Điều lệ trường THPT ban hành kèm theo thông tư số 12/2011/TT- BộGD&ĐT ngày 28 tháng 03 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ GD& ĐT quy định nhiệm vụ cụ thể của giáo viên chủ nhiệm tại khoản 2,điều
Trang 11 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1.1 Lý do pháp lý
Trong giai đoạn hiện nay, cùng với xu thế hội nhập và phát triển đất nước,Giáo dục và Đào tạo được Đảng, Nhà nước rất quan tâm Trong Văn kiện Đại hộiđại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã nêu: đổi mới cănbản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, xác định đây là một kếsách, quốc sách hàng đầu, tiêu điểm của sự phát triển, mang tính đột phá, khai mởcon đường phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trong thế kỷ XXI
Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 hội nghị lần thứ támcủa Ban chấp hành trung ương khóa XI “ Về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục
và Đào tạo” góp phần tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục
và tào tạo nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Điều lệ trường THPT ban hành kèm theo thông tư số 12/2011/TT- BộGD&ĐT ngày 28 tháng 03 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ GD& ĐT quy định nhiệm
vụ cụ thể của giáo viên chủ nhiệm tại khoản 2,điều 31:
Giáo viên chủ nhiệm, ngoài các nhiệm vụ quy định tại khoản 1 của Điều này, còn
có những nhiệm vụ sau đây:
a) Xây dựng kế hoạch các hoạt động giáo dục thể hiện rõ mục tiêu, nội dung,phương pháp giáo dục bảo đảm tính khả thi, phù hợp với đặc điểm học sinh, vớihoàn cảnh và điều kiện thực tế nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp và của từng họcsinh;
b) Thực hiện các hoạt động giáo dục theo kế hoạch đã xây dựng;
c) Phối hợp chặt chẽ với gia đình học sinh, với các giáo viên bộ môn, Đoàn thanhniên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, các tổ chức
xã hội có liên quan trong việc hỗ trợ, giám sát việc học tập, rèn luyện, hướng nghiệpcủa học sinh lớp mình chủ nhiệm và góp phần huy động các nguồn lực trong cộngđồng phát triển nhà trường;
d) Nhận xét, đánh giá và xếp loại học sinh cuối kỳ và cuối năm học; đề nghị khenthưởng và kỷ luật học sinh; đề nghị danh sách học sinh được lên lớp thẳng, phải
Trang 2kiểm tra lại, phải rèn luyện thêm về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ hè, phải ở lại lớp; hoànchỉnh việc ghi sổ điểm và học bạ học sinh;
đ) Báo cáo thường kỳ hoặc đột xuất về tình hình của lớp với Hiệu trưởng
Thông tư 28/2009/TT- Bộ GD&ĐT ngày 21 tháng 10 năm 2009 của Bộtrưởng Bộ GD&ĐT quy định nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp tại điều 4
Chỉ thị số 2699/CT-BGDĐT ngày 08/08/2017 về nhiệm vụ chủ yếu năm học2017- 2018 của ngành Giáo dục có nêu: “Tăng cường nề nếp kỷ cương, dân chủtrong nhà trường; xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện,phòng, chống bạo lực học đường; tập trung nâng cao chất lượng giáo dục ở các cấphọc; chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống và ý thức chấp hành phápluật cho học sinh, sinh viên.”
Thực hiện công văn số 2286/SGDĐT- CTTT ngày 13/12/2017 của Sở Giáodục và Đào tạo Gia Lai về việc tăng cường công tác phòng, chống bạo lực họcđường trong và ngoài nhà trường
Thực hiện Quy tắc ứng xử trong nhà trường ban hành kèm theo Quyết định số100/QĐ-THLH, ngày 9/9/2017 của Hiệu trưởng trường THPT Lê Hoàn
Trên đây là một số cơ sở pháp lý để cho Hiệu trưởng thực hiện nhiệm vụquản lý, phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong nhiệm vụ giáo dục phòngchống bạo lực học đường tại nhà trường
1.2 Lý do lý luận
1.2.1 Một số khái niệm
* Khái niệm về bạo lực học đường
- Theo Từ điển Tiếng Việt, bạo lực là dùng sức mạnh để cưỡng bức, trấn áp.
Có nhiều cách tiếp cận khác nhau về bạo lực học đường song một số khái niệmmang tính phổ biến như sau:
- Theo nghĩa hẹp: Bạo lực học đường là những hành vi xâm hại giữa học sinh
với học sinh trong cùng một trường diễn ra bên trong hay bên ngoài khuôn viên nhàtrường
Trang 3- Theo nghĩa rộng: Bạo lực học đường là những hành vi xâm hại giữa học sinh
với học sinh hoặc giữa học sinh với giáo viên, hoặc giữa giáo viên với giáo viêndiễn ra bên trong hay bên ngoài khuôn viên nhà trường
- Theo một định nghĩa khác: Bạo lực học đường là những hành vi xâm hại mà
chủ thể gây ra là học sinh, người bị hại là bất kỳ ai diễn ra bên trong hay bên ngoàikhuôn viên nhà trường Đây là cách tiếp cận được nhiều người quan tâm vì ý nghĩa
lý luận và thực tiễn của nó trong công tác giáo dục
Như vậy, mỗi cách tiếp cận sẽ có cách nhận diện và đưa ra các nguyên nhân,
giải pháp ngăn ngừa tương đối khác nhau về bạo lực học đường Dù có nhiều cáchhiểu khác nhau về bạo lực học đường nhưng đều đề cập đến có các yếu tố như xâmhại, người gây hại, người bị hại, môi trường học đường, môi trường giáo dục, …làcác yếu tố quan trọng hình thành khái niệm Cần phân biệt bạo lực học đường vớibạo lực xã hội, đạo đức xã hội
Trên cơ sở tìm hiểu, nhìn nhận chủ quan và điều kiện thực tiễn của trườngTHPT Lê Hoàn, trong đề tài bản thân đề cập những nội dung có liên quan đến cáchtiếp cận vấn đề bạo lực học đường theo nghĩa hẹp
Có thể chia thành hai loại hành vi bạo lực học đường: Một là, hành vi bạo lực học đường thụ động là những hành vi của học sinh bị sai lệch do các em nhận
thức không đầy đủ hoặc nhận thức sai chuẩn mực, nội quy, quy tắc của trường lớp
hay bị bèn bè rủ rê Hai là, hành vi bạo lực học đường chủ động là những hành vi
mà cá nhân mặc dù biết rõ những quy tắc, chuẩn mực đạo đức xã hội, nội quy củanhà trường nhưng vẫn cố ý làm trái
* Khái niệm về giáo viên chủ nhiệm lớp
Giáo viên chủ nhiệm lớp là giáo viên của nhà trường được Hiệu trưởng phân công làm công tác quản lí, giáo dục học sinh của một lớp tại đơn vị Thực hiện đúngtrách nhiệm, quyền hạn được quy định tại điều 31,32 của Điều lệ trường THPT
1.2.2 Vai trò của giáo viên chủ nhiệm:
Trang 4Giáo viên chủ nhiệm là một trong những giáo viên đang giảng dạy ở lớp có
đủ các tiêu chuẩn và điều kiện đứng ra làm chủ nhiệm lớp trong một năm học Giáoviên chủ nhiệm lớp là linh hồn của lớp, là người tập hợp, dìu dắt giáo dục học sinhtrở thành con ngoan, trò giỏi, bạn tốt, công dân tốt và xây dựng một tập thể học sinhvững mạnh Giáo viên chủ nhiệm lớp có một số vai trò cơ bản sau đây:
Quản lí một lớp học: Giáo viên chủ nhiệm lớp do hiệu trưởng phân công và
thay mặt hiệu trưởng để quản lí và tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh ở mộtlớp học Giáo viên chủ nhiệm phải xây dựng và tổ chức thực hiện các kế hoạch giáodục phù hợp với đặc điểm tình hình học sinh của lớp, đôn đốc, kiểm tra và đánh giákết quả học tập và rèn luyện đạo đức của học sinh lớp mình chủ nhiệm
Điều hành tổ chức tốt các hoạt động giáo dục học sinh trong lớp: Ngay từ khi khi nhận lớp, giáo viên chủ nhiệm nắm kỹ các thông tin về từng cá nhân học
sinh của lớp: đặc điểm bản thân, hoàn cảnh gia đình, sức khỏe, lực học, hạnh kiểm,
… Thành lập Ban cán sự lớp thay mặt giáo viên chủ nhiệm quản lý lớp học, phân
công trách nhiệm cho từng cá nhân, các tổ, nhóm đồng thời tổ chức thực hiện cácmặt hoạt động theo kế hoạch giáo dục được xây dựng hàng tuần, tháng, học kỳ vànăm học
Kiểm soát và giải quyết các vấn đề phát sinh trong lớp chủ nhiệm: giáo viên
chủ nhiệm luôn quan tâm, bám sát và nắm tình hình của lớp, có vai trò phối hợp vớicác giáo viên bộ môn, đoàn trường, cha mẹ học sinh… Kịp thời giải quyết các vấn
đề phát sinh có liên quan đến học sinh của lớp
Là người xây dựng tập thể học sinh thành một khối đoàn kết, nề nếp, thân thiện; tạo môi trường để học sinh thực hành các hành vi đạo đức, kỹ năng sống:
bằng các biện pháp tổ chức, giáo dục, bằng sự gương mẫu và quan hệ tình cảm, giáoviên chủ nhiệm là trung tâm giải quyết hài hòa các mối quan hệ trong học sinh, giữahọc sinh và giáo viên để xây dựng khối đoàn kết trong tập thể Tình cảm giữa giáo
Trang 5viên và học sinh gắn bó thể tinh thần trách nhiệm và uy tín của giáo viên chủnhiệm càng cao đồng thời chất lượng giáo dục học sinh của lớp càng tốt.
Là cố vấn đắc lực cho các cá nhân và nhóm học sinh trong lớp: đóng vai trò
là “nhà tư vấn tâm lý” giúp học sinh tìm ra phương hướng giải quyết các vướng mắc
gặp phải trong cuộc sống
Định hướng các hoạt động của lớp, của trường và tổ chức cho các em thực hiện chứkhông nên áp đặt và làm thay cho học sinh nhằm phát huy tính sáng tạo, tích cựccủa học sinh
Giữ vai trò chủ đạo trong việc phối hợp với các lực lượng giáo dục: Gia
đình, nhà trường và xã hội là ba lực lượng giáo dục, trong đó nhà trường là cơ quangiáo dục chuyên nghiệp, hoạt động có mục tiêu, nội dung, chương trình và phươngpháp giáo dục dựa trên cơ sở khoa học, do vậy giáo viên chủ nhiệm phải là ngườichủ đạo trong điều phối các hoạt động giáo dục cùng với các lực lượng giáo dục đómột cách có hiệu quả nhất Năng lực, uy tín chuyên môn, kinh nghiệm công tác củagiáo viên chủ nhiệm lớp là điều kiện quan trọng để tập hợp lực lượng, phối hợpthành công các hoạt động giáo dục cho học sinh trong lớp
Như vậy, giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò rất quan trọng để thực hiện các
mục tiêu giáo dục của nhà trường đồng thời là người gần gũi nhất đối với học sinhcủa lớp để thực hiện các chức năng giáo dục Phát huy tốt vai trò của giáo viên chủnhiệm sẽ góp phần ngăn ngừa và hạn chế được những hành vi, ứng xử có tính bạolực của học sinh
Trang 6phức tạp với nhiều mức độ và hình thức khác nhau Trung bình mỗi ngày, cả nướcxảy ra 5 vụ bạo lực học đường; tình trạng này dẫn đến những hệ quả đau lòng, trởthành mối quan tâm của toàn xã hội
Trên địa bàn tỉnh Gia Lai, chỉ trong tháng 12 năm 2017, có 02 học sinh THPT( 01 học sinh lớp 10 và 01 học sinh lớp 11) của các trường THPT Nguyễn ChíThanh và THPT IaLy bị đâm và bắn chết
Bạo lực học đường không phải là hiện tượng mới, nhưng ngày càng bộc lộtính nguy hiểm và nghiêm trọng bởi một số học sinh khi vi phạm không những sửdụng các vật dụng phi học tập đơn thuần mà còn sử dụng cả hung khí Bạo lực họcđường không chỉ diễn ra ở thành thị mà còn diễn ra ở nông thôn và kể cả vùng sâu,vùng xa , vùng biên giới như huyện Đức Cơ, nơi bản thân đang công tác Tình trạngnày không phải chỉ có nam sinh mà còn có cả nữ sinh tham gia Nó không chỉ gây
ra những tác động xấu đến mối quan hệ giữa trò với trò, giữa nhà giáo với trò màcòn gây hại trực tiếp đến sức khoẻ, tính mạng, tinh thần, thái độ học tập của họcsinh, công tác giảng dạy của thầy, cô giáo và các hoạt động giáo dục của nhàtrường
Nhà trường là một môi trường thuận lợi nhất để đào tạo những con ngườivừa “hồng” vừa “chuyên”, có đủ tài năng trí tuệ và những phẩm chất đạo đức cáchmạng Chủ thể trực tiếp đào tạo những thế hệ học sinh – chủ nhân tương lai của đấtnước không ai khác là giáo viên giảng dạy bộ môn, giáo viên chủ nhiệm lớp Tuynhiên, công tác chủ nhiệm lớp trong nhà trường hiện nay gặp phải không ít khókhăn nhất là việc quản lý, xây dựng kế hoạch, tập huấn… cho đội ngũ giáo viên làmcông tác chủ nhiệm để phát huy tốt nhiệm vụ giáo dục học sinh về đạo đức, nângcao ý thức trong việc học tập, đặc biệt là uốn nắn những học sinh chậm tiến bộ,hạn chế tình trạng bạo lực học đường đang trở thành nỗi lo nhức nhối của toàn xãhội
Một trong những nhiệm vụ được Hiệu trưởng phân công phụ trách trong
những năm qua là quản lý công tác chủ nhiệm lớp; bản thân có rất nhiều băn
Trang 7khoăn, trăn trở là làm thế nào để làm tốt công tác quản lý, góp phần cao chất lượnggiáo dục học sinh trong nhà trường đặc biệt là phát huy vai trò của giáo viên chủnhiệm lớp trong công tác phòng chống bạo lực học đường nên tôi đã chọn đề tài:
“Vai trò của giáo viên chủ nhiệm với nhiệm vụ giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh tại trường THPT Lê Hoàn - Gia Lai”
2 PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH THỰC TẾ VỀ VAI TRÒ CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM VỚI NHIỆM VỤ GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH TẠI TRƯỜNG THPT LÊ HOÀN- GIA LAI 2.1.Khái quát tình hình địa phương
Đức Cơ là huyện có vị trí địa chính trị, kinh tế và an ninh - quốc phòng đặcbiệt quan trọng đối với Gia Lai nói riêng và Tây Nguyên nói chung Là một trong
ba huyện biên giới ở phía tây của tỉnh Gia Lai Phía Bắc giáp huyện Ia Grai; phíaNam giáp huyện Chư Prông; phía Đông giáp huyện Chư Prông và huyện Ia Grai;phía Tây giáp CamPuChia trên chiều dài đường biên giới 35 km Thị trấn Chư Ty làtrung tâm của huyện, cách thành phố Pleiku khoảng 50 km về phía Tây Tuyến giaothông quan trọng nhất của huyện là quốc lộ 19 nối dài( hay gọi là đường 19 Tây)nối quốc lộ 14 - tuyến quốc lộ quan trọng nhất của Tây Nguyên tại dốc Hàm Rồngvới quốc lộ 80 của CamPuChia qua cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh ( thuộc xã IaDom,Đức Cơ)
Huyện Đức Cơ nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới điển hình ở Tây Nguyên,
có 2 mùa rõ rệt rất thuận lợi cho việc phát triển các loại cây công nghiệp có giá trịkinh tế cao như cao su, cà phê, tiêu, điều…
Toàn huyện có 23 dân tộc khác nhau cùng sinh sống, dân tộc Kinh và Ja raichiếm đa số Tính đến cuối năm 2016, Đức Cơ có 65.772 nhân khẩu Trong đó: dântộc Kinh có 36.129 người ( chiếm 54,93% dân số của huyện); dân tộc Jrai có 28.658người ( chiếm 43,57 % dân số của huyện); Bahna có 77 người ( 1,17% dân số củahuyện); các dân tộc khác như Tày, Nùng, Mường, Thái….908 người ( 13,83% dân
số của huyện)
Trang 82.2 Khái quát về đặc điểm tình hình trường THPT Lê Hoàn – Gia Lai
Trường THPT Lê Hoàn (trước đây là Trường THPT Đức Cơ), huyện Đức Cơ,tỉnh Gia Lai được thành lập theo Quyết định số 665/1998/QĐ-UB ngày 30/06/1998UBND tỉnh Gia Lai Ngày 20/6/2008 Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai ra Quyết định
số 330/QĐ-UBND đổi tên trường THPT Đức Cơ thành trường THPT Lê Hoàn ngàynay
Quy mô trường học, số lượng học sinh, giáo viên năm học 2017- 2018:
*Tổng số học sinh: 27 lớp/ 1157 HS; HS nữ : 641; HS dân tộc thiểu số: 97
Trong đó: khối 12: 8 lớp/329 HS; khối 11: 9 lớp/391 HS; khối 10: 10 lớp/437 HS;
* Tổng số CBGVNV: 68 người; Trong đó: Ban giám hiệu: 3, Giáo viên: 58, Nhânviên: 7; gồm 09 tổ chuyên môn và 01 tổ Văn phòng
Ngoài ra, để thực hiện tốt nhiệm vụ nhà trường còn có các Ban tư vấn, các bô ̣ phâ ̣ngiúp viê ̣c cho Hiệu trưởng theo quy định của Điều lê ̣ trường học
2.3 Thực trạng “Bạo lực học đường” ở trường THPT Lê Hoàn – Gia Lai
Trong những năm gần đây, tình hình học sinh vi phạm nội quy nhà trường diễn rathường xuyên Theo số liệu thống kê từ năm học 2014- 2015 đến nay, tại trườngTHPT Lê Hoàn số lượng học sinh vi phạm nội quy nhà trường phải xét kỷ luật nhưsau:
Stt Năm học
Số vụ viphạm Nộiquynghiêmtrọng
Số vụhọc sinhđánh nhau
Số HStham gia
Số HS bị kỷluật từ Cảnh cáotrở lên
Trang 9Bên cạnh đó, còn rất nhiều những mâu thuẫn đang tiềm ẩn và nhiều vụ “bạolực” đã xảy ra bên ngoài nhà trường chưa thể thống kê và xử lý được.
Các vụ vi phạm nội quy, bạo lực học đường xảy ra dưới hình thức phổ biếnnhất là đánh nhau làm tổn thương về mặt tinh thần, làm tổn hại về sức khỏe, xâmphạm cơ thể của nhau
Những nguyên nhân cơ bản dẫn đến xung đột, có hành vi bạo lực học đường:
Thứ nhất, từ phía học sinh: các em đang ở giai đoạn phát triển có sự thay đổi
tâm về tâm sinh lý, mỗi em có cá tính không giống nhau đồng thời rất thiếu những
kỹ năng sống cơ bản: kỹ năng giao tiếp, ứng xử, kỹ năng giải quyết tình huống cóvấn đề, kỹ năng tự bảo vệ bản thân Đa số các em nhanh tiếp thu cái mới, sáng tạo,nhạy bén trong một số tình huống nhưng cũng rất nông nổi, bồng bột, chưa làm chủ
và kiểm soát được hành vi của mình để hướng tới các chuẩn mực đạo đức, chuẩnmực xã hội Một số em có hành vi bạo lực thường muốn bộc lộ cá tính, sự khácnhau trong suy nghĩ và quan niệm, ít chịu lắng nghe, thiếu bình tĩnh trong xử lý cáctình huống nảy sinh Thích thể hiện mình trước đám đông, bị lôi kéo bởi các thanhniên bên ngoài đã bỏ học, bị ảnh hưởng bởi các trò chơi mang tính bạo lực trênmạng Internet, phim ảnh
Thứ hai, từ phía gia đình: đa số các em học sinh có hành vi đánh nhau mang
tính bạo lực là những học sinh chưa ngoan, chậm tiến bộ, thiếu sự quan tâm, giáodục từ phía gia đình Thường là những gia đình có tình trạng hôn nhân tan vỡ,không hạnh phúc, tình cảm, cách xử sự của người lớn trong gia đình có ảnh hưởngrất lớn đến tâm lý của học sinh, chưa kể có một vài gia đình bố mẹ có hành vi bạolực thường xuyên trước mặt con cái Có gia đình hoàn cảnh kinh tế khó khăn, chỉ locác công việc làm ăn hàng ngày thiếu sự kiểm soát và quan tâm, chăm sóc con cái.Cũng có một số gia đình điều kiện kinh tế khá giả lại chiều chuộng con em mìnhquá mức, chỉ biết cung cấp, đáp ứng về tiền bạc theo yêu cầu của con mà thiếu sựkiểm soát, quan tâm đến suy nghĩ, hành động của con em mình
Trang 10Thứ ba, từ phía xã hội: Cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội, thế hệ trẻ
đang tiêm nhiễm, lôi cuốn bởi ma lực của các trò chơi trong game on line, cáctruyện tranh, phim ảnh mang tính bạo lực, kích động sự tò mò, bắt chước nhữnghành vi hung bạo ở các em ngày càng một phổ biến, đặc biệt các em cũng bị ảnhhưởng từ chính những cảnh bạo lực ngoài xã hội: học sinh đánh nhau quay clíp đểđưa lên mạng tạo dư luận, thanh niên trộm cắp tài sản khi phát hiện sẵn sàng dùnghung khí gây án nghiêm trọng, bạo lực xảy ra trên các sân cỏ, đâm chém người thân
để tranh giành quyền lợi, đánh người thi hành công vụ, văn hóa phẩm phản tác dụnggiáo dục bày bán tràn lan chưa có cơ chế quản lý chặt chẽ… Ngoài ra, khung hìnhphạt cho lứa tuổi vị thành niên vi phạm pháp luật ở nước ta vẫn còn nhẹ nhàng,chưa đủ sức răn đe, có tính ngăn ngừa vi phạm đối với lứa tuổi này
Ở địa phương, công tác phối hợp, chỉ đạo quyết liệt, huy động sức mạnh củatoàn bộ hệ thống chính trị vào cuộc trong việc làm trong sạch môi trường xã hội, tấncông tội phạm, ngăn chặn hành vi bạo lực và phối hợp chặt chẽ với nhà trườngtrong việc quản lý, giáo dục học còn chưa thực sự hiệu quả
Thứ tư, từ phía nhà trường: để đáp ứng yêu cầu, mục tiêu đổi mới giáo dục
và đào tạo, trường đã có nhiều biện pháp nhằm nâng cao chất lượng song không thểphủ nhận rằng, chúng ta còn nặng về truyền thụ kiến thức, vấn đề giáo dục đạo đứccho học sinh chưa được quan tâm đầu tư đúng mức Đây cũng là hạn chế chung củangành giáo dục Bên cạnh đó, áp lực, chương trình học tập, quy chế thi cử như hiệnnay cũng đang là mối quan tâm cần giải quyết Học sinh hầu như không có nhiềuthời gian để tham gia các hoạt động xã hội, các câu lạc bộ, hoạt động theo tổ chứcnhóm …nhằm rèn luyện kỹ năng, trau dồi nhân cách Mặt khác, trong đội ngũ nhàgiáo của trường vẫn còn một vài giáo viên chưa thực sự là tấm gương sáng cho họcsinh noi theo, xử sự còn thiếu bình tĩnh, mô phạm
2.4.Thực trạng quản lý giáo viên chủ nhiệm với nhiệm vụ giáo dục phòng chống bạo lực cho học sinh tại trường THPT Lê Hoàn - Gia Lai
Trang 11Vào đầu năm học, Hiệu trưởng nhà trường ra Quyết định thành lập các Ban
tư vấn tâm lý học đường; Ban tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật; Ban phòngchống ma túy, bạo lực học đường Trong đó có thành viên là giáo viên chủ nhiệmcủa các lớp
Hiệu trưởng đã xây dựng và triển khai kế hoạch hoạt động phòng chống bạo lực họcđường ngay từ đầu năm học Tăng cường chỉ đạo, quán triệt trong đội ngũ giáo viênchủ nhiệm đưa vào kế hoạch chủ nhiệm cụ thể mục tiêu, chỉ tiêu, biện pháp củatừng lớp về công tác phòng chống bạo lực học đường; Ngay từ đầu năm học giáoviên chủ nhiệm đăng ký với hiệu trưởng một số chỉ số: danh hiệu tập thể lớp tiêntiến; tỷ lệ học lực, hạnh kiểm; không có học sinh đánh nhau, hút thuốc lá, sử dụng
ma túy và các chất gây nghiện…
Ban giám hiệu đẩy mạnh các hình thức tuyên truyền đến cán bộ, giáo viên, nhânviên, học sinh toàn trường nhất là giáo viên chủ nhiệm về công tác phòng chống bạolực học đường, xem là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng, là một trongnhững tiêu chí đánh giá thi đua của nhà trường và đã tạo được chuyển biến tích cựcnhận thức trong đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh và ý thức tráchnhiệm trong việc phòng chống và ngăn chặn, hạn chế tối đa để xảy ra bạo lực họcđường Tích cực chỉ đạo thực hiện các văn bản của sở Giáo dục và đào tạo Gia Lai
về “Xây dựng trường học xanh – sạch – đẹp và an toàn” Triển khai công tácphòng, chống bạo lực học đường gắn công tác giáo dục đạo đức cho học sinh
Thường xuyên kiểm tra, sơ kết, tổng kết kết quả triển khai thực hiện kế hoạchphòng, chống bạo lực học đường và định kỳ cuối tháng, cuối học kỳ và cuối nămhọc; kịp thời khen thưởng cho những cá nhân, tập thể có thành tích xuất sắc trongcông tác này Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm, Đoàn trường cập nhật, theo dõitình hình bạo lực học đường xảy ra ở các đơn vị khác, kịp thời chấn chỉnh rút kinhnghiệm trong nhà trường
Trang 12Hiệu trưởng chỉ đạo cho giáo viên chủ nhiệm lồng ghép trong chương trình ngoạikhóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp giáo dục cho học sinh nội dung phòng chống bạolực trong nhà trường; Phối hợp chặt chẽ với công an thị trấn Chư Ty, công anhuyện Đức Cơ xử lí kịp thời những trường hợp học sinh có xu hướng gây gỗ đánhnhau ngoài nhà trường.
2.5 Những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức của Hiệu trưởng trong việc quản lý thực hiện vai trò của giáo viên chủ nhiệm với nhiệm vụ giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh tại trường THPT Lê Hoàn - Gia Lai
2.5.1 Điểm mạnh
Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong nhà trường nhận thức rõ được sựcần thiết phải làm tốt công tác giáo dục cho học sinh ý thức trách nhiệm phòngchống bạo lực học đường nhằm giữ vững an ninh trường học, xây dựng trường học
an toàn , góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường
Tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên của trường rất đoàn kết, có sự đồng thuận caotrong việc thực hiện các chủ trương của các cấp ngành cũng như của trường; nhiệttình tham gia và thực hiện có hiệu quả các phong trào thi đua chuyên đề do Hiệutrưởng, các tổ chức đoàn thể phát động như: “ Phong trào duy trì sỹ số học sinh”;phong trào “xây dựng trường học Xanh- Sạch- Đẹp – An toàn”; “ Trường họckhông có bạo lực”…
Hiệu trưởng phân công phó hiệu trưởng phụ trách công tác chủ nhiệm lớp có nhiềukinh nghiệm; từng được tham gia các lớp tập huấn về công tác chủ nhiệm; thammưu tích cực, có hiệu quả cho hiệu trưởng trong việc xây dựng các kế hoạch liênquan đến công tác này
Hiệu trưởng rất quan tâm đến công tác tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực chủnhiệm lớp cho giáo viên; đưa vào kế hoạch năm học tổ chức các buổi tập huấn, hội
Trang 13thảo chuyên đề trong đội ngũ giáo viên chủ nhiệm ( định kỳ đầu năm học và giữahọc kỳ II) Riêng chuyên đề giáo dục học sinh phòng chống bạo lực học đườngđược tổ chức 1 lần /1 học kỳ Giáo viên chủ nhiệm báo cáo thống kê các vụ viphạm của học sinh; phân tích nguyên nhân, đánh giá lại các giải pháp đã thực hiện
và rút kinh nghiệm
Đa số giáo viên chủ nhiệm lớp của trường có thâm niên công tác và tham gia côngtác chủ nhiệm lớp nhiều năm nên có nhiểu kỹ năng giáo dục đạo đức học sinh, cónhiều giải pháp tích cực góp phần hạn chế tối đa tình trạng bạo lực đường Trong sốgiáo viên chủ nhiệm năm học 2017- 2018 có 04/27 giáo viên làm công tác chủnhiệm từ 1-4 năm; có 20/27 giáo viên từng chủ nhiệm từ 5-10 năm; có 3/27 giáoviên chủ nhiệm trên 10 năm
Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm rất nhiệt tình, quan tâm giúp đỡ học sinh, tích cựcphối hợp với cha mẹ học sinh trong việc giáo dục đạo đức, chấn chỉnh nề nếp tácphong, học tập, ngăn ngừa những hành vi vi phạm của học sinh nhất là các hành vibạo lực học đường hiệu quả
2.5.2 Điểm yếu
Giáo viên chủ nhiệm lớp là nữ rất đông ( 19/27 giáo viên); đa số trong độ tuổi sinhcon và nuôi con nhỏ nên thời gian dành cho công tác phối hợp, gần gũi, tìm hiểuthông tin, nghiên cứu các biện pháp giáo dục học sinh rất hạn chế
Tình trạng thừa thiếu giáo viên cục bộ ở một số tổ ghép như Sử - Địa - Giáo dụccông dân; Hóa – Sinh – kỹ thuật nông nghiệp; Thể dục – Giáo dục quốc phòng có
số tiết phân bố không đều ở hai học kỳ nên kết thúc học kỳ I thường có sự thay đổimột số giáo viên chủ nhiệm để điều hòa, cân đối số tiết nên việc tiếp cận, nắm thôngtin, tình hình học sinh đôi khi không được xuyên suốt, chặt chẽ dẫn đến công tácgiáo dục học sinh, nhất là học sinh chậm tiến bộ kém hiệu quả
Trang 14Có một số ít giáo viên chủ nhiệm có kỹ năng xử lý vi phạm, kỹ năng giáo dục họcsinh giải quyết xung đột còn hạn chế , chưa đủ uy tín để học sinh tin tưởng chia sẻthông tin về mâu thuẩn cá nhân hay các bạn trong lớp để được tư vấn; giúp đỡ Một số học sinh ý thức chấp hành nội quy nhà trường chưa cao dẫn đến hay viphạm như bỏ học, cúp tiết để đi chơi, đá bóng cá độ, tụ tập ở quán Internet với cáctrò games online, thậm chí đánh bài ăn tiền … phát sinh mâu thuẩn với nhau cảtrong và ngoài nhà trường.
Công tác phối hợp giữa các lực lượng giáo dục trong nhà trường với giáo viên chủnhiệm đôi lúc chưa kịp thời nên nắm bắt thông tin về học sinh vi phạm và nguy cơxảy ra vi phạm, bạo lực học đường còn ít, biện pháp tác động chưa kịp thời
Tổ tư vấn tâm lý học đường của nhà trường chưa được tập huấn, bồi dưỡng về côngtác này mà tư vấn chủ yếu dựa vào kinh ngiệm cá nhân nên hoạt động chưa thực sựhiệu quả
2.5.3 Những cơ hội
Sở giáo dục và Đào tạo Gia Lai; Huyện ủy Đức Cơ và chính quyền địa phương cáccấp rất quan tâm đến công tác giảng dạy, giáo dục của nhà trường trong đó có nộidung giáo dục học sinh phòng chống ma túy, bạo lực học đường
Sở giáo dục thường xuyên tổ chức các phong trào thi đua chuyên đề, tổng kết đánhgiá khen thưởng kịp thời cho các cá nhân, tập thể có thành tích tốt đã động viên rấtlớn sự nhiệt tình của đội ngũ giáo viên làm công tác chủ nhiệm, phát huy tốt vai tròcủa giáo viên chủ nhiệm trong công tác giáo dục đạo đức, giáo dục phòng chốngbạo lực học đường trong nhà trường
Ban đại diện cha mẹ học sinh rất nhiệt tình, phối hợp tốt với nhà trường trong côngtác vận động gia đình phụ huynh học sinh quan tâm đến con em mình, cùng với bangiám hiệu, Đoàn thanh niên, giáo viên chủ nhiệm trực tiếp giúp đỡ một số học sinh
Trang 15cá biệt, hư hỏng, thường có xu hướng giải quyết bằng bạo lực khi có mâu thuẩn tiến
bộ rõ rệt Làm tốt công tác tuyên truyền trong phụ huynh học sinh và nhân dân Công tác phối hợp giữa nhà trường với lực lượng công an huyện Đức Cơ, công anthị trấn Chư Ty rất thường xuyên, kịp thời và hiệu quả; giải quyết rất nhanh các vụviệc đánh nhau trong và ngoài nhà trường có liên quan đến học sinh nên tác dụnggiáo dục, ngăn ngừa hành vi phạm của học sinh rất hiệu quả
2.5.4 Những thách thức
Những tác động tiêu cực từ những mặt trái của thời kỳ kinh tế hội nhập, quốc tếhóa, toàn cầu hóa, một bộ phận không nhỏ học sinh đua đòi, ham chơi bất chấp nộiquy nhà trường, quy định của pháp luật nên vi phạm các giá trị đạo đức, lối sống,giải quyết vấn đề bằng con đường bạo lực
Do trường đóng chân ở địa bàn vùng biên giới, tình hình kinh tế - xã hội khó khăn,thành phần dân cư không ổn định, nhận thức của nhân dân nhất là người đồng bàodân tộc thiểu số về công tác phối hợp giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ còn hạn chế;còn có tư tưởng “ khoán trắng” cho nhà trường
Một số ít gia đình có điều kiện kinh tế khá giả thì quá nuông chiều con cái nên thiếunền tảng giáo dục nghiêm khắc từ phía gia đình
Chế độ đãi ngộ cho giáo viên chủ nhiệm chưa tạo được động lực thúc đẩy giáo viênchủ nhiệm dồn hết tâm huyết, công sức, thời gian … cho công tác giáo dục, uốnnắn, chấn chỉnh, ngăn ngừa các hành vi vi phạm nội quy nhà trường của học sinh.Chính quyền địa phương nhất là cấp thôn, làng, xã chưa chủ động phối hợp với nhàtrường trong công tác vận động, tuyên truyền, giáo dục đạo đức cho học sinh
2.6 Một số kinh nghiệm thực tế mà đơn vị đã thực hiện để phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm với nhiệm vụ giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh.
Trang 162.6.1 Nắm vững tình hình học sinh của lớp chủ nhiệm
Đầu năm học, chuẩn bị cho việc nhận lớp, giáo viên chủ nhiệm phải nắmvững được một số thông tin cơ bản: số lượng học sinh của lớp, thành phần nam/nữ,lưu ban, học sinh là người dân tộc thiểu số, học sinh chậm tiến bộ,
Trong buổi đầu nhận lớp, giáo viên chủ nhiệm cần thiết phải thân thiện, gầngũi với học sinh để nắm thêm thông tin, quan sát biểu hiện về cá tính của một sốhọc sinh tiêu biểu, lấy ý kiến từ tập thể lớp để bầu ban cán sự lớp tạm thời đồng thờitheo dõi mức độ hoàn thành nhiệm vụ, năng lực làm việc của ban cán sự lớp Nắm
rõ hoàn cảnh gia đình thông qua bản sơ yếu lí lịch tự thuật của học sinh, thông quagiáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn cũ… để biết được hoàn cảnh gia đình họcsinh nào như thuộc diện hộ nghèo, hoàn cảnh khó khăn, thuộc diện chính sách, con
mồ côi, học sinh khuyết tật.…
Nếu nắm vững được đặc điểm, tình hình, hoàn cảnh học sinh thì giáo viênchủ nhiệm rất thuận lợi trong công tác xây dựng kế hoạch, điều hành, quản lý và tổchức tốt các hoạt động của lớp
2 6.2 Tích cực quan sát, lắng nghe thông tin về học sinh để nhận biết các dấu hiệu có thể xảy ra bạo lực học đường
Học sinh ở cấp trung học phổ thông thường từ 15-18 tuổi, có nhiều biến đổi
về mặt tâm sinh lý, suy nghĩ nông nổi, luôn cho mình là người đã lớn, muốn tự bảnthân mình giải quyết mọi vấn đề Đặc biệt lứa tuổi này rất dễ bị bạn bè lôi kéo, rủ
rê, kích động Những dấu hiệu dễ nhận thấy sự thay đổi học sinh: rối loạn cảm xúc,hành vi bất thường, buồn chán, dễ nổi giận, cáu gắt, ứng xử với bạn bè, thầy/côthiếu chuẩn mực, học tập sa sút, có thể bỏ giờ, cúp tiết…
Do vậy, giáo viên chủ nhiệm cần phát huy năng lực “ thâm nhập” vào thế giớibên trong của học sinh để hiểu rõ hơn về nhân cách, biểu hiện tâm lý của các em.Năng lực hiểu học sinh còn được thể hiện qua sự dự đoán những điểm tích cực vànhững khó khăn, vướng mắc có thể xảy ra mâu thuẩn, các vấn đề bất thường trongquan hệ giữa thầy/cô với học sinh, giữa học sinh với học sinh
Trang 17Có thể nói, để hiểu được tâm lý của từng học sinh lớp chủ nhiệm là cả mộtquá trình lao động đầy trách nhiệm, tình thương yêu, am hiểu về hoàn cảnh, tâm lýcủa học sinh, sự tinh ý quan sát các biểu hiện về tâm lý của học sinh trong từng buổihọc trong suốt năm học.
Trên cơ sở những biểu hiện khác thường của học sinh, giáo viên chủ nhiệmphải gần gũi, trao đổi tế nhị với học sinh, tìm hiểu thông tin tình hình hiện tại về họcsinh từ nhiều kênh như học sinh trong lớp, bạn bè của học sinh, giáo viên bộ môn,đoàn trường…Tạo điều kiện để các em có thể chia sẻ khó khăn, vướng mắc và giáoviên chủ nhiệm tư vấn và giúp đỡ kịp thời Nếu xét thấy khả năng có thể xảy ra bạolực phải phối hợp với đoàn trường, cha/mẹ học sinh, học sinh có liên quan để giaỉtỏa vướng mắc, ngăn chặn bạo lực có thể xảy ra
2.6.3 Tăng cường giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các tiết sinh hoạt chủ nhiệm hàng tuần
Giáo viên lên lớp sinh hoạt 15 phút đầu mỗi buổi học và sinh hoạt sinh hoạtlớp cuối tuần là một hoạt động thường xuyên Tuy nhiên, để công tác sinh hoạt đemlại hiệu quả giáo dục thì không phải giáo viên nào cũng đạt được mục tiêu, mongmuốn Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm cần phải xác định mục đích, yêu cầu, nội dung,phương pháp trước khi lên lớp Tránh tình trạng, khi nào lên lớp giáo viên cũng chỉtrích, phê bình những vi phạm của học sinh, cần thiết phải đặt ra yêu cầu cụ thể là
15 phút hoặc 45 phút lên sinh hoạt với lớp giáo viên phải đạt được nội dung gì quatiết sinh hoạt đó yêu cầu cần đạt được những gì về thái độ, kỹ năng, sau đó lựa chọnhình thức, phương pháp sinh hoạt hợp lí Nên tổ chức sinh hoạt lớp theo các chủ đềcủa tuần, tháng một cách phong phú làm cho học sinh không cảm thấy nhàm chán, tạo hứng thú cho tiết sinh hoạt để giáo dục học sinh tích cực hơn
Giáo viên chủ nhiệm cần tăng cường việc tuyên dương, khích lệ những họcsinh tích cực, có tiến bộ trong học tập, thi đua rèn luyện, thực hiện tốt các hoạt độngcủa lớp, của trường Bên cạnh đó, phải nghiêm khắc phê bình những học sinh viphạm đồng thời nhắc nhở thường xuyên về các quy định của nhà trường, nhẹ nhàng
Trang 18khuyên bảo những học sinh có biểu hiện thiếu tích cực để ngăn ngừa nguy cơ xảy ra
vi phạm Giáo viên nên sưu tầm các trò chơi nhỏ mang tính giáo dục về kỹ năngsống, tổ chức cho các em tham gia để tăng thêm tinh thần, đoàn kết, gắn bó, yêuthương nhau hơn Hoặc có khi giáo viên lên lớp đọc một bài báo, kể cho các emnghe câu chuyện mang tính thời sự với ý nghĩa giáo dục thực tế vào 15 phút đầubuổi học sau đó yêu cầu các em tự rút ra bài học cho bản thân…
Có thể nói, giáo viên chủ nhiệm có vai trò quan trọng trong công tác giáo dục
đạo đức cho học sinh Thực tế cho thấy, phong cách, thái độ, hành vi của thầy/côchủ nhiệm lớp ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành ý thức, hành vi chủa học sinhThầy/cô càng chuẩn mực về đạo đức, tác phong, chuyên môn vững vàng, quan tâm,thương yêu học sinh chân thành, đúng cách thì học sinh càng tin yêu, kính trọng,quý mến, hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cho học sinh càng cao Như vậy, giáoviên chủ nhiệm là người có vai trò quan trọng trongviệc tác động về mặt nhận thức,dần dần hình thành nhu cầu và niềm tin hướng tới các chuẩn mực đạo đức trongviệc ứng xử giữa học sinh với nhau trong lớp cũng như bạn bè bên ngoài nhằmphòng tránh xảy ra những hiện tượng xích mích, mâu thuẩn dẫn đến xung đột cótính bạo lực không đáng có ở học sinh
2.6.4 Vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong việc tư vấn, tổ chức hoạt động
tự quản của tập thể học sinh
Giáo viên chủ nhiệm cần quan tâm đến các hoạt động giáo dục của nhàtrường, trên cơ sở thực tế tình hình của lớp, xây dựng kế hoạch, định hướng và tổchức cho học sinh thực hiện, cốt làm sao thu hút các em tham gia, khơi dậy tínhsáng tạo, phát huy sức mạnh tập thể, tinh thần đoàn kết trong học sinh Sự gắn bó,ảnh hưởng, sẻ chia công việc nếu được giáo viên tư vấn chu đáo, tập thể có tinhthần tự quản tốt cũng góp phần hạn chế được những mâu thuẩn phát sinh trong họcsinh, tình trạng bạo lực học đường cũng sẽ ít có nguy cơ xảy ra
Bên cạnh đó, thông qua các hoạt động của lớp, của cá nhân học sinh, giáoviên sẽ nhận diện một số khả năng hành vi của học sinh sắp diễn ra, nếu phát hiện
Trang 19nguy cơ mâu thuẩn, giáo viên chủ nhiệm là người khéo léo phân tích vấn đề để họcsinh hiểu và điều chỉnh suy nghĩ và hành vi theo hướng tích cực, hạn chế xung đột
có tính bạo lực Thực tế cho thấy, lớp có tinh thần tự quản tốt, ý thức giúp đỡ, sựquan tâm giữa các thành viên trong lớp sẽ nhiều hơn Sự phát hiện những bấtthường trong diễn biến tâm lý học sinh sẽ nhanh hơn, có như vậy giáo viên sẽ kịpthời hơn trong công tác giáo dục, tư vấn cho học sinh thực hiện tốt nội quy nhàtrường, hạn chế nguy cơ xảy ra bạo lực học đường
2.6.5 Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động ngoại khoá
Trong các buổi hoạt động ngoại khoá do lớp tổ chức nên tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho học sinh Tăng cường giáo dục cho học sinh về ý thứccông dân, ý thức chấp hành pháp luật Rèn luyện những kỹ năng sống như kỹ năngứng xử, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác và giải quyết những xung đột nhằm hạnchế hướng giải quyết tiêu cực của bản thân các em khi có xung đột
Định hướng cho học sinh tự xây dựng cho mình lý tưởng, mục đích sống, có lối sống lành mạnh và tốt đẹp, không có tệ nạn xã hội, không bạo lực Điều đó phần nào giúp cho cá nhân mỗi học sinh tránh được những cám dỗ của các tệ nạn, hạn chế những khó khăn về mặt tâm lý và sức khoẻ, tránh rơi vào các hành vi sai lệch
2.6.6 Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong công tác phối hợp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường
* Với giáo viên bộ môn
Giáo viên chủ nhiệm với vai trò là cầu nối giữa thầy/ cô bộ môn với học sinh của
lớp, tạo điều kiện hình thành mối quan hệ tốt đẹp giữa giáo viên bộ môn và học sinh Thường xuyên trao đổi thông tin với gáo viên bộ môn về tình hình củalớp, cung cấp thông tin một số học sinh tiêu biểu để giáo viên bộ môn có thể quantâm hơn trong quá trình giảng dạy như: học sinh có học lực yếu, có hoàn cảnh giađình khó khăn, học sinh hay vi phạm, chậm tiến bộ,…