Bài viết trình bày so sánh tỷ lệ phát hiện suy dinh dưỡng của bệnh nhân ung thư bằng thang điểm PG-SGA so với phiếu đánh giá dinh dưỡng đang áp dụng ở bệnh viện Ung Bướu TP. HCM. Phương pháp: Nghiên cứu tiền cứu trên 195 bệnh nhân ung thư đến khám tư vấn dinh dưỡng tại khoa dinh dưỡng Bệnh viện Ung Bướu TP. Hồ Chí Minh từ 05/2020 đến 10/2020.
Trang 1SO SÁNH TỶ LỆ PHÁT HIỆN SUY DINH DƯỠNG CỦA
BỆNH NHÂN UNG THƯ THEO THANG ĐIỂM PG-SGA SO VỚI PHIẾU ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG TẠI KHOA DINH DƯỠNG BỆNH VIỆN UNG BƯỚU TP HCM TỪ 01/5/2020 ĐẾN 01/10/2020
NGUYỄN THỊ DUY KHANG1, NGUYỄN THỊ KIM NGÂN2, TRẦN THỊ THÙY TRANG1
Địa chỉ liên hệ: Nguyễn Thị Duy Khang
Email: nhukhang1@gmail.com Ngày nhận bài: 07/10/2020 Ngày phản biện: 03/11/2020
Ngày chấp nhận đăng: 05/11/2020
ĐẶT VẤN ĐỀ
Theo ”Nghiên cứu tình trạng dinh dưỡng và
những vấn đề liên quan dinh dưỡng của 10 bệnh
ung thư thường gặp tại bệnh viện Ung Bướu
TP.HCM“ (Ths.BSCKII Trần Thị Anh Tường, 2017)
tỉ lệ suy dinh dưỡng chung cho các bệnh ung thư là
34,8%.Trong một nghiên cứu khác (Ollenschlager et
al, 1991; Kern & Norton, 1998) thì tỷ lệ này vào
khoảng từ 40 đến 80% Hậu quả của suy dinh
dưỡng có thể bao gồm tăng nguy cơ biến chứng,
giảm đáp ứng và giảm khả năng điều trị, chất lượng
cuộc sống thấp hơn, giảm tỷ lệ sống và chi phí chăm
sóc sức khỏe cao hơn (Grant et al, 1994; Otpet,
1996; Nitenberg & Raynard, 2000) Do đó vấn đề là làm sao xác định sớm bệnh nhân có nguy cơ suy dinh dưỡng để can thiệp dinh dưỡng phù hợp và kịp thời
Việc sử dụng các thông số dinh dưỡng khách quan (nhân trắc học, sinh hóa và miễn dịch) kết hợp với những đánh giá chủ quan về tình trạng dinh dưỡng đã được sử dụng nhằm mang đến một cái nhìn toàn diện hơn Do đó rất cần một công cụ đánh giá tình trạng dinh dưỡng cung cấp được nhiều thông tin hữu ích giúp chúng ta có thể phát hiện sớm tình trạng suy dinh dưỡng trên BN ung thư Tuy nhiên hiện tại BV Ung Bướu đang sử dụng công cụ
“Phiếu đánh giá tình trạng dinh dưỡng” do Sở Y tế
Mục tiêu: So sánh tỷ lệ phát hiện suy dinh dưỡng của bệnh nhân ung thư bằng thang điểm PG-SGA
so với phiếu đánh giá dinh dưỡng đang áp dụng ở bệnh viện Ung Bướu TP HCM
Phương pháp: Nghiên cứu tiền cứu trên 195 bệnh nhân ung thư đến khám tư vấn dinh dưỡng tại
khoa dinh dưỡng Bệnh viện Ung Bướu TP Hồ Chí Minh từ 05/2020 đến 10/2020
Kết quả:
Phiếu đánh giá tình trạng dinh dưỡng cho thấy: tỷ lệ sụt cân so với 1 tháng trước là 72.3%;tỷ lệ bệnh nhân bị suy dinh dưỡng với BMI >20.5 là 49%, bệnh nhân bị suy dinh dưỡng với BMI từ 18.5 - 20.4 là 16.4%; tỷ lệ sụt cân >10% là 10%; lượng ăn giảm so với bình thường chiếm tỷ lệ 72.8%
Phiếu đánh giá PG SGA cho thấy: Tại thời điểm đánh giá, tỷ lệ sụt cân so với 1 tháng trước là 72.3%,
so với 6 tháng trước là 100% Lượng ăn giảm so với bình thường chiếm tỷ lệ khá cao 74.4% Phần lớn đều gặp phải ít nhất một triệu chứng ảnh hưởng đến ăn uống dẫn đến tình trạng sụt cân Tỷ lệ bệnh mãn tính đi kèm là 25% Suy dinh dưỡng ảnh hưởng đến việc hạn chế vận động của bệnh nhân, chiếm 80.5% Bệnh nhân suy dinh dưỡng nặng chiếm 75%, bệnh nhân suy dinh dưỡng trung bình là 10%, bệnh nhân suy dinh dưỡng nhẹ hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng khoảng 6% và khoảng 9% bệnh nhân không suy dinh dưỡng
Kết luận: PGSGA nhạy hơn và phân tích sâu hơn về tình trạng dinh dưỡng của người bệnh, cần thiết
trong việc lựa chọn phát đồ điều trị dinh dưỡng lâm sàng hợp lý
Từ khóa: PG SGA, ung thư, Bệnh viện Ung Bướu TP Hồ Chí Minh
Trang 2TP HCM ban hành sử dụng cho hầu hết các BV
trong thành phố.Vì đây là công cụ sử dụng chung
cho các BV trong thành phố nên chưa mang tính đặc
thù bệnh lý tại bệnh viện chúng tôi, nên nhóm nghiên
cứu đã tham khảo các tài liệu trong và ngoài nước
với mong mỏi tìm được công cụ đánh giá đặc thù
cho bệnh lý ung thư
Nghiên cứu này mang lại bằng chứng để đưa
PG SGA vào sử dụng trong bệnh viện, thông qua ba
mục tiêu:
- Xác định kết quả của bệnh nhân về tình
trạng dinh dưỡng sau khi đánh giá bằng
thang điểm PG SGA
- So sánh tỷ lệ phát hiện suy dinh dưỡng
bằng thang điểm PG-SGA với phiếu đánh
giá dinh dưỡng đang sử dụng tại bệnh viện
Ung Bướu
- Đánh giá việc sử dụng PG-SGA được sử
dụng làm công cụ đánh giá dinh dưỡng ở
bệnh nhân ung thư
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu
195 bệnh nhân ung thư đến khám tư vấn dinh dưỡng tại Khoa Dinh dưỡng bệnh viện Ung Bướu,
từ 01/5/2020 đến 01/10/2020
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu tiền cứu
Phương pháp thu thập dữ liệu
Tra cứu qua hồ sơ, phỏng vấn bệnh nhân và người chăm sóc qua bảng câu hỏi
Một số tiêu chí đánh giá
Phân độ tình trạng dinh dưỡng theo BMI (Body mass index)
BMI <18.5: Suy dinh dưỡng
BMI 18.5 - <25: Bình thường
BMI 25 - 30: Thừa cân
BMI >30: Béo phì
Phân độ teo cơ
VÙNG
Cơ thái
dương
Đứng ngay trước mặt của
bệnh nhân và quan sát, sau đó
quay mặt lại và quan sát từ
phía bên
Có thể nhìn thấy/ cảm thấy cơ bắp được xác định rõ.Có thể xuất hiện dưới dạng phình nhẹ hoặc phẳng da
Teo cơ nhẹ mất phẳng da Hõm hố thái dương nhiều
Hố trên
đòn
Đứng ngay trước mặt của
bệnh nhân và quan sát Thẳng
đứng
Nam: Xương không thể nhìn thấy
Nữ: Xương có thể nhìn thấy nhưng không nổi bật
Nam: Xương có thể nhìn thấy
Nữ: Xương với một số nhô
ra
Nhô ra, nổi bật khúc
xương
Cơ vai
Ngồi hoặc đứng, cánh tay
buông xuống 2 bên Tròn, cong tại vai/ cổ Xương hơi nhô ra, vai phát triển một số góc Vai xuất hiện vuông, góc nhọn
Xương nổi bật rõ
Bả vai,
cơ liên
sườn
Trong khi ngồi hoặc đứng,hai
tay duỗi thẳng ra, chống lại vật
rắn
Xương không nổi bật, giảm cơ
không đáng kể Suy giảm cơ nhẹ,xương có thể hiển thị nhẹ nhàng Xương nổi bật với góc cạnh rõ, giảm cơ dễ dàng
nhìn thấy giữa xương
sườn cột sống, đôi vai
Cơ vùng
đùi Ngồi với chân chống lên trên giường/ ghế,cong tại đầu gối Tròn trịa phát triển cơ bắp Giảm nhẹ cơ đùi trong Giảm nhẹ bên trong/trên đùi; gầy đùi
Bắp
chân
Ngồi với chân chống lên, uốn
cong ở đầu gối hoặc với chân
gác trên giường Nắm bắp
chân 2 bên
Tròn trịa phát triển cơ bắp Ít phình ra, cơ bắp có một
số hình dạng và mềm nhẹ nhưng vững chắc trên sờ
nắn
Mỏng, cơ teo nhỏ, cơ bắp
thiếu vững chắc
Trang 3Phân độ Mất mỡ
Mỡ quanh mắt Đứng ngay trước mặt kiên nhẫn
và xem, chạm dưới mắt/ trên xương gò má
Giữ nước hoặc mãn tính sử dụng steroid có thể làm mất mặt
nạ
Mỡ đệm hơi phình ra Một chút quầng thâm, hơi
rỗng nhìn Nhìn hốc mắt rỗng nhiều, tối vòng tròn,
da lỏng lẻo
Cơ tam đầu Dụng cụ đo mỡ dưới da, đo mỡ vùng tay sau 80% - 90% 70% - 80% < 70%
Mỡ xương sườn Bệnh nhân ấn tay chống lại một vật thể rắn Xương Sườn không hiển thị Xương Sườn rõ ràng với hõm nhẹ giữa các xương Xương Sườn rất rõ ràng với hõm nhiều
giữa các xương
Phương pháp phân tích và thống kê: Thống kê mô tả, trên phần mềm Stata
KẾT QUẢ
Bảng 1 Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu (%)
Tuổi trung bình 59.5 tuổi (33 - 86)
Nữ
94
101
48
52
Loại bệnh ung thư K amidan
K buồng trứng
K CTC
K dạ dày
K đại tràng
K hầu
K lưỡi
K sàn miệng
K thanh quản
K thực quản
K trực tràng
K vú LKH Khác
7
8
9
33
19
2
34
40
5
9
3
6
3
17
4
4
5
17
10
1
17
21
3
5
2
3
2
9
Mô thức điều trị Xạ trị
Hóa trị Ngoại khoa CSGN
66
113
15
1
33.8 57.9 7.7 0.6
Trang 4Bảng 2 Tình trạng cân nặng qua đánh giá (%)
PG SGA
38.9 76 Thức ăn bình thường nhưng lượng ít hơn Không thang điểm đánh giá 0
20 39 Khác (nuôi tĩnh mạch,thực phẩm bổ sung) Không thang điểm đánh giá 0
Bảng 3 Tình trạng ảnh hưởng đến dinh dưỡng của bệnh nhân qua đánh giá PGSGA (%)
Trang 5Bảng 4 Tình trạng suy dinh dưỡng (%)
PG SGA
6.15 12 SDD nhẹ hoặc nguy cơ SDD Không thang điểm đánh giá 0
Bảng 5 Tỉ lệ có triệu chứng thực thể của bệnh nhân qua đánh giá PG SGA (%)
BÀN LUẬN
Nghiên cứu thực hiện trên 195 bệnh nhân ung
thư tại bệnh viện Ung Bướu TP HCM từ 05/2020
đến 10/2020, 100% bệnh nhân có sụt cân sau nhập
làm ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng của họ và làm hạn chế sự vận động của bệnh nhân Phát hiện sớm tình trạng suy dinh dưỡng, can thiệp và hỗ trợ dinh dưỡng sớm có thể cải thiện tình trạng dinh
Trang 6Trong nghiên cứu này, phiếu đánh giá tình
trạng dinh dưỡng đang sử dụng trong bệnh dưỡng ở
người bệnh chính xác hơn BMI (52% người bệnh có
BMI >20.5% có suy dinh dưỡng, trong đó 9% người
bệnh có BMI >25%) Kết quả bảng 4 và bảng 5 cho
thấy bệnh nhân suy dinh dưỡng được đánh giá dinh
dưỡng bằng PGSGA cao hơn so với đánh giá dinh
dưỡng bằng phiếu đánh giá dinh dưỡng (99%) Tỷ lệ
người bệnh có triệu chứng thực thể khi khám lâm
sàng khá cao Người bệnh suy dinh dưỡng nặng
chiếm tỷ lệ cao nhất trong tổng số nhóm đối tượng
tham gia nghiên cứu (75%)
Qua nghiên cứu, nhóm chúng tôi nhận thấy
rằng, thang điểm đánh giá PGSGA (Patient
-Generated Subjective Global Assessment) được
điều chỉnh từ SGA và được phát triển đặc biệt
cho bệnh nhân mắc bệnh ung thư (Otpet, 1994),
đã đáp ứng được các mong muốn mà nhóm nghiên
cứu đặt ra
KẾT LUẬN
PG-SGA nhạy hơn và phân tích sâu hơn về tình
trạng dinh dưỡng của người bệnh, cần thiết trong
việc lựa chọn phát đồ điều trị dinh dưỡng lâm sàng
hợp lý
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1 Bauer J, Capra S and Ferguson M (2002) Use
of the scored PatientGenerated Subjective
Global Assessment (PG-SGA) as a nutrition
assessment tool in
2 Dương Thị Phượng, Lê Thị Hương, Nguyễn
Thùy Linh, Dương Thị Yến “Tình trạng dinh
dưỡng của bệnh nhân Ung thư tại bệnh viện đại học Y Hà Nội,năm 2016,tập chí nghiên cứu Y Học 106(1) - 2017
https://tailieu.vn/doc/tinh-trang-dinh-duong-cua- benh-nhan-ung-thu-tai-benh-vien-dai-hoc-y-ha-noi-nam-2016-2017516.html
3 Harriët Jager-Wittenaar, Faith D Ottery, 2017, Assessing nutritional status in cancer: role of the patient-generated subjective global assessment
4 Lê Thị Hợp(2014),Bài giảng các phương pháp đánh giá Tình Trạng dinh Dưỡng,Viện Dinh Dưỡng(2014)
5 Norman K, Pichard C, Lochs H et al (2008).Prognostic impactof diseaserelated malnutrition Clinical Nutrition, 27, 5-15
6 Trần Thị Anh Tường và cộng sự “Đánh giá tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân ung thư tại bệnh viện Ung Bướu thành phố Hồ Chí Minh,năm 2017,tập chí Ung Thư Học Việt Nam (2017)
7 Wiegert EVM1, Padilha PC2, Peres WAF2 ,
2017, Performance of Patient-Generated Subjective Global Assessment (PG-SGA) in Patients With Advanced Cancer in Palliative Care
8 Yvonne Opanga, Lydia Kaduka, 2017, Nutritional status of cancer outpatients using scored patient generated subjective global assessment in two cancer treatment centers, Nairobi, Kenya
Trang 7ABSTRACT
Compare the prevalence of malnutrition detection in cancer patients by PG SGA with the nutritional
assessment being applied at Hồ Chí Minh cancer hospital Methods: A prospective study on 195 cancer patients who came to consult about nutrition at the
Department of Nutrition, Cancer Hospital HCM from 05/2020 to 10/2020
Results:
Evaluation of nutrition status showed: The rate of weight loss compared to 1 month ago was 72.3%, the proportion of malnourished patients with BMI >20.5 were 49%, the proportion of malnourished patients with BMI 18.5 - 20.4 were 49%; the rate of weight loss more than 10% was 10%; the amount of food decreased compared to normal was 72.8%
PG SGA: The rate of weight loss compared to 1 month ago was 72.3%, compared to 6 month ago was 100% The amount of food decreased compared to normal accounts for a high percentage 80.5% Most have at least one symtom that affects eating and leading to weight loss Concomitant chronic disease rates were obtained 25% A severe malnutrition rate of 75% was obtained, average malnutrition rate was 10%, mild malnutrition or malnutrition risk was 6%, rate of non-malnutrition was 9%
Conclusion: PG SGA is more sensitive and analyzes more deeply the nutritional status of the patient,
which is necessary in choosing the appropriate clinical nutritional treatment regimen
Key words: Patient Generated Subjective Global Assessment (PG-SGA), cancer, Ho Chi Minh City
Oncology Hospital