ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Nấm Linh Chi
- Địa điểm: Khoa CNSH-CNTP, trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên
Nội dung nghiên cứu
- Nội dung 1: Phân lập giống nấm Linh chi
- Nội dung 2: Sản xuất meo nấm
- Nội dung 3: Sản xuất thể quả nấm Linh chi
Phương pháp nghiên cứu
3.3.1 Nội dung 1: Phân lập giống nấm Linh chi
Thí nghiệm 1: Đánh giá ảnh hưởng của các loại môi trường nuôi cấy khác nhau tới khả năng phát triển của mảnh mô thể quả nấm Linh chi
Thí nghiệm được thực hiện trên ba loại môi trường khác nhau: môi trường PDA (Potato dextrose agar), môi trường YEPD (Yeast extract peptone dextrose) và môi trường PDA trên tăm bông Quy trình chuẩn bị các môi trường này được tiến hành cẩn thận để đảm bảo độ chính xác trong kết quả thí nghiệm.
Môi trường PDA (Potato dextrose agar): Khoai tây: 200g/l, đường:
Để chuẩn bị môi trường nuôi cấy, pha 20g/l đường và 15g/l agar, sau đó hấp khử trùng ở 121°C trong 30 phút với áp suất 1 atm Trước khi đưa quả thể tươi vào hộp cấy, cần xịt cồn 70°C lên bề mặt Dao và kẹp cần được tiệt trùng bằng lửa cho đến khi nóng đỏ, sau đó để nguội Tiến hành xé đôi quả thể bằng tay và dùng dao cắt lấy mảnh mô lõi có kích thước khoảng 0,5-1cm² Cấy mảnh mô vào môi trường đã chuẩn bị và bọc kín bằng túi nilon vô trùng Cuối cùng, nuôi cấy trong điều kiện không ánh sáng ở nhiệt độ 20-30°C.
Môi trường PDA trên tăm bông: Chuẩn bị môi trường PDA lỏng:
Để chuẩn bị môi trường nuôi cấy, hòa tan 200g khoai tây và 20g đường trong 1 lít nước Sử dụng tăm bông loại thân gỗ, ngâm trong dung dịch này trong 5 phút Sau đó, chuyển tăm bông vào túi nilon hoặc chai thủy tinh và hấp khử trùng ở 121°C trong 30 phút với áp suất 1 atm Trước khi đưa quả thể tươi vào hộp cấy, hãy xịt cồn 70°C lên bề mặt quả thể Cuối cùng, hơ dao và kẹp trên ngọn lửa đèn cồn rồi để nguội trước khi sử dụng.
Dùng tay xé đôi quả và cắt mảnh mô lõi có kích thước khoảng 0,5-1cm² Sau đó, cấy mảnh mô vào môi trường đã chuẩn bị sẵn và nuôi cấy trong điều kiện không có ánh sáng, ở nhiệt độ từ 20-30°C.
Môi trường YEPD (Yeast extract peptone dextrose): Đường: 20g/l,
Để chuẩn bị môi trường nuôi cấy, pha trộn 20g/l agar, 5g/l peptone và 3g/l cao nấm men, sau đó hấp khử trùng ở 121°C trong 30 phút dưới áp suất 1 atm Trước khi đưa quả thể tươi vào hộp cấy, cần xịt cồn 70°C lên bề mặt Dao và kẹp được hơ trên ngọn lửa đèn cồn và để nguội Tiến hành xé đôi thể quả bằng tay, sau đó cắt lấy mảnh mô lõi có kích thước khoảng 0,5-1cm² Cuối cùng, cấy mảnh mô vào môi trường đã chuẩn bị và nuôi cấy trong điều kiện không có ánh sáng ở nhiệt độ 20-30°C.
Thí nghiệm 2: Đánh giá ảnh hưởng của nồng độ muối ăn (NaCl) tới khả năng phát triển của mốc xanh trên môi trường phân lập nấm Linh chi
Mốc xanh là vi sinh vật thường gặp trong nuôi trồng nấm Linh chi, gây ảnh hưởng đến quá trình phát triển của nấm Để hạn chế sự lây nhiễm của loại nấm mốc này, môi trường YEPD cần được bổ sung NaCl với nồng độ phù hợp.
Mẫu nấm mốc xanh được thu nhận từ bịch nấm lây nhiễm và được cấy lên môi trường nuôi cấy Sau khi hấp khử trùng ở nhiệt độ 121 độ C trong 30 phút với áp suất 1 atm, nấm mốc xanh được nuôi trong điều kiện thường Khả năng phát triển của nấm mốc xanh sẽ được đánh giá sau 3-5 ngày nuôi cấy.
Thí nghiệm 3: Đánh giá ảnh hưởng của nồng độ muối ăn (NaCl) tới khả năng phát triển của sợi nấm Linh chi
Muối ăn được kỳ vọng có khả năng ức chế một số vi sinh vật gây nhiễm, nhưng cũng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của nấm Linh chi Để nghiên cứu tác động của nồng độ NaCl đối với nấm, môi trường YEPD được bổ sung NaCl với các nồng độ 1%, 2%, 3%, 4% và 5% Môi trường này được hấp khử trùng ở 121 độ C trong 30 phút với áp suất 1 atm Sau đó, một mảnh thạch có sợi nấm kích thước khoảng 0,5-1 cm² được cấy vào môi trường và nuôi cấy trong điều kiện không ánh sáng ở nhiệt độ 20-30 độ C.
3.3.2 Nội dung 2: Sản xuất meo nấm
Thí nghiệm 1: Đánh giá ảnh hưởng của loại cơ chất tới khả năng sinh trưởng của nấm Linh chi
Thí nghiệm được tiến hành trên 3 loại cơ chất khác nhau gồm hỗn hợp thóc và CaCO3, hỗn hợp mùn cưa và cám, hỗn hợp thóc và mùn cưa.
Sản xuất meo nấm bắt đầu bằng việc cân lượng thóc cần thiết, sau đó rửa sạch để loại bỏ bụi bẩn và hạt lép Tiếp theo, ngâm thóc trong nước sạch khoảng 12 tiếng trước khi luộc cho đến khi vỏ hạt thóc nứt Cuối cùng, vớt thóc ra và để khô trong 20 - 30 phút nhằm giảm bớt độ ẩm.
Để thực hiện quy trình nuôi cấy nấm, đầu tiên, bổ sung 1% bột CaCO3 vào hỗn hợp và trộn đều trước khi cho vào túi nilon Sau đó, hấp khử trùng ở nhiệt độ 121°C trong 3 giờ với áp suất 1atm Tiếp theo, cấy một mảnh thạch chứa sợi nấm từ môi trường agar vào túi thóc Cuối cùng, nuôi cấy trong điều kiện ít ánh sáng, ở nhiệt độ phòng và theo dõi sự phát triển sau mỗi 3 ngày.
Sản xuất meo nấm từ hỗn hợp mùn cưa và cám bắt đầu bằng cách chuẩn bị mùn cưa đủ ẩm, sau đó bổ sung 5% cám gạo và trộn đều Hỗn hợp này được cho vào túi nilon và hấp khử trùng ở nhiệt độ 121 độ C trong 3 giờ với áp suất 1atm Tiếp theo, một mảnh thạch chứa sợi nấm được cấy từ môi trường agar vào túi thóc Quá trình nuôi cấy diễn ra trong điều kiện ít ánh sáng và ở nhiệt độ phòng, với việc theo dõi định kỳ mỗi 3 ngày.
Sản xuất meo nấm từ hỗn hợp thóc và mùn cưa bắt đầu bằng việc cân lượng thóc cần dùng và rửa sạch với nước để loại bỏ bụi bẩn và hạt lép Sau đó, ngâm thóc trong nước sạch khoảng 3 giờ Tiếp theo, cho thóc vào nồi và luộc cho đến khi vỏ hạt thóc nứt Cuối cùng, vớt thóc ra và để khô trong 20 - 30 phút để giảm bớt hàm lượng nước.
Bổ sung 10% mùn cưa vào hỗn hợp thóc và trộn đều Đặt hỗn hợp vào túi nilon với lượng vừa đủ, sau đó hấp khử trùng ở 121°C trong 3 giờ với áp suất 1atm Tiếp theo, cấy một mảnh thạch chứa sợi nấm từ môi trường agar vào túi thóc Cuối cùng, nuôi cấy trong điều kiện ít ánh sáng và nhiệt độ phòng, theo dõi sự phát triển sau mỗi 3 ngày.
Thí nghiệm 2: Đánh giá ảnh hưởng của loại giống cấy
Chuẩn bị hỗn hợp thóc bổ sung 10% mùn cưa, trộn đều, hấp khử trùng
Nghiên cứu được thực hiện ở nhiệt độ 121 độ C trong 3 giờ với áp suất 1 atm, sử dụng hai loại giống nấm: một giống trên môi trường agar và một giống trên tăm bông Các mẫu nấm được cấy vào túi cơ chất và nuôi cấy trong điều kiện ít ánh sáng, ở nhiệt độ phòng, với chu kỳ theo dõi là 3 ngày.
Thí nghiệm 3: Đánh giá ảnh hưởng của tỉ lệ mùn cưa phối trộn với cơ chất thóc trong sản xuất meo nấm
Để chuẩn bị thóc, trước tiên cần cân lượng thóc cần dùng và rửa sạch với nước để loại bỏ bụi bẩn và hạt lép Sau đó, ngâm thóc trong nước sạch khoảng 3 giờ Tiếp theo, cho thóc vào nồi và luộc cho đến khi vỏ hạt thóc nứt Sau khi luộc xong, vớt thóc ra và để khô trong 20 - 30 phút để bay hơi bớt nước Cuối cùng, bổ sung mùn cưa theo tỷ lệ 0%, 5%, 10%, 15% và 20%, sau đó trộn đều.