Tình huống mở đề: THU THẬP VÀ SỬ DỤNG THÔNG TIN VỀ NGƯỜI LAO ĐỘNG “Quyền của người dân về an toàn thân thể, nhà cửa, giấy tờ và tài sản là không thể xâm phạm qua hành động khám xét, thu
Trang 1BÀI THUYẾT TRÌNH (NHÓM 07)
Môn:
ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Đề tài : Trình bày hệ thống kiểm tra, giám soát người lao
động; phân tích minh họa và rút ra kết luận.
Trang 2Nội dung của bài gồm 4 phần:
Trang 3A TIẾP CẬN VẤN ĐỀ
Hoạt động kiểm tra, giám sát là nhằm đảm bảo sự an toàn cho hoạt động công ty, tổ chức từ hoạt động kinh tế
Kiểm tra, giám sát là một chức năng quan trọng của công tác quản lý
1 Khái niệm
Trang 4Có nhiều hình thức thu thập thông tin:
Người lao động tự nguyện
cung cấp
Tổ chức, công ty tiến hành
xác minh, điều tra, xét
nghiệm
Thông qua các phương tiện
kỹ thuật hiện đại, công
nghệ cao
Trang 5NV đi ngược lại lợi ích của công ty
Nhằm vào những riêng tư, hoặc phục vụ mục đích cá nhân
Thiếu tế nhị
Hợp đạo lý
Bất đạo lý
Căng thẳng, ức chế
Trang 6Tình huống mở đề: THU THẬP VÀ SỬ DỤNG THÔNG TIN VỀ NGƯỜI LAO ĐỘNG
“Quyền của người dân về an toàn thân thể, nhà cửa, giấy tờ và tài sản là không thể xâm phạm qua hành động khám xét, thu giữ bát hợp lý và không một lệnh bắt giữ nào được thực hiện nếu không có những lý do chắc chắn, không được tuyên thệ hoặc cam đoan, và phải mô tả cụ thể nơi
sẽ bị khám xét, người hoặc vật bị tạm giữ”.
Hiến pháp sửa đổi lần thứ 4 của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ được ban hành để ngăn chặn việc khám xét các cá nhân một cách vô lý Trong đó bao gồm cả việc khám xét hay xét nghiệm đối với nhân viên Người lao động có thể được yêu cầu đi khám bệnh để kiểm tra sức khỏe, hoặc họ có thể bị công ty giám sát hàng ngày ở nơi làm việc bằng các phương tiện kỹ thuật như camera hay giám sát thư điện tử, theo dõi nói chuỵên điện thoại Những biện pháp giám sát hoặc theo dõi cung cấp cho chủ những thông tin riêng tư về một cá nhân.
Những thông tin thu thập được có thể sẽ tạo điều kiện cho chủ, công ty sử dụng vào các mục đích bất lợi cho người lao động (như để phân biệt đối xử) và điều đó rất khó xác minh.
Trong một bản báo cáo điều tra của tổ chức ACLU với tên gọi “Sự riêng tư tại Hoa Kỳ: Xét
nghiệm ma túy tại nơi làm việc” (1997), một trường hợp vi phạm đac được nêu ra như sau:
“Phân tích nước tiểu không chỉ cho biết sự hiện diện của các loại thuốc bị cấm mà còn nói lên tình trạng thể chất và sức khỏe của người được khám; không chỉ vậy, người ta còn có thể biết
được những khuyết tật về gien, bệnh tật và tình trạng thai nghén Năm 1988, cảnh sát thành phố Washington D.C đã phải thừa nhận rằng họ có sử dụng mẫu nước tiểu thu thập cho việc xét
nghiệm ma túy vào việc phân tích để sàng lọc những nữ cảnh sát có thai mà không cho họ biết hoặc không được họ đồng ý”.
Yêu cầu về “lý do chắc chắn” không chỉ buộc doanh nghiệp, tổ chức thận trọng hơn trong việc thu thập và sử dụng thông tin về người lao động mà còn gợi ra vấn đề về tính xác đáng của điều kiện lao động với yêu cầu về năng lực thể chất của người lao động.
Trang 7Phân tích tình huống mở đầu
• Vì sự an toàn của tất cả mọi người trong
xã hội, quyền về sự riêng tư không phải là quyền tuyết đối
• Tuy nhiên, chỉ nên thu thập thông tin về
đời tư nếu như những thông tin đó là thiết yếu để đảm bảo lợi ích chung của xã hội
• Yêu cầu sửa chữa hoặc xóa bỏ thông tin cá
nhân của mình nếu thông tin đang được lưu trữ không chính xác, hoặc bị thu thập hay lưu trữ một cách trái pháp luật
Trang 83 Bản chất mâu thuẫn
Nguyên nhân chủ yếu dẫn
đến mâu thuẫn do sự khác
nhau về vị trí, vai trò của các
đối tượng hữu quan trong tổ
chức liên quan đến vấn đề bí
mật thông tin cá nhân
Mâu thuẫn còn xuất hiện ở
các ý nghĩa của phương
tiện và kỹ thuật giám sát,
Trang 9Những mối quan tâm khác nhau
Vào năm 1999, hãng Delta Airlines đã quyết định sa thải 4 tiếp viên và 1 phi công sau khi có
kết quả xét nghiệm mẫu nước tiểu Hãng Delta cho rằng các kết quả xét nghiệm là chính xác và 4 tiếp viên của hãng đã bị sa thải vì lý do “đánh tráo” mẫu xét nghiệm Yasuko Ishikawa, 1 trong 4 tiếp viên bị đuổi việc, là người hầu như không ăn thịt, chỉ nặng dưới 50 kg; trong ngày xét nghiệm
đã uống hơn 3 lít nước để tránh mất nước sau chuyến bay kéo dài 9 tiếng từ Nhật sang Mỹ Người ta
đã cho rằng mẫu nước tiểu của cô là mẫu giả Cả 4 tiếp viên có mẫu nước tiểu được xét nghiệm đã cam kết rằng không hề có sự giả mạo mặc dù vậy, hãng Delta nói rằng họ chưa có ý định xem xét lại các quyết định đuổi việc của họ.
Tháng 12 năn 2000, Bộ Giao thông và Vận tải (Mỹ) đã ra thông báo về những quy định mới nhằm bảo vệ quyền lợi của 8,5 triệu công nhân Những quy định mới cho phép các công ty yêu cầu tiến hành xét nghiệm ma túy đối với những công nhân làm nghề lái xe tải, xe bus, phi công, thợ sửa chữa máy bay, công nhân đường sắt…Đối với những người có kết quả xét nghiệm dương tính đối với một trong năm loại ma túy bị cấm là cocain, heroin, amphetamines, marijuana, và PCP, người sử dụng lao động có quyền thay đổi hợp đồng vì lý do an toàn chung theo quy định của chính phủ Để đảm bảo quyền lợi, người lao động có quyền yêu cầu tiến hành xét nghiệm một mẫu thử khác ở một phòng thí nghiệm thứ hai
Minh hoạ 4.4:
Trang 10Phân tích minh họa 4.4
• Kiểm tra sức khỏe cho nhân
viên là việc cần thiết và chính
đáng để đảm bảo an toàn ở nơi
làm việc
• Giám sát, kiểm tra nhằm phát
hiện những triệu chứng, bệnh
tật
• Giải quyết kịp thời tránh mang
lại tổn thất cho công ty
Kiểm tra sức khỏe phi công quân sự trong buồng giảm áp
Trang 11Câu hỏi: Quản lí có nên kiểm tra,
giám sát nhân viên thường xuyên hay không? Tại sao?
Trang 12Trả lời:
• Càng sử dụng những biện pháp kiểm tra, giám sát một cách
chặt chẽ, khắt khe thì nhân viên càng khống chế, đối phó
• Cách thức duy nhất để khiến họ làm việc nhiệt tình và chăm
chỉ hơn chính là quản lý tạo được động lực cho họ như tiền lương, môi trường làm việc, cơ hội thăng tiến…
• Công ty hoạt động có hiệu quả hay không là do sự kết hợp
của cả hoạt động quản lý và vận hành
Trang 13B CÁC QUAN ĐIỂM TRONG XỬ LÝ
Trang 14I Quan điểm “bằng chứng về sự minh bạch”
Trang 151 Tư tưởng cơ bản
Ở Mỹ, “minh bạch” hay “trong sạch” được định nghĩa là sự vô tội; các công dân được thừa nhận là vô tội khi không có bằng chứng là họ có tội Điều đó cho phép tiến hành các biện pháp kiểm tra, giám sát cần thiết khi và chỉ khi “lý do chắc chắn” (vẫn có trường hợp ngoại lệ)
Còn ở nước ta thì cho rằng kiểm tra và giám sát chặt chẽ là một biện pháp quản lý hữu hiệu khi vận dụng trong quản lý Khi đó, kiểm soát được coi là công cụ lãnh đạo chủ yếu của người quản lý
Trang 162 Điểm mạnh và hạn chế cơ bản của quan điểm
Điểm mạnh
Đảm bảo an toàn,
an ninh cho cá nhân, tập thể và
xã hội
Phát hiện và ngăn ngừa những rủi
ro, tai nạn bất thường,
Hạn chế
Phương pháp kiểm tra, kết quả
đo lường
Quyết định thiếu căn cứ xác đáng
và thiếu sức thuyết phục
Trang 17II Quan điểm “ an toàn tại nơi làm việc”
Trang 181 Tư tưởng cơ bản
Một trong những mối quan tâm của người lao động là về động cơ thu thập thông tin và mục đích sử dụng thông tin thu thập được của người quản lý
Về phía công ty, việc đảm bảo an toàn cho người lao động không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là một lợi ích thiết thực
Trang 19
2 Điểm mạnh và hạn chế cơ bản của quan điểm
Điểm mạnh
Thể hiện mối quan
tâm, trách nhiệm của
người quản lý đối với
lợi ích của người lao
động và,uy tín của
công ty
Thể hiện mối quan
tâm, trách nhiệm của
người quản lý đối với
lợi ích của người lao
động và,uy tín của
công ty
Hạn chế
Rất khó biện minh cho mục đích
chính
Rất khó biện minh cho mục đích
chính
Có thể dẫn đến làm mất sự tự tin gây
ức chế, làm mất tập
trung
Có thể dẫn đến làm mất sự tự tin gây
ức chế, làm mất tập
trung
Trang 20III Minh họa 4.5
THÊM MỘT MỐI QUAN TÂM VỀ MẶT KỸ THUẬT
Đối với các trường hợp xét nghiệm ma túy cho nhân viên, có hai mối lợi rõ ràng cần được khuyến khích Thứ nhất là vì sự an toàn và môi trường lành mạnh tại nơi làm
việc, vì lợi ích và sự an toàn cho cá nhân người lao động Thứ hai là để ngăn chặn
việc sử dụng và lạm dụng thuốc kích thích của nhân viên tại công sở Tuy nhiên, vẫn còn một số điều cần được xác minh thêm trong đó có vấn đề về kỹ thuật Trong một bài báo có tên “Xét nghiệm ma túy: một khoản đầu tư tối” đăng hồi tháng Chín năm
1999, tác giả Lewis Maltby đã trích lời của Viện Hàn lâm Khoa học (Mỹ): “Tác dụng phòng ngừa của việc xét nghiệm ma túy chưa được chứng minh đầy đủ Vẫn chưa có bằng chứng kết luận một cách khoa học từ những nghiên cứu được kiểm soát chặt chẽ
và nghiêm túc về việc các chương trình xét nghiệm ma túy cho nhân viên sẽ giúp
ngăn chặn được việc sử dụng thuốc kích thích hoặc hậu thuẫn cho việc phục hồi chức năng (cai nghiện)”
Trang 21* Phân tích minh họa 4.5:
• Tạo nên môi trường lành mạnh, không có chất kích thích giúp tư tưởng thoải mái, hiệu quả công việc tang
• giúp các nhà quản lý kiểm tra, giám sát để ngăn chặn
và kiểm soát việc sử dụng và lạm dụng thuốc kích thích của nhân viên
• Trang thiết bị kỹ thuật chưa đưa ra được kết quả chính xác
Vấn đề kỹ
thuật khi
thực hiện
xét nghiệm
Trang 22Câu hỏi tình
huống
Là quản lý của một cơ sở chế biến suất ăn công nghiệp cho công nhân, chị H đã chỉ đạo cho nhân viên sử dụng một số nguyên liệu được đóng trong các gói ni lông không dán nhãn mác và không có tên trên bao bì Các nguyên liệu này không rõ nguồn gốc xuất xứ, không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm Mặc dù biết điều
đó, nhưng chị H vẫn cố tình vi phạm Sau khi ban giám đốc kiểm tra, giám sát đã phát hiện ra sai sót của chị H Vậy lúc đấy nên xử lý chị H như thế nào?
Trang 23Trả lời:
Hành vi sử dụng các nguyên liệu không bảo đảm an toàn thực phẩm hoặc không rõ nguồn gốc, xuất xứ để sản xuất, chế biến thực phẩm của chị H nếu bị phát hiện sẽ bị xử phạt theo quy định tại Khoản 3 Điều 5 Nghị định số 91/2012/NĐ-CP
Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi sử
dụng nguyên liệu không bảo đảm an toàn thực phẩm hoặc không rõ
nguồn gốc, xuất xứ để sản xuất, chế biến thực phẩm.
Ngoài ra, chị H còn có thể bị sa thải khỏi công ty
Biện pháp khắc phục hậu quả: buộc tiêu hủy tang vật vi phạm đối với hành vi vi phạm này và bồi thường thiệt hại cho công ty.
Trang 24C PHÊ PHÁN BẰNG ALGORITHM ĐẠO ĐỨC VÀ BẰNG CÁCH TIẾP CẬN PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ - GIẢI PHÁP
Trang 251 Tiếp cận bằng “ algorithm đạo đức”
Algorithm đạo đức là hệ thống bước đi với quy tắc, trật tự nhất định => những quan điểm và giải pháp có giá trị đạo đức.
Người lao động
Công ty (Những người quản lý)
Các cá nhân, tổ chức “trục lợi”, các tổ chức, cơ quan
cung cấp thiết bị hoặc dịch vụ giám sát, xét nghiệm.
Trang 26
Tác nhân :
(1) Việc tiến hành các biện pháp giám sát, kiểm tra là đúng hay sai về mặt đạo đức?;
(2) Các thông tin đã thu nhập được sử dụng vào mục đích gì ?;
(3) Các biện pháp được tiến hành có cung cấp chính xác và vừa đủ các thông tin cần thiết hay không ?;
(4) Có cách nào tốt hơn để giải quyết những vấn đề cần xử lý hay không?
Trang 27
Mục đích:
Đảm bảo sự an toàn cho người lao động
Hiệu quả và năng suất cao trong hoạt động của người lao động
Động cơ:
Mâu thuẫn về động cơ và mục đích được phản ánh ở cách nhìn
nhận khác nhau về ý nghĩa, tác dụng của việc giám sát, kiểm tra
Trang 28 Cách thức hành động:
Điểm yếu: Hệ quả ít khi được coi trọng đúng mức
Hậu quả chỉ được xét đến khi đấu tranh quyền lợi cho một bên Hậu quả cần được xét từ góc độ tiềm năng để có biện pháp phòng ngừa thích hợp
Trang 29II Tiếp cận bằng phương pháp “ phân tích vấn đề
- giải pháp”
Trang 301 Hiện tượng – nguyên nhân – bản chất và mối quan hệ giữa chúng
Việc tiến hành các biện pháp giám sát, kiểm tra gắt gao là biểu hiện
của một quan điểm quản lý tập quyền, một triết lý thiếu dân chủ,
thiếu niềm tin vào người lao động, một quan niệm thiếu công bằng
trong mối quan hệ con người
Chính tình trạng không cân bằng
về quyền lực, vị thế trong mối quan hệ
đã dẫn đến những mâu thuẫn không tháo
gỡ được
Trang 31Câu hỏi:
Với những người sếp luôn nghi ngờ
sự chăm chỉ của nhân viên, khiến cấp dưới bực bội và mệt mỏi.
Cho hỏi với nếu công ty bạn có người sếp hay đa nghi như vậy thì bạn cần làm gì để phá bỏ sự nghi ngờ của sếp đối với mình?
Trang 32Trả lời:
Đó là bạn hãy làm ngay 1 việc là nộp báo cáo cho sếp
sau một ngày làm việc, cho biết bạn đã làm những công việc gì của ngày hôm đó, điều này giúp bạn đánh đuổi sự nghi ngờ từ sếp và bạn yên tâm làm việc hơn.
Trang 33
2 Địa vị - năng lực can thiệp
• Không thể thay thế và có hiệu lực bằng việc kiểm soát của chính bản thân mỗi
người, cả người lao dộng (về thái độ, tinh thần tự giác, tự tôn) và người quản
lý (về những ham muốn quyền lực).
• Một vấn đề khác rất ít khi được đề cập đến
là việc kiểm soát đối với người quản lý, với
tư cách là một người lao động
Trang 34Câu hỏi:
Nếu cấp trên hay ỉ vào chức quyền mà thường xuyên đến muộn về sớm, giao việc không công bằng, rất nhiều kế hoạch tốt không được sử dụng kịp thời do sự chỉ thị của sếp, nếu công việc có sai sót, mọi trách nhiệm do bạn gánh chịu Lúc này bạn có nên báo cáo cấp trên của sếp?
Trang 35Trả lời:
Bạn có thể thử dùng kỹ năng giao tiếp ứng xử thông minh sau: khi sếp không có ở văn phòng, mời người
có thể làm chứng để họ hiểu được tình hình thực tế Việc bạn xử lý một cách thông minh tránh cho bạn tiếng xấu mà bạn cũng không bị rơi vào tình trạng bất lợi với sếp.
Trang 36Nội dung video:
trong mùa dịch bệnh Covid-19, nhắc nhở nhân viên nâng cao trách nhiệm phòng bệnh và cần phải thực hiện đúng quy định phòng chống dịch bệnh
an toàn và phòng tránh dịch bệnh lây lan cao
và đảm bảo mức độ cung cho thị trường
Trang 37
trường doanh nghiệp
người quản lý
tin và an toàn cho người lao động nhưng phải đảm bảo được chế độ riêng
tư cho người lao động tránh, làm họ thoải mái khi làm việc