SKKN một số biện pháp giáo dục trẻ 5 6 tuổi biết tự bảo vệ bản thân khi bị người khác tiếp cận xâm hại

ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN HOÀNG MAI TRƯỜNG MẦM NON ĐẠI KIM SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC TRẺ 5-6 TUỔI BIẾT TỰ BẢO VỆ BẢN THÂN KHI BỊ NGƯỜI KHÁC TIẾP CẬN XÂM H

ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN HOÀNG MAI TRƯỜNG MẦM NON ĐẠI KIM

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC TRẺ 5-6 TUỔI BIẾT TỰ

BẢO VỆ BẢN THÂN KHI BỊ NGƯỜI KHÁC

TIẾP CẬN XÂM HẠI

Lĩnh vực/Môn: Giáo dục mầm non

Cấp học: Mầm non Tên tác giả: Nguyễn Lan Hương Đơn vị công tác: Trường mầm non Đại Kim Chức vụ: Giáo viên

NĂM HỌC 2019 - 2020

Theo thống kê của Cục Bảo vệ chăm sóc trẻ em (Bộ LĐTBXH) số trẻ bịxâm hại tình dục nhiều lần chiếm 28,2% và số trẻ em bỏ học, sống lang thang, bịxâm hại tình dục chiếm 11,6% Bên cạnh đó theo báo cáo của 63 tỉnh, thành phốcho thấy, trung bình mỗi năm, cả nước xảy ra 2.000 vụ xâm hại tình dục, nămsau thường cao hơn năm trước tính 4 năm (2015 - 2018) và 6 tháng đầu năm

2019, toàn quốc xảy ra 7.829 vụ xâm hại trẻ em, với 7.767 trẻ em bị xâm hại.Tại Hà Nội, từ năm 2015 đến hết tháng 6/2019, có 365 vụ xâm hại trẻ em với

313 trẻ em bị xâm hại, trong đó, xâm hại tình dục 199 vụ (chiếm 54,5%) với 220trẻ

Trẻ nhỏ rất ngây thơ, trong sáng lợi dụng những đặc điểm này những kẻxấu luôn muốn tiếp cận với trẻ nhỏ Đặc biệt, trẻ mầm non trong giai đoạn từ 5 -

6 tuổi là giai đoạn mà trẻ dễ gặp phải những nguy hiểm khi bị người lạ tiếp cậnxâm hại Bởi ở giai đoạn này, trẻ bắt đầu thích khám phá, thích được vui chơi,thích được trò chuyện với mọi người nhưng lại chưa có những kỹ năng cơ bảnban đầu để bảo vệ chính bản thân mình Nhiều bố mẹ trẻ lại có quan điểm đó là

sẽ luôn có mặt, hay không để con một mình tại những nơi có thể bị người kháctiếp cận mà không lường đến rằng có quá nhiều địa điểm trẻ có mặt đều có thể bịngười khác lợi dụng nhằm tiếp cận xâm hại Thậm chí còn số ít phụ huynh chorằng dạy trẻ những điều đó là chưa cần thiết hoặc yêu cầu, cấm trẻ không ở mộtmình Vì thế ngày nay trẻ em phải học những kỹ năng sống cần thiết, phải họccách làm sao để biết tự bảo vệ bản thân mình khỏi trường hợp nguy hiểm mànhững con người vô nhân tính trong cuộc sống hiện đại phức tạp tạo nên

Là một giáo viên mầm non với 5 năm công tác, tôi nhận thấy cần phảiđưa ra một số nội dung giáo dục trẻ biết tự bảo vệ bản thân khi có người tiếp cận

xâm hại Chính vì thế tôi quyết định lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo

dục trẻ 5 - 6 tuổi biết tự bảo vệ bản thân khi bị người khác tiếp cận xâm hại”.

II Mục đích nghiên cứu

- Chỉ ra các biện pháp giáo dục trẻ mẫu giáo lớn biết cách tự bảo vệ bản thân mình khi gặp các trường hợp kẻ xấu muốn tiếp cận xâm hại mình

- Giúp trẻ hình thành kỹ năng sống

- Bản thân giáo viên tích lũy được kinh nghiệm trong việc giáo dục trẻ biết cách tư bảo vệ bản thân khi bị người khác xâm hại

III Đối tượng nghiên cứu

- Trẻ mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi tại lớp

IV Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp xây dưng giả thiết

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lý luận

Chúng ta cần hiểu vấn đề: “Người tiếp cận xâm hại” là ai? Đó chính lànhững người trẻ không quen biết, còn với những người trẻ quen nhưng cũng tiếpcận với trẻ vì mục đích xấu trẻ phải làm gì? Theo số liệu của bộ công an, 92%người xâm hại tình dục trẻ em là hàng xóm, họ hàng, thầy giáo, ông, bố đẻ, bốdượng.Vậy khi có người tiếp cận bản thân trẻ với mục đích xấu trẻ cần phải biếtcách làm thế nào để tránh xa những mối nguy hiểm hoặc trẻ biết cách phản ứng,hành động, xử lý nhanh và đúng nhằm bảo vệ chính bản thân mình, giúp mìnhnhanh chóng thoát khỏi nguy hiểm hoặc ít nhất là làm giảm bớt sự nguy hiểm

đối với bản thân mình.Trẻ mẫu giáo, đặc biệt là trẻ giai đoạn 5 - 6 tuổi, độ tuổi trẻ rất muốn làmchủ hành động của mình, đồng thời đây cũng là độ tuổi mà nhu cầu được tự dotrong giao tiếp xã hội của trẻ rất mạnh mẽ, với mỗi một người bạn mới với mộtcâu chuyện mới hay một món quà nhỏ như là một chiếc kẹo đã có thể đem đếncho trẻ niềm vui, sự hứng thú và cả lòng tin tưởng Đã có rất nhiều những tìnhhuống nguy hiểm xảy ra nếu trẻ không biết phòng tránh cho chính bản thân trẻ.Theo tôi một số tình huống hiện nay các bậc phụ huynh hay quan tâm hơn đó là:Khi có người lạ tới đón trẻ tại trường mầm non, khi có người tiếp cận trẻ tại cácđịa điểm công cộng, khi có “khách” tới nhà trong lúc trẻ ở nhà một mình, khi bịxâm hại tình dục, khi bị bắt cóc Vấn đề giáo dục trẻ có những kỹ năng biết tựbảo vệ bản thân khi có người tiếp cận xâm hại đang là một trong những kỹ năngsống không những được ngành giáo dục mầm non chú trọng mà nó còn được cả

xã hội quan tâm theo dõi Trẻ càng có kỹ năng sống tốt bao nhiêu trẻ càng khônggập nguy hiểm bấy nhiêu, vì thế việc dạy trẻ các kỹ năng sống rất cần thiết chotrẻ ở trường mầm non nói chung

II Thực trạng vấn đề

1 Đặc điểm chung:

- Trường mầm non Đại Kim có 3 điểm trường với tổng số 19 lớp Trường

có đội ngũ giáo viên trẻ, tận tâm, nhiệt huyết với nghề

- Trường có khu khu vui chơi phát triển vận động với nhiều đồ chơi đadạng Tại khu chơi vận động cơ sở Đại Từ có mái che, đồ dùng đồ chơi ngoàitrời phong phú, nhiều chủng loại

- Trang thiết bị đầy đủ, đảm bảo môi trường, không gian rộng rãi cho trẻtrải nghiệm, lĩnh hội những kỹ năng, kiến thức thực tế

2 Thuận lợi:

- Ban giám hiệu, tổ chuyên môn nhà trường luôn tạo mọi điều kiện cũngnhư thường xuyên chỉ đạo, thăm lớp để rút kinh nghiệm

- Với đề tài giáo dục trẻ biết bảo vệ bản thân khi có người tiếp cận xâm hại

đa số giáo viên đều cho rằng rất cần thiết thực nên cùng phối hợp, cùng trau dồinâng cao kỹ năng, kinh nghiệm cho chính bản thân và cho công tác giáo dục trẻ

- Năm học 2019 - 2020, tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp mẫugiáo lớn A4 với tổng số học sinh là 45 cháu, trong đó có 24 nam, 21 nữ

- Lớp có 2 giáo viên đều có trình độ đại học, trong đó có 1 giáo viên lâunăm, dày dặn kinh nghiệm

- Bên cạnh đó, tôi luôn nhận được sự ủng hộ và lòng tin của các bậc phụhuynh

3 Khó khăn:

- Khả năng nhận thức, hợp tác giữa các nhóm trẻ không đồng đều

- Các hình thức tổ chức trong quá trình giáo dục trẻ kỹ năng tự bảo vệ bảnthân khi có người tiếp cận xâm hại còn nghèo nàn và đơn điệu

- Tài liệu hướng dẫn giáo dục trẻ kỹ năng biết tự bảo vệ bản thân khi cóngười tiếp cận, xâm hại còn hạn chế

- Ngoài ra, nếp sống gia đình và những thói quen cũ của học sinh cũng làmột khó khăn lớn trong việc thực hiện, đa số các bậc phụ huynh chỉ quan tâmđến việc học chữ, học số, các hoạt động khác không được phụ huynh chú trọng,nâng cao Ngoài ra vấn đề trẻ bị người tiếp cận, xâm hại đa phần nhiều phụhuynh còn chủ quan, ngại ngùng né tránh và không quan tâm đến

4 Khảo sát thực trạng:

Để tiến hành khảo sát kiểm tra những kỹ năng biết tự bảo vệ bản thân của

trẻ tại lớp tôi đã xây dựng phiếu điều tra “Những kỹ năng trẻ có trong các tình

huống cụ thể khi bị người khác tiếp cận xâm hại” và phát về gia đình trẻ để cha,

mẹ hỏi và kiểm tra, đánh giá kỹ năng xử lý tình huống trẻ cần có Bên cạnh đótôi phối hợp cùng với đồng nghiệp tại lớp, chia lớp thành 2 nhóm, mỗi cô sẽ phụtrách một nhóm nhằm kiểm tra, đánh giá những kỹ năng mà trẻ đã qua việc tạotình huống để trẻ thực hành Từ đó, tôi đánh giá trẻ đã có những kỹ năng gì vàcần phải học thêm những kỹ năng gì và vận dụng kỹ năng đó ra sao

Kết quả tổng hợp đầu năm học trên tổng số 45 trẻ như sau:

( Trường hợp không đánh giá (-))

lạ tớiđón tạitrường

Khi cóngười tiếpcận tại địađiểm côngcộng

Khi có

“khách”

tới nhàlúc trẻ ởnhà mộtmình

Khi bị xâm hạitình dục

Khi bịbắt cóc

- Biết nói “không” với

người lạ (44%)20/45 15/45 (33%) 13/45 (29%) -

Biết gọi và làm theo sự

chỉ dẫn của người đáng tin

cậy

15/45(33%)

13/45

-11/45 (24%)

10/45 (22%)

- Biết số điện thoại của bố

mẹ hoặc số khẩn cấp như

113; 114; 115

16/45(36%)

14/45 (31%)

14/45(31%)

15/45 (33%)

13/45 (25%)

- Biết kể lại toàn bộ sự việc

với bố mẹ

21/45(47%)

19/45(42%)

16/45(36%)

12/45(27%)

10/45(22%)

- Biết đặc điểm giới tính,

Biết giữ bình tĩnh, không

hoảng hốt

15/45(33%)

14/45(31%)

13/45(29%)

12/45(27%)

9/45(20%)

11/45 (24%)

- Không mở cửa cho bất

những kỹ năng cơ bản (khoảng 60% - 75% trẻ), một số trẻ lớp tôi khi mới chỉnói đến bị bắt cóc đã tỏ thái độ rất sợ hãi và không biết phải làm gì để bản thân

thoát khỏi nguy hiểm hay nhiều trẻ không biết những kiến thức cơ bản về giớitính, về những hành vi, những cách phản kháng trong tình huống bị xâm hại tìnhdục, Tôi nhận thấy thông qua việc khảo sát sơ bộ này tôi đã tổng hợp đượcnhững kỹ năng đã có của trẻ lớp tôi trong quá trình xử lý các tình huống cụ thể

có thể xảy ra trong trường hợp bị người khác tiếp cận xâm hại Từ đó, tôi cóphương hướng tiếp tục thực hiện các biện pháp tác động cần thiết nhằm nângcao nhận thức cũng như kỹnăng của trẻ trong các tình huống

III Các biện pháp

1 Biện pháp 1: Lựa chọn và lồng ghép các nội dung giáo dục kĩ năngkhi

bị người khác biết cận xâm hại

Bên cạnh các tình huống đưa ra ở trên thì tôi cũng đã nghiên cứu và xâydựng nội dung giáo dục lồng ghép vào từng tháng xuyên suốt trong một nămhọc

- Trẻ biết trả lời “không” khi cóngười không quen đến gõ cửa

- Trẻ biết các bộ phận trên cơ thể,biết giới tính của mình, những ai cóthể chạm vào cơ thể bé

- Trẻ biết không để người khác chạmvào những vùng nhạy cảm

- Dạy trẻ thuộc lòng “luật bàn tay”:

ôm hôn đối với ông bà, cha mẹ, anhchị em ruột; nắm tay với thầy cô, bạn

bè, họ hàng; bắt tay với người đãtừng gặp; vẫy tay chào người lạ; vàxua tay với người cố tình đụng chạmcon mà

con không muốn

- Biết kêu cứu và chạy khỏi

nơi, người nguy hiểm

- Trẻ biết tạo sự chú ý, kêu gọi sựgiúp đỡ của mọi người khi gặp nguyhiểm, biết một số kỹ năng phảnkháng và

chạy khỏi nơi nguy hiểm

- Trẻ biết một số địa điểm công cộng

có thể chạy đến, hoặc nhờ sự giúp đỡkhi gặp nguy hiểm

2

- Bé có nên ra vỉa hè chơi? - Trẻ không tự ý ra đường chơi khi

không có người lớn đi cùng Nhậnbiết nguy cơ bị bắt cóc

3

- Bé nhớ những gì nào? - Dạy trẻ nhớ, kể lại, tóm tắt những

đặc điểm cơ bản, những chi tiết quantrọng, tóm tắt được các sự việc đặcbiệt đã diễn ra

4

- Bé làm gì khi bị lạc? - Trẻ biết dừng lại, đứng yên và nhìn

xung quanh, nếu không thấy bố hoặc

mẹ, quay lại và đi thẳng tìm đếnnhững người có mặc đồng phục, đeobảng tên (chú công an, bảo vệ )

có thể được chạm vào cơ thể trẻ

- Trẻ biết tự mình giữ an toàn khi tắm

như chốt cửa.

2 Biện pháp 2: Tạo tình huống cụ thể có nguy cơ cao để trẻ tham gia

giải quyết

Bản thân tôi luôn xác định muốn giáo dục cho trẻ mẫu giáo lớn có kỹnăng biết tự bảo vệ bản thân khi bị người khác tiếp cận xâm hại thì việc làmđầu tiên là chính tôi phải nắm chắc về kiến thức cũng như kĩ năng thực hành.Tôi đã tham khảo sách báo, tìm tòi nghiên cứu các tài liệu chuyên môn haytham khảo qua tài liệu về kiến thức cơ bản và kỹ năng xử lý tự bảo vệ bảnthân khi bị người khác tiếp cận xâm hại đồng thời trực tiếp tham gia các buổitập huấn thực tế cũng như trao đổi với tổ chuyên môn và các giáo viên khác

có đề tài nghiên cứu tương tự về mục đích của mình để từ đó xác định đượccác tình huống cụ thể

Sau khi nghiên cứu, trao đổi tôi nhận thấy có rất nhiều địa điểm, thờigian mà trẻ dễ bị tiếp cận, xâm hại, thậm chí là nơi mà chúng ta cho là an toànnhất, đó chính là nhà, hay trường học Vì thế, trẻ cần phải được học kỹ năng

xử lý, giải quyết để đảm bảo rằng chính bản thân mình được an toàn hay ítnhất là giảm nhẹ đi những hậu quả của những sự việc đó Có một số tìnhhuống cụ thể đã và đang diễn ra rất nhiều lần trong trường hợp trẻ bị ngườikhác tiếp cận xâm hại Những tình huống đó rất “khẩn cấp” mà ngay lúc đóđòi hỏi bản thân trẻ phải nhanh chóng xử lý nhằm thoát khỏi sự đe dọa nguyhiểm và bản thân được an toàn, hoặc làm giảm bớt đi sự nguy hiểm với bảnthân mình

Sau đây chính là một số tình huống cụ thể mà sau khi nghiên cứu tôinhận thấy trẻ cần phải được trang bị đầy đủ những kiến thức, kỹ năng cơ bản

để có thể thoát khỏi nguy hiểm, giúp bản thân được an toàn

Tình huống cụ thể Thời gian dễ xảy ra Địa điểm có thể xảy ra

1.Khi có người lạ tới

trường đón trẻ

- Giờ trả trẻ và thời điểmkhác khi trẻ chơi

- Trường mầm non

2 Khi có người tiếp

cận trẻ tại các địa điểm

công cộng

- Thời điểm cha mẹ không chú ý tới trẻ

- Thời điểm đông người

- Công viên, khu vui chơicông cộng, siêu thị, bể bơi,

Song song với việc tìm hiểu nghiên cứu các tình huống cụ thể có thể xảy

ra trong trường hợp trẻ bị người khác tiếp cận xâm hại và những kỹ năng cần có

để xử lý những tình huống đó, tôi tiến hành khảo sát sơ bộ những kỹ năng mà trẻlớp tôi đã có trong từng tình huống cụ thể của trường hợp khi có người tiếp cậnxâm hại trẻ

Với giáo viên mà nói thì giáo viên chỉ cần truyền đạt, lồng ghép nhữngkiến thức, kỹ năng sống này trong các hoạt động trong tháng để trẻ có thể hìnhdung ra và biết cách phòng trừ nếu xẩy ra với chính trẻ

Ví dụ: Khi người lạ cho kẹo, rủ đi chơi, trẻ sẽ làm gì, sẽ vận dụng nhữngkiến thức, kỹ năng ấy như thế nào, sẽ sử dụng kỹ năng nào trước và kỹ năng nàosau để giải quyết được vấn đề

Đối với tình huống này đòi hỏi bản thân giáo viên vừa phải kiên trì lạivừa khéo léo, tế nhị để không những trẻ có thể tiếp thu hết những kiến thức, kỹnăng mà trẻ còn thấy được tầm quan trọng của đặc điểm giới tính của chính bảnthân trẻ Từ đó ngay ở độ tuổi mầm non trẻ hình hình nên một “bản năng” để cóthể bảo vệ chính mình trong trường hợp nguy hiểm nhạy cảm này Ngoài ra tôicòn cung cấp thêm các kỹ năng cần thiết trong tình huống này để trò chuyện,giáo dục trẻ đó là:

Dạy trẻ không tự tiện đụng chạm cơ thể người khác: Bên cạnh việc dạy

trẻ không để người khác đụng chạm vào cơ thể, Tôi nhận thấy cần dạy trẻ tôntrọng cơ thể người khác Việc này sẽ tránh cho trẻ bị tò mò về cơ thể ngườikhác, dẫn đến nguy cơ bị lợi dụng và xâm hại

Dạy trẻ cách chạy thật nhanh hoặc nhờ sự giúp đỡ của người khác: Để đề

phòng trường hợp không may trẻ bị tấn công, tôi kết hợp cùng bố mẹ trẻ, mọingười xung quanh để đưa ra các giả thiết và hướng dẫn trẻ cách chạy trốn như

có thể dạy trẻ tìm cơ hội lúc kẻ xấu sơ hở để chạy thật nhanh hoặc la hét thật lớncầu cứu người xung quanh Ngoài ra, tôi cũng dạy cho trẻ ghi nhớ số điện thoạicủa bố mẹ hoặc bất kì người thân nào trong gia đình để trẻ có thể sử dụng trongtrường hợp khẩn cấp

Dạy trẻ biết tỏ thái độ dứt khoát khi người khác chạm vào vùng nhạy cảm: Dạy trẻ tỏ thái độ dứt khoát khi có người cố ý đụng chạm vào cơ thể con,

nhất là các vùng nhạy cảm Nhấn mạnh việc không ai có quyền đụng chạm vàonhững vùng nhạy cảm của con khi chưa được sự cho phép của con, kể cả là ông,

bố, những người thân thiết Nếu ai đó cố tình đụng chạm, ôm ấp, vuốt ve màcon không thích, hãy đẩy tay ra và tỏ thái độ không hài lòng, sau đó hét thật to

để yêu cầu họ tránh xa ra

Dạy trẻ về “Luật bàn tay”: Tôi đã sưu tầm và nhận thấy, có một bài học

rất hay và phù hợp với trẻ lứa tuổi 5 - 6 tuổi Đó là “ Luật bàn tay” và tôi đã dạytrẻ học thuộc lòng “luật bàn tay” : ôm hôn đối với ông bà, cha mẹ, anh chị emruột; nắm tay với thầy cô, bạn bè, họ hàng; bắt tay với người đã từng gặp; vẫytay chào người lạ; và xua tay với người cố tình đụng chạm con mà con khôngmuốn

Luôn nhắc nhở trẻ cần phải ngay lập tức nói cho bố mẹ biết khi bị ai đó

cố tình đụng chạm cơ thể: Tôi luôn nhắc cho trẻ nhớ rằng: khi bị ai đó đụng

chạm vào cơ thể trẻ, trẻ đã phản ứng lại bằng thái độ gay gắt nhưng họ cố tìnhlàm và sau đó còn đe dọa trẻ không được nói với ai thì nhất định phải nói cho bố

mẹ biết để bố mẹ có biện pháp bảo vệ trẻ

Thông qua biện pháp này tôi đã có kết quả tốt cho việc nghiên cứu để xây

dựng ra được 4 tình huống cụ thể mà nguy cơ xảy ra là khá cao Trong tất cả 4tình huống, toàn bộ trẻ lớp tôi đã được thực thành trải nghiệm và các con đều xử

lý tình huống theo trường hợp 2 là nhiều Các tình huống này đã tạo cho trẻ sựhứng thú, sự mạnh dạn tự tin, sự linh hoạt khi áp dụng những nhận thức, kỹ năngtrẻ đã học vào nhằm xử lý các tình huống Không những vậy thông qua cáctháng tôi lồng ghép đưa các nội dung giáo dục trẻ để trẻ có kiến thức phòngtránh khi bị xâm hại

Ảnh minh họa 1: Hình ảnh cô đang giáo dục trẻ kỹ năng bảo vệ bản thân khi có người khác tiếp cận xâm hại lồng ghép vào giờ hoạt động chiều (Phụ lục)

* Tổ chức cho trẻ thực hành kỹ năng xử lý khi bị người khác tiếp cận tại địa điểm công cộng ( Trường mầm non vào giờ trả trẻ) và khi trẻ bị xâm hại tình dục:

Theo tôi, việc trẻ mầm non giai đoạn 5 - 6 tuổi được thực hành, trảinghiệm trên thực tế những gì được học rất cần thiết và mang tính quyết định.Thông qua thực hành trải nghiệm trẻ sẽ ghi nhớ tốt hơn và trẻ sẽ hình thành các

kỹ năng sống cần thiết cho chính trẻ

Để thực hiện tốt các tình huống thì tôi xin ý kiến của Ban giám hiệu nhàtrường cũng như với các bậc phụ huynh đưa ra tình huống bị người khác tiếp cậnxâm hại ngay tại trường mầm non Kết quả là thông qua tình huống cô và trẻ đã

tự tin hơn, đã nắm chắc chắn hơn những kiến thức và kỹ năng phản ứng, xử lýkhi bị tiếp cận 100% trẻ lớp tôi đã có kỹ năng biết bảo vệ bản thân khi bị ngườikhác tiếp cận như không nhận đồ từ người lạ, không tiếp xúc nhanh chóng tìmngười tin cậy tới giúp đỡ, và tìm người thân của mình…

Ảnh minh họa 2: Trẻ chơi tự do sau khi được đón về và có người lạ tiếp cận