TIỂU LUẬN tâm lý học tư TƯỞNG hồ CHÍ MINH về QUÁ TRÌNH xã hội HOÁ NHÂN CÁCH ý NGHĨA của vấn đề đối với QUÁ TRÌNH GIÁO dục NHÂN CÁCH QUÂN NHÂN

Nhân cách là một trong những vấn đề quan trọng nhất trong hệ thống khoa học xã hội và nhân văn, nó cũng là đối tượng nghiên cứu của nhiều khoa học khác nhau. Mỗi một lĩnh vực khoa học nhất định đều nghiên cứu nhân cách với góc độ tiếp cận của riêng mình, song đều hướng tới mục tiêu chung là xây dựng và phát triển nhân cách con người đáp ứng yêu cầu của thời đại. Cũng trong hệ thống khoa học xã hội và nhân văn, nhân cách là một trong những phạm trù trung tâm, cơ bản và quan trọng nhất của Tâm lí học nói chung và Tâm lí học Văn hóa nói riêng

Trang 2

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ QUÁ TRÌNH XÃ HỘI HOÁ NHÂN CÁCH - Ý NGHĨA CỦA VẤN ĐỀ ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC VÀ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH QUÂN NHÂN

MỞ ĐẦU

Nhân cách là một trong những vấn đề quan trọng nhất trong hệ thốngkhoa học xã hội và nhân văn, nó cũng là đối tượng nghiên cứu của nhiều khoahọc khác nhau Mỗi một lĩnh vực khoa học nhất định đều nghiên cứu nhâncách với góc độ tiếp cận của riêng mình, song đều hướng tới mục tiêu chung

là xây dựng và phát triển nhân cách con người đáp ứng yêu cầu của thời đại.Cũng trong hệ thống khoa học xã hội và nhân văn, nhân cách là một trongnhững phạm trù trung tâm, cơ bản và quan trọng nhất của Tâm lí học nóichung và Tâm lí học Văn hóa nói riêng Tâm lí học và Tâm lí học văn hóanghiên cứu nhân cách ở nhiều khía cạnh khác nhau như khái niệm, bản chấtnhân cách; những yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhâncách; định hướng giá trị nhân cách; những con đường hình thành và phát triển

nhân cách v.v trong đó xã hội hóa nhân cách cũng là một vấn đề cơ bản.

Với cách đặt vấn đề như vậy, trong phạm vi tiểu luận này, tác giả tập trung

nghiên cứu, phân tích và làm rõ: Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về

quá trình xã hội hoá nhân cách Từ đó rút ra ý nghĩa về mặt phương pháp luận và vận dụng vào công tác giáo dục, rèn luyện, xây dựng và phát triển nhân cách người quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trang 3

NỘI DUNG

1 Những vấn đề chung về nhân cách và quá trình xã hội hóa nhân cách.

Như ở trên đã khẳng định, nhân cách một trong những vấn đề trọngtâm trong hệ thống khoa học xã hội và nhân văn, là đối tượng nghiên cứu củanhiều khoa học Chính vì sự phức tạp của nó nên ngay trong phạm vi củakhoa học tâm lí thì nhân cách cũng có nhiều định nghĩa khác nhau xét theochiều dọc lịch sử tâm lí học cũng như "lát cắt bề ngang" tại một giai đoạn nhấtđịnh Ngay từ năm 1927 Allport đã nghiên cứu và thống kê được 50 địnhnghĩa nhân cách Và đến nay, theo ước tính số lượng những định nghĩa vềnhân cách đã là ở mức hàng trăm Tuy có sự khác nhau trong câu chữ và cáchđịnh nghĩa, song về cơ bản các định nghĩa đều thừa nhận hạt nhân trong địnhnghĩa về nhân cách đó chính là tính xã hội và bản chất xã hội của con người

Đứng trên lập trường khoa học của chủ nghĩa duy vật biện chứng vàchủ nghĩa duy vật lịch sử, các nhà Tâm lí học mác xít đã nghiên cứu và đưa rakhái niệm về nhân cách như sau:

Nhân cách là tổng hoà các phẩm chất xã hội, được cá nhân lĩnh hội trong hoạt động và giao tiếp, phản ánh các giá trị xã hội của cá nhân đó trong cộng đồng 1

Đây là khái niệm về nhân cách, được thừa nhận là bao quát nhất, nóilên nguồn gốc, bản chất cũng như các mặt, các khía cạnh và các quá trìnhtrong sự hình thành và phát triển nhân cách

Như vậy theo khái niệm về nhân cách như trên thì quá trình hình thành

và phát triển nhân cách được thực hiện thông qua hoạt động và giao tiếp củachủ thể nhân cách Nói cách khác, quá trình hình thành và phát triển nhâncách cũng chính là quá trình xã hội hóa nhân cách Vậy xã hội hóa nhân cách

là gì?

Theo từ điển Tâm lí học quân sự:

1 Tâm lí học quân sự, Nxb QĐND, Hà Nội 2005, Trang 60.

Trang 4

Xã hội hóa nhân cách là quá trình tiếp thu, tái tạo tích cực những kinh nghiệm xã hội của cá nhân thông qua hoạt động và giao tiếp để hình thành và phát triển nhân cách" 2

Con người khi mới được sinh ra chỉ được gọi là cá thể người, lúc nàynhân cách chưa hình thành Hoạt động và giao tiếp xã hội là điều kiện cơ bản

để cá thể lĩnh hội các giá trị văn hóa, thông qua đó diễn ra quá trình xã hộihóa nhân cách Nhiều nghiên cứu của nhiều nhà khoa học ở nhiều nơi khácnhau trên thế giới đều thừa nhận và khẳng định những đứa trẻ mới sinh ra, vìnhững lí do khác nhau đã bị lạc trong rừng, được thú nuôi, sống giữa bầy đànđộng vật, do không được hoạt động và giao tiếp với con người (xã hội), nênbản năng phát triển với những đặc điểm tâm lí của động vật, không hình thành

và phát triển được các phẩm chất xã hội Nói khác đi, đó là những cá thể chưahình thành nhân cách

Trong tâm lý học phương Tây, xã hội hóa được xem xét ở hai khíacạnh chủ yếu: quá trình kiềm chế bản năng tự nhiên, thích nghi với môitrường xã hội (phân tâm học); hay là kết quả của sự hoà hợp trong quan hệliên nhân cách đạt được do sự nhượng bộ lẫn nhau (thuyết tương tác)

Tâm lý học Mác xít - dựa trên cơ sở lí luận và phương pháp luận khoahọc, biện chứng đã khẳng định: nhân cách bị quy định bởi điều kiện xã hội -lịch sử và các mối quan hệ xã hội cụ thể của con người Nhân cách mang tínhdân tộc, tính giai cấp, tính lịch sử và tính cá nhân Quá trình giáo dục, rènluyện để hình thành và phát triển nhân cách cũng chính là quá trình xã hội hóanhân cách Xã hội hóa nhân cách là một quá trình vừa mang tính tự phát, vừamang tính tự giác và phụ thuộc vào lứa tuổi, giới tính, nghề nghiệp, thànhphần xuất thân, nơi cư trú, trình độ học vấn, của mỗi người (cá nhân) thôngqua hoạt động và giao tiếp

2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về quá trình xã hội hoá nhân cách.

2 Từ điển Tâm lí học quân sự, Nxb QĐND, Hà Nội 2006, Trang 324.

Trang 5

Xã hội hoá nhân cáchđược coi là quá trình làm chuyển biến con người

từ thực thể sinh học thành thực thể xã hội, quá trình hội nhập của cá nhân vàođời sống xã hội Đó là quá trình hình thành nhân cách, trong đó xảy ra sự cọsát và thích ứng của cá nhân với các giá trị, chuẩn mực và các khuôn mẫuhành vi xã hội, qua đó cá nhân duy trì được khả năng hoạt động xã hội Trongquá trình xã hội hoá sự tác động của xã hội lên cá nhân, nhất là sự tác động cóđịnh hướng, có hoạch định (thường được coi là giáo dục) và ngược lại là sựtác động của cá nhân đối với xã hội liên tục được thực hiện Chính vì vậy, xãhội hoá nhân cách được thể hiện như một trong những mối quan hệ cơ bảnnhất của xã hội: đó là mối quan hệ giữa con người và xã hội

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm và đã dành một vị tríđặc biệt quan trọng đến vấn đề giáo dục, rèn luyện (vấn đề xã hội hóa nhâncách) thế hệ trẻ Bởi đối với Người, chăm lo “bồi dưỡng thế hệ cách mạngcho đời sau là việc làm rất cần thiết và rất quan trọng” Nó cũng thể hiện mộtphần nào đó ước muốn tột cùng mà Người đã dành cả cuộc đời để phấn đấu,

hy sinh: “Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước

ta được hoàn toàn độc lập, nhân dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta aicũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”1 Tư tưởng, quan điểm củaNgười về quá trình xã hội hóa nhân cách được thể hiện ở những khía cạnh cơbản dưới đây:

2.1 Về bản chất của quá trình xã hội hoá nhân cách.

Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm, con người ta khi mới sinh ra vốn làtốt cả, nhưng sau do ảnh hưởng của môi trường sống và do sự phấn đấu, rènluyện của mỗi cá nhân mà hình thành những con người thiện, ác khác nhau.Câu nói của người xưa trong Tam tự kinh: “Nhân chi sơ, tính bản thiện” đãtừng được Người nhắc lại nhiều lần trong các bài viết, bài nói chuyện TheoChủ tịch Hồ Chí Minh con người sinh ra bản chất là tốt, song trong xã hộiluôn có thiện và có ác, trong bản thân mỗi con người cũng có thiện và ác Cái

1 Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 4, Nxb CTQG, Trang 161

Trang 6

ác có là do ảnh hưởng của xã hội và sự cải tạo của mỗi con người Đối vớimỗi chúng ta sống trong xã hội mới nhưng cái ác vẫn còn là do bị ảnh hưởngnhững tàn dư của xã hội cũ, những mặt trái của các quá trình kinh tế xã hội.Người viết: “Bản thân chúng ta đều chịu ảnh hưởng của xã hội cũ hoặc nhiềuhoặc ít Cho nên trong người chúng ta hoặc nhiều hoặc ít không tránh khỏi cócái ác, như tự đại, tự kiêu, tự tư, tự lợi” Nhưng cũng do sự tác động của xãhội, của chế độ mới cùng sự cố gắng vươn lên của mỗi người thì cái ác sẽ mấtdần “Với sự giúp đỡ của Đảng và Chính phủ, sự cố gắng học tập và cải tạocủa mọi người, thì cái ác trong mình chúng ta càng ngày càng hết, cái thiệncàng ngày càng tăng”1.

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, chính sự tác động, sự giáo dục của xã hộicùng với khả năng và sự tiếp nhận của mỗi cá nhân (thông qua hoạt động vàgiao tiếp) đối với sự tác động đó đã làm nên bản chất thiện, ác của mỗi conngười trong xã hội Có thể nói đây cũng chính là quan điểm cơ bản của Người

về bản chất quá trình xã hội hoá cá nhân Đó là quá trình tương tác qua lại liêntục giữa một bên là xã hội và một bên là cá nhân Người không hoàn toàntuyệt đối hoá vai trò tác động của xã hội hay vai trò tiếp nhận của cá nhântrong quá trình này Điều quan trọng là tuỳ từng điều kiện cụ thể với từng cánhân cụ thể mà vai trò đó được thể hiện ở các mức độ khác nhau

Khi nói về sự tác động của xã hội, Người đặc biệt nhấn mạnh đến vaitrò chủ đạo của giáo dục của xã hội, nhất là với lớp người trẻ Người cho rằng

để mỗi con người trở thành một người thiện, một công dân tốt, có ích cho xãhội thì sự tác động của xã hội, đặc biệt là quá trình giáo dục có một ý nghĩathật to lớn Ta có thể thấy quan điểm này qua nội dung bài thơ "Nửa đêm"trong tập thơ "Ngục trung nhật kí", nó đã thể hiện đầy đủ nhất những suy nghĩcủa Người về tác động của xã hội và vai trò giáo dục trong quá trình xã hộihoá:

“Ngủ thì ai cũng như lương thiện

1 Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 8, Nxb CTQG, Trang 277.

Trang 7

Tỉnh dậy phân ra kẻ dữ hiềnHiền, dữ phải đâu là tính sẵnPhần nhiều do giáo dục mà nên”1

Theo quan điểm của Người, kẻ hiền, người dữ trên đời đều không phảikhi sinh ra đã là như thế, mà đó là kết quả trực tiếp sự giáo dục của xã hội:phần nhiều do giáo dục mà nên Bài thơ ngắn gọn, súc tích, nhưng đã nói lênđược một cách trọn vẹn quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò tác động của

xã hội trong quá trình xã hội hoá con người Quan điểm này cũng hướng đếnmục tiêu: nếu xã hội chúng ta muốn có nhiều người hiền tài, phải triệt để khắcphục những điều ác trong xã hội, cần quan tâm đến việc giáo dục, đến việcđào tạo thế hệ mai sau

Cũng hoàn toàn không phải ngẫu nhiên mà trong bài nói chuyện tạilớp học chính trị các giáo viên cấp II, cấp III toàn miền Bắc tháng 9 năm

1958, Hồ Chí Minh đã sử dụng thuật ngữ “trồng người”:

“Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phảitrông người Chúng ta phải đào tạo ra những công dân tốt và cán bộ tốt chonước nhà” 2

Điều này có nghĩa rằng xã hội muốn có công dân tốt thì cần vun trồng,săn sóc, chăm bón đầy đủ cho thế hệ sau như chúng ta chăm bón cho cây non.Tuy nhiên, nếu chăm bón, vun trồng cho cây non chúng ta mới hướng đến lợiích của mười năm, còn nếu chăm bón, vun trồng cho con người là chúng ta đãhướng đến lợi ích của xã hội, của dân tộc hơn mười lần như thế

Có thể thấy Hồ Chí Minh đã đánh giá rất cao vai trò sự tác động từphía xã hội trong quá trình xã hội hoá cá nhân Nhưng, không chỉ dừng lại ở

đó, Người cũng luôn luôn khẳng định và nhấn mạnh vai trò đặc biệt quantrọng: vai trò chủ động và quyết định của chủ thể (cá nhân) trong quá trình xãhội hóa: thông qua hoạt động tự học tập, tự rèn luyện, tự tu dưỡng để vươnlên nắm bắt tri thức, kinh nghiệm sống của xã hội, để hình thành, phát triển và

1 Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 3, Nxb CTQG, Trang 383

Trang 8

hoàn thiện nhân cách Người từng nói: “Về cách học, phải lấy tự học làmcốt” Trong quan niệm của Người việc kết hợp chặt chẽ cả hai mặt của quátrình xã hội hoá: xã hội chủ động tác động đến cá nhân và cá nhân cũng cầnchủ động trong việc tự rèn luyện, tự học tập để vươn lên Chỉ khi cá nhân ýthức được việc tự học tập để vươn lên thì quá trình xã hội hoá mới trở nên đầy

đủ và chắc chắn

Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò chủ thể của cá nhântrong quá trình xã hội hóa nhân cách, trong việc chủ động tự học tập, tudưỡng, rèn luyện để vươn lên có lẽ được thể hiện rõ nhất qua bài thơ "Nghetiếng giã gạo":

“Gạo đem vào giã bao đau đớnGạo giã xong rồi trắng tựa bôngSống ở trên đời người cũng vậyGian nan rèn luyện mới thành công”1.Quá trình hoạt động rèn luyện, tu dưỡng bản thân là quá trình đầy giannan thử thách, song chỉ có như vậy con người mới có thể vươn lên, mới có thểthành công Như vậy, trong quá trình xã hội hoá nhân cách, không chỉ xã hộiphát huy vai trò giáo dục của mình, mà cá nhân phải biết tự tu dưỡng và hơnthế, tự học hỏi từ xã hội để vươn lên Cả hai chiều cạnh này đều rất quantrọng, không thể thiếu được chiều cạnh nào

2.2 Về các đặc trưng của quá trình xã hội hoá nhân cách.

Đặc trưng thứ nhất: Xã hội hoá nhân cách là quá trình tác động đa

chiều trong sự học hỏi lẫn nhau Đó là mối quan hệ tương tác qua lại giữa cánhân với xã hội thông qua hoạt động và giao tiếp Cá nhân tác động đến ngườikhác và có thể học hỏi ở tất cả những người khác, đến lượt mình, người kháclại tác động đến cá nhân qua hành vi và cách ứng xử của mình Vì vậy, tronggiáo dục xã hội hoá nhân cách, thế hệ đi trước không những chỉ dạy bảo, chỉ

Trang 9

dẫn, mà luôn luôn phải thể hiện như một tấm gương tốt để thế hệ đi sau bắtchước và học tập Nhận thức rất rõ điều này, nên đối với các thế hệ đi trước,

Hồ Chí Minh luôn căn dặn “Trong công tác và trong sinh hoạt, chúng ta đều

cố gắng làm gương mẫu”, hoặc “Bố mẹ, thầy giáo và người lớn phải cùngnhau phụ trách; trước hết là phải làm gương mẫu cho các em trong mọi việc”1

Đặc trưng thứ hai: Xã hội hoá nhân cách là một quá trình diễn ra

thường xuyên liên tục trong suốt cuộc đời của một con người Điều này cónghĩa là trong cuộc sống, chúng ta phải liên tục học tập, thường xuyên traudồi kiến thức, để bắt kịp với sự phát triển của xã hội Trong tư tưởng của Chủtịch Hồ Chí Minh đặc trưng này của quá trình xã hội hoá đã được thể hiện rấtđầy đủ Không phải ngẫu nhiên mà trong các bài viết của mình Người đãnhiều lần nhắc lại câu nói của Lênin: “Học, học nữa, học mãi”, cùng với câunói của Khổng Tử: “Học không biết chán, dạy không biết mỏi” Người từngviết: “Cụ Khổng Tử, cụ Lênin không phải vì hai cụ biết hết mọi việc, làmđược hết mọi việc, mà vì hai cụ… luôn luôn học hỏi Lời cụ Lênin thườngnhắc nhở mọi người là: “Học, học nữa, học mãi và phải học hỏi quần chúng”2

Trong bài: Nói về công tác huấn luyện và học tập, Người nói: “Lêninkhuyên chúng ta: “Học, học nữa, học mãi” Mỗi người đều phải ghi nhớ vàthực hành điều đó Khẩu hiệu: “Học không biết chán, dạy không biết mỏi”treo trong phòng họp chính là của Khổng Tử”3

Như vậy, đối với Hồ Chí Minh bể học là vô bờ, càng học càng trở nênhoàn thiện hơn, tốt hơn “Việc học không bao giờ cùng Học mãi để tiến bộmãi Càng tiến bộ càng thấy cần phải học thêm” Tư tưởng “học hỏi là mộtviệc phải tiếp tục suốt đời” của Hồ Chí Minh phù hợp với yêu cầu, diễn tiếncủa chính quá trình xã hội hoá nhân cách Đó là quá trình diễn ra liên tục từkhi người ta được sinh ra cho đến lúc từ giã cõi đời và ban đầu nên học nhữngđiều đơn giản nhất “là học biết chữ, học làm tính”, rồi sau đó mới học đến

Trang 10

những cái khác “Việc thế giới rất nhiều, học không bao giờ hết Người có họcmới có tiến bộ Càng học càng tiến bộ”1.

Đặc trưng thứ ba: Là tính quyết định xã hội của quá trình xã hội hoá.

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc trưng này cũng được thể hiện rất đậm néttrong quá trình xã hội hóa nhân cách Với Người, nội dung, phương pháp của

xã hội hoá luôn bị chi phối bởi chính chế độ xã hội mà trong đó quá trình xãhội hoá diễn ra và hệ thống giáo dục được coi là một trong những môi trường

xã hội hoá nhân cách rất quan trọng Ở mỗi chế độ xã hội thì hệ thống giáodục lại có đặc trưng riêng của nó Ví như giáo dục trong chế độ ta khác biệtvới giáo dục trong chế độ phong kiến trước đây Vì, mục đích giáo dục củachúng ta hiện nay cũng đã hoàn toàn khác trước Người viết: “Về giáo dục,chế độ khác thì giáo dục cũng phải khác Thời trước giáo dục là gõ đầu trẻ đểkiếm cơm ăn Có cơm chùa thì đánh chuông, hết cơm chùa thì không đánhchuông Bây giờ nhiệm vụ giáo dục khác trước Mục đích giáo dục bây giờ

là phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc, đào tạo lớp người lớp cán bộ mới”2

Trong cùng một chế độ xã hội, nội dung của giáo dục cũng phải phùhợp với những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể trong từng giai đoạn phát triển củađất nước Không thể cứng nhắc, vội vã Người viết: “Kháng chiến mấy năm.Vội không được giáo dục cũng phải theo hoàn cảnh, điều kiện Bây giờ xâydựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà để dần dần đến chủ nghĩa xã hội.Kháng chiến thì cần nhiều cán bộ quân sự Bây giờ xây dựng kinh tế Không

có cán bộ không làm được Không có giáo dục, không có cán bộ thì cũngkhông nói gì đến kinh tế văn hoá”3

Cụ thể hơn, trong xã hội ta để tạo nên con người mới toàn diện “vừahồng vừa chuyên” đáp ứng công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, nội dung vàphương pháp giáo dục và học tập phải được thay đổi rất nhiều so với trướcđây Về nội dung “tri thức phải dễ hiểu, dễ nhớ, mau học… Phải trú trọng đủ

Trang 11

các mặt: đạo đức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa, văn hoá, kỹ thuật, laođộng sản xuất” Người cũng luôn luôn căn dặn các thế hệ: “Chúng ta phải họcnhiều thứ: học chính trị, học văn hoá, học kỹ thuật nghiệp vụ Ngoài cách học

ở trường, ở lớp, trên sách báo v.v Có một cách học rất tốt ai cũng có thểtham gia hàng ngày Đó là cách học ngay trong sản xuất, học tập nhữngngười, những tổ, những đơn vị tiến tiến Người tiên tiến cũng là người laođộng bình thường, nhưng trong tư tưởng, trong phương pháp làm việc của họ,

có những điều tốt, có thể giúp sản xuất và công tác tiến nhanh, tiến mạnh”1

Như vậy, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh cá nhân có thể học hỏi tri thứcvăn hoá, khoa học, kinh nghiệm trong nhà trường, trong đời sống hàng ngày,học những người đồng nghiệp, những người xung quanh Điều đó cũng thểhiện tính đa dạng của môi trường xã hội hoá mà cá nhân có thể tiếp cận vàlĩnh hội các tri thức và kinh nghiệm sống có ích cho mình

Nguyên lý “học đi đôi với hành” luôn được Hồ Chủ tịch nhắc nhở mọingười và coi đó như một trong những đặc trưng quan trọng của giáo dục ở chế

độ ta Người từng căn dặn: một người tốt nghiệp đại học nếu chỉ có kiến thứcsách vở không mà không biết gì về công việc thực tế, thì anh ta mới chỉ là tríthức một nửa Người trí thức là cần biết mang khối kiến thức sách vở đó ápdụng vào thực tế để giải quyết các vấn đề do thực tế đặt ra Điều đó cũng cónghĩa trong quá trình xã hội hoá cá nhân không đơn thuần chỉ biết học hỏikinh nghiệm của xã hội, mà điều quan trọng còn phải biết sáng tạo ra các kinhnghiệm để tác động vào xã hội

Rõ ràng, với Chủ tịch Hồ Chí Minh việc học phải suốt đời “Học đểsửa chữa tư tưởng”, “Học để tu dưỡng đạo đức cách mạng”, “Học để tintưởng”, “Học để hành” Học phải sáng tạo để vận dụng vào thực tiễn, để cảitạo xã hội, để làm cho dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ và vănminh Ý tưởng này của Người cũng chính là yêu cầu về tính toàn diện của quátrình xã hội hoá trong xã hội chúng ta hiện nay Chỉ có thực hiện tốt yêu cầu

Trang 12

này chúng ta mới có thể tạo ra được những công dân của các lớp thế hệ nốitiếp vừa có đạo đức tốt, vừa giỏi chuyên môn, dám đương đầu với mọi tháchthức của thực tế và của thời đại.

Như vậy, trong quan điểm của Hồ Chí Minh xã hội hoá luôn mang đặctính của thời đại, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của một xã hội Đốivới xã hội ta yêu cầu của xã hội hoá phải mang tính toàn diện, học phải đi đôivới hành, biết kết hợp lý luận với thực tiễn, biết học ở mọi nơi mọi lúc và họcngay trong cuộc sống hàng ngày Học để có kiến thức và biết sử dụng kiếnthức đó để sáng tạo ra các kinh nghiệm

2.3 Về môi trường xã hội hoá nhân cách.

Môi trường xã hội hoá nhân cách là nơi mà cá nhân có thể thực hiệncác mối quan hệ xã hội thông qua hoạt động và giao tiếp, nhằm tiếp thu, lĩnhhội và tái tạo những kinh nghiệm xã hội Môi trường xã hội hoá cho các khảnăng khác nhau để kinh nghiệm xã hội đến với cá nhân và chấp nhận sự hoànhập xã hội của cá nhân Người ta cũng đã nói nhiều đến các loại môi trường

xã hội hoá theo các các nhóm xã hội mà trong đó cá nhân thực hiện các hoạtđộng sống của mình Theo đó, các môi trường xã hội hoá quan trọng với cánhân là: gia đình, nhà trường và các cơ quan, đoàn thể, các tổ chức xã hội, cácnhóm sở thích v.v

Trong quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, môi trường xã hội hoá cóvai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình hình thành nhân cách Ngườithường cũng nói về ba loại môi trường xã hội hoá có vai trò quyết định đếnquá trình giáo dục thế hệ trẻ, đến sự hình thành con người mới, con người xãhội chủ nghĩa Ba môi trường đó là: gia đình, nhà trường và xã hội

Môi trường gia đình: Người cho rằng trong việc chăm sóc giáo dục

thế hệ trẻ, vai trò của gia đình là không thể thiếu được Trẻ em ngoan hay hưgia đình có phần trách nhiệm lớn Một số trường hợp trẻ em chỉ ngoan tronggiờ học, ngoài giờ học thì hư, đó là do trách nhiệm của gia đình và xã hội Vì

Định dạng
Số trang	24
Dung lượng	127 KB