Giải pháp mở rộng thanh toán điện tử tại NHNo&PTNT Bắc Hà Nội.doc

Giải pháp mở rộng thanh toán điện tử tại NHNo&PTNT Bắc Hà Nội

Lời nói đầu 1.Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Ngày nay sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trờng làm cho nềnkinh tế của nớc ta tăng trởng nhanh chóng với nhiều ngành nghề nh côngnghiệp,nông nghiệp, dịch vụ và các thành phần kinh tế nh kinh tế quốcdoanh,ngoài quốc doanh, kinh tế hộ gia đình….Cùng với sự tăng tr.Cùng với sự tăng trởng đó,hệthống ngân hàng cũng nhanh chóng phát triển góp phần quan trọng trong việcgiải quyết các vấn đề nảy sinh trên thị trờng tiền tệ và trong quá trình hợp tác vớinhà nớc để quản lý nền kinh tế quốc dân

Trong những năm gần đây, NHNo&PTNT Việt Nam đã đầu t nhanh chóngcông nghệ ngân hàng vào việc quản lý cũng nh vào các hoạt động kinh doanhcủa mình góp phần thực hiên thành công sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoácủa đất nớc NHNo&PTNT Việt Nam đợc đánh giá là ngân hàng đa năng vớimạng lới chi nhánh rộng lớn nhất và xứng đáng giữ vị trí hàng đầu trong hệ

thống NHTM Việt Nam.

Thanh toán điện tử là điển hình việc áp dụng các công nghệ mới của ngânhàng vào hoạt động quản lý và kinh doanh.Hoạt động thanh toán điện tử manglại nhiều lợi ích cho ngời sử dụng nhng vẫn gặp nhiều khó khăn do các yếu tốvăn hoá thói quen của ngời Việt Nam và những rủi ro tiềm ẩn của nó.Mặc dùhoạt động thanh toán điện tử đã đợc áp dụng trong khoảng thời gian dài nhng sốlợng khách hàng sử dụng vẫn còn rất hạn chế.Từ thực tế trên em đã chọn đề tài

:”Giải pháp mở rộng thanh toán điện tử tại NHNo&PTNT Bắc Hà Nội” làm

đề tài nghiên cứ của mình.Tuy đây không phải là một đề tài mới nhng lại là lĩnhvực mang tính thực tế đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của các NHTMViệt Nam hiện nay

2.Mục đích nghiên cứu của đề tài

Tìm kiếm giải pháp mở rộng thanh toán điện tử là rất cần thiết đối với việc

áp dụng công nghệ mới vào hoạt động quản lý và kinh doanh của các ngân hàngtrong nền kinh tế thị trờng.Mục đích nghiên cứ của đề tài bao gồm:

* Làm sáng tỏ giữa lý luận và thực tế về thực trạng hoạt động thanh

toán điện tử tại NHNo&PTNT Bắc Hà Nội.

* Đánh giá thực trạng hoạt động thanh toán điện tử tai NHNo&PTNT Bắc Hà Nội trong một vài năm qua.

* Đa ra một số giải pháp,kiến nghị nhằm mở rộng hoạt động thanh

toán điện tử tại NHNo&PTNT Bắc Hà Nội.

3.Đối tợng và phạm vi nghiên cứ

- Đối tợng nghiên cứ : Hoạt động thanh toán điện tử thực tế và các số liệu

có liên quan tới hoạt động thanh toán điện tử

- Phạm vi nghiên cứ : Trong khoảng thời gian năm 2003-2005

4 Phơng pháp nghiên cứ

- Phơng pháp phân tích

- Phơng pháp so sánh

- Phơng pháp luận giải,thống kê

- Các phơng pháp chủ nghĩa duy vật biện chứng

5 Kết cấu của chuyên đề tốt nghiệp:

Ngoài phần mở đầu và kết luận chuyên đề này gồm ba chơng:

Chơng một :Những vấn đề cơ bản về thanh toán không dùng tiền mặt

Chơng hai :Thực trạng hoạt động thanh toán điện tử tại NHNo&PTNT Bắc Hà Nội.

Chơng ba :Giải pháp mở rộng hoạt động thanh toán điện tử tại

NHNo&PTNT Bắc Hà Nội.

Do trình độ còn hạn chế nên bài viết không tránh khỏi thiếu sót, em rấtmong nhận đợc sự đóng góp của các thầy cô giáo và bạn bè để vấn đề nghiêncứu đợc hoàn thiện hơn

Để hoàn thành chuyên đề này em xin chân thành cảm ơn thầy giáo Đinh

Đức Thịnh_ngời đã trực tiếp hớng dẫn giúp em hoàn thành chuyên đề này.Đồngthời em cũng xin gửi lời cảm ơn tới các cô,chú,anh chị cán bộ đang công tác tại

NHNo&PTNT Bắc Hà Nội đã nhiệt tình chỉ dẫn và giải đáp những thắc mắc

cho em trong suốt quá trình thực tập tại ngân hàng

Em xin chân thành cảm ơn!

Chơng một Những vấn đề cơ bản về thanh toán không dùng tiền mặt 1.1.Sự cần thiết của thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế 1.1.1.Sự cần thiết của thanh toán không dùng tiền mặt.

1.1.1.1.Khái niệm

Thanh toán không dùng tiền mặt là phơng thức thanh toán không trực tiếpdùng tiền mặt trong quan hệ chi trả lẫn nhau giữa các tổ chức kinh tế,cá nhântrong xã hội.Để biểu hiện quan hệ thanh toán,nó thực hiện bằng cách tríchchuyển vốn tiền tệ từ TK này sang TK khác hoặc bù trừ lẫn nhau thông qua vaitrò trung gian của các TCTD

1.1.1.2.Sự cần thiết của thanh toán không dùng tiền mặt.

Tiền tệ l thông thực hiện chức năng thanh toán diễn ra dới hai hình thứcchủ yếu là thanh toán bằng tiền mặt và thanh toán không dùng tiền mặt

Thanh toán bằng tiền mặt là phơng thức thanh toán đơn giản và tiện dụngnhất đợc sử dụng để mua bán hàng hoá.Nhng nó chỉ phù hợp với nền kinh tế cóquy mô sản xuất nhỏ,hàng hoá trao đổi diễn ra với số lợng nhỏ,phạm vihẹp.Chính vì vậy,khi nền kinh tế phát triển ở mức độ cao nhu cầu thanh toántăng nhanh cả về số lợng và chất lợng thì thanh toán bằng tiền mặt ngày càngbộc lộ nhiều nhợc điểm nh là độ an toàn không cao,hạn chế trong việc thanhtoán với số lợng lớn gây khó khăn cho cả ngời chi trả và ngời thụ hởng.Mặtkhác,hình thức thanh toán bàng tiền mặt làm giảm khả năng tạo tiền của NHTMkìm hãm sự phát triển kinh tế đồng thời làm tăng rất nhiều chi phí về in ấn,vậnchuyển và bảo quản tiền mặt cho NHNN.Ngày nay,nhu cầu thanh toán của nềnkinh tế đang tăng trởng mạnh mẽ đòi hỏi phải có hình thức thanh toán mới hiện

đại hơn thay thế cho phơng thức thanh toán bằng tiền mặt đó chính là phơng thứcthanh toán không dùng tiền mặt

Phơng thức thanh toán không dùng tiền mặt ra đời đã đáp ứng đợc nhu cầuthanh toán ngày càng tăng của thị truờng cả về số lợng và chất lợng

1.1.2.Điều kiện để khách hàng tham gia thanh toán không dùng tiền mặt

Khách hàng muốn tham gia thanh toán không dùng tiền mặt phải thựchiện đầy đủ các quy định của ngân hàng về thủ tục giao dịch,giấy tờ thanhtoán.Các chứng từ thanh toán qua ngân hàng mà khách hàng gửi đến phải đúngvới mẫu của ngân hàng,đầy đủ căn cứ pháp lý viết rõ ràng không đợc tẩy xoá….Cùng với sự tăng tr

Khách hàng nào thờng xuyên có quan hệ thanh toán qua ngân hàng thìphải có TK tại ngân hàng và trên TK phải luôn có đủ số d để khi phát sinh quan

hệ thanh toán ngân hàng sẽ thanh toán kịp thời cho ngời thụ hởng

1.1.3.Trách nhiệm của ngân hàng trong thanh toán không dùng tiền mặt

Ngân hàng có trách nhiệm cung cấp các mẫu giấy tờ thanh toán phù hợpquy định cho khách hàng.Khi khách hàng cha rõ các thủ tục thì ngân hàng cótrách nhiệm giới thiệu và hớng dẫn khách hàng những thủ tục cần thiết.Ngânhàng cũng phải thờng xuyên phải kiểm tra giám sát số d trên TK của khách hàng

để đảm bảo khả năng thanh toán,đồng thời phải thực hiện việc thanh toán nhanhchóng,an toàn và chính xác.

Trờng hợp mà ngân hàng vi phạm những sai lầm nh thanh toán chậm;làmthất lạc khoản tiền gây thiệt hại cho khách hàng thì ngân hàng sẽ phải bồi thờngtơng ứng với thiệt hại đó cho khách hàng

1.2.Các phơng thức thanh toán không dùng tiền mặt

Hiện nay các phơng thức thanh toán không dùng tiền mặt chủ yếu ở ViệtNam bao gồm :

1.2.1.Thanh toán bằng Séc

Séc là phơng tiện thanh toán do ngời ký phát lập dới hình thức chứng từtheo mẫu in sẵn lệnh cho ngời thực hiện thanh toán chi trả không điều kiện một

số tiền nhất định cho ngời thụ hởng có tên trên Séc hoặc ngời cầm Séc

Séc là phơng tiện thanh toán lâu đời phổ biến ở hầu hết các ngân hàng trênthế giới

Khách hàng mở TK tiền gửi tại ngân hàng nào thì dợc ngân hàng đó ợng Séc lại để sử dụng.Các ngân hàng thì chọn mẫu Séc riêng của hệ thống ngânhàng mình và đăng ký với nhà in của NHNN.Ngời phát hành Séc và ngời thụ h-ởng Séc đều phải có trách nhiệm bảo quản những tờ Séc cha phát hành hoặc đãphát hành

nh-*Một số quy định cơ bản về Séc

-Các chủ thể tham gia thanh toán Séc

+Ngời ký phát là ngời lập và ký tên trên Séc để ra lệnh cho ngời thực hiện thanhtoán thay mặt mình trả số tiền ghi trên Séc

+Ngời đợc trả tiền là ngời mà ngời ký phát chỉ định có quyền hởng đối với sốtiền ghi trên Séc

+Đơn vị thực hiện thanh toán là tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán nơi mà

ng-ời ký phát đợc sử dụng TK thanh toán với một khoản tiền để ký phát Séc theothoả thuận giữa ngời ký phát với tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán đó

+Đơn vị thu hộ là tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán làm dịch vụ thu hộ Séc

-Ngày ký phát :là ngày mà ngời ký phát ghi trên Séc để làm căn cứ tính

thời hạn xuất trình của tờ Séc

-Thời hạn xuất trình :là 30 ngày theo lịch,kể từ ngày ký phát đến ngày mà

tờ Séc đó đợc xuất trình tại địa đIểm thanh toán.Trong thời hạn này tờ Séc đợcthanh toán vô điều kiện khi xuất trình

-Thời hạn thanh toán của Séc :là 6 tháng kể từ ngày ký phát,nếu sau thời

hạn xuất trình ngời thực hiện thanh toán không nhận đợc thông báo đình chỉthanh toán đối với tờ Séc đó và ngời ký phát đang có khoản tiền đợc sử dụng đủ

để chi trả cho tờ Séc đó

-Đình chỉ thanh toán :là việc sau thời hạn xuất trình ngời ký phát thông

báo bằng văn bản yêu cầu ngời thực hiện thanh toán không thanh toán tờ Séc domình đã ký phát

-Chuyển nhợng Séc :

+Nếu là Séc có ghi tên ngời đợc trả tiền:Ngời đợc trả tiền có quyền chuyểnchuyển nhợng tờ Séc đó cho ngời khác bằng cách ghi tên ngời đợc chuyển nhợngngày tháng chuyển nhợng ký và ghi rõ họ tên,địa chỉ của mình vào nơi quy địnhcho việc chuyển nhợng ở mặt sau tờ Séc.Ngời chuyển nhợng Séc có quyền chấmdứt việc chuyển nhợng Séc tiếp bằng cách ghi trớc chữ ký của mình cụm từ

“không tiếp tục chuyển nhợng”

+Nếu tờ Séc đợc ký phát không ghi tên ngời đợc trả tiền hoặc ghi “trả cho ngờicầm Séc” :thì ngời thụ hởng có thể chuyển nhợng bằng cách chuyển giao tờ Séc

đó cho ngời đợc chuyển nhợng mà không cần phải ký hậu

-Séc phát hành quá số d :là tờ Séc khi xuất trình trong thời hạn xuất trình

mà số tiền trên TK của ngời ký phát không đủ để thanh toán toàn bộ số tiền ghitrên tờ Séc đó

đã cung ứng cho ngời đó

+Nếu vi phạm lần ba:đình chỉ vĩnh viễn quyền ký phát Séc của ngời tái phạm,thuhồi toàn bộ số Séc trắng đã cung ứng đồng thời thông báo mọi thông tin về ng ờinày cho NHNN

Hiện nay trong thanh toán không dùng tiền mặt có nhiều loại Séc nh sécchuyển khoản;Séc bảo chi….Cùng với sự tăng tr….Cùng với sự tăng tr

1.2.1.1.Séc chuyển khoản

Séc chuyển khoản do chủ TK phát hành trực tiếp cho ngời thụ hởng nhngkhả năng thanh toán của nó phụ thuộc vào số d TK tiền gửi của ngời phát hànhtại ngân hàng

Séc chuyển khoản chỉ đợc dùng thanh toán chuyển khoản giữa các kháchhàng có TK ở cùng một ngân hàng hoặc hai ngân hàng khác nhau nhng cùngtham gia thanh toán bù trừ ;chủ TK muốn phát hành Séc chuyển khoản phải ghibằng mực không phai,không nhoè,không đợc viết bằng bút chì bút đỏ,không đợc

ký tên đóng dấu vào các tờ Séc mà trên đó cha ghi đầy đủ các yếu tố cần thiết

*Sơ đồ quá trình thanh toán Séc chuyển khoản

+Nếu cả ngời bán và ngời mua cùng có TK tại một ngân hàng

(3) (5) (4)

(1) :Ngời bán giao hàng hoá dịch vụ cho ngời mua

(2) :Ngời mua ký phát hánh Séc chuyển khoản và giao trực tiếp cho ngời bán.(3) :Ngời bán lập bảnh kê nộp Séc cùng với các tờ Séc chuyển khoản gửi đến ngân hàng đề nghị thanh toán

(4) :Ngân hàng thanh toán thực hiện kiểm soát chứng từ hạch toán ghi nợ chongời mua

(5) :Ngân hàng ghi có vào TK của ngời bán

+Nếu hai khách hàng có TK tại hai ngân hàng khác nhau

(2)

(1)

(3) (7) (5)

(6) (6*)(3) (6) (4) (4*) (4)

(1) :Ngời bán giao hàng hoá dịch vụ cho ngời mua

(2) :Ngời mua ký phát hành Séc chuyển khoản và giao trực tiếp cho ngời bán (3) :Ngời bán lập bảng kê nộp Séc cùng với các tờ Séc chuyển khoản gửi đếnngân hàng đề nghị thanh toán

(4) :Ngân hàng bên bán chuyển bảng kê nộp Séc kèm các tờ Séc sang ngân hàngbên mua

(4*) :Sau khi kiểm soát và hạch toán ngân hàng bên bán lập và gửi lệnh chuyển

nợ có uỷ quyền tới ngân hàng bên mua (nếu là Séc chuyển khoản có uỷ quyềnchuyển nợ)

(5) :Ngân hàng bên mua tiến hành kiểm soát hạch toán và ghi nợ TK của ngờimua

(6) :Ngân hàng bên mua chuyển lệnh chuyển có tới ngân hàng bên bán

(6*) :Ngân hàng bên mua gửi thông báo “chấp nhận lệnh chuyển nợ” tới ngânhàng bên bán (có uỷ quyền chuyển nợ)

(7) :Căn cứ vào lệnh chuyển có nhận đợc,ngân hàng bên bán ghi có cho TK củangời bán

Nh vậy trong phơng thức thanh toán này,sau khi giao hàng thì ngời bán sẽtrực tiếp nhận đợc tờ Séc chuyển khoản,ngân hàng sẽ trả tiền cho ngời bán nếu

Ngân hàng

nh số d trên TK của ngời mua còn đủ để thanh toán số tiền ghi trên tờ Séc.Trongthực tế thì có nhiều trờng hợp số d trên TK của ngời mua không đủ để chi trả dẫn

đến việc chậm trễ trong thanh toán

Hiện nay ở Việt Nam cũng đã xảy ra các trờng hợp số d trên TK củakhách hàng không đủ để có thể thanh toán tờ Séc.Trong khi đó các ngân hàngvẫn cha thực hiện việc cho khách hàng chi quá một phần nhất định so với số dtrên TK của mình mà thay vào đó ngân hàng sẽ cho khách hàng vay số tiền cònthiếu để thanh toán nếu có đề nghị của khách hàng

1.2.1.2.Séc bảo chi

Séc bảo chi là loại Séc đợc ngân hàng bảo đảm chi trả bằng cách trích trớc

số tiền ghi trên tờ Séc từ TK tiền gửi hoặc TK tiền vay để lu ký trên một TKriêng nhằm đảm bảo thanh toán cho tờ Séc đó

Séc bảo chi đợc sử dụng trong trờng hợp các khách hàng có TK mở cùngtại một ngân hàng,nếu khác ngân hàng thì phải cùng một hệ thống,nếu khôngcùng một hệ thống thì phải tham gia thanh toán bù trừ.Khách hàng muốn sửdụng Séc bảo chi thì phải lập các liên uỷ nhiệm chi gửi tới ngân hàng,sau khikiểm tra các yếu tố đều hợp lệ thù ngân hàng sẽ tiến hành trích chuyển TK đóngdấu đảm bảo chi trả lên tờ Séc và trả lại cho khách hàng

*Sơ đồ quá trình thanh toán Séc bảo chi

+Nếu hai khách hàng mở TK trong cùng ngân hàng

(3) (2)

(4) (6) (1) (5)

(1) :Ngời mua đến ngân hàng xin bảo chi Séc

(2) :Ngời bán giao hàng háo dịch vụ cho ngời mua

(3) :Ngời mua giao tờ Séc đã đợc bảo chi cho ngời bán

(4) :Ngời bán lập bảng kê nộp Séc kèm tờ Séc bảo chi đến ngân hàng xin thụ hởng tờ Séc

(5) :Sau khi kiểm soát chứng từ và hạch toán ngân hàng ghi nợ cho ngời ký phát Séc

(6) :Ngân hàng báo có cho ngời bán

+Nếu hai khách hàng mở TK tại hai ngân hàng khác nhau nhng cùng một hệ thống

Ngân hàng

(1) :Ngời mua đến ngân hàng xin bảo chi Séc.

(2) :Ngời bán giao hàng hoá dịch vụ cho ngời mua

(3) :Ngời mua giao tờ Séc đã bảo chi cho ngời bán

(4) :Ngời bán lập bảng kê nộp Séc kèm tờ Séc bảo chi đến ngân hàng bên bánnhờ thu hộ số tiền trên Séc

(5) :Sau khi kiểm soát ngân hàng bên bán ứng vốn thanh toán ngay cho ngời bán và gửi lệnh chuyển nợ tới ngân hàng bên mua cùng hệ thống

(6) :Ngân hàng bên bán báo có cho ngời bán

(7) :Ngân hàng bên mua ghi nợ và báo nợ cho ngời mua

1.2.1.3.Séc bảo lãnh

Séc bảo lãnh là Séc đã đợc đảm bảo trả tiền đối với một phần hoặc toàn bộ

số tiền ghi trên Séc bằng việc bảo lãnh của một bên thứ ba nhng không phải là

đơn vị thanh toán,

Nh vậy cũng nh Séc bảo chi,séc bảo lãnh là tờ Séc đã đợc bảo đảm khảnăng chi trả vì vậy mà nó thờng đợc áp dụng trong trờng hợp hai bên mua bánhàng hoá dịch vụ không có sự tín nhiệm nhau về thanh toán

Trớc khi phát hành Séc bảo lãnh ngời ký phát phải làm thủ tục ký kết hợp đồngbảo lãnh với một tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.Ngời bảo lãnh có thể bảolãnh toàn bộ hoặc một phần số tiền trên tờ Séc;ngời bảo lãnh ghi cụm từ “Đã bảolãnh”,số tiền bảo lãnh tên của ngời đợc bảo lãnh,chữ ký và tên của mình trên tờSéc hoặc trên văn bản đính kèm với tờ Séc

Quy trình thanh toán Séc bảo lãnh cũng đợc thực hiện tơng tự thanh toánSéc chuyển khoản nếu ngời ký phát đủ khả năng thanh toán số tiền ghi trên tờSéc.Trong trờng hợp khi ngời thụ hởng hoặc ngân hàng thu hộ xuất trình tờ Sécbảo lãnh tại địa điểm thanh toán trong thời hạn xuất trình mà ngời ký phát khôngthể thực hiện nghĩa vụ thanh toán của mình thì ngời bảo lãnh phải chịu tráchnhiệm trả thay số tiền mà mình đã bảo lãnh trên tờ Séc cho ngời thụ hởng và ng-

ời đợc bảo lãnh phải nhận nợ với ngời bảo lãnh

1.2.2.Thanh toán bằng lệnh chi hay uỷ nhiệm chi-chuyển tiền

Ngân hàng

1.2.2.1.Lệnh chi hay uỷ nhiệm chi

Uỷ nhiệm chi là lệnh chi tiền của chủ TK uỷ nhiệm cho tổ chức cung ứngdịch vụ thanh toán phục vụ mình trích một số tiền nhất định từ TK tiền gửi củamình để chuyển cho ngời thụ hởng có TK ở cùng tổ chức dịch vụ thanh toánhoặc khác tổ chức dịch vụ thanh toán

Uỷ nhiệm chi đợc dùng để thanh toán các khoản trả tiền hàng hoá dịch vụhoặc chuyển tiền trong cùng môt hệ thống hay khác hệ thống tổ chức cung ứngdịch vụ thanh toán

*Quy trình thanh toán uỷ nhiệm chi

+Nếu hai khách hàng cùng mở TK tại một ngân hàng

(1)

(4) (2) (3)

(1) :Ngời bán giao hàng hoá dịch vụ cho ngời mua

(2) :Ngời chi trả sau khi nhận đợc hàng hoá sẽ lập ngay lệnh chi hay uỷnhiệm chi gửi ngân hàng đề nghị thanh toán cho ngời thụ hởng

(3) :Ngân hàng căn cứ vào lệnh chi hay uỷ nhiệm chi ghi nợ và báo nợ chongời phát lệnh

(4) :Ngân hàng báo có cho ngời thụ hởng

+Nếu hai khách hàng mở TK ở hai ngân hàng khác nhau

(1)

(5) (2) (3)

(4)

(1) :Ngời bán giao hàng hoá dịch vụ cho ngời mua

(2) :Ngời mua nhận đợc hàng hoá dịch vụ sẽ lập lệnh chi gửi tới ngânhàng bên mua đề nghị thanh toán tiền cho ngời bán

(3) :Ngân hàng bên mua căn cứ vào lệnh chi ghi nợ và báo nợ cho ngờimua

(4) :Ngân hàng bên mua gửi lệnh chuyển có sang ngân hàng bên bán

Ngân hàng

Ngân hàng

(5) :Ngân hàng bên bán căn cứ vào lệnh chuyển có ghi có vào TK ngờibán và báo có cho ngời bán.

Uỷ nhiệm chi là hình thức thanh toán đợc khách hàng a chuộng sử dụng vì

đơn giản nhanh chóng và dễ thực hiện.Trong hình thức thanh toán này,ngời bánrất dễ gặp rủi ro vì đã giao hàng nhng chậm thu đợc tiền thanh toán do ngời mua

có thể lập uỷ nhiệm chi chậm hoặc số d trên TK của ngời mua không đủ khảnăng thanh toán số tiền hàng hoá đó.Vì vậy hình thức thanh toán này thờng đợcdùng trong trờng hợp hai bên mua bán hàng hoá dịch vụ đã có sự tín nhiệm lẫnnhau trong quan hệ thanh toán,uy tín đặt lên hàng đầu

1.2.2.2.Séc chuyển tiền

Séc chuyển tiền là một hình thức chuyển tiền cầm tay do ngời đợc đơn vị

uỷ nhiệm trực tiếp cầm tờ Séc đó để nộp vào tổ chức cung ứng dịch vụ thanhtoán nhận chuyển tiền để thụ hởng số tiền trên séc

Thời gian hiệu lực của tờ Séc chuyển tiền là 30 ngày kể từ ngày ký pháthành

Séc chuyển tiền là một hình thức chuyển tiền cầm tay đứng tên cá nhân vàchỉ thực hiện chuyển tiền giữa hai tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán cùng một

(1) :Đơn vị mua lập uỷ nhiệm chi hoặc nộp tiền mặt vào ngân hàng

(2) :Sau khi lu ký vào TK riêng ngân hàng cấp Séc chuyển tiền trực tiếpcho cá nhân đồng thời báo cho đơn vị mua biết

(3) :Cá nhân nộp Séc chuyển tiền vào ngân hàng trả tiền

(4) :Ngân hàng trả tiền kiểm tra tính hợp lệ của tờ Séc,kiểm tra giấy tờ củangời đứng tên trên Séc.Nếu đủ điều kiện sẽ cho cá nhân rút tiền mặthoặc chuyển vào TK của đơn vị thụ hởng và báo cho họ biết

(5) :Ngân hàng trả tiền báo nợ về ngân hàng chuyển tiền

1.2.3.Thanh toán bằng uỷ nhiệm thu

Uỷ nhiệm thu là chứng từ đòi tiền do bên bán lập theo mẫu in sẵn ủyquyền cho ngân hàng thu hộ tiền trên cơ sở hàng hoá dịch vụ đã cung ứng theohợp đồng đã ký kết

Sau khi hai bên ký kết hợp đồng mua bán hàng hoá dịch vụ thống nhất sựdụng uỷ nhiệm thu thì phải thông báo cho ngân hàng bằng văn bản với các điềukiện cụ thể để ngân hàng căn cứ thực hiện việc uỷ nhiệm thu

Trong thời gian không quá một ngày làm việc kể từ thời đIểm nhận đợc uỷnhiệm thu do ngời thụ hởng gửi đến,ngân hàng phục vụ ngời trả tiền phải hoàntất việc trích TK của ngời chi trả nếu trên TK còn đủ số d đảm bảo thanh toánhoặc báo cho ngời thụ hởng biết nếu trên TK của ngời chi trả không còn đủ khảnăng thanh toán.

*Sơ đồ thanh toán bằng uỷ nhiệm thu

+Nếu hai khách hàng mở TK tại cùng một ngân hàng

uỷ nhiệm thu

(3) :Ngân hàng kiểm soát ghi nợ và báo nợ cho ngời mua

(4) :Ngân hàng ghi có và báo có cho ngời bán

Ngân hàng

+Nếu hai khách hàng mở TK tại hai ngân hàng khác nhau

(1)

HĐKT

(2) (6) (4)

(3) (3*) (5) (5*)

(1) :Trên cơ sở HĐKT,ngời bán giao hàng hoá dịch vụ cho ngờimua

(2) :Ngời bán gửi nhờ thu tới ngân hàng bên bán đề nghị thu hộ tiềntheo giấy nhờ thu

(3) :Ngân hàng bên bán làm thủ tục để chuyển giấy tờ sang ngânhàng bên mua (uỷ nhiệm thu không có uỷ quyền chuyển nợ).(3*):Ngân hàng ngời bán lập và gửi lệnh chuyển nợ cho ngân hàngngời mua (uỷ nhiệm thu có uỷ quyền chuyển nợ)

(4) :Ngân hàng bên mua ghi nợ và báo nợ cho ngời mua

(5) :Ngân hàng bên mua gửi lệnh chuyển có sang ngân hàng bênbán

(5*):Ngân hàng bên mua gửi thông báo chấp nhận lệnh chuyển nợcho ngân hàng bên bán (uỷ nhiệm thu có uỷ quyền chuyển nợ).(6) :Ngân hàng bên bán ghi có và báo có cho ngời bán

Hình thức thanh toán bằng uỷ nhiệm thu có nhợc điểm đó là việc tự độnglập nhờ thu của ngời bán điều này dẫn tới ngời bán lập uỷ nhiệm thu để thukhống thu thừa tiền của ngời mua vì vậy hình thức thanh toán này thờng chỉ đợc

sử dụng để thanh toán hàng hoá dịch vụ có dụng cụ ghi đo chính xác

1.2.4.Thanh toán bằng th tín dụng

Th tín dụng thanh toán trong nớc là giấy uỷ nhiệm của khách hàng yêucầu ngân hàng phục vụ mình trích tiền từ TK tiền gửi hoặc TK tiền vay để lu kýtrên một TK riêng nhằm thanh toán tiền hàng hoá do bên bán yêu cầu theo hợp

đồng đã ký kết

*Sơ đồ thanh toán bằng th tín dụng

+Nếu hai khách hàng mở TK tại hai ngân hàng cùng hệ thống

(4) (6) (8) (1) (2)

(3) (7)

(1) :Ngời mua gửi giấy xin mở th tín dụng tới ngân hàng

(2) :Sau khi hạch toán mở th tín dụng,ngân hàng gửi báo nợ cho ngời mua.(3) :Ngân hàng bên mua chuyển th tín dụng sang ngân hàng ngời bán.(4) :Ngân hàng ngời bán thông báo th tín dụng đã mở cho ngời bán

(5) :Ngời bán giao hàng hoá dịch vụ cho ngời mua theo th tín dụng đã mở.(6) :Sau khi giao hàng ngời bán lập bảng kê thanh toán th tín dụng gửi tớingân hàng bên bán đề nghị thanh toán

(7) :Ngân hàng bên bán chuyển lệnh chuyển nợ về thanh toán th tín dụngsang ngân hàng bên mua

(8) :Ngân hàng bên bán gửi báo có cho ngời bán

+Nếu hai khách hàng mở TK tại hai ngân hàng khác hệ thống

Trờng hợp hai khách hàng mở TK tại hai ngân hàng khác hệ thống phải có

sự tham gia của một ngân hàng trung gian với điều kiện ngân hàng trung gianphải cùng địa bàn với ngân hàng thông báo th tín dụng và cùng hệ thống vớingân hàng mở th tín dụng.Ngân hàng trung gian sẽ làm nhiệm vụ kiểm soát thtín dụng,giải mã th tín dụng thông báo trực tiếp cho ngời bán.Khi nhận đợc yêucầu thanh toán của ngời bán thì ngân hàng trung gian sẽ thực hiện thanh toán vớingân hàng mở th tín dụng qua thanh toán vốn cùng hệ thống và thanh toán bù trừcùng địa bàn cho ngân hàng thông báo th tín dụng

1.2.5.Thẻ thanh toán

Thẻ thanh toán là một phơng thức thanh toán không dùng tiền mặt dongân hàng phát hành cho khách hàng theo đố ngời sử dụng thẻ có thể dùng đểthanh toán tiền hàng hoá dịch vụ tại các đơn vị chấp nhận thẻ hay rút tiền mặt tạicác ngân hàng đại lý thanh toán thẻ hoặc tại các máy rút tiền tự động ATM

*Phân loại thẻ thanh toán

-Theo đặc tính kỹ thuật có 2 loại đó là :

+Thẻ băng từ :đợc sản xuất dựa trên kỹ thuật từ tính với một dải băng từ chứa hairãnh thông tin ở mặt sau của thẻ

+Thẻ thông minh :là thế hệ mới nhất của thẻ thanh toán,thẻ thông minh dựa trên

kỹ thuật vi xử lý tin học nhờ gắn vào thẻ “Chip” điện tử có cấu trúc nh một máytính hoàn hảo.Thẻ thông minh có nhiều nhóm với dung lợng nhớ của “Chip”

đIện tử khác nhau

-Theo tính chất thanh toán có ba loại đó là :

+Thẻ ghi nợ-thẻ loại A :là loại thẻ có quan hệ trực tiếp và gắn liền với TK tiềngửi thanh toán của chủ thẻ.Để sử dụng loại thẻ này chủ thẻ phải có TK hoạt độngthờng xuyên tại ngân hàng.Khi sử dụng thẻ tại các máy ATM hay mua hàng hoádịch vụ tại các đơn vị chấp nhận thẻ thì giá trị của giao dịch sẽ đợc trừ ngay lậptức vào TK của chủ thẻ.Căn cứ để thanh toán là số d TK tiền gửi của chủ thẻ tạingân hàng và hạn mức thanh toán tối đa của thẻ do ngân hàng quy định.

+Thẻ trả trớc-thẻ loại B :là loại thẻ mới đợc phát triển trên thế giới,khách hàngchỉ cần trả cho ngân hàng một số tiền sẽ đợc ngân hàng bán cho một tấm thẻ vớimệnh giá tơng đơng.Thẻ này có đặc tính nh các loại thẻ bình thờng nhng chỉ đợcgiới hạn trong số tiền có trong thẻ và chỉ chi tiêu trong một khoảng thời giannhất định tuỳ theo quy định của mỗi ngân hàng

+Thẻ tín dụng-thẻ loại C :là loại thẻ đợc sử dụng phổ biến nhất,theo đó chủ thẻ

đợc sử dụng một hạn mức tín dụng quy định không phải trả lãi để mua sắm hànghoá dịch vụ tại những điểm chấp nhận loại thẻ này.Thẻ này cho phép ngời sửdụng khả năng chi tiêu trớc trả tiền sau.Các ngân hàng phát hành thẻ tín dụngcho khách hàng dựa trên uy tín và khả năng đảm bảo chi trả của từng khách hàngvì vậy mỗi khách hàng sẽ có những hạn mức tín dụng khác nhau

*Quy trình phát hành thẻ mới :có 5 bớc sau

-Khách hàng có nhu cầu sử dụng thẻ,ngân hàng hớng dẫn khách hàng làm

đơn theo mẫu nộp cho ngân hàng

-Xét duyệt yêu cầu phát hành thẻ :cán bộ thẩm định thực hiện thẩm định

hồ sơ yêu cầu phát hành thẻ và phân loại khách hàng theo các hạng trình lên cấptrên có thẩm quyền phê duyệt

-Sau khi thẩm định,nếu hồ sơ đảm bảo yêu cầu thì ngân hàng gửi hồ sơ vềtrung tâm phát hành thẻ

-Tại trung tâm các thông tin về khách hàng sẽ đợc cá nhân hoá sau đó gửithẻ kèm theo số pin cho chủ thẻ thông qua ngân hàng phát hành

-Nhận đợc thẻ từ trung tâm ngân hàng phát hành xác nhận bằng văn bản

có chữ ký của cán bộ có thẩm quyền cho trung tâm thẻ

*Quy trình thanh toán thẻ

(1) :Khách hàng đến xin mở thẻ và ngân hàng giao thẻ cho khách hàng.(2) :Chủ thẻ nộp thẻ cho đơn vị chấp nhận thẻ.

(3) :Đơn vị chấp nhận thẻ giao hàng hoá dich vụ và trả lại thẻ cho kháchhàng

(4) :Đơn vị chấp nhận thẻ nộp chứng từ cho ngân hàng thanh toán

(5) :Ngân hàng thanh toán tạm ứng và báo có cho đơn vị chấp nhận thẻ.(6) :Ngân hàng thanh toán gửi lệnh chuyển nợ cho ngân hàng phát hành.(7) :Ngân hàng phát hành báo nợ cho chủ thẻ

Thanh toán bằng thẻ là phơng thức thanh toán hiện đại cho phép thanhtoán với tốc độ nhanh.Đây là công cụ thanh toán tự động khách hàng có thể tựphục vụ mình mà không cần tới sự có mặt trực tiếp của nhân viên ngân hàng.Thẻthanh toán còn gọn nhẹ,sử dụng đơn giản tiện lợi an toàn đối với các bên thamgia sử dụng

Hiện nay thị trờng thẻ ở Việt Nam xuất hiện 3 loại hình thẻ phổ biến đó làthẻ ATM,thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng.Đến năm 2005,thẻ tín dụng đang là xu hớngcác NHTM vơn tới chiếm lĩnh thị phần trên thị trờng;89% doanh số thanh toánthẻ VISA ở Việt Nam bắt nguồn từ du khách và khách nớc ngoài,11% doanh sốcòn lại từ chủ thẻ Việt Nam nhng chủ yếu sử dụng ở nớc ngoài.Thẻ tín dụngVISA đang chiếm lĩnh thị phần thẻ tín dụng vào loại hàng đầu ở Việt Nam về sốlợng phát hành và doanh số thanh toán

Các ngân hàng bắt đầu tham gia thanh toán thẻ bằng cách ký kết hợp đồngphát hành và thanh toán với các tổ chức thẻ quốc tế lớn nh VISA,MASTERCARD….Cùng với sự tăng tr….Cùng với sự tăng tr Đến nay đã có 10 ngân hàng là thành viên của tổ chứcnày với số lợng phát hành lên tới 125000 thẻ thanh toán quốc tế,đạt tốc độ tăngtrởng 49%/năm

Mặc dù vậy số lợng thẻ thanh toán nội địa và quốc tế phát hành vẫn cha

t-ơng xứng với tiềm năng và quy mô thị trờng Việt Nam.Trong tổng số 20 triệudân c thành thị thì 10 triệu ngời có khả năng sử dụng các loại thẻ ghi nợ trả tr-ớc.Nhng thực tế thì 10000 đơn vị chấp nhận thẻ cùng với 800 máy ATM cũngcha đáp ứng đợc nhu cầu sử dụng của chủ thẻ Việt Nam,cha kể đến các điểmchấp nhận thẻ và máy ATM chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn hoặc tại các

1.3.2.ý nghĩa của thanh toán giữa các ngân hàng

Thanh toán giữa các ngân hàng có ý nghĩa rất lớn,đó là :

Thứ nhất là thể hiện chức năng tập trung thanh toán của ngân hàng đối vớinền kinh tế quốc dân và điều hoà vốn trong nội bộ ngành ngân hàng từ các chinhánh trong cùng hệ thống với nhau hoặc từ các ngân hàng khác hệ thống

Thứ hai là thực hiện đợc yêu cầu của công tác thanh toán không dùng tiềnmặt nhanh chóng,chính xác,an toàn tài sản,tăng nhanh vòng quay của vốn

Thứ ba là giảm bớt chi phí lu thông do không phải vận chuyển tiền mặt từnơi này đến nơi khác;đồng thời giảm chi phí kiểm đếm giao nhận tiền tạo điềukiện để ngân hàng sử dụng vốn tiết kiệm có hiệu quả

Thứ t là tạo điều kiện cho NHNN thực thi có hiệu quả chính sách tiền tệquốc gia thông qua việc tăng cờng quản lý vốn khả dụng và làm cho các giaodịch trên thị trờng liên ngân hàng diễn ra mạnh mẽ và sôi động hơn

1.3.3.Hệ thống thanh toán giữa các ngân hàng

Từ trớc năm 1989 hệ thống ngân hàng Việt Nam tổ chức thành ngân hàng

1 cấp nên hệ thống thanh toán vốn giữa các ngân hàng cũng chỉ có một hệthống.Phơng thức thanh toán vốn vốn giữa các ngân hàng đợc sử dụng là phơngthức thanh toán liên chi nhánh ngân hàng trong đó các chi nhánh trong hệ thốngtrực tiếp chuyển tiền thanh toán vốn với nhau và NHTW làm nhiệm vụ kiểm soát

đối chiếu liên hàng cho toàn hệ thống

Từ năm 1989 đến nay,nền kinh tế chuyển đổi sang nền kinh tế thị trờngtheo đó hệ thống ngân hàng 1 cấp chuyển sang hệ thống ngân hàng 2 cấp vớinhiều hệ thống khác nhau do vậy mỗi hệ thống đã tổ chức một hệ thống thanhtoán để giải quyết quan hệ thanh toán trong nội bộ hệ thống của mình.Ngoài racòn có hệ thống thanh toán liên ngân hàng để giải quyết quan hệ thanh toán vốngiữa các ngân hàng khác hệ thống

Hiện nay tại Việt Nam có các phơng thức thanh toán vốn giữa các ngânhàng rất phong phú,bao gồm:

1.3.3.1.Thanh toán liên chi nhánh ngân hàng

Thanh toán liên chi nhánh ngân hàng là phơng thức thanh toán vốn giữacác chi nhánh trong cùng một hệ thống ngân hàng

Thực chất của phơng thức này là việc chuyển tiền từ chi nhánh ngân hàngnày đến chi nhánh ngân hàng khác để phục vụ thanh toán tiền hàng hoá dịch vụcủa hai khách hàng mở TK tại hai chi nhánh khác nhau hoặc chuyển cấp vốn

điều hoà vốn trong nội bộ hệ thống ngân hàng

Hiện nay tại Việt Nam có các hệ thống thanh toán liên chi nhánh ngânhàng sau :

+Hệ thống thanh toán liên chi nhánh ngân hàng của NHNN

+Hệ thống thanh toán liên chi nhánh ngân hàng của các NHTM nhà nớc

+Hệ thống thanh toán liên chi nhánh ngân hàng của các NHTM cổ phần

+Hệ thống thanh toán liên chi nhánh ngân hàng của các chi nhánh ngân hàng

n-ớc ngoài

+Hệ thống thanh toán của KBNN

Việc cần thiết trong thanh toán liên chi nhánh ngân hàng đó là phải xác

định phơng thức kiểm soát đối chiếu trong thanh toán bởi vì kiểm soát trongthanh toán giúp đảm bảo số liệu trong thanh toán đợc hoàn toàn chính xác antoàn đồng thời còn kiểm soát nguồn vốn của các ngân hàng tham gia thanhtoán.Từ năm 1963 đến nay,Việt Nam áp dụng hai phơng thức kiểm soát đó là :+Kiểm soát tập trung đối chiếu phân tán :các chi nhánh trực tiếp gửi chuyển tiềncho nhau trung tâm thanh toán làm nhiệm vụ kiểm soát các chuyển tiền sau đólập sổ đối chiếu gửi các chi nhánh nhận chuyển tiền để đối chiếu.Phơng thức nàythờng áp dụng trong thanh toán liên chi nhánh ngân hàng truyền thống

+Kiểm soát tập trung đối chiếu tập trung :ngân hàng chuyển tiền gửi chuyển tiềncho ngân hàng nhận chuyển tiền thông qua trung tâm thanh toán và trung tâmthanh toán sẽ làm nhiệm vụ kiểm soát đối chiếu tất cả các chuyển tiền trong toàn

hệ thống.Phơng thức này thờng đợc sử dụng trong thanh toán liên hàng điện tử

1.3.3.2.Thanh toán bù trừ giữa các ngân hàng

Thanh toán bù trừ giữa các ngân hàng là phơng thức thanh toán vốn giữacác ngân hàng đợc thực hiện bằng cách bù trừ tổng số phải thu,phải trả trên cơ sở

đó chỉ thanh toán với nhau số chênh lệch

Thanh toán bù trừ có thể đợc áp dụng giữa các ngân hàng cùng hệ thốnghoặc cũng có thể áp dụng giữa các ngân hàng khác hệ thống với nhau

Các ngân hàng tham gia thanh toán bù trừ gọi là các ngân hàng thànhviên.Các ngân hàng thành viên phải mở TK tại ngân hàng chủ trì;đối với thanhtoán bù trừ khác hệ thống thì các ngân hàng thành viên phải mở TK tiền gửi tạingân hàng chủ trì là NHNN trên địa bàn

Ngân hàng chủ trì chịu trách nhiệm tổng hợp kết quả thanh toán của cácngân hàng thành viên và thanh toán số chênh lệch trong thanh toán bù trừ chotừng ngân hàng thành viên.Ngân hàng chủ trì có quyền tự trích TK tiền gửi củangân hàng thành viên để thanh toán

-Luân chuyển chứng từ trong thanh toán bù trừ

+Thanh toán bù trừ truyền thống :luân chuyển chứng từ giấy;đến giờ giao nhậnchứng từ các ngân hàng thành viên phải mang các chứng từ thanh toán bù trừ đếnngân hàng chủ trì để giao,nhận chứng từ giữa các ngân hàng thành viên với nhau

và giữa ngân hàng thành viên với ngân hàng chủ trì

+Thanh toán bù trừ điện tử :luân chuyển chứng từ qua mạng máy tính;các ngânhàng thành viên truyền chứng từ đến trung tâm thanh toán bù trừ để thực hiệnthanh toán bù trừ theo phần mềm thanh toán bù trừ điện tử

1.3.3.3.Thanh toán qua TK tiền gửi tại NHNN

Thanh toán qua TK tiền gửi tại NHNN đợc áp dụng trong thanh toán qualại giữa hai ngân hàng khác hệ thống đều có TK tiền gửi tại NHNN.Các khoảnthanh toán qua TK tiền gửi tại NHNN cũng phát sinh trên cơ sở các khoản thanhtoán của khách hàng và của nội bộ ngân hàng.

-Điều kiện để thanh toán qua TK tiền gửi tại NHNN

+Các ngân hàng phải mở TK tiền gửi tại sở giao dịch hoặc chi nhánh NHNN và

đăng ký mẫu dấu chữ ký trong giao dịch thanh toán với NHNN nơi mở TK

+Dấu và chữ ký trên chứng từ thanh toán và bảng kê chứng từ thanh toán quaNHNN phải đúng với mẫu đã dăng ký

+TK tiền gửi tại NHNN của ngân hàng trả tiền phải có đủ số d để đảm bảo thanhtoán kịp thời

1.3.3.4.Thanh toán theo phơng thức uỷ nhiệm thu hộ,chi hộ

Uỷ nhiệm thu hộ,chi hộ là một phơng thức thanh toán giữa hai ngân hàngtheo sự thoả thuận và cam kết với nhau ngân hàng này sẽ thực hiện thu hộ hoặcchi hộ cho ngân hàng kia trên cơ sở các chứng từ thanh toán của các khách hàng

để thanh toán cho nhau đồng thời tất toán số d của TK này

1.3.3.5.Thanh toán qua TK tiền gửi lẫn nhau

Phơng thức thanh toán này đợc áp dụng trong thanh toán giữa hai ngânhàng trong cùng hệ thống hoặc giữa hai ngân hàng khác hệ thống

Để thực hiện phơng thức này thì một trong hai ngân hàng phải mở TK tiềngửi tại ngân hàng còn lại và đòi hỏi phải đăng ký mẫu dấu chữ ký của ngời cóthẩm quyền ra lệnh thanh toán qua TK tiền gửi

1.3.3.6.Thanh toán điện tử liên ngân hàng (TTĐTLNH)

Hiện nay thanh toán điện tử đã đợc triển khai trên phạm vi toàn quốc theohai phân hệ là hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng (TTĐTLNH) và thanhtoán bù trừ điện tử liên ngân hàng (TTBTĐTLNH)

*Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng

Hệ thống TTĐTLNH là hệ thống thanh toán tổng thể bao gồm hệ thống bùtrừ liên ngân hàng hệ thống xử lý TK tiền gửi thanh toán và cổng giao diện với

hệ thống chuyển tiền điện tử của NHNN.Hệ thống TTĐTLNH đã đợc triển khaitại sở giao dịch NHNN và 5 tỉnh,thành phố là Hà Nội,Đà Nẵng,Hải Phòng,CầnThơ và thành phố Hồ Chí Minh

Hệ thống TTĐTLNH có các đặc điểm sau :

-Hệ thống TTĐTLNH có trung tâm thanh toán quốc gia đặt tại Hà Nội.Các thànhviên trực tiếp của hệ thống là các ngân hàng có đủ điều kiện và đợc chấp nhậntham gia hệ thống.Các thành viên trực tiếp phải mở TK tại NHNN đồng thời

đăng ký các chi nhánh trực thuộc mình tham gia TTĐTLNH để đợc kết nối trựctiếp vào hệ thống.Ngoài ra,hệ thống còn có các thành viên gián tiếp đó là cácngân hàng tham gia hệ thống thông qua các thành viên trực tiếp

-Hệ thống TTĐTLNH xử lý các lệnh thanh toán giá trị cao hoặc khẩn theo phơngthức quyết toán tổng tức thời tức là cho phép xử lý và quyết toán chuyển tiền đợcdiễn ra liên tục theo thời gian thực tế phát sinh chuyển tiền còn đối với các lệnhthanh toán với giá trị thấp sẽ đợc xử lý theo phơng thức thanh toán ròng tức làcho phép các ngân hàng chuyển và nhận các khoản thanh toán với nhau và chỉphải thực hiện quyết toán tại một thời điểm nhất định

-Hệ thống TTĐTLNH áp dụng chữ ký điện tử trong việc chuyển nhận các lệnhthanh toán và các giao dịch có liên quan trong hệ thống

-Hệ thống TTĐTLNH phòng ngừa và xử lý rủi ro bằng các biện pháp :

+Thiết lập và duy trì hoạt động của hệ thống dự phòng :hệ thống dự phòng

có đầy đủ các máy móc thiết bị nh hệ thống chính thức đang vận hành và đợc đặttại các địa điểm riêng biệt cách xa hệ thống chính thức và luôn sãn sàng thay thế

hệ thống chính thức khi xảy ra sự cố kỹ thuật

+Xử lý và quyết toán các khoản thanh toán giá trị cao và khẩn theo phơngthức tổng tức thời

+áp dụng hạn mức nợ ròng :hạn mức nợ ròng là mức giá trị tối đa quy

định cho phép các giao dịch thanh toán giá trị thấp đợc quýêt toán bù trừ,đợctính toán dựa trên chênh lệch giữa tổng số các lệnh thanh toán giá trị thấp đến vàtổng số các lệnh thanh toán giá trị thấp đi trong một khoảng thời gian xác định

+Chuyển nhợng cho nhau giấy tờ có giá ký quỹ :áp dụng khi một thànhviên bất kỳ thiếu vốn thanh toán và khi đó sở giao dịch NHNN sẽ thực hiệnchuyển nhợng các giấy tờ có giá ký quỹ của thành viên này tại phiên giao dịchgần nhất của thị trờng tiền tệ hoặc thị trờng chứng khoán

+Chia sẻ khoản thiếu hụt trong quyết toán bù trừ :áp dụng trong trờng hợpmột thành viên thiếu vốn thanh toán,lúc này NHNN xem xét phân bổ khoản tiềnthiếu hụt này cho các thành viên đối tác tham gia quyết toán cùng gánh chịu nh

là một khoản cho vay tạm thời.Thành viên thiếu vốn thanh toán có trách nhiệmhoàn trả đúng thời hạn số tiền cả gốc và lãi đã đợc các thành viên khác cho vaytạm thời

Hệ thống TTĐTLNH chính thức hoạt động từ tháng 5/2002 đợc ngân hàngthế giới đánh giá là dự án hiện đại hoá ngân hàng thành công và hiệu quả tại ViệtNam.Hệ thống TTĐTLNH đã chuyển tải lợng giao dịch 9000-10000 món/ngày

với giá trị thanh toán khoảng 5000 tỷ đồng/ngày.Chỉ tính riêng năm 2003 lợnggiao dịch qua hệ thống là 1788252 món.Đến nay hệ thống đã có 51 thành viêntrong đó có 6 ngân hàng trực thuộc NHNN và 45 NHTM.

*Thanh toán bù trừ điện tử liên ngân hàng

Thanh toán bù trừ điện tử liên ngân hàng là hệ thống thanh toán ròng xử lýcác khoản thanh toán chuyển tiền ngân hàng giá trị thấp (các khoản có giá trị dới

500 triệu đồng)

Hệ thống TTBTĐTLNH có các đặc đIểm sau :

-Hệ thống đợc thiết kế theo mô hình kết hợp thanh toán tổng tức thời và thanhtoán ròng.TTBTĐTLNH thực hiện theo quy trình :lệnh thanh toán từ ngân hàngthành viên gửi lệnh sẽ phải qua ngân hàng chủ trì thanh toán bù trừ điện tử đểkiểm soát.xử lý bù trừ,hạch toán kết quả trớc khi lệnh đợc chuyển đi ngân hàngthành viên nhận lệnh

-Các chủ thể tham gia TTBTĐTLNH gồm:

+Ngân hàng chủ trì TTBTĐTLNH là đơn vị chịu trách nhiệm nhận kiểmtra các lệnh thanh toán bù trừ từ các ngân hàng thành viên gửi lệnh và gửi bảngkết quả bù trừ cùng các lệnh thanh toán cho các ngân hàng thành viên liênquan,đối chiếu doanh số TTBTĐT với các ngân hàng thành viên;quyết toán vàhạch toán kết quả TTBTĐT

+Các ngân hàng thành viên trực tiếp của hệ thống là các ngân hàng mở TKtại ngân hàng chủ trì TTBTĐT.Ngân hàng thành viên có trách nhiệm lập và gửilệnh thanh toán,bảng kê lệnh thanh toán,nhận lệnh thanh toán và kết quảTTBTĐT,thực hiện đúng quy trình đối chiếu quyết toán TTBTĐT

-Hệ thống áp dụng chữ ký điện tử trong việc chuyển nhận các lệnh thanh toán vàcác giao dịch có liên quan giữa ngân hàng chủ trì TTBTĐT với ngân hàng thànhviên trực tiếp của hệ thống

-Nếu TK tiền gửi thanh toán của một ngân hàng bất kỳ không có đủ số d đểthanh toán kết quả phải trả của mình thì ngân hàng chủ trì TTBTĐT sẽ phảichuyển bớt một số lệnh thanh toán của ngân hàng này để xử lý vào phiên thanhtoán bù trừ kế tiếp hoặc huỷ bỏ các lệnh thanh toán này nếu là tại thời điểmquyết toán bù trừ điện tử trong ngày

1.4.Một số quy định trong thanh toán điện tử

Thanh toán điện tử không chỉ cần thiết đối với sự phát triển kinh tế của đấtnớc mà nó còn tác động mạnh mẽ đến hoạt động quản lý vĩ mô của NHNN,chínhphủ trên thị trờng.Chính vì vậy mà hoạt động thanh toán giữa các chủ thể phảidựa vào một số những quy định mang tính chất bắt buộc

Căn cứ vào Nghị định 64/2001/NĐ-CP của chính phủ ban hành ngày20/09/2001 về hoạt động thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanhtoán;Quyết định 226/2002/QĐ-NHNN của thống đốc NHNN ban hành ngày

26/03/2002 về việc ban hành quy chế hoạt động thanh toán qua các tổ chức cungứng dịch vụ thanh toán;Quyết định 1092/2002/QĐ-NHNN của thống đốc NHNNban hành ngày 08/10/2002 quy định thủ tục thanh toán qua các tổ chức cung ứngdịch vụ thanh toán;Nghị định 159/2003/NĐ-CP của chính phủ ban hành ngày10/12/2003 về cung ứng và sử dụng Séc có hiệu lực thi hành ngày 01/04/2004 thìthanh toán điện tử phải tuân theo các quy định sau đây :

1.4.1.Những quy định chung

Nghị định 64/2001/NĐ-CP quy định:

*Đối tợng phạm vi thanh toán

- Hoạt động thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán gồm :

+ Mở TK thực hiện dịch vụ thanh toán tổ chức và tham gia các hệ thốngthanh toán của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán

+ Mở tài khoản, sử dụng dịch vụ thanh toán của ngời sử dụng dịch vụthanh toán

- Nghị định này áp dụng cho các hoạt động thanh toán trong nớc và quốc tế qua các

tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán thực hiện trên lãnh thổ Việt Nam Mọi hoạt

động thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phải tuân thủ các quy

định của Nghị định này và pháp luật khác có liên quan

*Quản lý nhà nớc về hoạt động thanh toán

NHNN thực hiện chức năng quản lý nhà nớc trong hoạt động thanh toán qua tổchức cung ứng dịch vụ thanh toán

- Nghiên cứu, đề xuất chính sách khuyến khích mở rộng và phát triển thanh toánkhông dùng tiền mặt

- Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về thanh toán theo thẩm quyền

- Cấp phép, đình chỉ hoạt động thanh toán đối với các tổ chức tín dụng và các tổ

chức khác

- Kiểm tra, thanh tra và xử lý theo thẩm quyền đối với các hành vi vi phạm phápluật của tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và ngời sử dụng dịch vụ thanh toán

Quyết định 1092/2002/QĐ-NHNN quy định :

- Khi thanh toán qua tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán ngời sử dụng các dịch

vụ thanh toán phải tuân thủ những quy định và hớng dẫn của tổ chức cung ứngdịch vụ thanh toán về việc lập chứng từ,phơng thức nộp,lĩnh tiền ở tổ chức cungứng sịch vụ thanh toán

-Tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phải kiểm soát chứng từ thanh toán củakhách hàng trớc khi hạch toán và thanh toán,bảo đảm lập đúng thủ tục,dấu vàchữ ký phải đúng với mẫu đã đăng ký tại ngân hàng,khả năng thanh toán củakhách hàng đủ để chi trả số tiền trên chứng từ

+Đối với chứng từ thanh toán hợp lệ,đợc đảm bảo khả năng thanh toánngân hàng có trách nhiệm xử lý chính xác an toàn thuận tiện sử dụng TK kế toán

để hạch toán các giao dịch thanh toán và giữ bí mật số d trên TK của khách hàngtheo đúng quy định của pháp luật.

+Ngân hàng có quyền từ chối thanh toán đối với chứng từ thanh toánkhông hợp lệ,không đợc đảm bảo khả năng thanh toán đồng thời không chịutrách nhiệm về các nội dung liên đới của hai bên khách hàng

1.4.2.Những quy định cụ thể

1.4.2.1.Quy định về tổ chức và tham gia các hệ thống thanh toán

*Tổ chức hệ thống thanh toán nội bộ

- Ngân hàng đợc tổ chức hệ thống thanh toán nội bộ nhằm thực hiện dịch vụthanh toán giữa các đơn vị phụ thuộc của ngân hàng đó Điều kiện, quy trình, thủtục tham gia hệ thống thanh toán nội bộ, các biện pháp đảm bảo an toàn hoạt

động của hệ thống thanh toán nội bộ do ngân hàng tổ chức hệ thống thanh toánnội bộ quy định

- Việc tổ chức hệ thống thanh toán nội bộ của các tổ chức khác đợc làm dịch vụthanh toán thực hiện theo quy định của cơ quan nhà nớc có thẩm quyền

* Tổ chức và tham gia hệ thống thanh toán liên ngân hàng

- Ngân hàng Nhà nớc tổ chức hệ thống thanh toán liên ngân hàng để thực hiệndịch vụ thanh toán giữa các thành viên là Ngân hàng Nhà nớc, các tổ chức tíndụng và các tổ chức khác đợc làm dịch vụ thanh toán Điều kiện, quy trình, thủtục tham gia hệ thống thanh toán liên ngân hàng, các biện pháp bảo đảm an toànhoạt động của hệ thống thanh toán liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nớc quy

* Tham gia hoạt động thanh toán quốc tế

- Ngân hàng Nhà nớc đợc tham gia thanh toán quốc tế để thực hiện các thoảthuận về thanh toán với ngân hàng nớc ngoài và tổ chức tiền tệ, ngân hàng quốc

tế theo quy định của pháp luật

- Ngân hàng, tổ chức khác đợc làm dịch vụ thanh toán tham gia hệ thống thanhtoán quốc tế phải đợc Ngân hàng Nhà nớc cho phép

1.4.2.2.Quy định về chế độ thông tin và bảo mật thông tin

*Quyền và nghĩa vụ của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán về thông tin, báo cáo

- Tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán có quyền yêu cầu ngời sử dụng dịch vụthanh toán cung cấp thông tin có liên quan khi sử dụng dịch vụ thanh toán

- Tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán có nghĩa vụ thông tin định kỳ cho chủ tàikhoản về những giao dịch thanh toán và số d trên tài khoản của họ

- Trờng hợp chủ tài khoản có yêu cầu, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán cóthể cung cấp thông tin đột xuất về những giao dịch thanh toán và số d trên tàikhoản của họ.

- Tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán là ngân hàng, tổ chức khác đợc làm dịch

vụ thanh toán có nghĩa vụ cung cấp cho Ngân hàng Nhà nớc các thông tin liênquan đến hoạt động thanh toán tại tổ chức đó theo yêu cầu của Ngân hàng Nhànớc

*Bảo mật thông tin

Việc giữ bí mật, lu trữ và cung cấp các thông tin liên quan đến tiền gửi của ngời

sử dụng dịch vụ thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán thực hiệntheo quy định của pháp luật

1.4.2.3.Vi phạm và xử lý vi phạm

*Các hành vi bị nghiêm cấm

- Làm giả phơng tiện thanh toán

- Lu giữ, lu hành, chuyển nhợng, sử dụng phơng tiện thanh toán giả

- Sửa chữa, tẩy xoá phơng tiện thanh toán, chứng từ thanh toán nhằm mục đíchlừa đảo

- Xâm nhập hoặc tìm cách xâm nhập, phá hoại, làm thay đổi trái phép chơng trìnhhoặc cơ sở dữ liệu trong mạng máy tính sử dụng trong thanh toán

- Cung cấp thông tin không trung thực, làm giả chứng từ khi yêu cầu đợc sử dụngdịch vụ thanh toán hoặc trong quá trình sử dụng dịch vụ thanh toán

- Cung cấp thông tin có liên quan đến tiền gửi của chủ tài khoản tại tổ chức cungứng dịch vụ thanh toán không đúng theo quy định của pháp luật

- Che dấu, hoặc thực hiện dịch vụ thanh toán đối với những khoản tiền đã cóbằng chứng về nguồn gốc bất hợp pháp

* Xử lý vi phạm

Tổ chức cá nhân vi phạm các quy định tại Nghị định này tuỳ theo tính chất, mức

độ vi phạm sẽ bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệmhình sự Nếu gây thiệt hại thì phải bồi thờng thiệt hại theo quy định của phápluật

Chơng hai Thực trạng hoạt động thanh toán điện tử tại

NHNo&PTNT Bắc Hà Nội 2.1.Tổng quan về ngân hàng NHNo&PTNT Bắc Hà Nộị

2.1.1.Giới thiệu về NHNo&PTNT Bắc Hà Nộị

2.1.1.1.Hoàn cảnh ra đời của ngân hàng NHNo&PTNT Bắc Hà Nộị

NHNo&PTNT Việt Nam (AGRIBANK) thành lập ngày 26/3/1988 hoạt

động theo Luật các tổ chức tín dụng Việt Nam.Đến nay,AGRIBANK là NHTMhàng đầu giữ vai trò chủ đạo trong đầu t vốn phát triển kinh tế nông nghiệp,nôngthôn cũng nh đối với các lĩnh vực khác của nền kinh tế Việt Nam.Hội sở chínhcủa AGRIBANK đặt tại số 2 Láng Hạ,Hà Nội có hai văn phòng đại diện tại miềntrung (thành phố Đà Nẵng) và tại miền nam (thành phố Hồ Chí Minh).Đến ngày31/12/2004 toàn hệ thống của AGRIBANK đã có 1840 chi nhánh và phòng giaodịch trực thuộc,trong đó có 107 chi nhánh cấp 1,2 sở giao dịch,8 công ty,3 đơn vị

sự nghiệp,hơn 600 chi nhánh cấp 2 và gần 900 chi nhánh cấp 3.Hiệnnay,AGRIBANK đã có quan hệ với trên 800 ngân hàng đại lý tại 110 quốc gia

và vùng lãnh thổ,là thành viên Hiệp hội tín dụng nông thôn Châu á TháI Bình

D-ơng(APRACA);Hiệp hội tín dụng nông nghiệp quốc tế(CICA) và Hiệp hội ngânhàng Châu á(ABA).AGRIBANK đã đăng cai tổ chức nhiều hội nghị lớn nh:Hộinghị FAO,Hội nghị APRACA,Hội nghị tín dụng quốc tế CICA….Cùng với sự tăng tr….Cùng với sự tăng tr….Cùng với sự tăng tr

NHNo&PTNT Bắc Hà Nội là một chi nhánh trực thuộc NHNo&PTNT Việt Nam,đợc thành lập theo quyết định số 342/QĐ của Thống đốc NHNN Việt

Nam;với ngày giao dịch đầu tiên là ngày 1/11/2001 và ngày chính thức khai

tr-ơng là ngày 6/11/2001.Trụ sở chính của NHNo&PTNT Bắc Hà Nội đặt tại số

217 phố Đội Cấn ,quận Ba Đình,Hà Nội

Đến ngày 31/12/2005 qua hơn 4 năm phát triển, NHNo&PTNT Bắc Hà

Nội đã có 3 chi nhánh cấp 2 (chi nhánh Kim Mã;chi nhánh Hoàng Quốc Việt;chi

nhánh Nguyễn Văn Huyên) và 3 phòng giao dịch trực thuộc (phòng giao dịch số2; phòng giao dịch số 4;phòng giao dịch số 5)

2.1.1.2.Tổ chức vận hành của NHNo&PTNT Bắc Hà Nội

Hiện nay trụ sở chính của NHNo&PTNT Bắc Hà Nội có 7 phòng bao gồm :

- Phòng tín dụng

- Phòng nguồn vốn và kế hoặch thực hiện

- Phòng kế toán ngân quỹ

- Phòng hành chính nhân sự

- Phòng thanh toán quốc tế

- Phòng kế toán kiểm toán nội bộ

- Phòng thẩm định

NHNo&PTNT Bắc Hà Nội có 3 chi nhánh cấp 2 và 4 phòng giao dịch trong đó

có 1 phòng giao dịch trực thuộc chi nhánh

Đến cuối năm 2005 NHNo&PTNT Bắc Hà Nội có 111 nhân viên tăng 12 ngời

so với năm 2004 trong đó :

*Về trình độ chuyên môn nghiệp vụ

+Trên đại học :10 ngời trong đó có 2 tiến sĩ và 8 thạc sĩ

NHNo&PTNT Bắc Hà Nội đã làm thủ tục bổ nhiệm 13 cán bộ có chức

danh trong đó có 5 trởng phòng,phó phòng nghiệp vụ chi nhánh cấp 1;3 chứcdanh giám đốc,phó giám đốc chi nhánh cấp 2;6 cán bộ trởng phòng chi nhánhcấp 2 và phòng giao dịch góp phần hoàn thành công tác quy hoặch cán bộ theo

chỉ đạo của NHNo&PTNT Việt Nam.

Dới đây là sơ đồ tổ chức vận hành của ngân hàng NHNo&PTNT Bắc Hà

Nội :