DƯỢC LIỆU THỰC HÀNH BÀI SAPONIN

Bỏ dịch chiết vào ống nghiệm – bịt ống nghiệm lắc mạnh – để yên 15’ nếu:  Cột bọt bền vững trong 1’ → KL sơ bộ là CÓ SAPONIN Kiểm nghiệm Saponin CÁC PHƯƠNG PHÁP ÐỂ KIỂM NGHIỆM DƯỢC LIỆU

I Chiết xuất:

1 Cho vào bình nón:

2 Lọc qua bông gòn → thu dịch chiết

3 Bỏ dịch chiết vào ống nghiệm – bịt ống nghiệm lắc mạnh – để yên 15’ nếu:

 Cột bọt bền vững trong 1’ → KL sơ bộ là CÓ SAPONIN

Kiểm nghiệm Saponin

CÁC PHƯƠNG PHÁP ÐỂ KIỂM NGHIỆM DƯỢC LIỆU CHỨA SAPONIN:

3.1 Dựa trên tính chất tạo bọt: Ðây là tính chất đặc trưng nhất của saponin do phân

tử saponin lớn và có cùng một lúc một đầu ưa nước và một đầu kỵ nước Người ta dựa trên hiện tượng gây bọt ở môi trường kiềm và acid để sơ bộ phân biệt saponin steroid

và triterpenoid: lấy 1g bột nguyên liệu thực vật, thêm 5ml cồn, đun sôi cách thủy 15 phút

Lấy 2 ống nghiệm cỡ bằng nhau, cho vào ống thứ nhất 5ml HCl 0,1 N (pH=1) vào ống thứ hai 5ml NaOH 0,1 N (pH=13) Cho thêm vào mỗi ống 2-3 giọt dung dịch cồn chiết rồi bịt ống nghiệm, lắc mạnh cả 2 ống trong 15 giây Ðể yên, nếu cột bọt trong cả

2 ống cao ngang nhau và bền như nhau thì sơ bộ xác định trong dược liệu có saponin triterpenoid Nếu ống kiềm có cột bọt cao hơn ống kia thì sơ bộ xác định là saponin steroid Có thể dựa vào chỉ số bọt để đánh giá một nguyên liệu chứa saponin: chỉ số bọt là sốml nước để hoà tan saponin trong 1g nguyên liệu cho một cột bọt cao 1cm sau

0,5g bột bồ kết 5ml H 2 O

t o cách thủy, bịt gòn

khi lắc và đọc (tiến hành trong điều kiện qui định) Cách tiến hành: cân 1g bột nguyên liệu (qua rây số 32), cho vào bình nón có thể tích 500ml đã chứa sẵn 100ml nước sôi, giữ cho sôi nhẹ trong 30 phút, lọc, để nguội và thêm nước cho đúng 100ml Lấy 10 ống nghiệm có chiều cao 16 cm và đường kính 16 mm, cho vào các ống nghiệm lần lượt 1,2,3, ,10ml nước sắc, thêm nước cất vào mỗi ống cho đủ mỗi ống 10ml Bịt miệng các ống nghiệm rồi lắc theo chiều dọc trong 15 giây, mỗi giây 2 lần lắc Ðể yên

15 phút và đo chiều cao của các cột bọt Nếu cột bọt trong các ống thấp dưới 1 cm thì chỉ số bọt dưới 100 Nếu ống có cột bọt cao 1 cm nằm giữa gam, ví dụ ống số 4 chẳng hạn thì tính như sau: ống này có 4ml nước sắc 1% tương ứng với 0,04g bột thì chỉ số là: 10x1/0,04=250

3.2Độ độc với cá

3.3SKLM

3.4Các phản ứng màu:

- Acid sulfuric đậm đặc hòa tan các saponin và cho màu thay đổi từ vàng, đỏ, lơ-xanh

lá hay lơ-tím (phản ứng Salkowski)

- Saponin triterpenoid cho tác dụng với vanillin 1 % trong HCl và hơ nóng (phản ứng Rosenthaler) sẽ có màu hoa cà

- Saponin tác dụng với antimoin trichlorid trong dung dịch chloroform rồi soi dưới đèn phân tích tử ngoại thì saponin triterpenoid có huỳnh quang xanh còn saponin steroid thì vàng

Phản ứng Liebermann-Burchardt cũng hay dùng để phân biệt 2 loại sapogenin: lấy vài miligram sapogenin hoà nóng vào 1ml anhydrid acetic, cho thêm 1 giọt H2SO4 đậm đặc, nếu là dẫn chất steroid thì có màu lơ-xanh lá, còn dẫn chất triterpenoid thì có màu hồng đến tía