Các tác động của EVFTA đến vấn đề hội nhập và thị trường lao động việt nam

EVFTA tác động đến vấn đề hộinhập ▫ Trước hết, cam kết mở cửa thị trường mạnh mẽ trong Hiệp định EVFTA chắc chắn sẽ thúc đẩy quan hệ thương mại Việt Nam - EU, giúp mở rộng hơn nữa thị tr

THỊ TRƯỜNG

LAO ĐỘNG

Giảng viên: Nguyễn Thị Minh Hòa

1.Khái niệm

Hiệp định thương mại tự do (FTA) là một Hiệp ước

thương mại giữa hai hoặc nhiều quốc gia Theo đó, các nước sẽ tiến hành theo lộ trình việc cắt giảm và xóa bỏ hàng rào thuế quan cũng như phi thuế quan nhằm tiến tới việc thành lập một khu vực mậu dịch tự do.

2 EVFTA tác động đến vấn đề hội

nhập

▫ Trước hết, cam kết mở cửa thị trường mạnh mẽ trong Hiệp định EVFTA chắc

chắn sẽ thúc đẩy quan hệ thương mại Việt Nam - EU, giúp mở rộng hơn nữa thị trường cho hàng xuất khẩu của Việt Nam Với cam kết xóa bỏ thuế nhập khẩu lên tới gần 100% biểu thuế và giá trị thương mại mà hai bên đã thống nhất, cơ hội gia tăng xuất khẩu cho những mặt hàng Việt Nam có lợi thế như dệt may, da giày, nông thủy sản (kể cả gạo, đường, mật ong, rau củ quả), đồ gỗ, v.v là rất đáng kể Mức cam kết trong EVFTA có thể coi là mức cam kết cao nhất mà Việt Nam đạt được trong các FTA đã được ký kết cho tới nay Điều này càng có ý nghĩa khi hiện nay, mới chỉ hơn 42% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU được hưởng

Theo nghiên cứu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Hiệp định EVFTA sẽ giúp kim ngạch

xuất khẩu của Việt Nam sang EU tăng thêm khoảng 20% vào năm 2020; 42,7% vào

năm 2025 và 44,37% vào năm 2030 so với không có Hiệp định Đồng thời, kim ngạch nhập khẩu từ EU cũng tăng nhưng với tốc độ thấp hơn xuất khẩu, cụ thể là khoảng 15,28% vào năm 2020; 33,06% vào năm 2025 và 36,7% vào năm 2030 Về mặt vĩ mô, EVFTA góp phần làm GDP của Việt Nam tăng thêm ở mức bình quân 2,18-3,25% (năm 2019-2023); 4,57- 5,30% (năm 2024-2028) và 7,07-7,72% (năm 2029-2033).

5

Ngoài ra, những cam kết về dịch vụ - đầu tư, mua sắm chính phủ cũng

như những quy định cụ thể về mở cửa thị trường và biện pháp kỹ thuật trong một số lĩnh vực cụ thể cũng sẽ tạo cơ hội cho doanh nghiệp, sản phẩm hàng hóa

và dịch vụ của EU tiếp cận được thuận lợi hơn thị trường gần 100 triệu dân của Việt Nam, đồng thời giúp người tiêu dùng Việt Nam được tiếp cận nguồn cung các sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao từ EU trong các lĩnh vực như dược phẩm, chăm sóc sức khỏe, xây dựng hạ tầng và giao thông công cộng…

6

Bên cạnh đó, những cam kết về quản trị nhà nước sẽ đảm bảo một môi

trường kinh doanh và pháp lý ổn định, thông thoáng cho nhà đầu tư của cả hai bên nói chung và các doanh nghiệp, nhà đầu tư từ EU nói riêng.

Thông quan EVFTA và IPA, nhà đầu tư EU cũng sẽ có cơ hội tiếp cận thị

trường các nước đã ký FTA với Việt Nam với những đối xử ưu đãi hơn Hiệp định này cũng giúp thúc đẩy quan hệ giữa EU với từng nước ASEAN nói

riêng và cả khối ASEAN nói chung, tạo tiền đề hướng tới việc thảo luận một Hiệp định FTA giữa EU và ASEAN trong tương lai.

Nguồn : http://evfta.moit.gov.vn/?page=overview&category_id=fb203c7b-54d6-4af7-85ca-c51f227881dd 7

Muốn tận dụng những cơ hội này, Việt Nam phải khuyến

khích các doanh nghiệp tư nhân trong nước phát triển và

tăng năng suất lao động bằng cách thiết lập và tăng cường các

mối liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp

FDI cũng như tăng khả năng hấp thụ và phát triển công nghệ của các

doanh nghiệp trong nước Quá trình sản xuất ở Việt Nam hiện nay có

rất ít sự liên kết này: các doanh nghiệp lớn trong nước và doanh

nghiệp nước ngoài không gắn kết với các doanh nghiệp nhỏ hoặc vừa

trong nước, theo liên kết xuôi hoặc ngược thông qua việc sử dụng sản

phẩm đầu vào hoặc sản phẩm trung gian nội địa

8

3 EVFTA tác động đến vấn đề

thị trường lao động

3.1 Đối với người lao động

Yêu cầu về lao động của các doanh

nghiệp ngoại không chỉ đơn thuần là

nhân công giá rẻ mà bắt buộc đòi hỏi

có kỹ năng và trình độ chuyên môn.

9

Đánh giá về nhu cầu đầu tư của các doanh nghiệp châu Âu vào

Việt Nam, ông Nguyễn Hải Minh, Phó Chủ tịch hiệp hội Doanh

nghiệp châu Âu (EuroCham) cho biết, hiện các doanh nghiệp

châu Âu chủ yếu tập trung vào một số ngành nghề chính như: Bấtđộng sản, khách sạn, du lịch, năng lượng tái tạo, thương mại, dịch

vụ Khi Hiệp định thương mại tự do giữa liên minh châu Âu và

Việt Nam có hiệu lực, các doanh nghiệp châu Âu sẽ có sự phân

phối lại quá trình sản xuất giữa khu vực châu Âu và châu Á

Nguồn :

https://thuvienphapluat.vn/tintuc/vn/hiep-dinh-evfta/25297/evfta-co-hoi-va-thach-thuc-nao-cho-nguon-nhan-luc-viet-nam?fbclid=IwAR27yDFr2zG321K_mHLpAt7TqSlhEvRmdB5mqDm4nMY3hiNeMRT8aamU8X0 10

3.2 Đối với việc làm

“Khi tham gia 3 Hiệp định đa phương lớn như CPTTP, EVFTA

và RCEP, Việt Nam có thêm từ 50.000-60.000 việc làm mới mỗinăm Chưa tính tới việc làm mới từ các Hiệp định song phươngkhác…” - Ông Đào Quang Vinh - Viện trưởng Viện Khoa học laođộng và xã hội (Bộ LĐ-TB&XH) nhận định

11

Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội gia tăng nguồn việc làm khi tham gia đầy

đủ vào các Hiệp định thương mại lớn hiện nay, như: Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định

Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP)…

Phân tích về số lượng việc làm gia tăng, ông Đào Quang Vinh cho biết:

“Đối với việc tham gia Hiệp định EVFTA, giai đoạn 2021-2030, Việt

Nam sẽ có thêm khoảng 18.000 - 19.0000 việc làm/năm”.

Như vậy, các Hiệp định sẽ tạo ra nguồn việc làm đáng kể, tới khoảng

50.000 - 60.000 việc làm mới cho Việt Nam Số liệu trên chưa tính tới

các hiệp định song phương khác.

Nguồn:

4 Những cơ hội lớn về vĩ mô từ EVFTA

Thương mại giữa EU và Việt Nam đã phát triển nhanh chóng

trong thập kỷ vừa qua (xem Hình 1) Tổng kim ngạch thương mạigiữa hai bên tăng gấp gần năm lần trong giai đoạn 2008-2018, với thâm hụt thương mại tăng về phía EU Việt Nam là đối tác

thương mại hàng hóa lớn thứ 16 của EU trên thế giới và là đối tácthương mại lớn thứ hai của EU trong Hiệp hội các quốc gia ĐôngNam Á (ASEAN) Xuất khẩu chính của EU sang Việt Nam là các

sản phẩm công nghệ cao, bao gồm máy móc và thiết bị điện, máybay, phương tiện và dược phẩm Các mặt hàng xuất khẩu chínhcủa Việt Nam sang thị trường EU là các sản phẩm điện tử, điệnthoại, giày dép, dệt may, cà phê, gạo, hải sản và đồ nội thất 13

Hình 1: Xuất nhập khẩu của EU với Việt Nam: giai đoạn 2008-2018.

Nguồn dữ liệu: European Commission.

Ngoài ra, việc tham gia vào EVFTA giúp củng cố mối

quan hệ song phương giữa Việt Nam và EU, góp phần đa

dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu, phù hợp với

đường lối đối ngoại đa phương hóa của Việt Nam trên

trường quốc tế Điều này phần nào giúp chúng ta giảm

bớt áp lực từ diễn biến phức tạp của chiến tranh thương

mại Mỹ-Trung – hai đối tác thương mại lớn hàng đầu của Việt Nam trong năm vừa qua (xem Bảng 1).

15

Bảng 1: Top 10 đối tác thương mại của Việt Nam trong năm 2018.

Nguồn dữ liệu: European Commission.

16

Thứ hai, về đầu tư FDI, với tổng số vốn FDI là 6,1 tỷ euro (2017,

theo số liệu Europa), EU là một trong những nhà đầu tư nước ngoàilớn nhất tại Việt Nam Theo số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư củaViệt Nam, trong năm 2017, các công ty châu Âu đã có gần 2.500 dự

án đầu tư trị giá khoảng 44 tỷ USD tại Việt Nam, chiếm 10% tổng số

dự án FDI và 14% vốn FDI Lĩnh vực đầu tư lớn nhất của EU tại ViệtNam là chế biến và sản xuất công nghiệp EU có thể cung cấp đầu

tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, thân thiện với môi trường và íttiêu thụ năng lượng Các doanh nghiệp châu u không chỉ mang lạinguồn công nghệ và việc làm chất lượng mà còn thực hành kinh

doanh có trách nhiệm

Thứ ba, việc tham gia EVFTA sẽ giúp Việt Nam có những bước tiến xa hơn trong việc bảo vệ môi trường Quá trình công nghiệp hóa, đô thị

hóa nhanh chóng của đất nước sau những cải cách kinh tế từ năm

1986 (Đổi mới) đã mang đến sự tăng trưởng kinh tế vượt bậc của Việt

Nam trong hơn ba thập kỷ vừa qua Tuy nhiên, giống như nhiều quốc

gia đang phát triển khác, chúng ta cũng đang phải đối mặt với biến

đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường, với các vấn đề chính là suy thoái

đất, suy thoái rừng, mất đa dạng sinh học, ô nhiễm nước, ô nhiễm

không khí và quản lý chất thải rắn Hình 2 so sánh về chỉ số chất

lượng môi trường của Việt Nam với một số nước trong khu vực châu Á, cho thấy Việt Nam đang ở vị trí thấp trong khu vực, chỉ trên Lào,

Myanmar, Campuchia, Ấn Độ, và sau cả nhiều nước trong cùng nhóm thu nhập như Đông Timor, Phi-líp-pin, Mông Cổ, Inđônêxia.

18

Hình 2: Chỉ số chất lượng môi trường của Việt Nam so với một số nước trong khu vực

châu Á năm 2018 (Nguồn dữ liệu: Trung tâm về Luật & Chính sách Môi trường của

ĐH Yale, Mỹ.) 19

Thứ tư, EVFTA sẽ giúp Việt Nam tiến xa hơn trong việc cải thiệnbảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, vì lợi ích của chủ sở hữu và người

tiêu dùng Khi ký EVFTA, Việt Nam sẽ gia nhập Hiệp ước

Internet của Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) Các hiệp ướcnày đặt ra các tiêu chuẩn để ngăn chặn việc truy cập trực tuyếntrái phép hoặc sử dụng các sản phẩm sáng tạo, nhằm bảo vệ

quyền của chủ sở hữu và giải quyết các thách thức mà các côngnghệ và phương thức truyền thông mới đặt ra đối với Quyền sởhữu trí tuệ Tất nhiên, bảo vệ Quyền sở hữu trí tuệ không chỉ cầnmột khung pháp lý toàn diện, nó đòi hỏi sự thực thi mạnh mẽ

20

Thứ năm, EVFTA sẽ giúp Việt Nam tiến xa hơn và

cải thiện toàn diện các vấn đề trong xây dựng chuỗi thực phẩm sạch An toàn thực phẩm là mối quan tâm lớn ở Việt Nam Dù chính phủ đã có những nỗ lực

trong cải cách các quy định an toàn thực phẩm, ngộ độc thực phẩm thường xuyên và các sản phẩm thực

phẩm bị ô nhiễm đã và đang là vấn đề phổ biến ở

Việt Nam Người dân lo lắng về chất lượng của chuỗi cung ứng thực phẩm, và sự an toàn của thực phẩm

mua và bán tại các chợ truyền thống.

21

5 Những thách thức từ EVFTA

Một trong những thách thức lớn nhất đối với Việt Nam khi gia

nhập Hiệp định EVFTA chính là việc cần nhanh chóng cải

thiện quy trình sản xuất và kiểm định chất lượng trong một

loạt các ngành để đáp ứng được những yêu cầu nghiêm ngặt về

nhập khẩu vào thị trường EU cũng như các điều kiện để được

hưởng ưu đãi loại bỏ thuế quan của EVFTA

Trường hợp xảy ra gần đây trong ngành thủy sản của Việt Nam là một ví

dụ điển hình Thủy sản là một trong những mặt hàng xuất khẩu chính và

là thế mạnh của Việt Nam trên thị trường quốc tế Theo thông tin từ Tổng

cục Thuỷ sản, Việt Nam hiện đứng thứ 4 trên thế giới về xuất khẩu thuỷ

sản (chỉ sau Na Uy, Trung Quốc và Nga), đứng số 1 tại Đông Nam Á và số 2

ở châu Á.

Tuy nhiên, vào tháng 10 năm 2017, Việt Nam đã phải nhận “thẻ vàng”

cảnh báo từ Ủy ban châu Âu (EC) về hoạt động khai thác hải sản bất hợp

pháp, không theo báo cáo và không theo quy định (khai thác IUU) Việc

này ảnh hưởng không nhỏ đến danh tiếng của hải sản Việt Nam trên thị

trường quốc tế Chính phủ, cộng đồng ngư dân, doanh nghiệp thủy sản đã

có những nỗ lực hành động để giải quyết việc đánh bắt cá bất hợp pháp

Tuy nhiên do Việt Nam có đường bờ biển dài 3.260 km (không kể các đảo)

với khoảng 111.000 tàu cá (theo Bộ NN&PTNT), hầu hết là tàu nhỏ, để giải

quyết triệt để vấn đề khai thác hải sản trái phép cần một quá trình tốn

nhiều thời gian và công sức.

6.Biện pháp khắc phục

trước những thách thức

(1) Việt Nam cần tiếp tục đẩy mạnh tái cấu trúc nền

kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, hoàn thiện

thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN nhằm

đáp ứng những cam kết và thể hiện quyết tâm của

nước ta khi chấp nhận các “luật chơi” quốc tế,

nhất là thị trường các nước phát triển như EU

24

(2) Tìm ra và khắc phục kịp thời các yếu kém, bất cập để

thực hiện cam kết của mình trong các FTA với các đối tác

khác nhau theo nguyên tắc và thông lệ quốc tế.

(3) Xác định các ngành xuất khẩu mũi nhọn và quy hoạch phát triển

các ngành, nông nghiệp, công nghiệp phụ trợ

(4) Nhà nước cần có chiến lược để chủ động tiếp cận, nắm bắt kịp thời xu thế phát triển FIR Đặc biệt nắm bắt các loại sản phẩm đặc trưng như: AI, robot thông minh, IOT, công nghệ 5G…

(5) Với các cộng đồng doanh nghiệp, việc nâng cao năng lực cạnh tranh trên cơ sở năng suất, chất lượng và hiệu quả gắn với chuỗi giá trị châu Âu

và toàn cầu, đòi hỏi phải chủ động trong việc tận dụng tác động lan tỏa của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI)

Như vậy, từ chủ trương hội nhập quốc tế, “đa phương hóa, đa dạng hóa” quan hệ đối ngoại, Việt Nam đã chủ động tích cực hội nhập kinh tế quốc tế Thành tựu đáng ghi nhận nhất là đã đàm phán và ký kết với

nhiều đối tác cả đa phương và song phương, nhất là các “FTA thế hệ mới” như EVFTA hàm chứa nhiều yếu tố “chất lượng cao”, quan hệ bình đẳng và cơ hội tiếp cận FIR, đáp ứng nhu cầu cấp bách của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Thanks!