SKKN một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà góp phần nâng cao chất lượng môn ngữ văn khối 6, 7 ở trường THCS sùng phài

Một số em chưa đọc thông viết thạo, luôn mang nặng tư tưởng thụ động chờ giáo viên làm sẵn như văn mẫu rồi học thuộc, học sinh khối 7 chưa Khi áp dụng những kinh nghiệm hướng dẫn học sin

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Sùng Phài, ngày 22 tháng 03 năm 2018

ĐƠN ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ

Kính gửi: Thường trực Hội đồng xét, công nhận sáng kiến cấp cơ sở

Tôi (chúng tôi) ghi tên dưới đây: đây:i ây:

Số

TT Họ và tên

Ngày tháng năm sinh

Nơi công tác(hoặc nơi thường trú)

Chức danh

Trình độ chuyên môn

Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo

ra sáng kiến

Ghi chú

1 Nông Quý Hương 24/07/1975 THCS

2 Phan Thị Thanh 16/11/1978 THCS

Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Một số kinh nghiệm hướng dẫn

học sinh chuẩn bị bài ở nhà góp phần nâng cao chất lượng môn ngữ văn

khối 6, 7 ở trường THCS Sùng Phài”

- Cơ sở được yêu cầu công nhận sáng kiến: UBND huyện Tam Đường;

- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Chuyên môn

- Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 05/9/2017

- Mô tả bản chất của sáng kiến:

* Tính mới (mô tả giải pháp trước và sau khi áp dụng sáng kiến);

kỹ năng học môn ngữ văn của các em

rất kém học sinh không hiểu môn ngữ

văn là gì? Một số em chưa đọc thông

viết thạo, luôn mang nặng tư tưởng thụ

động chờ giáo viên làm sẵn như văn

mẫu rồi học thuộc, học sinh khối 7 chưa

Khi áp dụng những kinh nghiệm hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà với môn ngữ văn ý thức của các

em đã thay đổi rõ rệt hăng hái phát biểu xây dựng bài, đã biết cách đặt câu hỏi phản biện để bảo vệ ý kiến

P H

thành thạo kỹ năng chuẩn bị bài, lười

chuẩn bị với lý do không hiểu không

biết phải chuẩn bị như thế nào, một số

giáo viên chưa chú trọng phần chuẩn bị

ở nhà chỉ dặn dò học sinh về chuẩn bị

bài cũ và giao bài soạn bài tập

của mình yêu thích môn ngữ văn, có thói quen tốt đọc sách báo, sách tham khảo, thơ hoặc những câu các em thích

* Hiệu quả sáng kiến mang lại

*) Hiệu quả kinh tế

+ Học sinh tham gia bồi dưỡng với các giải pháp nêu trên sẽ dễ hiểu hơn,

dễ nhớ hơn, giúp tiết kiệm thời gian cho giáo viên không phải giảng lại nhiều

*) Hiệu quả kỹ thuật

+ Sáng kiến thể hiện có tầm nhìn, có định hướng, đã có sự chọn lọc theo các dạng bài của từng phân môn

*) Hiệu quả về mặt xã hội

+ Rèn luyện được ý thức tự giác tự học ở nhà của HS, rèn cho HS cách ghi nhớ có chọn lọc, hiểu cách chuẩn bị từng phân môn

Kết quả được cụ thể như sau:

+ Kh i 6 ối 6

+ Khối 7

* Đánh giá về phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến

Khả năng áp dụng triển khai: Áp dụng đối với những học sinh khối 6, 7 là người dân tộc vùng cao, điều kiện học tập còn khó khăn của các trường THCS

trên địa bàn huyện Tam Đường (Sùng Phài, Giang Ma, Nùng Nàng, Tả Lèng, Bản Hon, Bản Giang, Thèn Sin, Sơn Bình, Nà Tăm, Khun Há, Hồ Thầu)

- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

+ Cơ sở vật chất đáp ứng đầy đủ cho quá trình dạy và học có đủ sách giáo khoa, sách bài tập cho học sinh

+ Học sinh phải nhiệt tình, chịu khó làm bài tập, ôn bài,…

+ Giáo viên phải có tâm có tầm, đam mê, trách nhiệm, tìm tòi, nghiên cứu

- Những thông tin cần được bảo mật (nếu có): Không

- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã áp dụng sáng kiến và theo ý kiến của tác giả sáng kiến: Mở rộng ra các đơn vị trường THCS vùng khó, vận dụng linh hoạt sáng kiến trong công tác dậy và học môn ngữ văn

- Những người tham gia tổ chức áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có): là người tham gia áp dụng giải pháp mới cùng với tác giả, không phải là đồng tác giả

TT Họ và tên Ngày tháng

năm sinh

Nơi công tác (hoặc nơi thường trú)

Chức danh

Trình độ chuyên môn

Nội dung công việc

áp dụng

1 Nông Quý Hương 24/07/1975 THCS

Sùng Phài

Đại Học dạy ngữ

văn 6

2 Phan Thị Thanh 16/11/1978 THCS

Sùng Phài

Đại Học dạy ngữ

văn 7 Tôi (chúng tôi) xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật

Người đăng ký Nông Quý Hương Phan Thị Thanh

BÁO CÁO TÓM TẮT SÁNG KIẾN

1 Tác giả, đồng tác giả:

1 Họ và tên: Nông Quý Hương

Trình độ văn hóa: 12/12 Trình độ chuyên môn: Đại học

Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường THCS Sùng Phài

Nhiệm vụ được phân công: Dạy Văn 6,9 GDCD 678

3

2 Họ và tên: Phan Thị Thanh

Trình độ văn hóa: 12/12 Trình độ chuyên môn: Đại học

Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường THCS Sùng Phài

Nhiệm vụ được phân công: Dạy Văn 7,8 Sử 9, Tổ phó

2 Tên sáng kiến: “Một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà góp phần nâng cao chất lượng môn ngữ văn khối 6, 7 ở trường THCS Sùng Phài”

3 Tính mới: Nêu tính mới giải pháp trước và sau khi áp dụng sáng kiến + Trước khi áp dụng sáng kiến

Môn ngữ văn là môn học đa dạng và phức tạp được biên soạn theo hướng gợi mở, hướng dẫn học sinh cách học.Theo hướng tích hợp này người giáo viên buộc phải chú ý tới khâu chuẩn bị bài của học sinh, khi chuẩn bị bài trước học sinh sẽ phần nào nắm được những vấn đề cơ bản của bài học, các vấn đề trọng tâm, những mục các em đã hiểu, đã nắm bắt được, những mục mà các em chưa hiểu, cần tìm hiểu và tham khảo thêm sách hoặc ý kiến của giáo viên để đến khi bắt đầu học trên lớp không bị bỡ ngỡ, sẽ tiếp thu tốt và nhanh hơn khi học sinh

đã chuẩn bị bài ở nhà các em sẽ theo kịp giảng bài của giáo viên

kỹ năng học môn ngữ văn của các em rất kém Với khối 6 các em mới từ tiểu học lên còn bỡ ngỡ đa số học sinh không hiểu môn ngữ văn là gì? Một số

em chưa đọc thông viết thạo, luôn mang nặng tư tưởng thụ động chờ giáo viên làm sẵn như văn mẫu rồi học thuộc, học sinh khối 7 chưa thành thạo kỹ năng chuẩn bị bài, lười chuẩn bị với lý do không hiểu không biết phải chuẩn bị như thế nào, một số giáo viên chưa chú trọng phần chuẩn bị ở nhà chỉ dặn dò học sinh về chuẩn bị bài cũ và giao bài soạn bài tập

+ Sau khi áp dụng sáng kiến

Sau khi áp dụng những kinh nghiệm hướng dẫn chuẩn bị bài cho học sinh khối 6, khối 7 chất lượng môn Ngữ văn đã có nhiều biến chuyển, trong giờ học các em hăng hái phát biểu ý kiến xây dựng bài, tự bản thân phát hiện được kiến thức trọng tâm, khi chuẩn bị bài trước học sinh sẽ phần nào nắm được những vấn đề cơ bản của bài học, các vấn đề trọng tâm, những mục các em đã hiểu, đã

nắm bắt được, những mục mà các em chưa hiểu, cần tìm hiểu và tham khảo thêm sách hoặc ý kiến của giáo viên để đến khi bắt đầu học trên lớp không bị bỡ ngỡ, sẽ tiếp thu tốt và nhanh hơn khi học sinh đã chuẩn bị bài ở nhà các em tự tin hăng hái phát biểu ý kiến xây dựng bài và hơn thế nữa bản thân các em cũng

có thể tự đặt câu hỏi cho những phần mình chưa thực sự hiểu, điều này sẽ không thể làm nếu như không có sự chuẩn bị bài trước

4 Hiệu quả sáng kiến mang lại

Khi áp dụng những kinh nghiệm hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà với môn ngữ văn ý thức của các em đã thay đổi rõ rệt hăng hái phát biểu xây dựng bài, đã biết cách đặt câu hỏi phản biện để bảo vệ ý kiến của mình yêu thích môn ngữ văn, có thói quen tốt đọc sách báo, sách tham khảo

5 Phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến

Khả năng áp dụng triển khai: Áp dụng đối với những học sinh khối 6, 7 là người dân tộc vùng cao, điều kiện học tập còn khó khăn của các trường THCS

trên địa bàn huyện Tam Đường (Sùng Phài, Giang Ma, Nùng Nàng, Tả Lèng, Bản Hon, Bản Giang, Thèn Sin, Sơn Bình, Nà Tăm, Khun Há, Hồ Thầu)

5

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TAM ĐƯỜNG

TRƯỜNG THCS SÙNG PHÀI

THUYẾT MINH SÁNG KIẾN

“Một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà góp phần nâng cao chất lượng môn ngữ văn khối 6, 7 ở trường THCS Sùng Phài”

Đồng tác giả: Nông Quý Hương Phan Thị Thanh

Trình độ chuyên môn: Đại học Chức vụ: Giáo viên

Nơi công tác: Trường THCS Sùng Phài

Sùng Phài, ngày 16 tháng 03 năm 2018

I THÔNG TIN CHUNG

1 Tên sáng kiến: “Một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà góp phần nâng cao chất lượng môn ngữ văn khối 6, 7 ở trường THCS Sùng Phài”

2 Đồng tác giả

1.Họ và tên: Nông Quý Hương

Năm sinh: 24/07/1975

Nơi thường trú: Bản Mới - San Thàng - TP Lai Châu – Tỉnh Lai Châu Trình độ chuyên môn: Đại Học

Chức vụ công tác: Giáo viên

Điện thoại: 0899846389

Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 50%

2.Họ và tên: Phan Thị Thanh

Năm sinh: 16/11/1978

Nơi thường trú: Tổ 1- Phường Đoàn Kết –TP Lai Châu

Trình độ chuyên môn: Đại Học

Chức vụ công tác: Giáo viên

Nơi làm việc: Trường THCS Sùng Phài

Điện thoại: 0962973189

Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 50%

3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Chuyên môn

4 Thời gian áp dụng sáng kiến

Từ tháng 9 năm 2017 đến tháng 3 năm 2018

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến

Tên đơn vị: Trường THCS Sùng Phài

Địa chỉ: Xã Sùng Phài - Huyện Tam Đường - Lai Châu

Điện thoại: 02313.751.789

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến: Bước vào cấp học trung học cơ sở, học sinh sẽ phải tiếp cận với môi trường khác hoàn toàn với bậc tiểu học, ở bậc tiểu học các em học theo cách dạy của một giáo viên Ở lớp 6, môn tiếng việt được gọi là môn ngữ văn Tên gọi khác cách học cũng thay đổi khác xa so với bậc tiểu học Bởi yêu cầu về kiến thức, trình độ, cách tiếp cận cũng như kĩ năng làm bài yêu cầu cao hơn Đó không còn là những bài văn miêu

tả đơn giản, thuần túy như ở tiểu học nữa Thay vào đó là những bài văn tự sự, miêu tả, biểu cảm, phân tích tác phẩm văn học với ngôn từ trau chuốt, mạch lạc hơn Không chỉ yêu cầu nâng cao về chất lượng mà số lượng cũng cần được thay

7

đổi ở bậc tiểu học một bài văn của các em chỉ dài 15 đến 20 dòng thì lên lớp 6 phải đạt yêu cầu hơn thế, môn ngữ văn bậc THCS được chia làm 3 phân môn: Ngữ văn, tập làm văn, tiếng việt mỗi một phân môn có một yêu cầu khác nhau

Thay đổi môi trường thay đổi cách học, môn học nên một số học sinh không theo kịp vẫn tư duy theo lối cũ chờ giáo viên đưa bài văn mẫu chỉ việc học thuộc điều này lại không đáp ứng được yêu cầu của bậc trung học cơ sở khi làm văn bài văn của các em nhàm chán vì không biết sáng tạo vận dụng các biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa đã được học để bài văn sinh động hơn Đó là một trong những khó khăn về cách tiếp cận chương trình mới khi các em học sinh mới chập chững bước từ bậc tiểu học bước sang trung học Giáo viên giảng dậy không chú trọng khâu hướng dẫn chuẩn bị bài chỉ dặn dò chung chung vào phút cuối của tiết dạy dẫn đến hệ quả chưa hết bài đã hết giờ, học sinh không hăng hái phát biểu ý kiến chất lượng dạy và học môn ngữ văn chưa cao

Trong năm học 2017-2018 vận dụng kỹ năng nghiệp vụ của bản thân, và những kinh nghiệm học hỏi từ đồng nghiệp nhóm chúng tôi mạnh dạn đưa ra:

“Một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà góp phần nâng cao chất lượng môn ngữ văn khối 6, 7 ở trường THCS Sùng Phài” để

trao đổi kinh nghiệm hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà với đồng nghiệp trong trường và cụm trường

2 Phạm vi triển khai thực hiện

Đề tài này được triển khai áp dụng với học sinh khối 6,7 trường THCS Sùng Phài, xã Sùng Phài

3 Mô tả sáng kiến:

a Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến

Môn ngữ văn là môn học đa dạng và phức tạp được biên soạn theo hướng gợi mở, hướng dẫn học sinh cách học.Theo hướng tích hợp này người giáo viên buộc phải chú ý tới khâu chuẩn bị bài của học sinh, khi chuẩn bị bài trước học sinh sẽ phần nào nắm được những vấn đề cơ bản của bài học, các vấn đề trọng tâm, những mục các em đã hiểu, đã nắm bắt được, những mục mà các em chưa hiểu, cần tìm hiểu và tham khảo thêm sách hoặc ý kiến của giáo viên để đến khi

bắt đầu học trên lớp không bị bỡ ngỡ, sẽ tiếp thu tốt và nhanh hơn khi học sinh

đã chuẩn bị bài ở nhà các em sẽ theo kịp giảng bài của giáo viên

Thực tế khi được phân công giảng dạy môn ngữ văn khối 6, khối 7 nhóm giáo viên ngữ văn chúng tôi nhận thấy kỹ năng học môn ngữ văn của các em rất kém Với khối 6 các em mới từ tiểu học lên còn bỡ ngỡ đa số học sinh không hiểu môn ngữ văn là gì? Một số em chưa đọc thông viết thạo, luôn mang nặng tư tưởng thụ động chờ giáo viên làm sẵn như văn mẫu rồi học thuộc, học sinh khối

7 chưa thành thạo kỹ năng chuẩn bị bài, lười chuẩn bị với lý do không hiểu không biết phải chuẩn bị như thế nào, một số giáo viên chưa chú trọng phần chuẩn bị ở nhà chỉ dặn dò học sinh về chuẩn bị bài cũ và giao bài soạn, bài tập trước thực trạng đó từ năm học 2016-2017 nhóm giáo viên ngữ văn chúng tôi

đã giao lưu, học hỏi kinh nghiệm từ các giáo viên có kinh nghiệm, các đơn vị trường bạn áp dụng trong thực tế giảng dạy từng bước nâng cao chất lượng dạy

và học môn ngữ văn

Khi kiểm tra khảo sát chất lượng đầu năm chất lượng của các em rất thấp cụ thể như sau: Bảng chất lượng môn ngữ văn khối 6, khối 7 năm học 2017-2018

+ Kh i 6 ối 6

+ Khối 7

Thời

gian

b Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến

Sau khi áp dụng những kinh nghiệm hướng dẫn chuẩn bị bài cho học sinh khối 6, khối 7 chất lượng môn Ngữ văn đã có nhiều biến chuyển, trong giờ học các em hăng hái phát biểu ý kiến xây dựng bài, tự bản thân phát hiện được kiến thức trọng tâm, khi chuẩn bị bài trước học sinh sẽ phần nào nắm được những vấn đề cơ bản của bài học, các vấn đề trọng tâm, những mục các em đã hiểu, đã nắm bắt được, những mục mà các em chưa hiểu, cần tìm hiểu và tham khảo

9

thêm sách hoặc ý kiến của giáo viên để đến khi bắt đầu học trên lớp không bị bỡ ngỡ, sẽ tiếp thu tốt và nhanh hơn khi học sinh đã chuẩn bị bài ở nhà các em tự tin hăng hái phát biểu ý kiến xây dựng bài và hơn thế nữa bản thân các em cũng

có thể tự đặt câu hỏi cho những phần mình chưa thực sự hiểu, điều này sẽ không thể làm nếu như không có sự chuẩn bị bài trước

* Cách thức thực hiện

Hoạt động chuẩn bị bài rất quan trọng Bởi các em có xem trước bài, có tập trả lời các câu hỏi trong bài mới giúp các em tiếp thu bài mới một cách hiệu quả hơn Đặc biệt với môn ngữ văn, nếu chuẩn bị bài ở nhà chu đáo sẽ giúp cho các em có được sự cảm thụ tác phẩm văn học một cách sâu sắc hơn, tuy nhiên khả năng nhận thức của mỗi cá nhân học sinh lại khác nhau vì vậy cần phải lựa chọn nội dung, hình thức hướng dẫn phù hợp và hiệu quả Cụ thể:

1.Cách thức áp dụng thứ nhất

Đối với việc chuẩn bị văn bản chúng tôi thực hiện theo các bước sau:

+ Bước 1: hướng dẫn học sinh đọc, tóm tắt văn bản

Đối với môn ngữ văn quan trọng nhất là đọc văn bản và tóm tắt văn bản đối với

văn bản là truyện (Phần tóm tắt văn bản không cần các em thể hiện trong vở soạn văn) khi học sinh đã đọc kỹ văn bản ở nhà thì khi đến lớp giáo viên không

cần cho học sinh đọc nhiều mà chỉ gọi những em có kỹ năng đọc yếu đọc đoạn ngắn

+ Bước 2: Hướng dẫn học sinh cách tìm bố cục văn bản

Ví dụ: Văn bản: Cuộc chia tay của những con búp bê

Bước 1: Đưa ra một số cách chia bố cục

+ Bố cục thứ nhất

P1: (Đầu…giấc mơ thôi) Thành nghĩ về những ngày đã qua của hai anh em P2: (tiếp … hiếu thảo như vậy) Diễn biến cuộc chia tay của hai con búp bê P3: (tiếp …tôi đi.) Hai anh em đến chia tay với cô giáo, các bạn cùng lớp

P4: ( còn lại) Những phút cuối cùng của cuộc chia tay giữa hai anh em.

+ Bố cục thứ hai

P1: (Đầu… hiếu thảo như vậy) Cảnh hai anh em chia đồ chơi

P2: (tiếp … Trựm lờn cảnh vật) Thủy chia tay lớp học

P3: (tiếp …hết) Hai anh em chia tay nhau

Bước 2: Đọc và chia bố cục theo ý hiểu

Yờu cầu học sinh khi về nhà đọc kỹ văn bản và xõy dựng một bố cục khỏc dựa trờn nguồn cảm xỳc của cỏc em

Bước 3: Trả lời cõu hỏi trong sỏch giỏo khoa

Đõy là bước khỏ quan trọng nếu chỉ đơn thuần trả lời cõu hỏi trong sỏch giỏo khoa thỡ cỏc em sẽ làm với hỡnh thức chống đối nhiều em chộp nguyờn cõu hỏi trong sỏch để cú bài soạn khi giỏo viờn kiểm tra vỡ vậy cần phải cú sự chuẩn

bị chu đỏo từ giỏo viờn cho đến học sinh Điều này rất cú ớch trong việc học trờn lớp Muốn làm được điều này giỏo viờn phải đầu tư suy cả về thời gian lẫn nội dung Phải đỏnh giỏ được năng lực thực tế của học sinh, ở trường THCS Sựng Phài khối 6, khối 7 cú 80% học sinh dõn tộc Mụng, 20% học sinh dõn tộc Dao

cú em học trường trung tõm, cú em học điểm bản nhiều giỏo viờn dạy theo nhiều phương phỏp khỏc nhau cỏc em khụng hiểu thế nào là soạn bài vỡ vậy để tiết giảng bài mới thành cụng chỳng tụi đó thiết kế phiếu hướng dẫn chuẩn bị bài

Cụ thể như sau:

PHIẾU SOẠN BÀI Văn bản: Sơn Tinh, Thủy Tinh

I.Thể loại (dựa vào phần chỳ thớch cuối văn bản SGK)

? Truyền thuyết là gỡ

? Truyện có mấy nhân vật ? Nhân vật nào là chính?

? Truyờn viết theo phương thức biểu đạt nào?

II Bố cục

? Câu chuyện có thể chia làm mấy phần? Nội dung từng phần?

III.Trả lời cõu hỏi

? Nguyờn nhân nào xảy ra câu chuyện?

? Sơn Tinh, Thủy Tinh đợc giới thiệu ntn?

? Em có nhận xét gì về những chi tiết miêu tả hai vị thần? Em thấy hai vị thần đó ntn?

? Hai Vị thần này cú thật khụng ? Vì sao tác giả dân gian lại tởng tợng ra nh vậy?

11