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương với nhà, công trình bị thiệt hại

- Giá trị hiện có của nhà, công trình bị thiệt hại được xác định theo công thức :

Tgt : Giá trị hiện có của nhà, công trình bị thiệt hại;

G1: giá trị xây mới nhà, công trình bị thiệt hại có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương do Bộ quản lý chuyên ngành ban hành;

T: thời gian khấu hao áp dụng đối với nhà, công trình bị thiệt hại;

T1: thời gian mà nhà, công trình bị thiệt hại đã qua sử dụng

- Đối với nhà, công trình xây dựng khác bị phá dỡ một phần mà phần còn lại không còn sử dụng được thì bồi thường cho toàn bộ nhà, công trình; trường hợp nhà, công trình xây dựng khác bị phá dỡ một phần, nhưng vẫn tồn tại và sử dụng được phần còn lại thì bồi thường phần giá trị công trình bị phá dỡ và chi phí để sửa chữa, hoàn thiện phần còn lại theo tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương của nhà, công trình trước khi

bị phá dỡ

- Đối với nhà, công trình xây dựng không đủ tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định của Bộ quản lý chuyên ngành ban hành thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định mức bồi thường cụ thể cho phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương

- Đối với công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội gắn liền với đất đang sử dụng không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này thì mức bồi thường tính bằng giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương theo quy định của pháp luật chuyên ngành

2 Bồi thường đối với cây trồng vật nuôi

2.1 Khi nhà nước thu hồi đất mà gây thiệt hại đối với cây trồng thì việc bồi thường thực hiện theo quy định sau đây:

a) Đối với cây hàng năm, mức bồi thường được tính bằng giá trị sản lượng của vụ thu hoạch Giá trị sản lượng của vụ thu hoạch được tính theo năng suất của vụ cao nhất trong 03 năm trước liền kề của cây trồng chính tại địa phương và giá trung bình tại thời điểm thu hồi đất;

b) Đối với cây lâu năm, mức bồi thường được tính bằng giá trị hiện có của vườn cây theo giá ở địa phương tại thời điểm thu hồi đất mà không bao gồm giá trị quyền sử dụng đất;

c) Đối với cây trồng chưa thu hoạch nhưng có thể di chuyển đến địa điểm khác thì được bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại thực tế do phải di chuyển, phải trồng lại;

d) Đối với cây rừng trồng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, cây rừng tự nhiên giao cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trồng, quản lý, chăm sóc, bảo vệ thì bồi thường theo giá trị thiệt hại thực tế của vườn cây; tiền bồi thường được phân chia cho người quản lý, chăm sóc, bảo vệ theo quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng 2.2 Khi nhà nước thu hồi đất mà gây thiệt hại đối với vật nuôi là thủy sản thì việc bồi thường thực hiện theo quy định sau đây:

a) Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất đã đến thời kỳ thu hoạch thì không phải bồi thường;

b) Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất chưa đến thời kỳ thu hoạch thì được bồi thường thiệt hại thực tế do phải thu hoạch sớm; trường hợp có thể

di chuyển được thì bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại do di chuyển gây ra; mức bồi thường cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy đinh

1.1.7 Chính sách hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất

1.1.7.1 Hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ tái định cư

Việc hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp nhà nước thu hồi đất của hộ gia đình

cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở được thực hiện theo khoản 4 Điều 86 Luật đất đai, Điều 22 nghị định số 47/2014/NĐ – CP quy định cụ thể như sau:

1 Hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhận đất ở tái định

cư mà có số tiền bồi thường về đất nhỏ hơn giá trị một suất tái định cư tối thiểu, thì được hỗ trợ khoản tiền chênh lệch giữa giá trị một suất tái định cư tối thiểu với số tiền được bồi thường về đất; trường hợp không nhận đất ở tại khu tái định cư thì được nhận tiền tương đương với khoản chênh lệch đó

Suất tái định cư tối thiểu theo Điều 27 Nghị định số 47/2014/NĐ –CP bao gồm 1 suất đất ở có diện tích bằng 100 m2 đối với các phường, thị trấn; 150 m2 đối với các xã thuộc đồng bằng; 200 m2 đối với các xã thuộc miền núi Suất tái định cư tối thiểu tại khu tái định cư hoặc khu dân cư (kể cả giá đất tại khu tái định cư hoặc khu dân cư phục vụ tái định cư) được xác định theo giá đất cụ thể theo quy định do Sở Tài chính chủ trì thực hiện theo đề nghị của UNBD huyện, thành phố

2 Hỗ trợ tái định cư theo Khoản 2, Điều 22 Nghị định số 47/2014/NĐ – CP quy định như sau: Hộ gia đình cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài khi nhà nước thu hồi đất ở phải di chuyển chỗ ở mà tự lo chỗ ở thì ngoài việc được bồi thường

về đất còn được nhận khoản tiền hỗ trợ tái định cư; trừ trường hợp đã được nhận khoản tiền hỗ trợ tái định cư theo quy định tại Khoản 1 Điều này, mức hỗ trợ cụ thể như sau:

a) Đối với các phường là 200.000.000 đ(hai trăm triệu đồng)

b) Đối với các thị trấn là 150.000.000 đ( một trăm năm mươi triệu đồng)

c) Đối với các xã đồng bằng thuộc huyện đồng bằng là 100.000.000 đ (một trăm triệu đồng)

d) Đối với các xã miền núi thuộc huyện đồng bằng, huyện miền núi là 60.000.000đ (sáu mươi triệu đồng)

1.1.7.2.Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất

 Điều 19 của Nghị định số 47/2014/NĐ – CP về việc hỗ trợ ổn định đời sống

và sản xuất khi Nhà nước thu hồi đất quy định tại Điểm a Khoản 2 Điều 83 của Luật Đất đai được thực hiện theo quy định sau đây:

1 Đối tượng được hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất gồm các trường hợp sau: a) Hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất nông nghiệp khi thực hiện Nghị định số 64/CP ngày 27 tháng 9 năm 1993 của Chính phủ ban hành Bản quy định về việc giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích sản xuất nông nghiệp; Nghị định số 85/1999/NĐ-CP ngày 28 tháng 8 năm 1999 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Bản quy định về việc giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích sản xuất nông nghiệp và bổ sung việc giao đất làm muối cho hộ gia đình và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài; giao đất lâm nghiệp khi thực hiện Nghị định số 02/CP ngày 15 tháng 01 năm

1994 của Chính phủ ban hành Bản quy định về việc giao đất lâm nghiệp cho tổ chức,

hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định, lâu dài vào mục đích lâm nghiệp; Nghị định

số 163/1999/NĐ-CP ngày 16 tháng 11 năm 1999 của Chính phủ về việc giao đất, cho thuê đất lâm nghiệp cho tổ chức, hộ gia đình và cá nhân sử dụng ổn định, lâu dài vào mục đích lâm nghiệp; Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai;

b) Nhân khẩu nông nghiệp trong hộ gia đình quy định tại Điểm a Khoản này nhưng phát sinh sau thời điểm giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình đó;

c) Hộ gia đình, cá nhân thuộc đối tượng đủ điều kiện được giao đất nông nghiệp theo quy định tại Điểm a Khoản này nhưng chưa được giao đất nông nghiệp và đang

sử dụng đất nông nghiệp do nhận chuyển nhượng, nhận thừa kế, được tặng cho, khai hoang theo quy định của pháp luật, được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất thu hồi xác nhận là đang trực tiếp sản xuất trên đất nông nghiệp đó;

d) Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do nhận giao khoán đất sử dụng vào mục đích nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản ( không bao gồm đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ) của các nông, lâm trường quốc doanh khi Nhà nước thu hồi đất

mà thuộc đối tượng là cán bộ, công nhân viên của nông, lâm trường quốc doanh đang làm việc hoặc đã nghỉ hưu, nghỉ mất sức lao động, thôi việc được hưởng trợ cấp đang trực tiếp sản xuất nông, lâm nghiệp; hộ gia đình, cá nhân nhận khoán đang trực tiếp

sản xuất nông nghiệp và có nguồn thu nhập ổn định tử sản xuất nông nghiệp trên đất đó;

đ) Tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài mà bị ngừng sản xuất, kinh doanh khi Nhà nước thu hồi đất thì được hỗ trợ ổn định sản xuất

2 Điều kiện để được hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất thực hiện theo quy định sau đây:

a) Đối với hộ gia đình, cá nhân, tổ chức kinh tế, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang sử dụng đất thuộc đối tượng quy định tại Khoản 1 Điều này đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất quy định tại các Điều 100, 101 và 102 của Luật Đất đai, trừ trường hợp quy định tại Điểm b Khoản này;

b) Đối với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do nhận giao khoán đất sử dụng vào mục đích nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản (không bao gồm đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ) của các nông trường, lâm trường quy định tại Điểm d Khoản 1 Điều này thì phải có hợp đồng giao khoán sử dụng đất

3 Việc hỗ trợ ổn định đời sống cho các đối tượng quy định tại các Điểm a, b, c và d Khoản 1 Điều này thực hiện theo quy định sau:

a) Thu hồi từ 30 % đến 70 % diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng thì được hỗ trợ thời gian 6 tháng nếu không phải di chuyển chỗ ở và trong thời gian 12 tháng nếu phải di chuyển chỗ ở; trường hợp phải di chuyển đến các địa bàn có điều kiện kinh tế -

xã hội khó khăn hoặc có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thì thời gian hỗ trợ tối đa là 24 tháng

Đối với trường hợp thu hồi trên 70% diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng thì được hỗ trợ trong thời gian 12 tháng nếu không phải di chuyển chỗ ở và trong thời gian 24 tháng nếu phải di chuyển chỗ ở; trường hợp phải di chuyển đến các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thì thời gian hỗ trợ tối đa là 36 tháng

b) Diện tích đất thu hồi quy định tại Điểm a Khoản này được xác định theo từng quyết định thu hồi đất của Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền

c) Mức hỗ trợ cho một nhân khẩu quy định tại Điểm a và Điểm b Khoản này được tính bằng tiền tương đương 30 kg gạo trong 01 tháng theo thời giá trung bình tại thời điểm hỗ trợ của địa phương.

4 Việc hỗ trợ ổn định sản xuất thực hiện theo quy định sau:

a) Hộ gia đình, cá nhân được bồi thường bằng đất nông nghiệp thì được hỗ trợ ổn định sản xuất, bao gồm: Hỗ trợ giống cây trồng, giống vật nuôi cho sản xuất nông nghiệp, các dịch vụ khuyến nông, khuyến lâm, dịch vụ bảo vệ thực vật, thú y, kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi và kỹ thuật nghiệp vụ đối với sản xuất, kinh doanh dịch vụ công thương nghiệp;

b) Đối với tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thuộc đối tượng quy định tại Điểm đ Khoản 1 Điều này thì được hỗ trợ ổn định sản xuất bằng tiền với mức cao nhất bằng 30% một năm thu nhập sau thuế, theo mức thu nhập bình quân của 03 năm liền kề trước đó

Thu nhập sau thuế được xác định căn cứ vào báo cáo tài chính đã được kiểm toán hoặc được cơ quan thuế chấp thuận; trường hợp chưa được kiểm toán hoặc chưa được

cơ quan thuế chấp thuận thì việc xác định thu nhập sau thuế được căn cứ vào thu nhập sau thuế do đơn vị kê khai tại báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh cuối mỗi năm đã gửi cơ quan thuế

5 Đối với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do nhận giao khoán đất sử dụng vào mục đích nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản của các nông, lâm trường quốc doanh thuộc đối tượng quy định tại Điểm d Khoản 1 Điều này thì được hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất theo hình thức bằng tiền

6 Người lao động do tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thuộc đối tượng quy định tại Điểm đ Khoản 1 Điều này thuê lao động theo hợp đồng lao động thì được áp dụng hỗ trợ chế độ trợ cấp ngừng việc theo quy định của pháp luật về lao động nhưng thời gian trợ cấp không quá

 Điều 20 NĐ số 47/2014/NĐ – CP quy định hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề

và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp như sau:

1 Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp quy định tại các Điểm a, b, c

và d Khoản 1 Điều 19 của Nghị định này (trừ trường hợp hộ gia đình, cá nhân là cán

bộ, công nhân viên của nông trường quốc doanh, lâm trường quốc doanh đã nghỉ hưu, nghỉ mất sức lao động, thôi việc được hưởng trợ cấp) khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp mà được bồi thường bằng tiền thì ngoài việc được bồi thường bằng tiền đối với diện tích đất nông nghiệp thu hồi còn được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm theo quy định sau đây:

a) Hỗ trợ bằng tiền không quá 05 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp thu hồi; diện tích được

hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương;

b) Mức hỗ trợ cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định căn cứ điều kiện thực

tế của địa phương

2 Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan trình Thủ tướng Chính phủ quyết định cơ chế, chính sách giải quyết việc làm và đào tạo nghề cho người thu hồi đất nông nghiệp

3 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ cơ chế, chính sách giải quyết việc làm đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định, chỉ đạo việc lập và tổ chức thực hiện phương án đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho người trong độ tuổi lao động tại địa phương Phương án đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm được lập và phê duyệt đồng thời với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Trong quá trình lập phương án đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm phải lấy ý kiến của người thu hồi đất

 Điều 21: Quy định về hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp Nhà nước thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh, dịch

vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở như sau:

1 Hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh, dịch vụ mà phải di chuyển chỗ ở thì được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm theo quy định tại Điểm b Khoản 2 Điều 83 của Luật Đất đai

2 Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan trình Thủ tướng Chính phủ quyết định cơ chế, chính sách giải quyết việc làm và đào tạo nghề cho các nhân khẩu trong độ tuổi lao động hiện có của hộ gia đình, cá nhân có đất thu hồi.

3 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ chính sách giải quyết việc làm và đào tạo nghề

đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định và điều kiện thực tế tại địa phương quy định mức hỗ trợ cụ thể cho phù hợp đối với từng loại hộ gia đình, cá nhân có đất thu hồi

1.1.7.4 Chính sách hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

 Điều 22 Nghị định số 47/2014/NĐ – CP quy định việc hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp Nhà nước thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người ViệtNam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở quy định tại Điểm c Khoản 2 Điều 83 của Luật Đất đai được thực hiện như sau:

1 Hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhận đất ở, nhà ở tái định cư mà số tiền được bồi thường về đất nhỏ hơn giá trị một suất tái định cư tối thiểu quy định tại Điều 27 của Nghị định này thì được hỗ trợ khoản chênh lệch giữa giá trị suất tái định cư tối thiểu và số tiền được bồi thường về đất

2 Trường hợp hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài tự lo chỗ

ở thì ngoài việc được bồi thường về đất còn được nhận khoản tiền hỗ trợ tái định cư

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ quy mô diện tích đất ở thu hồi, số nhân khẩu của hộ gia đình và điều kiện cụ thể tại địa phương quy định mức hỗ trợ cho phù hợp

 Điều 23: Quy định hỗ trợ người đang thuê nhà ở không thuộc sở hữu Nhà nước

Hộ gia đình, cá nhân đang thuê nhà ở không phải là nhà ở thuộc sở hữu nhà nước khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì được hỗ trợ chi phí di chuyển tài sản theo cấp tỉnh quy định; tiền hỗ trợ được nộp vào ngân sách nhà nước và được đưa vào dự toán ngân sách hàng năm của xã, phường, thị trấn; tiền hỗ trợ chỉ được sử dụng để đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng, sử dụng vào mục đích công ích của xã, phường, thị trấn

1.1.8 Trình tự, thủ tục thu hồi đất và thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Bước 1 Thông báo thu hồi đất

- Thời hạn thông báo: chậm nhất là 90 ngày đối với đất nông nghiệp và 180 ngày đối với đất phi nông nghiệp (trước khi tiến hành thu hồi đất), cơ quan nhà nước

có thẩm quyền phải thông báo thu hồi đất cho người có đất thu hồi biết

- Nội dung thông báo: Bao gồm kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc,

kiểm đếm

Bước 2 Thu hồi đất

- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: có thẩm quyền thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn; đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

- Ủy ban nhân dân cấp huyện: có thẩm quyền thu hồi đất đối với đất của hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư; đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam

Trường hợp khu đất thu hồi có cả tổ chức và hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyền cho Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất

Bước 3 Kiểm kê đất đai, tài sản có trên đất

Sau khi có quyết định thu hồi đất của cấp có thẩm quyền, Ủy ban nhân dân cấp

xã có trách nhiệm phối hợp với Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng triển khai thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm Người có đất bị thu hồi phải phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã Trường hợp người

có đất bị thu hồi không hợp tác thì phía Ủy ban nhân dân xã phải vận động, thuyết phục để người sử dụng đất thực hiện Nếu không thuyết phục được thì tiến hành biện pháp cưỡng chế thu hồi đất

Bước 4 Lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với từng tổ chức, cá nhân, hộ gia định bị thu hồi đất, trên cơ sở tổng hợp số liệu kiểm kê, xử lý các thông tin liên quan của từng trường hợp; áp giá tính giá trị bồi thường về đất, tài sản trên đất

Bước 5 Niêm yết công khai phương án lấy ý kiến của nhân dân

Sau khi phương án chi tiết được lập, tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất thu

hồi tổ chức lấy ý kiến của nhân dân, nhất là các đối tượng bị thu hồi đất Hình thức lấy

ý kiến là: Tổ chức họp trực tiếp với người dân trong khu vực có đất thu hồi, đồng thời niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi Việc lấy ý kiến phải được lập thành văn bản

Bước 6 Hoàn chỉnh phương án

Trên cơ sở ý kiến góp ý của các đối tượng có đất bị thu hồi, đại diện chính quyền, đoàn thể ở cơ sở, tổ chức bồi thường tiếp thu, hoàn chỉnh phương án chi tiết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trình cơ quan chuyên môn thẩm định và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt

Bước 7 Phê duyệt phương án chi tiết và tổ chức triển khai thực hiện

Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quy định tại Điều 66 của Luật đất đai năm

2013 quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong cùng một ngày

Bước 8 Tổ chức chi trả, bồi thường

Theo quy định tại Điều 93Luật đất đai 2013, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền có hiệu lực thi hành, cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường phải chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ cho người

có đất thu hồi

Trường hợp cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường chậm chi trả thì khi thanh toán tiền bồi thường, hỗ trợ cho người có đất thu hồi, ngoài tiền bồi thường, hỗ trợ theo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì người có đất thu hồi còn được thanh toán thêm một khoản tiền bằng mức tiền chậm nộp theo quy định của Luật quản lý thuế tính trên số tiền chậm trả và thời gian chậm trả Trường hợp người có đất thu hồi không nhận tiền bồi thường, hỗ trợ theo phương

án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì tiền bồi thường, hỗ trợ được gửi vào tài khoản tạm giữ của Kho bạc Nhà nước

Bước 9 Bàn giao mặt bằng, cưỡng chế thu hồi đất

Sau khi nhận tiền bồi thường; hỗ trợ, tái định cư người bị thu hồi đất phải bàn giao mặt bằng sạch cho chủ đầu tư Trường hợp người có đất bị thu hồi không bàn giao mặt bằng thì bị cưỡng chế thu hồi đất theo quy định tại Điều 71 Luật Đất đai

2013, khi có đủ các điều kiện: Người có đất thu hồi không chấp hành quyết định thu

hồi đất sau khi UBND cấp xã, Ủy ban MTTQVN cấp xã nơi có đất thu hồi và tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng đã vận động, thuyết phục; Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã được niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi; Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực thi hành; người bị cưỡng chế

đã nhận được quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất có hiệu lực thi hành Trường hợp người bị cưỡng chế từ chối không nhận quyết định cưỡng chế hoặc vắng mặt khi giao quyết định cưỡng chế thì UBND cấp xã lập biên bản

1.2 Tổng quan thực tiễn công tác giải phóng mặt bằng, đền bù và hỗ trợ tái định cƣ

1.2.1 Vấn đề giải phóng mặt bằng của một số nước trên Thế giới

Đối với mỗi quốc gia nào trên thế giới, đất đai là nguồn lực cơ bản quan trọng nhất của mọi hoạt động đời sống kinh tế- xã hội Vì vậy nhiều nước trên thế giới không ngừng trong việc hoàn thiện chính sách pháp luật đất đai trong đó có chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của cơ quan quản lý Nhà nước Dưới đây là một số kinh nghiệm quản lý đất đai của một số nước trên thế giới hy vọng phần nào sẽ giúp cho nước ta có cái nhìn tổng thể hơn về quản lý đất đai nói chung và công tác giải phóng mặt bằng nói riêng

1.2.1.1 Trung Quốc

Về pháp luật đất đai Trung Quốc có nhiều mối tương đồng với pháp luật Việt Nam.Tuy nhiên nhìn tổng thể, việc chấp hành pháp luật của người Trung Quốc rất cao Việc sử dụng đất tại Trung Quốc thực sự tiết kiệm Nhà nước Trung Quốc hoàn toàn cấm việc mua bán, chuyển nhượng đất đai Do vậy, thị trường đất đai hầu như không tồn tại chỉ tồn tại thị trường nhà ở

Về việc bồi thường thiệt hại, do đất đai thuộc sở hữu Nhà nước nên không có chính sách bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất, kể cả đất nông nghiệp, tùy trường hợp cụ thể Nhà nước sẽ cấp mới cho các chủ sử dụng bị thu hồi đất Nhà nước chỉ bồi thường cho các công trình gắn liền với đất khi thu hồi đất của chủ xây dựng Trung Quốc xây dựng các chính sách, thủ tục rất chi tiết và rõ ràng Về phương diện bồi thường thiệt hại Nhà nước thông báo cho người sử dụng đất biết trước về việc họ

sẽ bị thu hồi đất trong thời hạn một năm Người dân có quyền lựa chọn các hình thức bồi thường thiệt hại bằng tiền hoặc bằng nhà tại khu ở mới Giá bồi thường thiệt hại theo tiêu chuẩn gia thị trường nhưng đồng thời cũng được Nhà nước quy định cho từng

khu vực và chất lượng nhà, điều chỉnh rất linh hoạt cho phù hợp với thực tế, được Nhà nước tác động điều chỉnh nó

Nhiều khu vực mới tại Trung Quốc như Bắc Kinh, Tô Châu, Hằng Châu khi xây dựng các khu phố mới sau bước quy hoạch làm đường, điện, nước sau đó mới xây dựng nhà Vì vậy, khi người dân hay các văn phòng chuyển đến họ đã có sẵn cơ

sở vật hạ tầng đầy đủ Giá nhà vì thế khá cao nhưng phần lớn người dân đều hài lòng với số tiền mà họ bỏ ra

1.2.1.2 Thái Lan

Tại Thái Lan hiến pháp năm 1982 quy định việc trưng dụng đất cho các mục đích xây dựng cơ sở hạ tầng, quốc phòng, phát triển nguồn tài nguyên cho đất nước, phát triển đô thị, cải tạo đất và các mục đích xây dựng khác theo giá thị trường cho những người đủ điều kiện theo quy định pháp luật về tất cả thiệt hại do việc trưng dụng gây ra

và quy định việc thường phải khách quan cho chủ thửa đất và người có quyền thừa kế tài sản đó Năm 1987 Thái Lan ban hành luật về trưng dụng bất động sản áp dụng cho việc trưng dụng đất sử dụng vào mục đích xây dựng công ích cộng đồng, quốc gia, an ninh Về giá bồi thường thì căn cứ vào mức giá do ủy ban của chính phủ xác định trên

cơ sở giá thị trường chuyển nhượng bất động sản, bồi thường chủ yếu bằng tiền Việc chuẩn bị khu tái định cư được chính quyền Nhà nước quan tâm đúng mức luôn đáp ứng đầy đủ các nhu cầu tái định cư Sự thống nhất trong chỉ đạo điều hành giải quyết,

sự phối hợp cao trong quá trình giải quyết vấn đề cũng góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

1.2.2 Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng ở Việt Nam

Công tác bồi thường GPMB ở Việt Nam đã được đặt ra từ rất sớm Sau khi Luật Đất Đai 2013 có hiệu lực thi hành thay thế cho Luật Đất Đai 2003 cùng với hàng loạt các văn bản pháp quy mới về những vấn đề có liên quan như giá đất, quy hoạch đã hình thành một hệ thống chính sách và tổ chức cho công tác bồi thường GPMB và cho đến nay sau nhiều lần bổ sung chúng ta hiện đang áp dụng Nghị định số 43/2014/NĐ -

CP hướng dẫn thi hành luật đất đai 2013; Nghị định số 102/2014/NĐ - CP quy định về

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực dất đai; Nghị định số 47/2014/NĐ - CP ngày 15/5/2014 của Chính Phủ quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Thông Tư số 37/2014/TT - BTNMT ngày 30/ 6/2014 của Bộ Tài Nguyên và Môi Trường quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

khi Nhà nước thu hồi đất có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2014 thay thế cho các nghị định,thông tư ban hành thực hiện trước đó như Luật đất đai 2003; NĐ 197/2004/NĐ-

CP ngày 3/12/2004 của Chính Phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất; Nghị định số 69/2009/NĐ – CP ngày 13/8/2009 của Chính Phủ quy định

bổ sung quy hoạch về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bổi thường, hỗ trợ

và tái định cư

- Theo nguồn Tổng Cục Thống Kê năm 2015 nước ta tiếp tục thực hiện đề án tổng thể tái cơ cấu nền kinh tế trong đó có tái cơ cấu đầu tư đi đôi với việc tiếp tục giảm dần đầu tư công, giảm tỷ trọng và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, hoàn thiện thể chế về đầu tư nhằm huy động mạnh mẽ các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển Việc triển khai, thực hiện có hiệu quả các văn bản pháp quy quan trọng trong hoạt động đầu tư: Luật đầu tư công, Luật đầu tư (sửa đổi), Luật doanh nghiệp (sửa đổi), Luật đấu thầu, Nghị định về đầu tư theo hình thức đối tác công

tư (PPP) đã góp phần tăng cường quản lý và nâng cao hiệu quả đầu tư Bên cạnh

đó, các ngành và cơ quan chức năng thực hiện đẩy mạnh huy động các nguồn lực

và đa dạng hóa hình thức đầu tư, đồng thời tập trung chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc, khó khăn để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư phát triển theo kế hoạch được giao, đặc biệt là các chương trình dự án sử dụng nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi Môi trường pháp lý đầu tư được đổi mới và từng bước hoàn thiện góp phần thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI theo hướng nâng cao chất lượng nguồn vốn, khuyến khích các dự án sử dụng công nghệ cao, thân thiện với môi trường, sản xuất các sản phẩm có khả năng cạnh tranh và tham gia chuỗi sản xuất toàn cầu, ưu tiên các dự án phát triển công nghệ phụ trợ, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Vốn đầu tư phát triển toàn xã hội thực hiện năm 2015 theo giá hiện hành ước tính đạt 1367,2 nghìn tỷ đồng, tăng 12% so với năm 2014 và bằng 32,6% GDP, bao gồm: Vốn khu vực Nhà nước đạt 519,5 nghìn tỷ đồng, chiếm 38% tổng vốn và tăng 6,7% so với năm trước; vốn khu vực ngoài Nhà nước đạt 529,6 nghìn

tỷ đồng, chiếm 38,7% và tăng 13%; vốn khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt 318,1 nghìn tỷ đồng, chiếm 23,3% và tăng 19,9% Cả nước có 48 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài được cấp phép mới trong năm 2015, trong đó thành phố Hồ Chí Minh dẫn đầu với số vốn đăng ký đạt 2811,7 triệu USD, chiếm 18% tổng vốn đăng ký cấp mới; tiếp đến là

Trà Vinh 2526,8 triệu USD, chiếm 16,2%; Bình Dương 2465,8 triệu USD, chiếm 15,8%; Đồng Nai 1471,9 triệu USD, chiếm 9,4%; Hà Nội 910,7 triệu USD, chiếm 5,8%; Hải Phòng 573,1 triệu USD, chiếm 3,7%; Tây Ninh 502,9 triệu USD, chiếm 3,2%; Quảng Ninh 373,9 triệu USD, chiếm 2,4% Trong số 58 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư cấp mới tại Việt Nam năm 2015, Hàn Quốc là nhà đầu tư lớn nhất với 2678,5 triệu USD, chiếm 17,2% tổng vốn đăng ký cấp mới; tiếp đến

là Ma-lai-xi-a 2447,5 triệu USD, chiếm 15,7%; Xa-moa 1314 triệu USD, chiếm 8,4%; Nhật Bản 1285 triệu USD, chiếm 8,2%; Vương quốc Anh 1265,7 triệu USD, chiếm 8,1%; Xin-ga-po 1035 triệu USD, chiếm 6,6%; Đài Loan 940,4 triệu USD, chiếm 6%; Quần đảo Virgin thuộc Anh 697,8 triệu USD, chiếm 4,5%; Trung Quốc 665,5 triệu USD, chiếm 4,3%

Tuy nhiên thực tế tại nhiều địa phương trên cả nước nổi lên nhiều vướng mắc, bất cập trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng Nhiều dự án, công trình dây dưa, kéo dài hàng chục năm do khâu giải phóng mặt bằng nhùng nhằng, chậm trễ:

Thứ nhất: Giá đất bồi thường thiệt hại chưa phù hợp

- Giá đất do UBND cấp tỉnh quy định thường thấp hơn so với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên thị trường, có trường hợp sự chênh lệch này tỷ lệ còn khá cao

- Giá đất bồi thường ở các địa phương lại khác nhau, mỗi nơi một kiểu, áp dụng khung giá đất riêng dẫn đến thắc mắc, trong dân cư ở những địa bàn nơi giáp ranh giữa tỉnh này với tỉnh khác

Thứ hai: Chính sách hỗ trợ

- Chính sách hỗ trợ cho người dân để xác định, lựa chọn việc làm, lựa chọn hướng chuyển đổi nghề nghiệp, việc tổ chức đào tạo, cho học nghề đối với người dân bị thu hồi đất là rất khó

- Cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn hạn chế tiếp nhận, tuyển dụng số lao động địa phương những người có đất bị thu hồi

- Chính sách hỗ trợ không đủ, đặc biệt người có đất bị thu hồi hết đất nông nghiệp, không biết làm gì, vì không có tay nghề, chuyên môn kỹ thuật để xin vào làm việc tại các doanh nghiệp

Thứ ba : Cơ quan giải phóng mặt bằng chưa tuân thủ pháp luật

- Công tác giải phóng mặt bằng bình thường đã rất phức tạp, việc cơ quan chức năng mập mờ trong quy hoạch, kế hoạch và tổ chức thực hiện đã gây ra nhiều khó khăn trong công tác GPMB, ảnh hưởng tới sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đồng thời gây ra nhiều bức xúc trong dư luận nhân dân

- Yếu kém trong am hiểu pháp luật của cán bộ đất đai, cũng có thể xuất phát từ ý chí chủ quan, cố tình làm sai lệch pháp luật để hưởng lợi riêng của một bộ phận không nhỏ cán bộ, người có quyền trong việc tổ chức thực hiện bồi thường, GPMB

- Việc cán bộ làm công tác GPMB không công khai kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất, phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho người dân biết làm cho người

bị thu hồi đất không có được những thông tin cần thiết diễn ra khá phổ biến

- Ở một số địa phương, còn diễn ra tình trạng cán bộ đất đai cố tình làm sai pháp luật không công bằng trong bồi thường, thậm chí “ăn chặn” của người dân gây

ra nhiều bức xúc, dẫn đến việc khiếu kiện kéo dài

Thứ tư: Vấn đề tái định cư còn chậm, chưa được quan tâm

- Hiện nay nhiều khu tái định cư chất lượng kém, không đáp ứng được chất lượng công trình, mới đi vào sử dụng đã xuống cấp, hư hỏng

- Quỹ đất để thực hiện dự án, xây nhà tái định cư không có Khi thu hồi đất của người dân rồi vẫn không có nhà để ở

Với những bất cập hạn chế đó, Nhà nước cần có những biện pháp nhằm khắc phục để đả bảo lợi ích cho người có đất bị thu hồi

1.2.3 Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng ở Nghệ An

Trong những năm qua, tỉnh Nghệ An đã tăng cường cải cách hành chính, tổ chức nhiều đoàn công tác trong và ngoài nước để kêu gọi đầu tư Môi trường đầu tư của tỉnh

đã và từng bước hoàn thiện Cùng với đó, UBND tỉnh tập trung chỉ đạo cùng các sở ban ngành, UBND cấp huyện xử lý những tồn tại vướng mắc trong công tác GPMB, đẩy nhanh tiến độ thi công đáp ứng nhu cầu của chủ đầu tư, đặc biệt các dự án trọng điểm có quy mô lớn, số vốn lớn Với môi trường kinh doanh ngày càng cải thiện, trong giai đoạn 2009 – 2015 hoạt động thu hút đầu tư vào tỉnh Nghệ An đã đạt được nhiều hiệu quả, với tổng số 663 dự án số vốn đăng ký gần 230.000 tỷ đồng; trong đó 626 dự

án có vốn đầu tư trong nước với số vốn trên 70.000 tỷ đồng và 37 dự án trực tiếp đầu

tư nước ngoài với số vốn gần 158.000 tỷ đồng Có thể nói, năm 2015 Nghệ An đạt