Kiến thức: Giúp học sinh nhận thức được: - Với chính sách kinh tế mới, nhân dân Xô viết đã vượt qua được những khó khăn to lớn trong quá trình khôi phục đất nước sau chiến tranh.. - Nhữn[r]
Trang 1Bài 10 LIÊN XÔ XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
(1921 - 1941)
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức: Giúp học sinh nhận thức được:
- Với chính sách kinh tế mới, nhân dân Xô viết đã vượt qua được những khó khăn to lớn trong quá trình khôi phục đất nước sau chiến tranh
- Những nội dung và thành tựu chủ yếu của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên
Xô trong hai thập niên 1921-1941
2 Kĩ năng
- Bồi dưỡng, giáo dục tình cảm cách mạng, HS nhận thức được sức mạnh, tính ưu việt và những thành tựu vĩ đại của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô
- Tránh tư tưởng phủ định lịch sử, phủ nhận những đóng góp to lớn của chủ nghĩa xã hội đối với tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại
3 Tư tưởng
- Rèn luyện kĩ năng phân tích tư liệu lịch sử, để hiểu bản chất sự kiện lịch sử
- Tăng cường khả năng đối chiếu, so sánh các sự kiện lịch sử để hiểu rõ hơn đặc trưng lịch sử của từng sự kiện (So sánh Chính sách cộng sản thời chiến với Chính sách kinh tế mới)
II Phương pháp dạy học:
III Chuẩn bị của thầy và trò
1 Chuẩn bị của thầy
- Lược đồ Liên Xô năm 1940
- Tranh ảnh về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô
- Một số tư liệu, mẩu chuyện về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội
2 Chuẩn bị của trò
- Đọc và tìm hiểu trước bài mới theo hướng dẫn của giáo viên
IV Tiến trình dạy học
1 Ổn định tổ chức (1’) Nắm sĩ số lớp học
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
- Câu hỏi:
+ Ý nghĩa thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga 1917
3 Dạy - học bài mới (39’)
- Giới thiệu bài mới (1’) Sau khi đánh bại được thù trong, giặc ngoài, nhân dân Xô viết
bước vào thời kỳ khai phá một con đường mới: con đường đi lên chủ nghĩa xã hội Quá trình này diễn ra như thế nào, bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu
Trang 2lượn
I CHÍNH SÁCH KINH TẾ MỚI VÀ CÔNG CUỘC PHỤC KINH TẾ (1921 - 1925)
1 Chính sách kinh tế mới
12’ Hoạt động1: Cá nhân
- GV yêu câu HS nhắc lại
trong thời kỳ khó khăn:
chống thù trong giặc ngoài
chính quyền Xô Viết đã
thực hiện chính sách gì,
chính sách này bây giờ có
còn phù hợp nữa không ?
- Trước tình đó chính
quyền Xô viết đã có chủ
trương gì ?
- GV phân tích HS thấy rõ
những mặt tích cực của
Chính sách kinh tế mới
trong nông nghiệp, công
nghiệp và các mặt khác
- Với chủ trương tích cực
như vậy, Chính sách kinh
tế mới có ý nghĩa, tác
dụng như thế nào ?
Hướng dẫn HS so sánh số
liệu các ngành kinh tế của
nước Nga trong các năm
1921 và 1923 trong sách
giáo khoa
-> Từ sự hồi phục và phát
triển nhanh về kinh tế đã
dẫn đến sự ổn định về
chính trị-xã hội, đời sống
- HS Chính phủ thi hành chính sách Cộng sản thời chiến, chính sách đó lúc này không còn phù hợp nữa
-HS: thực hiện chính sách kinh tế mới Nội dung:
+ Nông nghiệp: Thay thế chế
độ trưng thu lương thực thừa bằng chế độ thu thuế lương thực
+ Công nghiệp
-Tập trung khôi phục công nghiệp nặng
- Cho phép tư nhận được thuê hoặc xây dựng những xí nghiệp nhỏ có sự kiểm soát của nhà nước
- Khuyến khích tư bản nước ngoài đầu tư kinh doanh
ở Nga
- Nhà nước nắm giữ những ngành kinh tế quan trọng
+ Thương nghiệp, tiền tệ: Tư
nhân được tự do buôn bán, đẩy mạnh mối quan hệ giữa nông thôn với thành thị,…
- HS:
+ Đây là sư chuyển đổi kịp thời đầy sáng tạo từ nền kinh
tế tập trung, độc quyền sang một nền kinh tế nhiều thành phần và tự do buôn bán dưới
sư điều tiết của nhà nước
+ Đây là công lao to lớn và
- Hoàn cảnh
+ Nền kinh tế bị tàn phá nghiêm trọng
+ Chính trị bất ổn định, + 3-1921, Đảng Bôn-sê-vích quyết định thực hiện Chính sách Kinh tế mới
- Nội dung :
+ Nông nghiệp: Thay thế
chế độ trưng thu lương thực thừa bằng chế độ thu thuế lương thực
+ Công nghiệp
-Tập trung khôi phục công nghiệp nặng
- Cho phép tư nhận được thuê hoặc xây dựng những xí nghiệp nhỏ có
sự kiểm soát của nhà nước
- Khuyến khích tư bản nước ngoài đầu tư kinh doanh ở Nga
- Nhà nước nắm giữ những ngành kinh tế quan trọng
+ Thương nghiệp, tiền tệ:
Tư nhân được tự do buôn bán, đẩy mạnh mối quan
hệ giữa nông thôn với thành thị,…
- Tác dụng
+ Thúc đẩy kinh tế phát triển, giúp nhân dân vượt
Trang 3nhân dân được cải thiện,
nhà nước vô sản được
củng cố
đóng góp xuất sắc của Lênin vào kho tàng lý luận của CNXH khoa học
- Ngày nay, công cuộc cải cách, đổi mới ở một số nước XHCN đã tiếp thu tinh thần cơ bản đó để vận dụng phù hợp vào tình hình thực tiễn ở từng nước
qua khó khăn hoàn thành khôi phục kinh tế
+ Để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho các nước
2 Sự thành lập Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết
7’
*Hoạt động 2: Cá nhân
- GV dẫn dắt: Trong bối
cảnh thế giới chỉ một mình
nước Nga XHCN còn lại là
TBCN, công cuộc xây
dựng và phát triển đất
nước đặt ra yêu cầu gì ?
-> Đại hội Xô viết toàn
Liên bang lần thứ nhất
cuối 12-1922 dưới sự chỉ
đạo trực tiếp của Lê-nin,
Liên bang Cộng hoà xã hội
chủ nghĩa Xô viết đã tuyên
bố thành lập gồm 4 nước
cộng hoà: Nga, U-crai-na,
Bê-lô-rút-xi-a và Ngoại
Cap-ca-dơ
- GV sử dụng lược đồ giới
thiệu về 4 nước cộng hoà
đầu tiên và đến năm 1940
là 15 nước trong Liên bang
Xô viết
-> Đánh giá vai trò của
Lê-nin trong việc hình thành
Liên bang Xô viết
- Công cuộc xây dựng CNXH
và bảo vệ an ninh quốc phòng đòi hỏi các dân tộc trên lãnh thổ Xô viết phải liên minh chặt chẽ nhằm tăng cường sức mạnh mọi mặt
- Cuối 12-1922, Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết được thành lập (gọi tắt là Liên Xô)
- Những tư tưởng chỉ đạo của Lênin đã chỉ ra con đường giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc trên đất nước Xô viết
- Việc thành lập Liên bang Xô viết là thành tựu cuối cùng được thực hiện dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Lê-nin
- Cuối tháng 12-1922, Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết được thành lập (Liên Xô)
- Nguyên tắc: bình đẳng
về mọi mặt, quyền tự quyết của các dân tộc, sự giúp đỡ lẫn nhau và xây dựng thành công CNXH
II CÔNG CUỘC XÂY DỰNG CNXH Ở LIÊN XÔ (1925 - 1941 )
1 Những kế hoạch 5 năm đầu tiên
12’ Hoạt động 3: Cá nhân
- Sau khi hoàn thành
công cuộc khôi phục
- Sau khi hoàn thành nhiệm vụ khôi phục kinh tế, Liên Xô vẫn
- Sau khi khôi phục kinh
tế, Liên Xô tiến hành công nghiệp hoá XHCN
Trang 4kinh tế 1921-1925, tình
hình Liên Xô lúc này
như thế nào ?
- Trước tình hình đó
nhiệm vụ của Liên Xô
lúc này là gì ?
- Kết quả thực hiện các
kế hoạch 5 năm đầu tiên
ra sao ?
+ Trên lĩnh vực công
nghiệp ?
- Đến hè 1937, sản xuất
CN đã vượt 428% so với
1929 và gấp 8 lần so với
1931 Tổng sản phẩm
công nghiệp vượt qua
Anh, Pháp, Đức cộng lại,
đứng đầu châu Âu và
đứng thứ hai thế giới, sau
Mĩ
+ Trong lĩnh vực nông
nghiệp?
- GV phân tích những khó
khăn trong công tác tập
thể hoá nông nghiệp Từ
đó HS thấy được thành
tựu to lớn
+ Trong lĩnh vực văn
hóa giáo dục ?
Từ 1921-1940, khoảng 60
triệu người dân đã thoát
nạn mù chữ, Liên xô đứng
đầu thế giới về tốc độ
thanh toán nạn mù chữ
+ Trên lĩnh vực xã hội
có sự thay đổi gì ?
một nước nông nghiệp lạc hậu
- Bị các nước đế quốc bao vây,
cô lập
HS:
- Nhiệm vụ là tiến hành công nghiệp hóa XHCN: Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng, cụ thể là công nghiệp chế tạo máy móc và công cụ, năng lượng, công nghiệp khai khoáng, công nghiệp quốc phòng,…
- Công nghiệp hóa XHCN là nhiệm vụ trung tâm trong suốt thời kỳ quá độ nên phải có kế hoạch dài hạn với những mục tiêu phù hợp
HS:
- Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1928-1932), kế hoạch 5 năm lần thứ hai (1933-1937) đã hoàn thành trước thời hạn Liên
Xô từ một nước nông nghiệp lạc hậu trở thành một cường quốc công nghiệp
+ Nông nghiệp: Công cuộc tập
thể hoá đã đưa 93% nông dân với trên 90% diện tích canh tác vào nông nghiệp tập thể, qui
mô sản xuất lớn, cơ sở vật chất
kỉ thuật được cơ giới hoá
HS:
- Văn hoá giáo dục: Thanh
toán nạn mù chữ, hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học cả nước, phổ cập giáo dục trung học cơ sở ở thành phố
HS:
- Xã hội: Cơ cấu giai cấp thay
- Quá trình công nghiệp hóa đất nước, Liên Xô đã thực hiện các kế hoạch 5 năm để phát triển kinh tế
-xã hội
- Đạt được thành tựu về nhiều mặt: kinh tế, văn hoá, giáo dục, xã hội…
Trang 5- Những thành tựu của
Liên Xô trong công cuộc
xây dựng CNXH là hết
sức to lớn, nó chứng tỏ
được tính ưu việt và hấp
dẫn của CNXH
đổi, các giai cấp bóc lột bị xoá
bỏ, chỉ còn giai cấp công nhân, nông dân tập thể và tầng lớp trí thức XHCN
2 Quan hệ ngoại giao của Liên Xô
6’
Hoạt động 4: Cá nhân
- Bên cạnh những thành
tựu về kinh tế, trên lĩnh
vực ngoại giao, Liên Xô
đạt được những thành
tựu gì ?
- HS
- Tuy tồn tại trong vòng vây của CNTB nhưng Liên Xô kiên trì bền bỉ đấu tranh để từng bước phá vỡ chính sách bao vây và cô lập về kinh tế và ngoại giao của CNĐQ
- Từ 1922 -> 1925 các cường quốc tư bản như Đức, Anh, Pháp, Nhật lần lượt đặt quan hệ ngoại giao với Liên Xô
- Đầu 1925, Liên xô thiết lập quan hệ ngoại giao với hơn 20 nước trên thế giới
- 1933, Mĩ công nhận và đặt quan hệ và đặt quan hệ ngoại giao với Liên Xô
-> Vị thế Liên Xô ngày càng nâng cao trên trường quốc tế
- Từng bước thiết lập quan hệ ngoại giao với một số nước láng giềng ở châu Á và châu Âu
- Có chính sách ngoại giao kiên quyết nhưng mềm dẻo trong quan hệ với các nước đế quốc -> Vị thế Liên Xô ngày càng nâng cao trên trường quốc tế
CỦNG CỐ, DẶN DÒ
5’
1 Củng cố:Học sinh trả lời các câu hỏi
- Hoàn cảnh, nội dung, tác dụng của Chính sách kinh tế mới ở Nga năm 1921?
- Những thành tựu cơ bản của Liên Xô qua việc thực hiện các kế hoạch 5 năm từ 1925-1941
2 Dặn dò
- Nắm bài cũ và trả lời các câu hỏi của SGK
- Làm bài tập SBT trang 46, 47, 48, 49
- Chuẩn bị bài học tiếp theo
Trang 6V Rút kinh nghiệm
………
………
……… ………
………
………
………
………
………