Đặc biệt là trong giai đoạn đổi mới giáo dục ở nước ta hiện nay, đòi hỏi người cán bộ quản lý phải thường xuyên học tập, nhằm trang bị những kĩ năng quản lí cần thiết để quản lí giáo viê
Trang 1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG CÁN BỘ QUẢN LÝ GIÁO DỤC TP HỒ CHÍ MINH
_
TIỂU LUẬN CUỐI KHÓA LỚP BỒI DƯỠNG CBQL TIỂU HỌC – LONG AN
XÂY DỰNG PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO CỦA HIỆU TRƯỞNG
TRƯỜNG TIỂU HỌC MỸ AN HUYỆN THỦ THỪA, TỈNH LONG AN
Học viên: HỒ THỊ CHÍN Đơn vị công tác: TRƯỜNG TIỂU HỌC MỸ AN
2020 - 2021
LONG AN, THÁNG 10 NĂM 2020
Trang 2MỤC LỤC
2 Phân tích tình hình thực tế về việc xây dựng phong cách lãnh
2.2 Phân tích tình hình thực trạng về phong cách lãnh đạo của
2.3 Những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức để đổi mới
phong cách lãnh đạo của Hiệu trưởng trường Tiểu học Mỹ An 7 2.4 Những kinh nghiệm thực tế về việc vận dụng phong cách lãnh
3 Kế hoạch hành động để đổi mới phong cách lãnh đạo tối ưu 11
Trang 31 Lý do chọn chủ đề tiểu luận
1.1 Cơ sở pháp lý
Người cán bộ quản lý giáo dục là người có tầm ảnh hưởng vô cùng quan trọng và quyết định đến sự thành công hay thất bại của một nhà trường Đặc biệt
là trong giai đoạn đổi mới giáo dục ở nước ta hiện nay, đòi hỏi người cán bộ quản lý phải thường xuyên học tập, nhằm trang bị những kĩ năng quản lí cần thiết để quản lí giáo viên và điều hành mọi hoạt động của nhà trường một cách hiệu quả
Theo Thông tư 41/2010/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ trường Tiểu học quy định Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm tổ chức, quản lí các hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường Hiệu trưởng có những nhiệm vụ và quyền hạn sau:
- Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội đồng trường và các cấp có thẩm quyền
- Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó
- Phân công, quản lí, đánh giá, xếp loại; tham gia quá trình tuyển dụng, thuyên chuyển; khen thưởng, thi hành kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy định
- Quản lí hành chính; quản lí và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính, tài sản của nhà trường
- Quản lí học sinh và tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường; tiếp nhận, giới thiệu học sinh chuyển trường; quyết định khen thưởng, kỉ luật, phê duyệt kết quả đánh giá, xếp loại, danh sách học sinh lên lớp, ở lại lớp; tổ chức kiểm tra, xác nhận việc hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh trong nhà trường và các đối tượng khác trên địa bàn trường phụ trách
- Dự các lớp bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ quản lí
Trang 4- Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở và tạo điều kiện cho các tổ chức chính trị - xã hội trong nhà trường hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục;
- Thực hiện xã hội hoá giáo dục, phối hợp tổ chức, huy động các lực lượng
xã hội cùng tham gia hoạt động giáo dục, phát huy vai trò của nhà trường đối với cộng đồng
Chuẩn Hiệu trưởng trường tiểu học được ban hành kèm theo thông tư số 14/2011/TT-BGDĐT ngày 8/4/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo”, cũng chỉ rõ những quy định về phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm; năng lực quản lý trường tiểu học
Như vậy, để hoàn thành nhiệm vụ xây dựng và phát triển nhà trường, những người làm công tác quản lí trường học, đặc biệt là Hiệu trưởng cần phải xây dựng cho minh một phong cách làm việc khoa học để tạo động lực cũng như thúc đẩy mỗi cán bộ giáo viên - nhân viên làm việc có hiệu quả hơn Muốn thế người Hiệu trưởng phải xây dựng cho mình một lề lối làm việc hiệu quả, đó chính là xây dựng phong cách lãnh đạo khoa học, phù hợp với tình hình thực tế của đơn vị
1.2 Lý do về lý luận
Phong cách lãnh đạo là cách thức vận dụng một cách linh hoạt, hợp lý những nguyên tắc và phương pháp quản lý của người lãnh đạo khi giải quyết những nhiệm vụ và vấn đề nảy sinh trong quá trình người đó thực hiện chức năng quản lý của mình Là tổng hợp những phương pháp, biện pháp, cách thức làm việc riêng, tiêu biểu, ổn định của người Hiệu trưởng sử dụng hằng ngày để thực thi nhiệm vụ của mình Là toàn bộ những định hướng mục tiêu, lề lối ứng
xử, cách thức tác động của nhà lãnh đạo đến đối tượng lãnh đạo được lặp đi lặp lại thường xuyên trở thành ổn định và bền vững
Qua học tập và nghiên cứu chuyên đề Phong cách lãnh đạo, tôi được biết, trong lãnh đạo có nhiều phong cách như:
Trang 5- Căn cứ vào hành vi người lãnh đạo quan tâm đến công việc và quan tâm đến con người, có bốn loại phong cách lãnh đạo cực đoan như sau:
+ Phong cách lãnh đạo quan tâm tới công việc cao và con người cao
+ Phong cách lãnh đạo quan tâm tới công việc cao và con người thấp
+ Phong cách lãnh đạo quan tâm tới công việc thấp và con người cao + Phong cách lãnh đạo quan tâm tới công việc thấp và con người thấp
- Căn cứ vào các mức độ trưởng thành của cấp dưới, đòi hỏi người lãnh đạo phải có hành vi phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của nhân viên, từ đó nâng cao hiệu quả của tổ chức; các tác giả Hersey và Blanchard (Mỹ) đã phân chia phong cách lãnh đạo gồm các loại sau:
+ Phong cách chỉ đạo: Người lãnh đạo đưa ra các chỉ dẫn cụ thể và giám sát chặt chẽ việc thực hiện của cấp dưới;
+ Phong cách kèm cặp/hướng dẫn: Người lãnh đạo giải thích các quyết định, gần gũi để giám sát, giúp đỡ và động viên cấp dưới;
+ Phong cách hỗ trợ: Người lãnh đạo gần gũi, thảo luận vấn đề với nhân viên, khai thông các vướng mắc và tạo điều kiện thuận lợi cho họ hoàn thành nhiệm vụ;
+ Phong cách ủy quyền: Người lãnh đạo giao nhiệm vụ và mở rộng quyền cho cấp dưới để họ tự giải quyết các công việc được giao
- Căn cứ vào tính chất, mối quan hệ giữa người quản lí với những người cấp dưới gồm có ba loại phong cách lãnh đạo:
+ Phong cách lãnh đạo độc đoán: Nhà quản lý ra các quyết định mà không cần tham khảo ý kiến của người dưới quyền
+ Phong cách lãnh đạo dân chủ: Nhà quản lý ra quyết định sau khi bàn bạc, trao đổi và tham khảo ý kiến của cấp dưới
Trang 6+ Phong cách lãnh đạo tự do: Nhà quản lý sử dụng rất ít quyền hành, thường ủy quyền và cho phép cấp dưới một sự tự do trong việc quyết định và hoàn thành công việc theo cách mà họ cho là tốt nhất
Mỗi phong cách lãnh đạo có những ưu điểm và hạn chế nhất định, không
có phong cách nào hoàn thiện Nếu Hiệu trưởng xây dựng được phong cách lãnh đạo phù hợp với thực tế đơn vị sẽ góp phần mang lại hiệu quả trong việc quản lí nhà trường Vì vậy, việc nghiên cứu lí luận để xây dựng phong cách lãnh đạo phù hợp cho người Hiệu trưởng sẽ có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc xây dựng và phát triển nhà trường sau này Phong cách lãnh đạo đặc trưng của Hiệu trưởng - người cán bộ quản lí giáo dục phải là: Phong cách lãnh đạo dân chủ và
phù hợp với môi trường lãnh đạo (trình độ phát triển của tập thể sư phạm, đặc điểm tâm lí của giáo viên - nhân viên, tình huống quản lí cụ thể)
Như vậy để đạt hiệu quả trong lãnh đạo, người Hiệu trưởng thường sử dụng phong cách lãnh đạo dân chủ trong quản lí; Tuy nhiên khi tập thể sư phạm ở giai đoạn thấp thì Hiệu trưởng sẽ sử dụng phong cách lãnh đạo độc đoán, nếu tập thể
có nhiều giáo viên mới thì sẽ áp dụng phong cách chỉ dẫn; Khi tập thể ở giai đoạn cao, nền nếp ổn định, chuyên môn vững vàng thì Hiệu trưởng chuyển sang phong cách ủy quyền nhưng vẫn duy trì phong cách lãnh đạo chủ đạo là Phong cách lãnh đạo dân chủ
1.3 Lý do thực tiễn
Trong những năm qua, công tác quản lí nhà trường của Hiệu trưởng Trường Tiểu học Mỹ An đã đạt được nhiều kết quả khả quan, nhà trường đã đạt được các chỉ tiêu trên giao Tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế theo tôi nếu Hiệu trưởng nghiên cứu sâu hơn về phong cách lãnh đạo của mình để cải tiến thì có thể nhà trường sẽ đạt nhiều kết quả cao hơn
Sau khi được nghiên cứu chuyên đề Phong cách lãnh đạo, tôi hiểu được rằng: Một trong những nguyên nhân cơ bản làm giảm hiệu quả quản lí của Hiệu trưởng trường Tiểu học Mỹ An chính là Hiệu trưởng còn có một số vụ việc khi giải quyết chưa có phong cách lãnh đạo khoa học, phù hợp với tình hình thực tế
Trang 7của đơn vị Trong một số trường hợp khi cần phải có một phong cách lãnh đạo dân chủ thì Hiệu trưởng lại vận dụng phong cách tự do; Có những vấn đề cần phong cách lãnh đạo tự do, phong cách ủy quyền thì Hiệu trưởng lại thực hiện phong cách lãnh đạo độc đoán Từ đó hiệu quả công tác quản lí còn hạn chế, đôi lúc chưa tạo được lòng tin của tập thể sư phạm, một số hoạt động giáo dục chưa đạt được kết quả như mong muốn Vì vậy, để từng bước đưa nhà trường phát triển tốt hơn và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục nước nhà Tôi quyết định chọn chủ đề tiểu luận: “Xây dựng phong cách lãnh đạo của Hiệu trường Tiểu học Mỹ An, huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An” để nghiên cứu
2 Phân tích tình hình thực tế về việc xây dựng phong cách lãnh đạo của Hiệu trưởng ở Trường Tiểu học Mỹ An
2.1 Khái quát về trường Tiểu học Mỹ An
Trường Tiểu học Mỹ An được thuộc xã vùng sâu của huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An Trường thuộc nhóm các trường có thành tích cao về chất lượng và các phong trào trong huyện, vị trí giao thông thuận tiện, cuộc sống của người dân nơi đây tương đối ổn định nên rất thuận lợi trong công tác huy động học sinh đến lớp
Diện tích khuôn viên trường là 20.925 m2
Năm học 2020-2021Trường có
659 học sinh với 24 lớp Đội ngũ có 46 Cán bộ, giáo viên, nhân viên Cán bộ quản lý trường: 03 (01 Hiệu trưởng, 02 Phó Hiệu trưởng), văn phòng: 05, giáo viên trực tiếp dạy lớp là 38 Về trình độ chuyên môn tốt nghiệp đại học: 37, cao đẳng: 05, trung cấp: 02, chưa qua đào tạo: 02 (Bảo vệ, phục vụ) Chi bộ trường
có 28 Đảng viên Tỷ lệ giáo viên dạy giỏi các cấp, Chiến sĩ thi đua, số lượng học sinh đạt giải cao trong các phong trào tăng dần theo từng năm học Đội ngũ Cán
bộ, giáo viên, nhân viên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, thực hiện tốt chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước
2.2 Phân tích tình hình thực tế về phong cách lãnh đạo của Hiệu trưởng Trường Tiểu học Mỹ An
Trang 82.2.1 Thực trạng về phong cách lãnh đạo của Hiệu trưởng trường Tiểu học Mỹ An
Phong cách lãnh đạo của người cán bộ quản lý giáo dục là kiểu hoạt động đặc thù của người quản lý giáo dục đó, được hình thành trên cơ sở của sự kết hợp chặt chẽ giữa yếu tố tâm lý chủ quan của người quản lý trong ngành giáo dục với yếu tố môi trường xã hội Phong cách lãnh đạo phụ thuộc vào đặc điểm tâm lý của cấp dưới, trình độ phát triển của tập thể, bản thân người quản lý và đặc điểm của tình huống cụ thể Trên cơ sở đó có ba loại phong cách lãnh đạo cơ bản là phong cách lãnh đạo dân chủ, phong cách lãnh đạo độc đoán và phong cách lãnh đạo tự do
Qua nghiên cứu phong cách lãnh đạo của Hiệu trưởng Trường Tiểu học Mỹ
An Tôi nhận thấy Hiệu trưởng đã vận dụng tất cả các phong cách lãnh đạo tuy nhiên còn nhiều tình huống vận dụng không phù hợp và còn nặng về phong cách lãnh đạo tự do Sở dĩ Hiệu trưởng Trường Tiểu học Mỹ An thường sử dụng phong cách lãnh đạo tự do là do Hiệu trưởng chưa mạnh dạng quyết đoán trong một số vụ việc, một số hoạt động quan trọng nhưng ủy quyền cho cấp dưới mà đúng ra Hiệu trưởng phải quyết định theo phong cách lãnh đạo dân chủ Thậm chí có một vài vấn đề còn chìu lòng giáo viên theo duôi quần chúng làm ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động của nhà trường
2.2.2 Ví dụ chứng minh phương pháp làm việc của Hiệu trưởng với giáo viên và tập thể sư phạm thể hiện phong cách lãnh đạo chưa phù hợp:
Ví dụ 1: Trong sắp xếp thời khóa biểu cho toàn trường, để đảm bảo tính
khoa học, tính sư phạm và đảm bảo cho đội ngũ giáo viên không mất quá nhiều thời gian đi lại do tiết trống Hiệu trưởng phải chỉ đạo Phó hiệu trưởng sắp xếp thời khóa biểu và Hiệu trưởng kiểm tra phê duyệt Nhưng thực tế Hiệu trưởng để các tổ trưởng cùng các giáo viên dạy bộ môn tự sắp thời khóa biểu Từ đó thời khóa biểu không khoa học, giáo viên bộ môn do trực tiếp tham gia xếp thời khóa biểu nên tiết dạy liền nhau, không đảm bảo tính sư phạm, các giáo viên chủ
Trang 9nhiệm tiết dạy các môn Toán và Tiếng Việt phải dồn ép tạo học sinh tiếp thu mệt mỏi giáo viên chủ có tiết trống phải đi lại nhiều mất thời gian và tạo tâm lý khó chịu trong giáo viên từ đó giáo viên không thoải mái giảng dạy nên ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục
Ví dụ 2:
Việc phân công lớp dạy cho GVCN đầu năm Hiệu trưởng lại cho ổn định suốt nhiều năm Cụ thể ở khối lớp 2 trong nhiều năm qua: thầy Trí dạy lớp 2.1,
Cô Hồng dạy lớp 2.2; thấy năm dạy lớp 2.3; Cô Loan dạy lớp 2.4, Thầy Sơn dạy lớp 2.5 (tương tựa các khối khác cũng vậy) Đầu năm Hiệu trưởng chi có nhiệm vụ phân công lớp 1.1 lên lớp 2.1 thầy Trí, lớp 1.2 lên lớp 2.2 cô Hồng, lớp 1.3 lên lớp 2.3 Thầy Năm và tương tựa các khối lớp khác cũng vậy Như vậy việc phân công của Hiệu trưởng chưa căn cứ vào tình hình chất lượng và năng lực chuyên môn, điều kiện của giáo viên và thực tế chất lượng, nền nếp của từng lớp để có sự phân công, giao việc cho phù hợp
Ví dụ 3:
Việc bổ nhiệm tổ trưởng chuyên môn Hiệu trưởng tổ chức lấy phiếu bình bầu của tổ viên và căn cứ vào kết quả đó để quyết định bổ nhiệm tổ trưởng Với phong cách lãnh dạo này tôi nhận thấy Hiệu trưởng quá chìu ý giáo viên, theo đuôi quần chúng đánh mất đi vai trò quyết định của mình Đã có 1 vài tổ do giáo
viên có tư tưởng tiêu cực nhiều nên đã bầu chon người dễ giải, không năng lực làm tổ trưởng nên chất lượng hoạt động của tổ này không cao
2.3 Những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức để đổi mới phong cách lãnh đạo của Hiệu trưởng trường Tiểu học Mỹ An
2.3.1 Điểm mạnh
- Bản thân đã tham gia lớp bồi dưỡng Cán bộ quản lí nên được trang bị khá
đầy đủ những kiến thức và kĩ năng cần thiết cho công tác quản lí, đặc biệt là hiểu được các loại phong cách lãnh đạo, ưu nhược điểm của từng loại phong cách và ý nghĩa của việc xây dựng phong cách lãnh đạo trong quản lí đối với
Trang 10việc nâng cao trình độ tay nghề, đồng thời tạo nên động lực làm việc cho mỗi giáo viên và tập thể sư phạm trong nhà trường
- Tôi đã có thời gian làm tổ trưởng chuyên môn trên 15 năm và là chi ủy viên chi bộ của trường nên đã có một số kinh nghiệm trong công tác quản lý với qui mô nhỏ
- Trong những năm công tác vừa qua tôi luôn hòa đồng với tập thể nên hiểu được tâm tư nuyện vọng, năng lực chuyên môn hoàn cảnh sống của từng giáo viên
2.3.2 Điểm yếu
Do tôi chưa làm công tác quản lý trường học nên chưa có kinh nghiệm trong việc giải quyết các vấn đề phức tạp trong lĩnh vực quản lý
2.3.3 Cơ hội
- Trường Tiểu học Mỹ An được huyện đầu tư để trở thành trường tiêu biểu trong huyện nhưng những năm qua vẫn còn một số tồn tại trong công tác quản
lý, trong các kết luận thanh tra cũng đã chỉ ra một số hoạt động do Hiệu trưởng chưa quyết đoán để chỉ đạo thực đội ngũ thực hiện nhiệm vụ
- Được sự quan tâm chỉ đạo về chuyên môn cũng như đầu tư xây dựng cơ
sở vật chất của Phòng giáo dục và đào tạo huyện Thủ Thừa, chính quyền địa phương đã góp phần hoàn thiện cơ sở vật chất nhà trường đã đạt chuẩn quốc gia Nên có nhiều thuận lợi cho tôi thực hiện kế hoạch hành động của mình
2.3.4 Thách thức
- Do nền nếp quản lý của nhà trường trước nay giáo viên đã quen với phong cách tự do nên tôi sẽ gặp khó nếu thực hiện phong cách dân chủ hoặc phong cách độc đoán trong một số hoạt động
- Trong tập thể sư phạm còn nhiều giáo viên chưa năng động, chưa đặt lợi ích của tập thể lên trên lợi ích cá nhân cũng như tinh thần phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được phân công chưa cao Nhóm đối tượng này sẽ gây nhiều khó khăn khi đổi mới phong cách lãnh đạo khi tôi thực hiện kế hoạch hành động của mình