Tiểu luận Đạo đức kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp: Đạo đức kinh doanh có vai trò như thế nào trong quản trị doanh nghiệp

Tiểu luận tìm hiểu về vai trò của đạo đức kinh doanh trong quản trị doanh nghiệp; nghĩa vụ kinh tế đối với trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Mời các bạn cùng tham khảo tiểu luận để nắm chi tiết hơn về nội dung nghiên cứu.

NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH

TIỂU LUẬN ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ

VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

ĐỀ TÀI Đạo đức kinh doanh có vai trò như thế nào trong quản trị doanh nghiệp? Anh (chị) hãy cho biết suy nghĩ của mình về nghĩa vụ kinh tế đối với trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp như thế nào?

Sinh viên thực hiện: Phạm Ngọc Ly Ly Lớp: GE12

MSSV: 050607190248 Khóa học: 2020 - 2021 Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Văn Tiến

Tp Hồ Chí Minh, ngày 15 tháng 7 năm 2021

PHIẾU ĐÁNH GIÁ TIỂU LUẬN/ĐỒ ÁN/BT LỚN KTHP

Giáo viên chấm 1 Giáo viên chấm 2

MỤC LỤC

Trang

Lời mở đầu 1

Phần 1: Những vấn đề cơ bản về đạo đức kinh doanh 2

1.1 Khái niệm 2

1.2 Đặc điểm 2

1.3 Các nguyên tắc và chuẩn mực của đạo đức kinh doanh 2

1.4 Vai trò của đạo đức kinh doanh đối với quản trị doanh nghiệp 3

1.5 Đối tượng của đạo đức kinh doanh 3

1.6 Xây dựng đạo đức kinh doanh cho doanh nghiệp 4

Phần 2: Thực trạng đạo đức kinh doanh của các doanh nghiệp hiện nay 5

2.1 Tình hình 5

2.2 Trách nhiệm, nghĩa vụ của các doanh nghiệp 6

2.3 Kết quả đạt được 6

2.4 Nguyên nhân 7

Phần 3: Đề xuất các giải pháp khắc phục 7

3.1 Về phía cơ quan quản lý 7

3.2 Về phía doanh nghiệp, người kinh doanh 8

3.3 Về phía người tiêu dùng 8

Kết luận 9 Tài liệu tham khảo

LỜI MỞ ĐẦU

Từ thời Bộ luật Hammurabi khoảng 4.000 năm trước, đạo đức kinh doanh đã được xuất hiện và được xem là một môn khoa học xã hội, với mục đích chính là xác định và kiểm tra trách nhiệm của các doanh nghiệp và các đại lý của họ như một phần của môi trường đạo đức chung của một xã hội nhất định Đến nay, khi mà nền kinh tế ngày được càng được mở rộng và phát triển, các doanh nghiệp cạnh tranh với nhau không chỉ bằng nguồn vốn, năng lực, công nghệ, nguồn lao động… mà còn bằng đạo đức kinh doanh Khách hàng bắt đầu quan tâm đến những khía cạnh đạo đức của doanh nghiệp, trách nhiệm của doanh nghiệp đối với xã hội hiện nay Vì vậy, đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao năng lực cạnh tranh không chỉ bằng nguồn vốn, chiến lược kinh doanh, công nghệ, năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh doanh, mẫu mã sản phẩm mà còn bằng uy tín, thương hiệu và đạo đức kinh doanh Bài tiểu luận này sẽ đề cập đến vai trò của đạo đức kinh doanh

trong quản lý doanh nghiệp và trách nhiệm đối với xã hội

2

PHẦN 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

1.1 Khái niệm

Đạo đức là tập hợp các nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội nhằm tự giác điều chỉnh, đánh giá hành vi của con người đối với bản thân, xã hội và tự nhiên Còn được hiểu là cách làm người, biết phân biệt đúng - sai và biết làm điều đúng

Đạo đức kinh doanh (còn được gọi là đạo đức doanh nghiệp) là một dạng đạo đức ứng dụng sử dụng các nguyên tắc đạo đức để xem xét các vấn đề đạo đức hoặc đạo đức có thể nảy sinh trong môi trường kinh doanh, là cách thức tiến hành các hoạt động kinh

kinh doanh đặt ra các chuẩn mực và nguyên tắc chi phối các hành động và hành vi đạo đức của các cá nhân trong tổ chức kinh doanh

1.2 Đặc điểm

Đó là các chuẩn mực đạo đức điều chỉnh các doanh nhân trong việc thực hiện các hoạt động kinh doanh, vừa là khoa học vừa là nghệ thuật, dựa trên các nguyên tắc thần học như hành vi tốt, sự chân thành, phúc lợi của xã hội… Đạo đức kinh doanh được áp dụng phổ biến, dựa trên các phong tục xã hội tồn tại trong môi trường, có bản chất năng động

và không ngừng kiểm tra các chuẩn mực và nguyên tắc đạo đức Bên cạnh đó, đạo đức kinh doanh quan tâm đến thái độ của doanh nhân trong hoạt động kinh doanh, bằng cách khắc sâu đạo đức vào hoạt động kinh doanh của mình, tuyên truyền phúc lợi của xã hội, tăng lợi nhuận, cải thiện năng suất và thúc đẩy mối quan hệ kinh doanh

1.3 Các nguyên tắc và chuẩn mực của đạo đức kinh doanh

Trung thực: Tính trung thực trong đạo đức kinh doanh thể hiện ở chỗ không buôn bán, sản xuất những mặt hàng nhà nước cấm, không dùng các chiêu trò dối trá để đạt được lợi ích của mình, không trốn thuế, làm ăn phi pháp; không tham ô, hối lộ; trung thành chấp hành đúng quy định của pháp luật…

Tôn trọng con người: Đối với những người cộng sự và dưới quyền, tôn trọng phẩm giá, quyền lợi chính đáng, tôn trọng hạnh phúc, tôn trọng tiềm năng phát triển của nhân viên, quan tâm đúng mức, tôn trọng quyền tự do và các quyền hạn hợp pháp khác Đối với khách hàng: tôn trọng nhu cầu, sở thích và tâm lý khách hàng Đối với đối thủ cạnh tranh, tôn trọng lợi ích của đối thủ

Đạo đức kinh doanh gắn liền lợi ích của công ty doanh nghiệp với lợi ích chung của khách hàng và trách nhiệm đối với xã hội

1.4 Vai trò của đạo đức kinh doanh đối với quản trị doanh nghiệp

Đầu tiên, đạo đức kinh doanh giúp cho doanh nghiệp hoạt động theo pháp luật, đảm bảo cho doanh nghiệp không thực hiện những hành vi thiếu đạo đức đối với nhân viên, khách hàng và các bên doanh nghiệp khác

Thứ hai, nhờ vào đạo đức kinh doanh, doanh nghiệp cũng có thể xây dựng lòng tin giữa

họ với khách hàng Nếu người tiêu dùng cảm thấy rằng một doanh nghiệp có thể được tin cậy, khả năng họ lựa chọn doanh nghiệp đó sẽ cao hơn các đối thủ cạnh tranh Một số doanh nghiệp sử dụng các khía cạnh của đạo đức kinh doanh như một công cụ tiếp thị Tận dụng đạo đức kinh doanh một cách khéo léo có thể giúp tăng giá trị thương hiệu cho doanh nghiệp

Thứ ba, doanh nghiệp có đạo đức sẽ dễ dàng thu hút các nhà đầu tư và cổ đông Họ sẽ

có nhiều khả năng đầu tư nhiều hơn khi tin tưởng giá trị đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp, vì vậy việc tuân theo các thực hành kinh doanh có đạo đức chuẩn mực và tận dụng chúng đúng cách có thể là con đường dẫn đến thành công cho nhiều doanh nghiệp Như vậy, ngoài việc giúp cho các nhân viên tận tâm hơn, đạo đức kinh doanh còn giúp công ty giảm được chi phí tuyển dụng

1.5 Đối tượng của đạo đức kinh doanh

+ Người kinh doanh: Đạo đức kinh doanh điều chỉnh hành vi đạo đức của tất cả các thành viên trong các tổ chức kinh doanh (hộ gia đình, công ty, doanh nghiệp, tập đoàn) như ban giám đốc, các thành viên hội đồng quản trị, công nhân viên chức Sự điều chỉnh này chủ yếu thông qua công tác lãnh đạo, quản lý trong mỗi tổ chức đó

+ Khách hàng: Khi là người mua hàng thì hành động của họ đều xuất phát từ lợi ích kinh

tế của bản thân, đều có tâm lý muốn mua rẻ và được phục vụ chu đáo Tâm lý này không khác tâm lý thích “mua rẻ, bán đắt” của giới doanh nhân, do vậy cũng cần phải có sự định hướng của đạo đức kinh doanh, tránh tình trạng khách hàng lợi dụng vị thế “Thượng đế” để xâm phạm danh dự, nhân phẩm của doanh nhân, làm xói mòn các chuẩn mực đạo đức

1.6 Xây dựng đạo đức kinh doanh cho doanh nghiệp

4

Mỗi doanh nghiệp cần xây dựng được một chương trình đạo đức hiệu quả đảm bảo tất

cả các nhân viên đều hiểu và tuân thủ theo các nguyên tắc đạo đức kinh doanh đưa ra Doanh nghiệp hướng dẫn mọi thành viên thực hiện, đồng thời thường xuyên kiểm tra, đánh giá chương trình đạo đức, và không ngừng hoàn thiện chương trình đạo đức Xây dựng và phát triển đạo đức trong doanh nghiệp là cả một quá trình, đòi hỏi sự tận tâm của mọi thành viên trong doanh nghiệp Và chương trình đạo đức có đạt hiệu quả hay không phụ thuộc vào trách nhiệm của người quản lý cấp cao, có vai trò quyết định các nhân tố chủ chốt cho việc xây dựng chương trình đạo đức

+ Lập ra một ban chịu trách nhiệm xây dựng chương trình đạo đức cho doanh nghiệp Ban này cần có sự tham gia và chịu trách nhiệm của bạn giám đốc hoặc các nhà quản lý cao cấp Chương trình đạo đức doanh nghiệp đề ra các nguyên tắc, quy định, phù hợp với các chuẩn mực đạo đức kinh doanh, với văn hóa, với mục tiêu tổng quát của doanh nghiệp Các nguyên tắc, quy định cần phải rõ ràng, cụ thể, cần cho nhân viên biết rõ hành vi nào được chấp nhận hành vi nào không được chấp nhận trong doanh nghiệp + Phổ biến chương trình đạo đức

Doanh nghiệp phổ biến bản quy định về đạo đức cho tất cả các nhân viên, các doanh nghiệp con, doanh nghiệp liên kết đảm bảo mọi thành viên trong doanh nghiệp đều chấp nhận và thực hiện Có thể áp dụng nhiều hình thức khác nhau: thông qua các chương trình đào tạo, các buổi gặp mặt truyền thống, các buổi hướng dẫn, trao đổi trực tiếp với nhân viên

+ Thực hiện, kiểm tra, đánh giá chương trình đạo đức

Đầu tiên, bản thân ban giám đốc, lãnh đạo phải là người thực hiện những quy định về đạo đức đầu tiên Nếu những người đứng đầu doanh nghiệp hành động vô đạo đức thì rất khó tạo ra và phát triển một môi trường đạo đức trong doanh nghiệp Doanh nghiệp hướng dẫn nhân viên thực hiện những quy định đã được đề ra Bản quy định về đạo đức cần trở thành đạo đức nghề nghiệp của mọi nhân viên trở thành một bộ phận của văn hóa công ty Doanh nghiệp kiểm tra, đánh giá xem việc thực hiện các nguyên tắc, quy định của các thành viên đạt tới đâu Trong quá trình đánh giá, cần có mức thưởng công bằng đối với những người làm tốt và nhắc nhở kịp thời những người làm chưa tốt

+ Không ngừng hoàn thiện chương trình đạo đức: Cùng với sự phát triển của doanh nghiệp, chương trình đạo đức cũng cần phát triển, hoàn thiện hơn nữa để nâng cao giá trị của doanh nghiệp trong mắt người tiêu dùng, xã hội

PHẦN 2: THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC KINH DOANH HIỆN NAY

2.1 Tình hình

Quá trình chuyển đổi sang cơ chế thị trường, đã có nhiều sự tác động góp phần kích thích tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong hoạt động sản xuất, kinh doanh - với tư cách là một trong những nguyên tắc đạo đức mới, tạo ra bầu không khí vui tươi, phấn khởi trong đời sống tinh thần xã hội, góp phần quan trọng vào những thành tựu to lớn,

có ý nghĩa lịch sử, đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội và kém phát triển, trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, tạo tiền đề, nền tảng để nước ta tiếp tục đổi mới và phát triển mạnh mẽ trong những năm tới

Các doanh nghiệp đã và đang chú trọng cải thiện giá trị doanh nghiệp, xây dựng hình ảnh thương hiệu tốt trong mắt người tiêu dùng nhờ thực hiện các chương trình đạo đức kinh doanh Ví dụ như Heineken Việt Nam đã được Tạp chí HR Asia vinh danh là một trong những doanh nghiệp tại Việt Nam có môi trường làm việc tốt nhất châu Á 2018, nhờ vào những cam kết của công ty đầu tư phát triển cho đội ngũ nhân viên của mình ở mọi cấp

độ Hay trong thời gian đại dịch Covid 19, tập đoàn Vingroup đã thể hiện sự quan tâm cho cộng đồng, trách nhiệm xã hội qua việc đóng góp Qũy Vaccine Covid 19, tài trợ trang thiết

bị y tế, công cụ và hoá chất xét nghiệm, các dự án nghiên cứu,…

Tuy vậy, một số cá nhân, tổ chức vẫn lợi dụng những bất cập trong cơ chế quản lý để thực hiện những hành vi sai trái, thiếu đạo đức Ví dụ như vụ Công ty Vedan làm ô nhiễm sông Thị Vải, vụ Formusa Hà Tĩnh gây ô nhiễm biển miền Trung và hàng loạt các vụ liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm khác Quảng cáo mang tính kỳ thị, phi thị hiếu, lố bịch, phi đạo đức chẳng hạn như: Chương trình ca nhạc “Vũ điệu đường cong” do Công ty Cổ phần truyền thông và sự kiện Hiệp hội Ca sĩ Việt Nam tổ chức tại

TP Hải Phòng; Trường hợp mì Gấu Đỏ đưa ra thông điệp: “Ăn một gói mì là bạn đã góp 10 đồng cho bệnh nhân ung thư”, đây là hình thức quảng cáo đánh vào lòng trắc ẩn

6

của khách hàng, mục đích là bán được nhiều sản phẩm, tuy nhiên, việc quyên góp 10 đồng cho bệnh nhân ung thư cho một gói mì là quá nhỏ so với giá bán ra

Trong bối cảnh hiện nay, khi người tiêu dùng ngày càng trở thành “người tiêu dùng thông thái”, muốn kinh doanh tốt phải có đạo đức tốt Tuân thủ đạo đức kinh doanh là một trong những điều kiện tiên quyết bảo đảm cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp nói riêng, của nền kinh tế nói chung

2.2 Trách nhiệm, nghĩa vụ của các doanh nghiệp

Doanh nghiệp phải dự đoán được và đo lường được những tác động về xã hội và môi trường hoạt động của doanh nghiệp và phát triển những chính sách làm giảm bớt những tác động tiêu cực Cam kết đóng góp vào sự phát triển kinh tế bền vững, hợp tác cùng người lao động, gia đình họ, cộng đồng và xã hội nói chung để cải thiện chất lượng cuộc sống cho họ sao cho vừa tốt cho doanh nghiệp vừa ích lợi cho phát triển Sản xuất hàng hóa và dịch vụ theo những chuẩn mực đạo đức kinh doanh góp phần tăng thêm phúc lợi cho xã hội, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp Thực hiện đầy đủ những quy định về pháp lý để đảm bảo sự minh bạch cho doanh nghiệp, không trốn thuế, lậu thuế, sản xuất kinh doanh những mặt hàng quốc cấm, góp phần thể hiện sự trách nhiệm đối với xã hội

2.3 Những kết quả đạt được

a) Tích cực

Nhiều doanh nghiệp đã tích cực, chủ động trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế với Nhà nước và hàng năm được cơ quan thuế tôn vinh Không ít doanh nghiệp lớn, có thương hiệu, có nhãn hiệu đăng ký, hoạt động trên lĩnh vực xuất khẩu đạt trình độ về trách nhiệm xã hội được các nhà nhập khẩu chấp nhận Các doanh nghiệp này đã có chiến lược dài hạn để thực hiện ngày càng đầy đủ hơn trách nhiệm xã hội cả về bảo

vệ môi trường, hạn chế lượng khí thải ra môi trường tích cực tham gia vào các hoạt động từ thiện, như giúp đỡ nạn nhân của bão lụt, thiên tai hay tai nạn, đóng góp vào Quỹ xóa đói giảm nghèo của các tổ chức

Đồng hành với sự phát triển của doanh nghiệp, các tổ chức thuộc xã hội dân sự Việt Nam đã được hình thành và hoạt động, có đóng góp thiết thực, như Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, các Hiệp hội ngành nghề, như dệt may, xuất khẩu thủy sản, Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính… Nhiều tổ chức đã tổ chức tập huấn,

hướng dẫn, vận động thực hiện các tiêu chuẩn và quy định của trách nhiệm xã hội, nhất là đối với người lao động và người tiêu dùng Nhằm đáp ứng với chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, bản thân các hiệp hội đó cũng nhận thức và không ngừng nâng cao tính chuyên nghiệp và hiệu quả thiết thực, đáp ứng được sự kỳ vọng của doanh nghiệp

b) Hạn chế

Bất chấp sử dụng các thủ đoạn bất hợp pháp, không chính đáng để đạt lợi nhuận.Sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh các sản phẩm kém chất lượng, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng độc hại… kể cả trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người như: thực phẩm, dược phẩm,…

Doanh nghiệp không tôn trọng lợi ích khách hàng, đối tác.Các doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ các chính sách, chế độ đối với người lao động: bảo hiểm, lương thưởng, ngày phép, an toàn lao động Doanh nghiệp trốn thuế, gian lận thương mại, không thực hiện trách nhiệm xã hội.Hoạt động của doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường

2.4 Nguyên nhân

Mô hình hiện thời của kinh tế thị trường và vai trò của Nhà nước không những không hoàn hảo mà còn có những khiếm khuyết nghiêm trọng, rất cần được phát hiện và chỉnh sửa

Trình độ hiểu biết về pháp luật và tuân thủ pháp luật của các doanh nghiệp, các hộ gia đình và hộ nông dân, việc tuân thủ luật lao động, các quy định vệ sinh an toàn thực phẩm còn nhiều hạn chế

Do hình thức xử phạt hành vi vi phạm còn nhẹ, chưa đủ tính răn đe, chủ yếu là phạt tiền

và xử lý hành chính

PHẦN 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC

3.1 Về phía cơ quan quản lý

Hoàn thiện khung luật pháp nhầm tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho đạo đức kinh doanh Nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân đối với các vấn đề đạo