tập, nghiên cứu chủ nghĩa xã hội khoa học. Trên cơ sở đó tạo điều kiện để sinh viên nghiên cứu các phạm trù tiếp theo của chủ nghĩa xã hội khoa học 2. Kỹ năng, sinh viên có cái nhìn tổng quan về cấu trúc, hệ thống các phạm trù của môn chủ nghĩa xã hội khoa học; có khả năng so sánh được đối tượng nghiên cứu của chủ nghĩa xã hội khoa học với các khoa học xã hội khác; bước đầu có thể có tư duy, phương pháp tiếp cận và phân tích những hiện thực nẩy sinh trong thực tiễn cộng cuộc xây dựng, đổi mới và phát triển đất nước. 3. Thái độ, sinh viên có thái độ tích cực với việc học tập các môn lý luận chính trị; có niềm tin vào mục tiêu, lý tưởng xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; tin tưởng vào sự thành công của công cuộc đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo B. NỘI DUNG 1. SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘItập, nghiên cứu chủ nghĩa xã hội khoa học. Trên cơ sở đó tạo điều kiện để sinh viên nghiên cứu các phạm trù tiếp theo của chủ nghĩa xã hội khoa học 2. Kỹ năng, sinh viên có cái nhìn tổng quan về cấu trúc, hệ thống các phạm trù của môn chủ nghĩa xã hội khoa học; có khả năng so sánh được đối tượng nghiên cứu của chủ nghĩa xã hội khoa học với các khoa học xã hội khác; bước đầu có thể có tư duy, phương pháp tiếp cận và phân tích những hiện thực nẩy sinh trong thực tiễn cộng cuộc xây dựng, đổi mới và phát triển đất nước. 3. Thái độ, sinh viên có thái độ tích cực với việc học tập các môn lý luận chính trị; có niềm tin vào mục tiêu, lý tưởng xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; tin tưởng vào sự thành công của công cuộc đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo B. NỘI DUNG 1. SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘItập, nghiên cứu chủ nghĩa xã hội khoa học. Trên cơ sở đó tạo điều kiện để sinh viên nghiên cứu các phạm trù tiếp theo của chủ nghĩa xã hội khoa học 2. Kỹ năng, sinh viên có cái nhìn tổng quan về cấu trúc, hệ thống các phạm trù của môn chủ nghĩa xã hội khoa học; có khả năng so sánh được đối tượng nghiên cứu của chủ nghĩa xã hội khoa học với các khoa học xã hội khác; bước đầu có thể có tư duy, phương pháp tiếp cận và phân tích những hiện thực nẩy sinh trong thực tiễn cộng cuộc xây dựng, đổi mới và phát triển đất nước. 3. Thái độ, sinh viên có thái độ tích cực với việc học tập các môn lý luận chính trị; có niềm tin vào mục tiêu, lý tưởng xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; tin tưởng vào sự thành công của công cuộc đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo B. NỘI DUNG 1. SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
NHẬP MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
(Dành cho khối không chuyên)
Bài viết cung cấp cho sinh viên kiến thức cơ bản và hệ thống về sự ra đời, các giai đoạn phát triển, đối tượng, phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa của việc học tập, nghiên cứu chủ nghĩa xã hội khoa học Qua đó, tạo điều kiện cho sinh viên tiếp cận và nghiên cứu các phạm trù tiếp theo của chủ nghĩa xã hội khoa học.
Sinh viên sẽ nắm vững cấu trúc và hệ thống các phạm trù của chủ nghĩa xã hội khoa học, từ đó có khả năng so sánh đối tượng nghiên cứu của môn học này với các khoa học xã hội khác Họ cũng sẽ phát triển tư duy, phương pháp tiếp cận và khả năng phân tích các hiện thực trong quá trình xây dựng, đổi mới và phát triển đất nước.
Sinh viên cần có thái độ tích cực trong việc học tập các môn lý luận chính trị, đồng thời tin tưởng vào mục tiêu và lý tưởng xã hội chủ nghĩa Họ cũng nên có niềm tin vững chắc vào sự thành công của công cuộc đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo.
1 SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
Chủ nghĩa xã hội khoa học, được hiểu rộng rãi là chủ nghĩa Mác-Lênin, giải thích từ các góc độ triết học, kinh tế và chính trị-xã hội về sự chuyển biến tất yếu của xã hội từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản V I Lênin đã nhấn mạnh tầm quan trọng của bộ "Tư bản" như một tác phẩm chủ yếu trình bày về chủ nghĩa xã hội khoa học Do đó, chủ nghĩa xã hội khoa học đồng nghĩa với chủ nghĩa Mác, và chủ nghĩa Mác chính là nền tảng của chủ nghĩa xã hội khoa học.
Chủ nghĩa xã hội khoa học, theo nghĩa hẹp, là một trong ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa Mác - Lênin Trong tác phẩm "Chống Duyrinh", Ph Angghen đã chia thành ba phần: triết học, kinh tế chính trị và chủ nghĩa xã hội khoa học V.I Lênin khẳng định rằng chủ nghĩa Mác là người thừa kế chính đáng của những giá trị tốt đẹp nhất mà nhân loại đã tạo ra trong thế kỷ XIX, bao gồm triết học Đức, kinh tế chính trị học Anh và chủ nghĩa xã hội Pháp.
Quá trình xây dựng và phát triển học thuyết của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin đã thể hiện rõ ràng trong tư duy của họ.
1 V I Lênin, Toàn tập, Nxb, Tiến bộ, Matsxcova, 1974, t1, tr226
3 thành ba bộ phận: Triết học, Kinh tế chính trị và Chủ nghĩa xã hội khoa học
1.1 Hoàn cảnh lịch sử ra đời Chủ nghĩa xã hội khoa học
1.1.1 Điều kiện kinh tế - xã hội
Vào những năm 1840, chủ nghĩa tư bản phát triển mạnh mẽ cùng với sự ra đời của nền công nghiệp lớn, đặc biệt là công nghiệp cơ khí Cách mạng công nghiệp đã tạo ra lực lượng sản xuất mới, dẫn đến sự phát triển nhanh chóng về quy mô và năng suất lao động, nhưng cũng làm gia tăng mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa Theo C Mác và Ph Angghen trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, giai cấp tư sản đã tạo ra một lực lượng sản xuất vượt trội hơn tất cả các thế hệ trước Sự phát triển này đã tạo ra hai lực lượng xã hội đối lập: giai cấp tư sản và giai cấp công nhân, với những mâu thuẫn lợi ích ngày càng rõ rệt Cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống lại sự áp bức của giai cấp tư sản đã diễn ra mạnh mẽ, với nhiều phong trào và khởi nghĩa tổ chức quy mô lớn Các phong trào như Hiến chương ở Anh và công nhân dệt ở Đức và Pháp đã thể hiện rõ tính chất chính trị của cuộc đấu tranh, từ mục tiêu kinh tế chuyển sang yêu cầu chính trị như “Cộng hòa hay là chết”.
Sự phát triển nhanh chóng và công khai của phong trào công nhân cho thấy giai cấp công nhân lần đầu tiên đã xuất hiện như một lực lượng chính trị quan trọng.
2 C Mác và Ph Angghen, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, tập 4, tr 603
Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân đã phát triển mạnh mẽ, yêu cầu một hệ thống lý luận và cương lĩnh chính trị để định hướng cho hành động cách mạng Sự lớn mạnh này không chỉ phản ánh yêu cầu của các nhà tư tưởng công nhân mà còn là nền tảng cho sự hình thành của lý luận mới, tiến bộ - chủ nghĩa xã hội khoa học Cuộc đấu tranh này đã tập trung vào việc chống lại giai cấp tư sản, khẳng định chính trị độc lập với yêu sách kinh tế và chính trị riêng.
1.2.2 Tiền đề khoa học và tư tưởng lý luận
Vào đầu thế kỷ XIX, nhân loại đã đạt được nhiều thành tựu lớn trong khoa học, với ba phát minh quan trọng làm nền tảng cho tư duy lý luận Trong lĩnh vực khoa học tự nhiên, những phát minh nổi bật như Học thuyết Tiến hóa của Charles Darwin (1859), Định luật Bảo toàn và chuyển hóa năng lượng của M.V Lômôlôxốp và Maye (1842-1845), cùng với Học thuyết tế bào của Matthias Jakob Schleiden và Theodor Schwam (1838-1839) đã tạo ra những bước tiến cách mạng Những thành tựu này không chỉ là cơ sở khoa học cho chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử mà còn là phương pháp luận quan trọng cho các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học trong nghiên cứu các vấn đề lý luận chính trị- xã hội.
Tiền đề tư tưởng lý luận
Trong lĩnh vực khoa học xã hội, triết học cổ điển Đức với các tên tuổi lớn như George Wilhelm Friedrich Hêghen và Lutvich Phoiơbắc đã có những đóng góp quan trọng Bên cạnh đó, kinh tế chính trị học cổ điển Anh do Adam Smith và David Ricardo đại diện cũng ghi dấu ấn sâu sắc Đặc biệt, ba nhà xã hội chủ nghĩa không tưởng phê phán: Cơlôđơ Hăngri Đơ Xanh Ximông, Sáclơ Phuriê và Rôbớt Ôoen đã tạo ra những tiền đề lý luận quan trọng cho C.Mác và Ph.Ănghen, từ đó phát triển thành chủ nghĩa xã hội khoa học.
Các tư tưởng xã hội chủ nghĩa không tưởng của các nhà xã hội chủ nghĩa Pháp và Anh đã thể hiện những giá trị quan trọng, bao gồm việc phê phán chế độ quân chủ chuyên chế và tư bản chủ nghĩa với những bất công, xung đột, sự khánh kiệt của cải, đảo lộn đạo đức và gia tăng tội ác Đồng thời, họ cũng đã đưa ra nhiều luận điểm giá trị về xã hội tương lai, tổ chức sản xuất và phân phối sản phẩm xã hội, nhấn mạnh vai trò của công nghiệp và khoa học - kỹ thuật, cũng như việc xóa bỏ sự đối kháng trong xã hội.
Lao động chân tay và lao động trí óc có sự khác biệt rõ rệt, ảnh hưởng đến sự nghiệp giải phóng phụ nữ và vai trò lịch sử của nhà nước Những tư tưởng phê phán cùng với sự dấn thân thực tiễn của các nhà xã hội chủ nghĩa không tưởng đã góp phần quan trọng trong việc khơi dậy phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và người lao động.
Mặc dù các tư tưởng xã hội chủ nghĩa không tưởng phê phán gặp nhiều hạn chế do điều kiện lịch sử và tầm nhìn hạn chế, như không nhận ra quy luật phát triển của xã hội loài người và chủ nghĩa tư bản, cũng như không xác định được lực lượng xã hội có khả năng thực hiện cuộc cách mạng từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản, nhưng những giá trị khoa học và cống hiến của các nhà tư tưởng này đã tạo ra tiền đề cho C.Mác và Ph.Ănghen kế thừa, lọc bỏ những bất hợp lý và xây dựng chủ nghĩa xã hội khoa học.
1.3 Vai trò của Các Mác và Phriđrích Ănghen
C.Mác (1818-1883) và Ph.Ăngghen (1820-1895) đã phát triển trong bối cảnh triết học Đức, nơi có chủ nghĩa duy vật của L.Phoiơbắc và phép biện chứng của V.Ph.Hêghen Với trí tuệ uyên bác và hoạt động lý luận gắn liền với thực tiễn, họ đã tiếp thu các giá trị triết học cổ điển và tư tưởng lý luận từ các thế hệ trước, đồng thời tham gia tích cực vào phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân Sự kết hợp này đã giúp họ trở thành những nhà khoa học và cách mạng vĩ đại Dựa trên các giá trị khoa học và quan sát thực tiễn, họ đã phát triển học thuyết của mình, đưa tư tưởng xã hội chủ nghĩa lên một tầm cao mới - chủ nghĩa xã hội khoa học.
1.3.1 Sự chuyển biến lập trường triết học và lập trường chính trị