6 chiếc mũ tư duy QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Phương pháp 6 chiếc mũ tư duy là cách thức nhằm giúp chủ thể sáng tạo có được nhiều cái nhìn về một đối tượng. Những cái nhìn này sẽ khác nhiều so với một người thông thường nhìn nhận và đánh giá. Phương pháp này là cách thúc đẩy ra một “ khuôn mẫu” trong sự suy nghĩ và kết hợp chúng thành lối suy nghĩ định hướng cho mỗi cá nhân.

Thành viên:

MỤC LỤC

1 Tổng quan 3

2 Ý nghĩa 6 chiếc mũ tư duy 5

3 Cách tiến hành 9

4 Ưu và nhược điểm 11

5 Kết luận 11

1 Tổng quan

a) Khái niệm

Phương pháp 6 chiếc mũ tư duy

là cách thức nhằm giúp chủ thể sáng tạo

có được nhiều cái nhìn về một đối

tượng Những cái nhìn này sẽ khác

nhiều so với một người thông thường

nhìn nhận và đánh giá Phương pháp

này là cách thúc đẩy ra một “ khuôn

mẫu” trong sự suy nghĩ và kết hợp

chúng thành lối suy nghĩ định hướng

cho mỗi cá nhân

Khái niệm :

6 chiếc mũ tư duy là một phương

pháp hỗ trợ tư duy được Tiến sỹ

Edward de Bono phát triển lần đầu

năm 1980 và được giới thiệu trong

cuốn sách “6 Thinkings Hats” xuất bản

năm 1985 Đây là một công cụ tư duy

có tác dụng giúp bạn đánh giá sự việc

từ nhiều góc nhìn để đưa ra quyết định

tốt hơn

Phương pháp này giúp cho quá trình tư duy tập trung hơn, tránh bị tình trạng rối loạn như thường thấy

b) Vai trò

Nếu làm viêc tập thể, cách suy nghĩ lần lượt theo từng kiểu giúp cả tập thể cùng nhìn, suy nghĩ về một hướng vì trong cùng một thời gian mọi ngườiđều cùng một kiểu suy nghĩ ( tư duy song song ) chứ không phải là quay sang tranh luận với nhau Điều này giúp khai khác những gì tốt nhất của

mỗi cá nhân, phát huy sức mạnh của tập thể, dễ tạo được sự nhất trí, đồng thuận và tiết kiệm thời gian

c) Lợi ích

- Tăng khả năng khám phá ( hiệu quả sáng tạo tăng từ 300%-500%, tận dụngđược kinh nghiệm, tư duy của mọi người)

- Tiết kiệm thời gian

- Giảm thiểu được các lỗi mắc phải do suy nghĩ chủ quan

- Khuyến khích tư duy và tâm lí sáng tạo

- Giúp ta sáng tạo trong suy nghĩ và trong quyết định

- Bắt buộc sự cộng tác tư duy của các thành viên trong nhóm

d) Ứng dụng tại 1 doanh nghiệp

Một số công ty và tập đoàn lớn trên thế giới đã áp dụng phương pháp này trong điều hành các cuộc họp hoặc thảo luận giải quyết vấn đề Công ty IBM tổ chức họp với sáu chiếc nón suy nghĩ đã rút ngắn được ba phần thời gian hội họp hàng năm

Tập đoàn Statoil của Na Uy khi gặp phải

một sự cố trên giàn khoan dầu gây thiệt hại

khoảng 100.000 đô-la mỗi ngày, Jens Arup một

chuyên gia về sáu chiếc nón suy nghĩ đã đề xuất

áp dụng phương pháp này để thảo luận giải

quyết vấn đề Chỉ sau 12 phút, những người

tham gia cuộc họp đã tìm ra được giải pháp

khắc phục sự cố, tiết kiệm được khoản phí tốn

hàng trăm ngàn đô la mỗi ngày

Tại các công ty như Microsoft, Shell, BPP, NTT (Nhật bản), Siemens, các nhà quản lý cấp cao đều được huấn luyện phương pháp tư duy này

2 Ý nghĩa 6 chiếc mũ tư duy

a) Mũ trắng – Khách quan

Mũ trắng tượng trưng cho một tờ giấy trắng, thông tin, dữ liệu Khi đội

mũ trắng, cần suy nghĩ về các thông tin, dữ liệu liên quan đến vấn đề đang giải quyết Tập trung suy nghĩ trên thông tin có được, làm sao để đánh giá được vấn đề một cách khách quan, dựa trên dữ kiện có sẵn

Một số câu hỏi có thể sử dụng trong tư duy mũ trắng:

– Chúng ta đã có những thông tin gì về vấn đề này?

– Chúng ta cần có những thông tin nào liên quan đến vấn đề đang xét?

– Chúng ta đang còn thiếu những thông tin, dữ kiện nào? Làm sao để có được chúng?

b) Mũ đỏ – Trực giác

Mang hình ảnh của lửa đang cháy trong lò, con tim, dòng máu nóng, sự

ấm áp Khi đội chiếc mũ đỏ, chỉ cần đưa ra các giải thích, lý lẽ của bản thân

về vấn đề đang giải quyết dựa trên trực giác, cảm xúc mà không cần chứng minh logic Đồng thời, cố gắng đoán biết cảm xúc của người khác thông qua những phản ứng của họ Một số câu hỏi có thể sử dụng:

– Cảm giác của tôi ngay lúc này là gì?

– Trực giác của tôi mách bảo điều gì về vấn đề này?

– Tôi thích hay không thích vấn đề này?

c) Mũ đen – Tiêu cực, điểm tối

Mang hình ảnh của đêm tối, đất bùn Vai trò của chiếc mũ đen là chỉ ra những điểm yếu trong quá trình suy nghĩ tránh được các rủi ro, ngăn chúng ta làm điều sai, bất hợp pháp hay nguy hiểm Nhìn nhận sự việc theo cách này

sẽ giúp loại bỏ những điểm yếu trong kế hoạch hoặc quá trình tiến hành công việc, qua đó điều chỉnh cách giải quyết hoặc kế hoạch dự phòng cho những vấn đề có thể nảy sinh ngoài dự kiến

Nhiều người thành đạt đã quen với việc suy nghĩ một cách lạc quan Tuy nhiên, điều đó sẽ khiến họ không dự kiến hết được những vấn đề có thể

phát sinh nên thường không có sự chuẩn bị chu đáo Phương pháp tư duy “mũ đen” sẽ giúp họ tránh được điều này

Một số câu hỏi sử dụng trong tư duy mũ đen:

– Những rắc rối, nguy hiểm nào có thể xảy ra?

– Những khó khăn nào có thể phát sinh khi tiến hành làm điều này?

– Những nguy cơ nào đang tiềm ẩn?

d) Mũ vàng – Tích cực

Là hình ảnh tượng trưng của ánh nắng mặt trời, sự lạc quan, các giá trị

và lợi ích Khi tưởng tượng đang đội chiếc mũ vàng, bạn sẽ đưa ra các ý kiến lạc quan có tính logic, các mặt tích cực, các lợi ích của vấn đề, mức độ khả thi của dự án hay vấn đề Khi đội “mũ vàng”, bạn sẽ suy nghĩ một cách tích cực

Sự lạc quan sẽ giúp bạn thấy hết được những lợi ích và cơ hội mà quyết định của bạn mang lại Tư duy mũ vàng giúp bạn có thêm nghị lực để tiếp tục cố gắng khi công việc vấp phải khó khăn, trở ngại

Câu hỏi áp dụng:

– Những lợi ích khi chúng ta tiến hành dự án này là gì?

– Đâu là mặt tích cực của vấn đề này?

– Liệu vấn đề này có khả năng thực hiện được không?

e) Mũ xanh lá cây – Sáng tạo

Màu xanh gợi liên tưởng đến cây cỏ xanh tươi, sự nảy mầm, sự đâm chồi, sự phát triển Vì thế, chiếc mũ xanh lá cây tượng trưng cho sự sinh sôi, sáng tạo Khi đội mũ này, chúng ta sẽ đưa ra các giải pháp, ý tưởng sáng tạo cho vấn đề đang thảo luận hoặc cần giải quyết Lối tư duy tự do và cởi mở khi đội “mũ xanh” sẽ giúp bạn tìm ra những giải pháp hiệu quả để giải quyết vấn

đề

Một số câu hỏi có thể áp dụng:

– Có những cách thức khác để thực hiện điều này không?

– Chúng ta có thể làm gì khác trong trường hợp này?

– Những lợi ích khi chúng ta tiến hành dự án này là gì?

– Đâu là mặt tích cực của vấn đề này?

f) Mũ xanh dương – Tiến trình

Ý nghĩa của mũ xanh dương là hãy nhìn bầu trời xanh lồng lộng bằng con mắt bao quát Mũ xanh dương sẽ có chức năng giống như nhạc trưởng, nó

sẽ tổ chức các chiếc mũ khác – tổ chức tư duy Nó sẽ kiểm soát tiến trình tư duy Đây là chiếc mũ mà người chủ tọa sẽ đội để kiểm soát tiến trình cuộc họp Khi gặp khó khăn do bế tắc về ý tưởng, người đội mũ xanh dương linh hoạt điều chỉnh cách tư duy của mọi người dự họp sang hướng “mũ xanh lá cây” Còn khi cần lập kế hoạch dự phòng, chủ tọa sẽ yêu cầu mọi người tư duy theo cách “mũ đen”

Một số câu hỏi áp dụng:

– Xác định trọng tâm và mục đích thảo luận cho nhóm: Chúng ta ngồi ở đây

để làm gì? Chúng ta cần tư duy về điều gì? Mục tiêu cuối cùng là gì?

– Sắp xếp trình tự cho các chiếc nón trong suốt buổi thảo luận

– Cuối cùng, tập hợp mọi ý kiến, tóm tắt, kết luận và ra kế hoạch

– Chúng ta đã đạt được gì qua buổi thảo luận?

– Chúng ta có thể bắt đầu hành động chưa?

– Chúng ta có cần thêm thời gian? Cần thêm thông tin gì để giải quyết vấn đề?

Nguyên tắc: Hãy lần lượt “đội” 6 chiếc mũ để đánh giá vấn đề Mỗi lần đội

mũ tức là người đội sẽ chuyển sang một cách tư duy mới Nếu bạn chủ trì nhóm thảo luận thì luôn đảm bảo tại một thời điểm nhất định, mọi người phải đội mũ cùng màu

Ví dụ:

Các giám đốc của công ty bất động sản đang cân nhắc liệu họ có nên xây dựng một khối văn phòng mới hay không Họ áp dụng kỹ thuật 6 chiếc mũ

tư duy như là một phần của quá trình ra quyết định

Mũ trắng: Họ phân tích những dữ liệu có sẵn Thấy rằng số lượng văn

phòng có sẵn trong thành phố đang giảm và tính toán rằng, vào thời điểm văn phòng mới hoàn thành, không gian hiện có sẽ ở trong tình trạng cung rất thấp Họ cũng cũng chú ý đến triển vọng kinh tế tốt và tốc độ tăng trưởng được dự đoán sẽ tiếp tục ổn định

Mũ đỏ: Một số giám đốc nói rằng tòa nhà được đề xuất trông xấu xí và

ảm đạm Họ lo rằng mọi người sẽ thấy cảm thấy đó là nơi áp bức, không thích hợp làm việc

Mũ đen: Họ tự hỏi liệu dự báo kinh tế có sai lầm hay không Nền kinh

tế có thể đang trải qua thời kỳ suy thoái, trường hợp đó, tòa nhà có thể sẽ không có ai thuê trong một thời gian dài Nếu tòa nhà không hấp dẫn thì các công ty sẽ chọn những cơ sở khác tốt hơn

Mũ vàng: tích cực, các giám đốc biết rằng, nếu tăng trưởng kinh tế giữ

vững và dự báo của họ là chính xác, công ty sẽ đạt lợi nhuận tốt Nếu may mắn, có lẽ họ có thể bán được tòa nhà trước thời kỳ suy thoái tiếp theo hoặc cho thuê dài hạn kéo dài qua suy thoái

Mũ xanh lá cây: họ cân nhắc liệu có nên thiết kế lại tòa nhà để khiến

nó hấp dẫn hơn không Họ có thể xây dựng tòa nhà uy tín mà mọi người muốn thuê trong bất kỳ nền kinh tế nào Ngoài ra, có thể họ nên đầu tư tiền trong ngắn hạn, sau đó mua bất động sản với chi phí thấp hơn khi thời điểm suy thoái tiếp theo xảy ra

Mũ xanh da trời: Chủ tịch của cuộc họp sẽ đội mũ xanh da trời để giữ

cho cuộc thảo luận di chuyển cùng dòng chảy ý tưởng, khuyến khích các giám đốc thay đổi góc độ suy nghĩ từ những quan điểm khác nhau Sau khi xem xét các lựa chọn từ nhiều quan điểm, các giám đốc có bức tranh chi tiết hơn về những kết quả có thể xảy ra và có thể đưa ra quyết định phù hợp

3 Cách tiến hành

Bước 1 (Mũ trắng): Tất cả các ý kiến đóng

góp vào chỉ chứa sự thật, bằng chứng hay dữ

kiện, thông tin Đội mũ này tức là: “Hãy cởi

bỏ mọi thành kiến, mọi tranh cãi, cởi bỏ mọi

dự định và hãy tập trung nhìn

Bước 2 (Mũ xanh lá cây): Tạo ra các ý kiến làm sao để giải quyết Các sáng tạo, các cách thức khác nhau, các kế hoạch, các sự thay đổi

Bước 3: ( Mũ vàng )

- Đánh giá các giá trị cuả các ý kiến trong mũ

xanh lá cây

- Dùng mũ vàng để viết ra danh mục các lợi ích

Mũ vàng: Tại sao vài ý kiến sẽ chạy tốt và tại sao

nó mang lại lợi ích? Ở đây cũng có thể dùng về

các kết quả cuả các hành động được đề xuất hay

các đề án Nó còn dùng để tìm ra những vật hay

hiệu quả có giá trị cuả những gì đã xảy ra

Bước 4: ( Mũ đen )

- Dùng mũ đen để viết các đánh giá và các lưu

ý

Mũ đen có giá trị nhất Dùng để chỉ ra tại sao

các đề nghị hay ý kiến không thích hợp (hay

không hoạt động được) cùng với các dữ kiện,

với kinh nghiệm sẵn có, với hệ thống đang

hoạt động, hoặc với chế độ đang được theo

Mũ đen lúc nào cũng phải tính đến sự hợp lý

Bước 5 (Mũ đỏ): Viết ra hoặc bày tỏ các phản ứng, trực giác tự nhiên và các cảm giác Mũ đỏ cho phép người suy nghĩ đặt xuống các trực cảm mà không cần bào chữa

Bước 6 (Mũ xanh da trời): Tổng kết và kết thúc

buổi làm việc

Mũ xanh da trời là sự nhìn lại các bước trên

hoặc là quá trình điều khiển Nó sẽ không nhìn

đến đối tượng mà là nghĩ về đối tượng (ví dụ

như ý kiến “đội cho tôi cái mũ xanh lá cây, tôi

cảm giác rằng có thể làm được nhiều hơn về

cái mũ xanh này”)

4 Ưu và nhược điểm

a) Ưu điểm:

- Mọi người chỉ xem xét một khía cạnh tại một thời điểm, nhờ đó hướng đưa

tư duy của mọi người cùng hướng về một phía, tránh sự tranh cãi và hao phí

sức lực của nhau

=> Đơn giản hóa lối tư duy, tư duy tập trung hơn, tránh bị tình trạng rối loạn

- Một vấn đề được xem xét từ nhiều khía cạnh trước khi được quyết định

Điều này giúp chúng ta nhận thức sâu sắc hơn vấn đề cần giải quyết

- Không những tìm được cách giải quyết vấn đề hiệu quả nhất trong một thời

gian ngắn, mà còn không ảnh hưởng đến cái tôi của mỗi người

b) Nhược điểm:

- Trong một số trường hợp, điều hành cuộc họp theo phương pháp 6 chiếc mũ

tư duy có thể gây ra gượng gạo

- Phương pháp này đòi hỏi tính toán thời gian chính xác để không bị kéo dài

thời gian thảo luận

5 Kết luận

Một phương pháp đơn giản mà đem lại hiệu quả to lớn giúp chúng ta tư

duy hiệu quả hơn, là công cụ để giải quyết vấn đề trong công việc và cuộc

sống nhanh chóng nhờ sự tập trung của trí thông minh, kinh nghiệm và kiến

thức

Tuy nhiên, phương pháp này phù hợp với trường hợp cần giải quyết

vấn đề hệ trọng, cần tham khảo ý kiến của nhiều người Những cuộc họp

ngắn, không có nhiều thời gian cần xem xét phương pháp này có thật sự phù

hợp hay không