Khảo sát hệ thống truyền lực trên xe DAEWOO LANOS

Do đó vấn đề đặt ra ở đấy cho một người kỹ sư làphải nắm rõ được kết cấu của các cụm, hệ thống trên các loại xe hiện đại để từ đó khảo sát và sử dụng xe một cách có hiệu quả cao nhất về

M c l c ục lục ục lục

LỜI NÓI ĐẦU 3

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 4

1.1 Lịch sử phát triển 4

1.2 Thông số kỹ thuật của xe Daewoo Lanos 5

1.2.1 Động cơ GM Family 1.5i MT (SOHC 8 van) 5

1.2.2 Công dụng, cấu tạo, phân loại và nguyên lý làm việc của bộ phận ly hợp 6

1.2.3 Công dụng, phân loại, cấu tạo và nguyên lý làm việc của hộp số tay 7 1.2.4 Hệ thống điện 8

1.2.5 Hệ thống phanh 9

1.2.6 Hệ thống lái 9

1.2.7 Phần vận hành 9

1.3 Giới thiệu chung về hệ thống truyền lực trên xe ô tô 11

1.4 Ưu và nhược điểm giữa dẫn động cầu trước và dẫn động cầu sau 12

1.4.1 Dẫn động cầu sau 12

1.4.2 Dẫn động cầu trước 13

CHƯƠNG 2 KẾT CẤU CỦA HỆ THỐNG KHẢO SÁT TRÊN Ô TÔ DAEWOO LANOS 14 2.1 Ly hợp 15

2.1.1 Cấu tạo 15

2.1.2 Ưu nhược điểm của ly hợp ma sát dùng lò xo màng 16

2.1.3 Đặc điểm kết cấu của một số chi tiết điển hình của ly hợp xe Daewoo Lanos 17

2.1.4 Cơ cấu dẫn động điều khiển ly hợp 22

2.2 Hộp Số 25

2.2.1 Công dụng 25

2.2.2 Yêu cầu 25

2.2.3 Cấu tạo 26

2.2.4 Phân tích kết cấu một số chi tiết điển hình của hộp số DAEWOO LANOS 29

2.3 Cầu chủ động 39

2.3.1 Truyền lực chính Truyền lực chính 1 cấp Bánh răng trụ răng 39

nghiêng 39

2.3.2 Vi sai 40

2.4 Bán trục ( loại hệ thống treo độc lập ) 41

2.4.1 Nhiệm vụ 41

2.4.2 Yêu cầu 42

2.4.3 Cấu tạo 42

2.4.4 Nguyên lí hoạt động bán trục 43

CHƯƠNG 3

QUI TRÌNH BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC

TRÊN XE DAEWOO LANOS 45

3.1 Ly hợp 45

3.1.1 Quy trình tháo ly hợp 45

3.1.3 Những hư hỏng chính của ly hợp, nguyên nhân và cách khắc phục 51

3.2 Hộp số 54

3.2.1 Quy trình tháo hộp số 54

3.2.2 Quy trình lắp 56

3.2.3 Những hư hỏng chính của hộp số, nguyên nhân và cách khắc phục 57 3.3 Cầu chủ động 60

3.3.1 Quy trình tháo cầu chủ động xe DAEWOO LANOS 60

Quy trình lắp ráp ngược lại quy trình tháo Khi lắp ráp cần chú ý: 62

3.3.3 Những hư hỏng của cầu chủ động, nguyên nhân và cách khắc 62

phục 62

3.4.Bán trục 64

3.4.1 Quy trình tháo bán trục xe Daewoo Lanos 64

3.4.2 Quy trình lắp bán trục 66

3.4.3 Những hư hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục Cầu chủ động và bán trục 66

KẾT LUẬN 69

LỜI NÓI ĐẦU

Xã hội đã có nhiều thay đổi kể từ lúc nó được hình thành, và càng ngày xãhội lại càng hoàn thiện hơn và tốt đẹp hơn Trong nền công nghiêp ô tô cũng vậy

kể từ lúc chiếc ô tô đầu tiên ra đời vào đầu thế kỷ đến nay nó đã có nhiều thayđổi và tất nhiên là thay đổi có kế thừa và phát triển

Nước ta đang trên đà phát triển, đặc biệt là nghành công ngiệp, trong đó

có nghành công nghiệp ô tô cũng rất được chú trọng và phát triển Nó được chothấy bởi sự xuất hiện nhiều hãng ô tô nổi tiếng được lắp ráp tại Việt Nam nhưTOYOTA, HONDA, FORD Do đó vấn đề đặt ra ở đấy cho một người kỹ sư làphải nắm rõ được kết cấu của các cụm, hệ thống trên các loại xe hiện đại để từ

đó khảo sát và sử dụng xe một cách có hiệu quả cao nhất về công dụng, an toàn,kinh tế trong điều kiện ở Việt Nam

Một trong những hệ thống quan trọng của ô tô là hệ thống truyền lực Hệthống này có chức năng truyền và phân phối mơmen quay và công suất từ động

cơ đến các bánh xe chủ động, làm thay đổi mômen và chiều quay của bánh xetheo yêu cầu Vì những chức năng quan trọng của nó mà người ta không ngừngcải tiến hệ thống truyền lực để năng cao tính năng của nó

Vì vậy, trong quá trình học tập về chuyên nghành cơ khí ô tô tại trườngCao đẳng Giao thông Vận tải Trung Ương V em đã được giao nhiệm vụ đồ án

tốt nghiệp với đề tài “Khảo sát hệ thống truyền lực trên xe DAEWOO LANOS”

Đà nẵng, ngày tháng năm 2021Sinh viên thực hiện

Nguyễn Hữu Thắng Trần Văn Danh Hoàng Kim Anh

Lê Ý

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN

ra thị trường với tên gọi Doninvest Assol Lanos được thiết kế bởi GiorgettoGiugiaro và có các kiểu thân 3 cửa và 5 cửa hatchbacks và một phiên bản 4cửa sedan Lanos được thiết kế để thay thế Daewoo Nexia trong dòng xe củaDaewoo và nó lại được thay thế bởi Daewoo Kalos

Hình 1.1 Hình dáng ngoài xe DAEWOO LANOS

Năm 1992, Daewoo giải tán liên doanh của họ với General Motors, vàđồng thời một quyết định được đưa ra độc lập phát triển những thay thế tạm thờicho các sản phẩm Daewoo Motors, dựa trên các model của General Motors cũ.Chương trình phát triển Lanos được chính thức khởi động mùa thu năm 1993,với mục tiêu tạo ra một chiếc xe thay thế cho Daewoo Nexia như một chiếc xegia đình cỡ nhỏ của Daewoo

Dự án bắt đầu với một cuộc nghiên cứu so sánh các mẫu từ 20 nhà sảnxuất khác nhau, với Toyota Tercel, Opel Astra và Volkswagen Golf được chấmđiểm có tính cạnh tranh cao nhất Bốn studio thiết kế được giao hợp đồng cungcấp mô hình đất sét thể hiện các ý tưởng của họ cho kiểu dáng của model mới.Thiết kế của Giorgetto Giugiaro đã được lựa chọn, và Italdesign được giao hợpđồng phát triển bề ngoài và kiểu nội thất bên trong Phần kỹ thuật của dự ánđược tiến hành đồng thời bởi trung tâm phát triển của Daewoo cũng như bởi cácnhà cung cấp và các nhà thầu, những bên tham gia vào việc phát triển các thànhphần riêng biệt Trong số này gồm có AC Rochester (cấu thành động cơ), DelcoChassis Division (phanh, gồm ABS), GM Powertrain (truyền động tự động),Italdesign (thân, phân tích cấu trúc, điện, chế tạo nguyên mẫu), PARS PassiveRückhaltesysteme GmbH (túi khí) và Porsche (xe ý tưởng — nghiên cứu, phântích cấu trúc, các cấu thành hệ thống treo và phanh, và giám sát sản xuất thửnghiệm).

Tới cuối năm 1995, 150 nguyên mẫu đã được sản xuất (cho ba kiểu thân).Chương trình phát triển gồm nhiều cuộc thử nghiệm ở nhiều nơi Thử nghiệm antoàn gồm tính ổn định ở tốc độ cao và thử nghiệm tuổi thọ tại Anh và thửnghiệm phanh tại Grobglockner ở Áo Thử nghiệm nhiệt độ thấp được tiến hành

ở Canada, Thuỵ Điển (Arjeplog) và Nga (Moskva, Khabarovsk), trong khinhững thử nghiệm nhiệt độ cao diễn ra tại Mỹ (Thung lũngChết), Oman (Nizwa), Australia (Alice Springs), Tây Ban Nha (Barcelona)

và Italia (Nardò) Chương trình hoàn thành trong một thời gian đáng ngạc nhiênchỉ 30 tháng từ khi việc bắt đầu chế tạo những chiếc Lanos sedan trên quy môlớn được phê chuẩn cho thị trường Hàn Quốc Việc sản xuất cho thị trường châu

Âu bắt đầu năm 1997

1.2 Thông số kỹ thuật của xe Daewoo Lanos

1.2.1 Động cơ GM Family 1.5i MT (SOHC 8 van)

Động cơ sử dụng trên xe Daewoo Lanos là loại động cơ xăng 4 kỳ, với 4

xy lanh đặt thẳng hành, thứ tự làm việc 1-3-4-2 Động cơ sử dụng trục cam đơn,dẫn động bằng đai với công nghệ phun nhiên liệu điều khiểu điện tử, giúp cho

xe tiết kiệm nhiên liệu và bảo vệ môi trường

- Công suất tối đa: 86 Hp / 5.200 rpn

- Tỉ số nén: 8,3:1

- Mức tiêu hao nhiên liệu: 5.5L/100 Km (trong điều kiện đường hỗ hợp)

- Hệ thống cung cấp nhiên liệu: xe Daewoo Lanos sử dụng hệ thống phun xăngđiện tử đa điểm với các loại xăng có chỉ số octan là RON 95, 92, 87, 83 Dungtích bình xăng là 48 lít

- Hệ thống làm mát: hệ thống làm mát bằng nước theo phương pháp tuần hoàncưỡng bức nhờ bơm nước

- Hệ thống bôi trơn: theo nguyên lý hoạt động hỗn hợp bao gồm bôi trơn cưỡngbức kết hợp với vung té Xe sử dụng các loại dầu bôi trơn như: SAE 5W30, SAE10W30, SAE 15W40

1.2.2 Công dụng, cấu tạo, phân loại và nguyên lý làm việc của bộ phận ly hợp

a Công dụng: Là bộ phận truyền mô men chính từ động cơ đến hộp số.

Tách dứt khoát lực mô men từ động cơ ra khỏi hệ thống truyền lực khisang số hoặc khởi động và nối êm dịu trục khuỷu động cơ với hộp số khi

- Theo cách điều khiển gồm 2 loại: Do người điều khiển xe và loại tựđộng

- Hiện nay ly hợp được dùng chủ yếu là ly hợp thủy lực

ép truyền đến moay ơ đĩa bị động và tới trục bị động nhờ mối ghép thenhoa giữa moay ơ đĩa bị động với trục Ly hợp thực hiện chức năng củamột khớp nối dùng để truyền mômen xoắn

- Trạng thái mở: Khi ngưòi lái tác dụng một lực lên bàn đạp ly hợp thôngqua hệ thống dẫn động làm càng mở đẩy vòng bi mở ngược chiều vàophía trong tỳ vào lỗ tâm của lò xo màng làm cho vòng ngoài của nó bậtlên tách đĩa ma sát bị động ra khỏi bánh đà Lúc này mômen xoắnkhông được truyền đến hệ thống truyền lực thực hiện cắt ly hợp.

1.2.3 Công dụng, phân loại, cấu tạo và nguyên lý làm việc của hộp số tay

a Công dụng:

- Hộp số dùng để thay đổi lực kéo tác dụng lên bánh xe bằng cách thay đổi

tỉ số truyền động giữa bánh xe chủ động với động cơ

- Hộp số dùng để cắt động cơ đang làm việc ra khỏi hệ thống truyền lựctrong thời gian tùy ý

- Thay đổi chiều chuyển động của xe (đi số tiến hoặc đi số lùi)

- Hộp số phải có hiệu suất truyền lực cao, khi làm việc không gây tiếng ồn

b Phân loại: Gồm 4 loại hộp số thường gặp hiện nay

- Bộ đồng tốc: Bộ phận này giúp tốc độ của các bánh răng được đồng đềukhi sang số, tránh tình trạng va đập giữa các bánh răng, từ ố giúp việcsang số trở nên mượt mà

- Ổ bi: Bộ phận này giúp chuyển ma sát trượt thành ma sát lăn, giảm thiểutiếng ồn khi hộp số hoạt động, kéo dài tuổi thọ của hộp số

- Vỏ và nắp hộp số: Bộ phận này có vai trò bao bọc và bảo vệ các chi tiếtbên trong hộp số

d Nguyên lý làm việc của hộp số ngang 5 cấp số tiến, 1 cấp số lùi:

Hình 1.2 Sơ đồ hộp số ngang 5 cấp số tiến, 1 cấp số lùi

- Cấp số tiến: Trục sơ cấp (đầu vào) nhận mô men truyền từ động cơ thôngqua ly hợp đến trục thứ cấp nhờ sự ăn khớp của một trong những cặp bánhrăng trên trục sơ cấp và trục thứ cấp Cụ thể khi người lái chuyển số nàothì cặp bánh răng của số tương ứng sẽ ăn khớp với nhau

- Cấp số lùi: Ở số lùi có thêm một bánh răng trung gian ăn khớp với cặpbánh răng ở số lùi Khi người lái sang số lùi bánh răng trung gian sẽ ănkhớp với cặp bánh răng ở trục sơ cấp và trục thứ cấp Thông qua sựchuyển động người chiều với bánh răng trục thứ cấp nhờ đó xe có thểchuyển động lùi

- Hệ thống đèn chiếu sáng và đèn báo hiệu bao gồm: đèn pha, đèn si nhan, đènphanh, đèn sương mù, đèn soi biển số, đèn trần trong xe, đèn báo áp suất dầu,đèn báo nạp ắc quy, đèn báo mức xăng thấp

- Hệ thống thông gió, sưởi ấm, điều hoà nhiệt độ, bộ gạt nước, rửa kính

- Hệ thống âm thanh gồm có radio, cassette và dàn loa

Hệ thống lái xe Daewoo lanos bao gồm cơ cấu lái, dẫn động lái và trợ lựclái

- Cơ cấu lái loại bánh răng trụ thanh răng, trong đó thanh răng làm luôn chức

năng của thanh lái ngang trong hình thang lái

- Dẫn động lái gồm có: vành tay lái, vỏ trục lái, trục lái, truyền động các đăng,thanh lái ngang, cam quay và các khớp nối

- Trợ lực lái gồm các bộ phận cơ bản: bơm dầu, van phân phối và xi lanh lực

1.2.7 Phần vận hành

Hệ thống treo trên xe bao gồm treo trước và treo sau

- Treo trước là hệ thống treo độc lập kiểu (mcpherson), kích thước đòn treo trêncủa hệ thống treo này giảm về bằng 0 Còn đầu trong của đòn treo dưới đượcliên kết bản lề với dầm ôtô, đầu ngoài liên kết với trục khớp nối dẫn hướng màđiểm liên kết lằm trên đường tâm của trụ xoay đứng đầu trên của giảm chấn ốngthuỷ lực được liên kết với gối tựa trên vỏ ôtô phần tử đàn hồi là lò xo được đặtmột đầu tì vào tấm chặn trên vỏ giảm chấn còn một dầu tì vào gối tựa trên vỏôtô Trên xe Daewoo lanos vì đòn treo dưới chỉ gồm một thanh nén nên có bố tríthêm một thanh giằng ổn định Ngoài ra đây là bánh xe dẫn hướng nên trụ đứng

là vỏ giảm chấn có thể quay quang trục của nó khi xe quay vòng

phần tử hướng.

- Lốp xe gồm 4 lốp chính và 1 lốp dự phòng, kích thước lốp xe 185/60R15

Bảng 1.1 Các thông số kỹ thuật của xe được cho trong bảng 1.

15 Công suất tối đa HP/rpm 86/5200

16 Mô men xoắn tối đa Kg.m/rpm 13,3/3800

17 Tiêu chuẩn khí thải Euro Step 2

1.3 Giới thiệu chung về hệ thống truyền lực trên xe ô tô

Từ lúc xe ô tô ra đời đã có nhiều thay đổi về hệ thống truyền lực cho phùhợp với xe thế của xã hội và để dễ dàng hơn cho người lái

Lúc mới ra đời hệ thống truyền lực với cầu sau chủ động, cho tới nay loại

hệ thống truyền lực với cầu trước chủ động với nhiều ưu điểm vượt trội hơn:Toàn bộ cụm truyền lực làm liền khối, trọng lượng khối động lực nằm lệch hẳn

về phía trước đầu ô tô giảm đáng kể độ nhạy cảm của ô tô với lực bên nhằmnâng cao khả năng ổn định ở tốc độ cao

- Bố trí chung trên xe truớc đây với cầu sau chủ động

Hình 1.2 Sơ đồ bố trí chung trên xe cầu sau chủ động

1- Động cơ; 2- Ly hợp; 3- Hộp số; 4- Các đăng; 5- Cầu chủ động

- Bố trí chung trên xe cầu trước chủ động

Hình 1.3 Sơ đồ bố trí chung trên xe cầu trước chủ động

1- Động cơ; 2- Ly hợp; 3- Hộp số; 4- Cầu chủ động

1.4 Ưu và nhược điểm giữa dẫn động cầu trước và dẫn động cầu sau

1.4.1 Dẫn động cầu sau

a Ưu điểm

- xe dẫn động cầu sau đại diện cho cách bố trí truyền thống nhất tronglịch sửa của ô tô Trong phần lớn lịch sử của ô tô, chỉ có mỗi xeRWD, vì vậy nhiều chiếc xe cổ điển là RWD theo mặc định Ưuđiểm chính của cách bố trí bánh sau là mỗi bộ lốp chỉ có một nhiệm

vụ, đảm bảo trách nhiệm tương đương cho cả hay: Bộ bánh trướcđiều khiển hướng đi, trong khi bộ phía sau đảm nhận truyền động.Kết quả là những chiếc xe RWD có thể xoay sở trơn tru hơn XeRWD có khả năng cân bằng tốt đối với những xe có hiệu suất cao

- Mặc dù phía sau xe nhẹ hơn, những khi tăng tốc sự dịch chuyểntrọng tâm tạo nên nhiều lực bám ở bánh sau hơn

- Dẫn động cầu sau cho phép phân bổ trọng tâm hợp lý hơn, thế nên sẽ

êm ái hơn khi di chuyển

1.4.2 Dẫn động cầu trước

a Ưu điểm

- Về sản xuất: So với hệ dẫn động cầu sau (RWD) thì FWD có cấu tạo

đơn giản, lắp ráp dễ dàng dẫn đến giá thành xe thấp hơn

- Di chuyển trên đường trơn: Do động cơ đặt trên trục dẫn động, masát trên bánh dẫn động lớn nên cho khả năng di chuyển trên đườngtrơn tốt hơn Ngoài ra việc bánh dẫn động đồng thời đảm nhiệm vaitrò dẫn hướng nên xe FWD có xu hướng dễ lái hơn trên bề mặtđường trơn

b Nhược điểm

- Nhược điểm lớn nhất của FWD là cảm giác lái: Việc chia sẻ vai tròtruyền động và dẫn hướng trên cùng 1 bánh xe có xu hương làm sailệch việc đánh lái Nếu cùng đạp ga và đánh lái thường dẫn tới mấtlái, xe cứ thằng mà chạy, hoặc đánh lái rất chậm

- Hoa mòn lốp trước rất nhanh, do đảm nhiệm việc lái và dẫn động.FWD thường được đặt máy ngang, do đó độ dài 2 bán trục trướckhông đồng đều, mô men xoắn không đều nhau trên 2 bánh trước.Việc đặt máy ngang còn dẫn đến sự phân bổ không đều trọng tâmcủa xe

- Dẫn động cầu trước không phù hợp với xe có công suất lớn hơn 200

mã lực

Hình 1.5 Hệ thống truyền lực bố trí cầu trước

CHƯƠNG 2 KẾT CẤU CỦA HỆ THỐNG KHẢO SÁT TRÊN Ô TÔ

DAEWOO LANOS

Hình 2.1 Sơ đồ dẫn động hệ thống truyền lực xe DAEWOO LANOS

1- Động cơ; 2- Ly hợp; 3- Hộp số; 4- Truyền lực chính và vi sai

Hệ thống truyền lực của xe Daewoo Lanos là cụm chi tiết được lắpghép trên khung xe theo một trình tự nhất định và hệ thống truyền lực cócác nhiệm vụ sau:

- Truyền các mô men xoắn từ động cơ tới các bánh xe chủ động

- Ngắt mô men xoắn khi cần thiết

- Biến đổi mô men xoắn phù hợp với điều kiện đường sá và làm tăngtính năng thông qua, việt dã của xe

- Phân phối mô men xoắn ra cầu chủ động một cách hợp lý

2.1 Ly hợp

2.1.1 Cấu tạo

Ly hợp xe DAEWOO LANOS là ly hợp ma sát dùng lò xo màng dẫnđộng điều khiển bằng thuỷ lực có trợ lực chân không Gồm 3 phần chính:

Hình 2.2 Ly hợp ma sát dùng lò xo giảm chấn

1- bánh đà; 2- đĩa ma sát; 3- đĩa ép; 4- then hoa; 5- lò xo màng; 6- khớp trượt với vòng bi mở ly hợp; 7- trục sơ cấp hộp số; 8- vòng bi trục hộp số; 9- ống lót đỡ khớp trượt; 10- vỏ bộ ly hợp; 11- trục khuỷu động cơ

a.Phần chủ động

Phần chủ động gồm bánh đà lắp cố định trên trục khuỷu, vỏ ly hợplắp cố định trên bánh đà, đĩa ép cùng quay với vỏ ly hợp và bánh đà

b Phần bị động

Gồm đĩa ma sát và trục sơ cấp hộp số Đĩa ma sát có moay ơ đượclắp then hoa trên trục sơ cấp để truyền mômen cho trục sơ cấp và có thể ditrượt dọc trên trục bị động trong quá trình ngắt nối ly hợp

c Cơ cấu điều khiển

Dùng để ngắt ly hợp khi cần Dẫn động điều khiển ly hợp xe Lanos

là dẫn thuỷ lực có trợ lực chân không

2.1.2 Ưu nhược điểm của ly hợp ma sát dùng lò xo màng

- Kết cấu phức tạp, giá thành cao

- Đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc cẩn thận hơn

2.1.3 Đặc điểm kết cấu của một số chi tiết điển hình của ly hợp xe

Daewoo Lanos

Hình 2.3 Các chi tiết của ly hợp

1- Bánh đà; 2- Đĩa ly hợp; 3- Vỏ ly hợp; 4- Kẹp moay ơ vòng bi cắt ly hợp; 5- Vòng bi cắt ly hợp; 6- Càng cắt ly hợp; 7- Giá đỡ càng cắt ly hợp; 8- Cao su càng cắt ly hợp

a Bánh đà

Hình 2.4 Bánh đà xe Daewoo Lanos

Được chế tạo từ thép, vật liệu này đảm bảo độ bền cơ học cao, đápứng được yêu cầu về chât lượng và giá thành Vành răng mặt ngoài củabánh đà được dùng để khởi động động cơ Vành răng khởi động được làm

từ thép hợp kim

Trên bánh đà có gia công các lỗ ren để bắt với vỏ của bộ ly hợp Phíabên trong gia công lỗ trụ tròn và có gia công các lỗ để bắt chặt với mặt bíchđuôi trục khuỷu

Trong bánh đà phần bên trong được khoét lõm Điều này làm chokhối lượng bánh đà tập trung ở vành ngoài lớn và có tác dụng dự trữ nănglượng, tăng khả năng quay cân bằng cho trục khuỷu đồng thời cũng làmgiảm khối lượng bành đà một cách đáng kể Bề mặt của bánh đà được giacông chính xác, có độ bóng cao nhằm mục đích tăng diện tích tiếp xúc vàlàm cho mômen truyền tới đĩa ma sát bị động lớn hơn

b Đĩa ma sát

Cấu tạo đĩa ma sát bị động gồm các chi tiết: Hai tấm ma sát, xươngđĩa, moay ơ, lò xo giảm chấn

Hình 2.5 Cấu tạo đĩa ma sát bị động

1- Tấm ma sát; 2- Xương đĩa; 3- Lò xo giảm chấn; 4- Moay ơ

* Tấm ma sát

Tấm ma sát có dạng hình khăn: Trên mỗi đĩa bị động gồm hai tấm

ma sát được ghép chặt với xương đĩa bằng các đinh tán Khi sử dụng tấm

ma sát không được mòn cách đầu đinh tán 0,3 mm Trên bề mặt tấm ma sát

có gia công các rãnh hướng kính

* Xương đĩa

Gồm một đĩa thép lượn sóng, trên xương đĩa có xẻ các rãnh hướngkính chia xương đĩa thành nhiều phần bằng nhau và trên các phần nhỏ đượcuốn về các phía khác nhau có tác dụng như một lò xo lá nhằm dập tắt cácdao động dọc trục và việc cắt nối ly hợp được êm dịu

Xương đĩa được liên kết với moay ơ bằng liên kết mềm qua 4 lò xogiảm chấn và qua các đinh tán

* Moay ơ

Được nối với trục bị động bằng các rãnh then hoa Các răng then hoađược chế tạo dạng răng thân khai, do đó làm tăng độ bền, độ đồng tâm, độtiếp xúc trong quá trình di trượt giữa moay ơ và trục bị động Trên moay ơ

có gia công 4 lỗ hình trụ chữ nhật để lắp lò xo xoắn giảm chấn, moay ơđược chế tạo bằng thép

* Bộ giảm chấn

Bộ giảm chấn ly hợp gồm 4 lò xo giảm chấn được lắp trong 4 lỗ hìnhtrụ chữ nhật của xương đĩa và trong mặt bích moay ơ, 4 lò xo được giữbằng hai vành hãm ở hai bên Trên moay ơ của đĩa ma sát bị động một đầumặt bích đặt đĩa của tấm ma sát, còn đầu kia đặt xương đĩa của bộ giảmchấn xoắn Đĩa bị động và xương đĩa được nối với nhau bởi ba đinh tán và

có khả năng quay tương đối với moay ơ Do có khe hở giữa đinh tán vớithành của dãy bán nguyệt trong mặt bích với độ căng ban đầu của các lò

xo, mômen xoắn được truyền từ đĩa bị động tới mặt bích moay ơ qua các lò

xo xoắn Để đảm vệ cho lò xo khỏi rơi đã có các vòng bảo vệ, giữa cácvòng bảo vệ của đĩa và mặt bích moay ơ đặt các vòng thép ma sát Đĩa bịđộng và xương đĩa không nối cứng với moay ơ nên dao động xoắn của trụckhuỷu động cơ làm biến dạng các lò xo xoắn và làm các đĩa ma sát bị động

quay tương đối với moay ơ, lúc này xuất hiện ma sát giữa các bề mặt củađĩa và vòng thép ma sát làm cho dao động xoắn bị dập tắt.

Nhược điểm của bộ giảm chấn này là làm cho kết cấu phức tạp, tăngtrọng lượng phần bị động của ly hợp

c Lò xo màng

Lò xo đĩa được chế tạo dạng hình nón cụt bằng thép lò xo Trên thântấm lò xo có xẻ các rãnh hướng kính để tránh ứng suất tập trung, ở phía đầurãnh hướng kính có gia công các lỗ tròn Lò xo đĩa được đặt giữa vỏ ly hợp

và đĩa ép Việc định vị và dẫn hướng trong, ngoài bằng bulông giữ

Hình 2.6 Lò xo màng của bộ phận ly hợp

d Đĩa ép

Đĩa ép ly hợp được đúc bằng gang Ở bề mặt ngoài có gia công cácvấu hình tròn có tác dụng tỳ lò xo màng lên Bề mặt tiếp xúc với tấm masát được gia công với độ chính xác cao, độ bóng tốt để tăng diện tích tiếp

xúc giữa đĩa ép với tấm ma sát bị động Ở phía ngoài của đĩa ép có giacông các lỗ để lắp đinh tán, để lắp các vành hãm lò xo màng Giữa đĩa épđược gia công dạng lỗ trụ Do có kết cấu kiểu như vậy nên đảm bảo cho đĩa

ép có thể dịch chuyển dọc trục đồng thời đảm bảo truyền mômen xoắn từbánh đà

Hình 2.7 Đĩa ép ly hợp

e Vỏ ly hợp

Vỏ ly hợp là một chi tiết của phần chủ động, vỏ ly hợp được bắt chặtvới bánh đà bằng các bu lông và quay cùng bánh đà Vỏ ly hợp được dập từthép tấm nên nó giảm được khối lượng và kích thước của ly hợp mà vẫnđảm bảo được độ bền và độ cứng vững nhưng giá thành chế tạo cao

f Vòng bi mở

Vòng bi mở là một bộ phận trung gian từ dẫn động điều khiển tớiđòn mở Cấu tạo của vòng bi mở bao gồm: bạc trượt, khớp gài đầu bạctrượt, ổ bi cầu đỡ chặn Ổ bi và bạc trượt được bôi trơn bằng một loại mỡđặc biệt Ở vỏ bên ngoài vòng bi mở có các chụp làm kín và lắp các ngoắc

để bắt càng cua của càng mở Vòng bi mở di chuyển dọc trục được trên ốngdẫn hướng

2.1.4 Cơ cấu dẫn động điều khiển ly hợp

Xe DAEWOO LANOS là loại xe được bố trí hệ thống dẫn động điềukhiển cắt ly hợp bằng thuỷ lực

Cơ cấu dẫn động điều khiển ly hợp bao gồm: các chi tiết như hình 2.7

Hình 2.8 Sơ đồ cơ cấu dẫn động điều khiển ly hợp

a Cấu tạo các cụm của hệ thống dẫn động điều khiển ly hợp

* Bầu trợ lực chân không bao gồm: Pít tông, vành cao su và lò xo

trả về Tất cả được lồng lên trục và được lắp trong vỏ của bầu trợ lực, đồngthời là xy lanh của bầu trợ lực chân không

* Xi lanh chính: Trong xy lanh chính của ly hợp, sự trượt của pittông

tạo ra áp suất thủy lực

Hình 2.9 Xi lanh chính

* Xy lanh công tác: Xy lanh cắt ly hợp làm dịch chuyển pittông bằng áp

suất thuỷ lực từ xi lanh chính và điều khiển càng cắt ly hợp qua cần đẩy

Hình 2.10 Chi tiết tháo rời của xy lanh công tác

1- Bu lông; 2- Nắp nút xả khí; 3- Nút của xy lanh cắt ly hợp; 4- Ống nối từ

xy lanh cắt ly hợp đến ống mềm; 5- lò xo; 6- Pittông; 7- Cần đẩy; 8- Cao

* Khi thôi không tác dụng lên bàn đạp ly hợp, buông chân ra khỏibàn đạp, lò xo hồi về và lò xo ly hợp đưa các chi tiết điều khiển trở về vị tríban đầu, dầu từ xy lanh cắt ly hợp được đẩy trở lại bơm công tác và bìnhchứa dầu trên bơm công tác

Dầu trợ lực cho ly hợp là: SAEJ 1730

+ Hộp số xe được thiết kế nhỏ, gọn nhưng làm việc vẫn đảm bảođược độ tin cậy và đáp ứng được mọi yêu cầu về kỹ thuật, đảm bảo tínhchất động lực học của xe.

2.2.2 Yêu cầu

Hộp số cần đảm bảo các yêu cầu sau:

- Có tỷ số truyền thích hợp để đảm bảo chất lượng động học và tìnhkinh tế nhiên liệu của ô tô

- Có khả năng trích công suất ra ngoài để dẫn động các thiết bị phụ

- Điều khiển sang số đơn giản, nhẹ nhàng

- Hiệu suất truyền động cao

- Kết cấu đơn giản để dễ chăm sóc bảo dưỡng

2.2.3 Cấu tạo

Hình 2.11 Sơ đồ cấu tạo hộp số DAEWOO LANOS

1- Trục sơ cấp; 2- Bánh răng chủ động số1; 3- Bánh răng chủ động số lùi; 4- Bánh răng chủ động số 2; 5- Bánh răng chủ động số 3; 6- Ống trượt và vành trượt số 2; 7- Bánh răng chủ động số 4; 8- Bánh răng chủ động số 5; 9- Ống trượt và vành trượt số 3; 10- Bánh răng bị động số 5; 11- Bánh răng bị động số 4; 12- Bánh răng bị động số 3; 13- Bánh răng bị động số 2; 14- Ống trượt và vành trượt số 1; 15- Bánh răng bị động số 1; 16- Trục thứ cấp

Hộp số xe Lanos là hộp số cơ khí, 5 số tiến, 1 số lùi và truyền lực cuốicùng có bộ vi sai Vì hộp số có 5 cấp nên trên trục sơ cấp và thứ cấp có 5cặp bánh răng luôn ăn khớp với nhau Trong đó bánh răng chủ động số 1,

và bộ vi sai cũng được bố trí luôn trong cụm hộp số

Sơ đồ động học của hộp số xe Daewoo Lanos

Hình 2.12 Sơ đồ động học hộp số xe DAEWOO LANOS

1- Bánh răng số 5; 2- Bánh răng số 4; 3- Bánh răng số 3; 4- Bánh răng số 2; 5- Bánh răng số 1; 6- Trục sơ cấp; 7- Bộ vi sai; 8- Trục vi sai; 9- Trục thứ cấp; 10- Ống đồng tốc số 1 và số 2; 11- Bánh răng số lùi; 12- Ống đồng tốc số 3 và số 4; 13- Ống đồng tốc số 5

 Đường truyền mô men

- Số 1: Trục sơ cấp  bánh răng 5  bánh răng 5’  trục thứ cấp

- Số 2: Trục sơ cấp  bánh răng 4  bánh răng 4’  trục thứ cấp

- Số 3: Trục sơ cấp  bánh răng 3  bánh răng 3’  trục thứ cấp

- Số 4: Trục sơ cấp  bánh răng 2  bánh răng 2’  trục thứ cấp

- Số 5: Trục sơ cấp  bánh răng 1  bánh răng 1’  trục thứ cấp

- Số lùi: Trục sơ cấp  bánh răng 11  bánh răng 11’ 

ZTG là bánh răng trung gian ở số lùi

 Số răng của từng bánh răng

2.2.4 Phân tích kết cấu một số chi tiết điển hình của hộp số

b Trục chủ động

Hình 2.12: Trục chủ động của hộp số

1- Phanh hãm; 2-Vòng bi đũa phía sau; 3- Bánh răng số 4; 4- Vòng bi kim bánh răng số 4; 5- Đệm cách vòng bi bánh răng số 4; 6- Phanh hãm; 7- Vành đồng tốc bánh răng số 4; 8- Moay ơ ly hợp hộp số 2; 9- Lò xo then hãm vành đồng tốc; 10- Then hãm đồng tốc; 11- Ống trượt gài số 2; 12- Vành đồng tốc bánh răng số 3; 13- Bánh răng số 3; 14- Vòng bi đũa kim bánh răng số 3

c Trục bị động của hộp số

Hình 2.13 Trục bị động của hộp số

1-Phanh hãm; 2-Vành đồng tốc số 1 (cho số 2); 3-Moay ơ ly hợp hộp số số 1; 4- Lò xo then hãm vành đồng tốc; 5- Then hãm vành đồng tốc; 6- Bánh răng số lùi; 7- Vành đồng tốc số 1 (cho số 1); 8- Bánh răng số 1; 9- Vòng

bi đũa kim bánh răng số 1; 10- Đệm chặn bánh răng số 1; 11-Đệm cách vòng bi bánh răng số 2; 12- Vòng bi đũa kim bánh răng số 2; 13- Bánh răng số 2; 14-Bánh răng dẫn động số 3; 15- Bạc bánh răng thứ cấp; 16- Bánh răng dẫn động số 4; 17- Vòng bi phía sau của trục thứ cấp

* Cấu tạo trục bị động của hộp số

Trục bị động được chế tạo dạng trụ bậc từ thép hợp kim và đượcnhiệt luyện với độ cứng 5862 HRC Để đảm bảo đưa dầu bôi trơn tới cácbánh răng qua bơm dầu ở tâm trục được gia công lỗ dọc trục

Tại vị trí các bánh răng và bơm dầu được gia công các lỗ hướngkính Phía bên ngoài trục bị động Còn tại vị trí các bộ đồng tốc, khớp gài

số lùi và đầu ngoài trục bị động được gia công rãnh then hoa để lắp bộđồng tốc và khớp cài

Trục bị động có một đầu gối lên thanh lăn kim trong lỗ trục bị động,còn đầu kia gối lên ổ bi cầu (ổ bi phia sau) trên tấm trung gian của vỏ hộpsố

* Các bánh răng bị động được chế tạo từ thép hợp kim và chế tạo dạngrăng trụ, răng thẳng Các bánh răng bị động phía bên trong được gia công

lỗ dạng trụ tròn, then hoa để lắp trên trục bị động Trên các bánh răng bịđộng có gia công các vành răng phụ để quá trình gài ống gài của bộ đồngtốc được dễ dàng

* Việc chế tạo các bánh răng nghiêng có ưu điểm là đảm bảo quá trình

ăn khớp được êm dịu, tăng diện tích tiếp xúc, biên dạng răng thân khai nên

độ bền cao

* Nhược điểm: Khi sử dụng bánh răng nghiêng thì quá trình chế tạokhó khăn, giá thành cao, sinh lực chiều trục lớn Để khử lực chiều trục, ởđầu ngoài trục bị động bố trí ổ bi cầu

c Cơ cấu điều khiển hộp số

* Cơ cấu đồng tốc

Để gài số người ta có thể sử dụng ống gài, bánh răng di trượt hoặcđồng tốc Trong các cơ cấu trên thì cơ cấu đồng tốc cho phép gài số êm dịutránh va đập nên nó được sử dụng nhiều trong các hộp số của ô tô, trong có

có xe DAEWOO LANOS, đó là loại đồng tốc kiểu khóa hãm

* Cấu tạo: Bố trí chung của cơ cấu đồng tốc kiểu khóa hãm trong hộp sốđược thể hiện trên hình 2.14.

Hình 2.14 Cơ cấu đồng tốc kiểu khóa hãm

1- Trục thứ cấp; 2- Trục sơ cấp; 3- Đồng tốc số 3 và số 4; 4- Đồng tốc số

5; 5- Đồng tốc số 1 và số 2

Hình 2.15 Cấu tạo chi tiết của bộ đồng tốc

1- Bánh răng số; 2- Lò xo hãm; 3- Ống trượt; 4- Vòng đồng tốc;5- Vấu; 6- Moay ơ ly hợp; 7- Khóa chuyển; 8- Vòng đồng tốc; 9- Bánh răng số; 10- Vòng đồng tốc; 11- Lò xo hãm; 12- Ống trượt; 13- Khóa chuyển; 14- Moay

ơ ly hợp

Mỗi bánh răng số tiến trên trục sơ cấp luôn ăn khớp với bánh răngtrên trục thứ cấp Vì các bánh răng này quay tự do trên trục của chúng nênchúng luôn quay khi động cơ hoạt động và ly hợp được đóng Các moay ơđồng tốc được lắp với trục của chúng bởi then hoa Ống trượt được lắp vàotừng moay ơ cũng bởi then hoa dọc theo mặt ngoài của moay ơ và có khảnăng di trượt theo phương dọc trục Moay ơ đồng tốc có ba rãnh song songvới trục và có một khóa hãm Khi cần gài số ở vị trí trung gian phần lồi củatừng khóa hãm nằm bên trong rãnh của ống trượt Vòng đồng tốc đặt giữamoay ơ đồng tốc và phần côn của từng bánh răng số và nó bị ép vào 1 trongcác mặt côn này khi gài số Vòng đồng tốc còn có ba rãnh để ăn khớp vớicác khóa hãm

* Nguyên lý làm việc

Khi tay số ở vị trí trung gian, mỗi bánh răng số được ăn khớp tương ứngvới bánh răng bị động và quay tự do quanh trục Moay ơ đồng tốc lắp với