Sự hình thành và đường lối phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thời kì đổi mới của ĐCSVN

Kinh tế thị trường là cách tổ chức nền kinh tế - xã hội trong đó, cácquan hệ kinh tế của các cá nhân, các doanh nghiệp đều biểu hiện qua mua bánhàng hóa, dịch vụ trên thị trường và thái

ĐỀ TÀI: QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI TƯ DUY CỦA ĐẢNG VỀ KINH

Chuyển sang nền kinh tế thị trường là chuyển sang nền kinh tế năng động,

có cơ chế điều chỉnh linh hoạt hơn, thúc đẩy sự phân phối, sử dụng các nguồnlực và các tác nhân của nền kinh tế hoạt động hiệu quả Mặt khác sự chuyển từ

mô hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa là vấn đề còn mới trong lịch sử kinh tế nước ta Nên việcnghiên cứu những vấn đề cơ bản về kinh tế thị trường là sự cần thiết

Sau khi được tìm hiểu môn học đường lối cách mạng của Đảng cộng sảnViệt Nam, dưới sự chỉ dạy tận tình của thầy cô bộ môn, tôi đã hiểu rõ hơn vềtầm quan trọng của những chính sách, đường lối đúng đắn của Đảng ta trongcông cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc Trên cơ sở nghiên cứu những học thuyết vềvai trò kinh tế của nhà nước trong nền kinh tế thị trường và những tìm tòi tham khảo tàiliệu sách báo trong những năm gần đây cùng với sự hướng dẫn của giáo viên bộ môn,

tôi đã chọn đề tài " Sự hình thành và đường lối phát triển nền kinh tế thị trường định

hướng xã hội chủ nghĩa thời kì đổi mới của ĐCSVN" Đồng thời đề tài cũng giúp tôi

hiểu và thấy được những chính sách, giải pháp và hướng đi đúng đắn của Đảng và nhànước trong quá trình đổi mới nền kinh tế Việt Nam

2 Mục đích và nhiệm vụ

a Mục đích

Trên cơ sở thực tiễn, sau 20 năm đổi mới từ Đại hội VI đến nay, làm rõ sựhình thành và những phát triển mới về tư duy lý luận của Đảng ta, đặc biệt làquá trình phát triển về nhận thức của Đảng Cộng Việt Nam về kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa

b Nhiệm vụ

Để đạt được mục đích trên ta cần giải quyết các vấn đề:

- Xác định những đặc điểm cơ bản, điều kiện để hình thành kinh tế thịtrường

- Nêu mục tiêu, phương hướng và những thành quả đạt được về nền kinh

tế thị trường định hướng chủ nghĩa xã hội của nước ta

I Những vấn đề lý luận chung về nền kinh tế thị trường

1 Khái niệm kinh tế thị trường là gì?

2 Điều kiện cơ bản để hình thành kinh tế thị trường

3 Đặc điểm cơ chế quản lý kế hoạch hóa, tập trung, quan liêu, bao cấp ởViệt Nam thời kì đổi mới và yêu cầu đổi mới cơ chế quản lý

II Quá trình đổi mới nhận thức của đảng về kinh tế thị trường thời kỳ đổimới

1 Quá trình hình thành và phát triển tư duy của Đảng về kinh tế thịtrường từ đại hội VI đến đại hội VIII.

2 Quá trình tư duy của Đảng về kinh tế thị trường từ đại hội IX đến đạihội X

3 Kết quả thực hiện nền kinh tế thị trường

1 Khái niệm kinh tế thị trường là gì?

Nền kinh tế được coi như một hệ thống các quan hệ kinh tế Khi các quan

hệ kinh tế giữa các chủ thể đều biểu hiện qua mua - bán hàng hoá, dịch vụ trênthị trường (người bán cần tiền, người mua cần hàng và họ phải gặp nhau trên thịtrường) thì nền kinh tế đó là nền kinh tế thị trường

Kinh tế thị trường là cách tổ chức nền kinh tế - xã hội trong đó, cácquan hệ kinh tế của các cá nhân, các doanh nghiệp đều biểu hiện qua mua bánhàng hóa, dịch vụ trên thị trường và thái độ cư xử của từng thành viên chủ thểkinh tế là hướng vào việc kiếm lợi ích của chính mình theo sự dẫn dắt của thịtrường

Kinh tế thị trường là kinh tế hàng hóa phát triển ở trình độ cao, khi tất cảcác quan hệ kinh tế trong quá trình phát triển sản xuất xuất hiện đều được tiền tệhoá, các yếu tố của sản xuất như: đất đai và tài nguyên, vốn bằng tiền và vốn vậtchất, sức lao động, công nghệ và quản lý, các sản phẩm và dịch vụ tạo ra, chấtxám đều là đối tượng mua bán, là hàng hóa

Ngoài ra khi nói về khái niệm về kinh tế thị trường thì chúng ta còn cóthêm hai quan điểm khác nhau nữa được đưa ra trong hội thảo về "Kinh tế thịtrường và định hướng xã hội chủ nghĩa" do hội đồng lý luận trung ương tổ chức:

Một là, xem "Kinh tế thị trường là phương thức vận hành kinh tế lấy thị

trường hình thành do trao đổi và lưu thông hàng hóa làm người phân phối cácnguồn lực chủ yếu; lấy lợi ích vật chất, cung cầu thị trường và mua bán giữa haibên làm cơ chế khuyến khích hoạt động kinh tế Nó là phương thức tổ chức vậnhành kinh tế - xã hội, không tốt mà cũng không xấu Tốt hay xấu là do người sửdụng nó" Theo quan điểm này, kinh tế thị trường là vật "trung tính", là "côngnghệ sản xuất" ai sử dụng cũng được

Hai là, xem "Kinh tế thị trường" là một loại kinh tế - xã hội - chính trị, nó

in đậm dấu ấn của lực lượng xã hội làm chủ thị trường Kinh tế thị trường là mộtphạm trù hoạt động, có chủ thể của quá trình hoạt động đó, có sự tác động lẫnnhau của các chủ thể hoạt động Trong xã hội có giai cấp, chủ thể hoạt độngtrong kinh tế thị trường không chỉ phải cá nhân riêng lẻ, đó còn là những tậpđoàn xã hội, những giai cấp Sự tác động qua lại của các chủ thể hoạt động đó cóthể có lợi cho người này, tầng lớp hay giai cấp này; có hại cho tầng lớp, giai cấpkhác

Tóm lại: Kinh tế thị trường là một trong những phương thức tồn tại của

nền kinh tế mà trong đó các quan hệ kinh tế đều được biểu hiện thông qua quan

hệ hàng hoá - thị trường Kinh tế thị trường là trình độ phát triển cao của kinh tếhàng hoá và vì thế nó hoàn toàn khác với kinh tế tự nhiên - là nền kinh tế quan

hệ dưới dạng hiện vật, chưa có trao đổi

2 Điều kiện cơ bản để hình thành kinh tế thị trường

Thứ nhất là phải tồn tại nền kinh tế hàng hóa Kinh tế thị trường là giai

đoạn phát triển cao của kinh tế hàng hóa nên những điều kiện để phát triển kinh

tế hàng hóa chính là điều kiện để phát triển kinh thị trường

Thứ hai là phải dựa trên cơ sở tự do kinh tế, tự do sản xuất xã hội kinhdoanh Trong một nền kinh tế thị trường có nhiều người cùng sản xuất một loạisản phẩm và ngược lại Mỗi đơn vị sản xuất và người tiêu dùng cần nhiều loạisản phẩm hàng hóa khác nhau Vì vậy việc tự do lựa chọn mối quan hệ bán hànggiữa các chủ thể kinh tế, tự do trao đổi mua bán là hết sức cần thiết cho quá trình

giải phóng sức sản xuất và điều hòa lợi ích giữa người mua và người bán Sự tự

do mua bán còn thể hiện tập chung qua giá cả hình thành trên thị trường tuântheo sự chi phối của các quy luật kinh tế trong sản xuất và lưu thông hàng hóatheo giá cả thị trường – giá cả thỏa thuận giữa người mua và người bán, là sựgặp gỡ giữa cung và cầu ,là biểu hiện tác động của quy luật giá trị Nói đến kinh

tế thị trường thì phải nói đến sự tự do cạnh tranh hay nói đúng hơn cạnh tranh làmôi trường của kinh tế thị trường, là quy luật của kinh tế thị trường cạnh tranhđòi hỏi người sản xuất phải tích cực, năng động, nhạy bén: phải thường xuyênđổi mới kỹ thuật, công nghệ và phương pháp tổ chức sản xuất… để đạt hiệu quảcao nhất

Thứ ba là nền kinh tế phải đạt đến một trình độ phát triển nhất định được

thể hiện ở sự phát triển các ngành kinh tế thuộc hệ thống cơ sở hạ tầng vật chất

kĩ thuật cùng với hệ thống tiền tệ phương tiện để lưu thông hàng hóa Sự tăngcường sức mạnh các lĩnh vực công nghiệp nông nghiệp và thương nghiệp cùngcác ngành sản xuất khác khẳng định sự chiến thắng cuả kinh tế thị trường đốivới sản xuất nhỏ Dựa trên cơ sở phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất, quátrình tích tụ và tập trung sản xuất diễn ra nhanh chóng, cơ cấu kinh tế có sự biếnđổi to lớn sự phát trỉền của thị trường được mở rộng Lĩnh vực trao đổi khôngcòn mức hạn hẹp trong từng vùng mà hình thành thị trường thống nhất trênphạm vi cả nước Hệ thống các thị trường sản phẩm tư liệu sản xuất, sức laođộng tiền tệ… được xác lập và hoạt động đồng bộ Giá trị của đồng tiền ổn địnhkhối lượng tiền tệ đủ nhu cầu cần thiết cho việc lưu thông hàng hóa, có hệ thốngphục vụ tiền tệ (ngân hàng thương mại, quỹ tín dụng, thị trường ngoại tệ, thịtrường chứng khoán ) là vô cùng cần thiết để nền kinh tế vận động trôi chảy.Đồng thời hệ thống lưu thông hàng hóa… là không thể thiếu được

Sự hình thành và phát triển của các điều kịên trên đây luôn gắn liền với

sự phát triển của nền sản xuất xã hội nói chung và của sản xuất trao đổi hànghóa nói riêng Kinh tế thị trường chỉ có thể được xác lập và phát triển trên cơ sở

mở rộng và làm sâu sắc không ngừng những điều kiện đó

3 Đặc trưng cơ bản quản lý kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp ở Việt Nam thời kỳ đổi mới và yêu cầu đổi mới cơ chế quản lý.

Thứ nhất, nhà nước quản lý nền kinh tế chủ yếu bằng mệnh lệnh hànhchính dựa trên hệ thống chỉ tiêu pháp lệnh chi tiết từ trên xuống dưới Các doanhnghiệp hoạt động trên cơ sở các quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

và các chỉ tiêu pháp lệnh được giao Tất cả phương hướng sản xuất, nguồn vật

tư, tiền vốn, định giá sản phẩm, tổ chức bộ máy, nhân sự, tiền lương… đều docác cấp có thẩm quyền quyết định Nhà nước giao chỉ tiêu kế hoạch, cấp phátvốn, vật tư cho doanh nghiệp, doanh nghiệp giao nộp sản phẩm cho nhà nước

Lỗ thì nhà nước bù, lãi thì nhà nước thu

Thứ hai, các cơ quan hành chính can thiệp quá sâu vào hoạt động sảnxuất, kinh doanh của các doanh nghiệp nhưng lại không chịu trách nhiệm gì vềvật chất và pháp lý đối với các quyết định của mình Những thiệt hại vật chất docác quyết định không đúng gây ra thì ngân sách nhà nước phải gánh chịu Cácdoanh nghiệp không có quyền tự chủ sản xuất kinh doanh, cũng không bị ràngbuộc trách nhiệm đối với kết quả sản xuất kinh doanh

Thứ ba, quan hệ hàng hóa - tiền tệ bị coi nhẹ, chỉ là hình thức, quan hệhiện vật là chủ yếu Nhà nước quản lý kinh tế thông qua chế độ cấp phát - giaonộp

Thứ tư, bộ máy quản lý cồng kềnh, nhiều cấp trung gian vừa kém năng động,vừa sinh ra đội ngũ quản lý kém năng lực, phong cách cửa quyền, quan liêu

Hình thức: Chế độ bao cấp được thực hiện dưới các hình thức chủ yếu sau:

- Bao cấp qua giá: nhà nước quyết định giá trị tài sản, thiết bị, vật tư, hànghóa thấp hơn giá trị thực nhiều lần so với giá thị trường Do đó, hạch toán kinh

tế chỉ là hình thức

- Bao cấp qua chế độ tem phiếu: nhà nước quy định chế độ phân phối vàvật phẩm tiêu dùng cho cán bộ, công nhân viên theo định mức qua hình thức temphiếu Chế độ tem phiếu với mức giá khác xa so với giá thị trường đã biến chế

độ tiền lương thành lương hiện vật, thủ tiêu động lực kích thích người lao động

và phá vỡ nguyên tắc phân phối theo lao động

- Bao cấp theo chế độ cấp phát vốn của ngân sách, nhưng không có chế tàiràng buộc trách nhiệm vật chất đối với các đơn vị được cấp vốn Điều đó vừalàm tăng gánh nặng đối với ngân sách, vừa làm cho sử dụng vốn kém hiệu quả,nảy sinh cơ chế “xin - cho”

Trong thời kì kinh tế còn tăng trưởng chủ yếu theo chiều rộng thì cơ chếnày có tác dụng nhất định, nó cho phép tập trung tối đa các nguồn lực kinh tếvào các mục tiêu chủ yếu trong từng giai đoạn và điều kiện cụ thể, đặc biệt trongquá trình công nghiệp hóa theo hướng ưu tiên phát triển công nghiệp nặng.Nhưng nó lại thủ tiêu cạnh tranh, kìm hãm tiến bộ khoa học - công nghệ, triệttiêu động lực kinh tế đối với người lao động, không kích thích tính năng động,sáng tạo của các đơn vị sản xuất, kinh doanh Khi nền kinh tế thế giới chuyểnsang giai đoạn phát triển theo chiều sâu dựa trên cơ sở áp dụng các thành tựucủa cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại thì cơ chế quản lý này càngbộc lộ những khiếm khuyết của nó, làm cho kinh tế các nước xã hội chủ nghĩatrước đây, trong đó có nước ta, lâm vào tình trạng trì trệ, khủng hoảng

Trước đổi mới, do chưa thừa nhận sản xuất hàng hóa và cơ chế thị trường,chúng ta xem kế hoạch hóa là đặc trưng quan trọng nhất của kinh tế xã hội chủnghĩa, phân bổ mọi nguồn lực theo kế hoạch là chủ yếu; coi thị trường chỉ là mộtcông cụ thứ yếu bổ sung cho kế hoạch Không thừa nhận trên thực tế sự tồn tạicủa nền kinh tế nhiều thành phần trong thời kì quá độ, lấy kinh tế quốc doanh vàtập thể là chủ yếu, muốn nhanh chóng xóa sở hữu tư nhân và kinh tế cá thể tưnhân; xây dựng nền kinh tế khép kín Nền kinh tế rơi vào tình trạng trì trệ,khủng hoảng Dưới áp lực của tình thế khách quan, nhằm thoát khỏi khủnghoảng kinh tế - xã hội, chúng ta đã có những bước cải tiến nền kinh tế theohướng thị trường, tuy nhiên còn chưa toàn diện, triệt để Đề cập sự cần thiết đổimới cơ chế quản lý kinh tế, Đại hội VI khẳng định: “Việc bố trí lại cơ cấu kinh

tế phải đi đôi với đổi mới cơ chế quản lý kinh tế Cơ chế quản lý tập trung quan

liêu, bao cấp từ nhiều năm nay không tạo được động lực phát triển, làm suy yếukinh tế xã hội chủ nghĩa, hạn chế việc sử dụng và cải tạo các thành phần kinh tếkhác, kìm hãm sản xuất, làm giảm năng suất, chất lượng, hiệu quả, gây rối loạntrong phân phối lưu thông và đẻ ra nhiều hiện tượng tiêu cực trong xã hội”.Chính vì vậy việc đổi mới cơ chế quản lý kinh tế trở thành một nhu cầu cần thiết

và cấp bách

II QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI TƯ DUY CỦA ĐẢNG VỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG THỜI KỲ ĐỔI MỚI.

1 Giai đoạn hình thành và phát triển tư duy của Đảng về kinh tế thị

trường từ Đại hội VI đến Đại hội VIII.

Trước đổi mới, chúng ta coi kinh tế xã hội chủ nghĩa và kinh tế tư bản chủnghĩa (hay kinh tế thị trường) là hai phương thức kinh tế khác nhau về bản chất

và đối lập với nhau cả về chế độ sở hữu, chế độ quản lý, chế độ phân phối vàmục đích phát triển Kinh tế xã hội chủ nghĩa vận động theo các quy luật củachủ nghĩa xã hội, còn kinh tế tư bản chủ nghĩa thì vận động theo các quy luậtcủa chủ nghĩa tư bản (tất nhiên trong khi nói đến kinh tế kế hoạch chúng ta cũng

đã từng nói đến hạch toán và kinh doanh xã hội chủ nghĩa, vận dụng quan hệhàng hóa - tiền tệ, coi lợi ích vật chất và khuyến khích vật chất là một động lựccủa sự phát triển

Sau đổi mới, tư duy của chúng ta về kinh tế có nhiều sự phát triển so với trước.Nhìn khái quát đã có những bước như sau: Từ quan niệm chủ nghĩa xã hộichỉ có một chế độ sở hữu duy nhất là chế độ công hữu về tất cả các tư liệu sảnxuất (bao gồm sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể) đã đi đến quan niệm nền kinh

tế của ta hiện nay và sau này có ba chế độ sở hữu cơ bản là toàn dân, tập thể, tưnhân, trên cơ sở đó, hình thành nhiều hình thức sở hữu và nhiều thành phần kinh

tế khác nhau như kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân (cá thể, tiểuchủ, tư bản tư nhân), kinh tế tư bản nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nướcngoài

Từ quan niệm cho rằng để xây dựng được quan hệ sản xuất xã hội chủ

nghĩa phải nhanh chóng hoàn thành việc cải tạo kinh tế tư bản tư nhân và kinh tế

cá thể tiểu chủ là những thành phần kinh tế phi xã hội chủ nghĩa, đã đến quanniệm rằng trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, phải ưu tiên phát triển lực lượng sảnxuất, còn cải tạo quan hệ sản xuất cũ, xây dựng quan hệ sản xuất mới nhất thiếtphải phù hợp với từng bước phát triển của lực lượng sản xuất

Từ quan niệm hai thành phần kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể, vớiviệc xóa bỏ nhanh chóng các thành phần kinh tế phi xã hội chủ nghĩa, ngay từđầu đã là nền tảng của nền kinh tế quốc dân, đã đi đến quan niệm rằng muốn chohai thành phần kinh tế ấy ngày càng trở thành nền tảng vững chắc thì phải trảiqua một quá trình dài xây dựng, đổi mới và phát triển với những bước thích hợp;trong khi đó, vẫn khuyến khích phát triển các thành phần kinh tế tư nhân, coinhư thành phần này là động lực quan trọng của phát triển kinh tế và phát triểnlực lượng sản xuất

Từ quan niệm nhà nước phải chỉ huy toàn bộ nền kinh tế theo một kếhoạch tập trung, thống nhất với những chỉ tiêu có tính pháp lệnh áp đặt từ trênxuống, đã đi đến phân biệt rõ chức năng quản lý nhà nước về kinh tế với chứcnăng quản lý kinh doanh; chức năng quản lý nhà nước về kinh tế và chủ sở hữutài sản công là thuộc nhà nước, còn chức năng quản lý kinh doanh thì thuộc vềdoanh nghiệp Từ chỗ tuyệt đối hóa vai trò của kế hoạch, phủ nhận vai trò củathị trường đã đi đến thừa nhận thị trường vừa là căn cứ, vừa là đối tượng của kếhoạch; kế hoạch chủ yếu mang tính định hướng và đặc biệt trên bình diện vĩ mô,còn thị trường giữ vai trò trực tiếp hướng dẫn các đơn vị kinh tế lựa chọn lĩnhvực hoạt động và phương án tổ chức sản xuất, kinh doanh

Thực hiện nhiều hình thức phân phối, lấy phân phối theo kết quả lao động

và hiệu quả kinh tế là chủ yếu, đồng thời phân phối dựa trên mức đóng góp cácnguồn lực khác vào sản xuất kinh doanh và phân phối thông qua phúc lợi xã hội.Công bằng xã hội thể hiện không phải ở chủ nghĩa bình quân trong kinh tế mà là

ở chỗ phân phối hợp lý tư liệu sản xuất và kết quả sản xuất, ở việc tạo điều kiệncho mọi người đến có cơ hội phát triển và sử dụng tốt năng lực của mình Không

ngăn cấm mọi sự làm giàu mà trái lại khuyến khích mọi người làm giàu chínhđáng theo đúng pháp luật, đồng thời thực hiện xóa đói giảm nghèo, hạn chế phâncực quá đáng hai đầu.

Xét về thời gian, dưới góc độ kinh tế thị trường, tư duy của chúng ta cũngđược đổi mới qua nhiều bước

Thừa nhận cơ chế thị trường nhưng không coi nền kinh tế của ta là kinh tếthị trường Nói cơ chế thị trường là chỉ nói về mặt cơ chế quản lý chứ khôngphải nói về toàn bộ đặc điểm, tính chất và nội dung của nền kinh tế Do đó,trong khi phê phán nghiêm khắc cơ chế quản lý tập trung, quan liêu, bao cấp và

đề ra chủ trương đổi mới quản lý kinh tế (một bộ phận của đường lối đổi mớitoàn diện), Đại hội VI khẳng định: “Thực chất của cơ chế mới về quản lý kinh tế

là cơ chế kế hoạch hóa theo phương thức hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa,đúng nguyên tắc tập trung dân chủ” Phát triển thêm một bước, Đại hội VII (quaCương lĩnh) đã xác định nền kinh tế của ta là “Nền kinh tế hàng hóa nhiều thànhphần theo định hướng xã hội chủ nghĩa, vận hành theo cơ chế thị trường, có sựquản lý của nhà nước”

Một là, kinh tế thị trường không phải là cái riêng của chủ nghĩa tư bản mà

là thành tựu phát triển chung của nhân loại

Lịch sử phát triển nền sản xuất xã hội cho thấy sản xuất và trao đổi hànghóa là tiền đề quan trọng cho sự ra đời và phát triển của kinh tế thị trường.Trong quá trình sản xuất và trao đổi, các yếu tố thị trường như cung, cầu, giá cả

có tác động điều tiết quá trình sản xuất hàng hóa, phân bổ các nguồn lực kinh tế

và tài nguyên thiên nhiên như vốn, tư liệu sản xuất, sức lao động… phục vụ chosản xuất và lưu thông Thị trường giữ vai trò là một công cụ phân bổ các nguồnlực kinh tế Trong một nền kinh tế khi các nguồn lực kinh tế được phân bổ bằngnguyên tắc thị trường thì người ta gọi đó là kinh tế thị trường

Kinh tế thị trường đã có mầm mống từ trong xã hội nô lệ, hình thànhtrong xã hội phong kiến và phát triển cao trong chủ nghĩa tư bản Kinh tế thịtrường và kinh tế hàng hóa có cùng bản chất là đều nhằm sản xuất ra để bán, đều

nhằm mục đích giá trị và đều trao đổi thông qua quan hệ hàng hóa - tiền tệ Kinh

tế hàng hóa và kinh tế thị trường đều dựa trên cơ sở phân công lao động xã hội

và các hình thức sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất, làm cho những người sảnxuất vừa độc lập vừa phụ thuộc vào nhau Trao đổi mua bán hàng hóa là phươngthức giải quyết mâu thuẫn trên Tuy nhiên, kinh tế hàng hóa và kinh tế thị trường

có sự khác nhau về trình độ phát triển Kinh tế hàng hóa ra đời từ kinh tế tựnhiên, nhưng còn ở trình độ thấp, chủ yếu là sản xuất hàng hóa tư nhân, quy mônhỏ bé, kỹ thuật thủ công, năng suất thấp Còn kinh tế thị trường là kinh tế hànghóa phát triển cao Kinh tế thị trường lấy khoa học, công nghệ hiện đại làm cơ

sở và nền sản xuất xã hội hóa cao

Kinh tế thị trường có lịch sử phát triển lâu dài, nhưng cho đến nay nó mớibiểu hiện rõ rệt nhất trong chủ nghĩa tư bản Nếu trước chủ nghĩa tư bản, kinh tếthị trường còn ở thời kì manh nha, trình độ thấp thì trong chủ nghĩa tư bản nóđạt trình độ cao đến mức chi phối toàn bộ cuộc sống của con người trong xã hội

đó Điều đó khiến người ta nghĩ rằng kinh tế thị trường là sản phẩm riêng củachủ nghĩa tư bản

Chủ nghĩa tư bản không sản sinh ra kinh tế hàng hóa, do đó, kinh tế thịtrường với tư cách là kinh tế hàng hóa ở trình độ cao không phải là sản phẩmriêng của chủ nghĩa tư bản mà là thành tựu phát triển chung của nhân loại Chỉ

có thể chế kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa hay cách thức sử dụng kinh tế thịtrường theo lợi nhuận tối đa của chủ nghĩa tư bản mới là sản phẩm của chủnghĩa tư bản

Hai là, kinh tế thị trường còn tồn tại khách quan trong thời kì quá độ lênchủ nghĩa xã hội

Kinh tế thị trường xét dưới góc độ “một kiểu tổ chức kinh tế” là phươngthức tổ chức, vận hành nền kinh tế, là phương tiện điều tiết kinh tế lấy cơ chế thịtrường làm cơ sở để phân bổ các nguồn lực kinh tế và điều tiết mối quan hệ giữangười với người Kinh tế thị trường chỉ đối lập với kinh tế tự nhiên, tự cấp, tựtúc chứ không đối lập với các chế độ xã hội Bản thân kinh tế thị trường không