Tuy nhiên với đề tài : “Chủtrương chỉ đạo của Đảng tại Hội nghị ban chấp hành Trung ương lần VIII5.1941 và ý nghĩa của nó trong việc vận dụng giải quyết các vấn đề hiệnnay’’ , cho đến na
Trang 1A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước, ông cha
ta đã làm nên biết bao nhiêu chiến công hiển hách chói lọi tô thắm cho lịch sửdân tộc Tuy nhiên để có những thắng lợi đó chúng ta phải trải qua một qúa trìnhchuẩn bị lâu dài của toàn thể dân tộc, đứng đầu là Đảng cộng sản Việt Nam vàchủ tịch Hố Chí Minh Đặc biệt, nội dung đường lối chiến lược của Đảng tatrong giai đoạn 1939-1945 đã thể hiện rõ ràng, cơ bản sâu sắc, khoa học trongcác văn kiện, cũng như các chủ trương chính sách của Đảng ở thời kì này.Nghiên cứu, tìm hiểu về chủ trương chiến lược mới của Đảng, qua văn kiệnnhững năm 39-45, chúng ta sẽ thấy cơ sở thực tiễn và chứng cứ để tạo dựng sứcmạnh vô địch của dân tộc Việt Nam trong phong trào giải phóng dân tộc Vănkiện Đảng toàn tập (xuất bản lần thứ nhất năm 1998) là bộ sách lớn nhất trong disản tư tưởng –lí luận của dân tộc mà tác giả là Đảng Cộng Sản Việt Nam [1,32]
Bộ sách gồm những tài liệu chính thức và xác thực của Đảng, thể hiện sự thốngnhất về tư tưởng và chính trị của Đảng, thể hiện bản chất Cách mạng, tính khoahọc, tính sáng tạo của Đảng Nghiên cứu và tìm hiểu chủ trương chiến lược mớicuả Đảng sẽ cung cấp cho chúng ta cái nhìn toàn diện, chân thực và có hệ thống
về những hoạt động Cách mạng của Đảng và nhân dân Từ đó chúng ta sẽ nhậnthức rõ hơn, sâu sắc hơn vai trò và công lao to lớn của Đảng trong việc giảiphóng dân tộc cũng như trong toàn bộ sự nghiệp Cách mạng của dân tộc
Trong xây dựng nền khoa học quân sự Việt Nam hiện nay, không thể bỏqua đường lối chiến lược của Đảng thời kì đấu tranh giải phóng dân tộc đặc biệtqua nguồn tài liệu chính thống của Đảng-Văn kiện Đảng
Xuất phát từ những lí do trên mà chúng ta chọn đề tài : “Chủ trương chỉđạo của Đảng tại Hội nghị ban chấp hành Trung ương lần 8 (5.1941) và ý nghĩacủa nó trong việc vận dụng vào giải quyết các vấn đề hiện nay’’ để tìm hiểu vàlàm sáng tỏ hơn bản chất cách mạng, tinh thần sáng tạo thể hiện trong đường lối
Trang 2chiến lược của Đảng trong lãnh đạo phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc.Qua đó khẳng định vai trò và công lao to lớn của Đảng trong sự nghiệp cáchmạng, góp phần củng cố niềm tin vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng tronggiai đoạn cách mạng hiện nay.
2 Lịch sử vấn đề
Từ trước tới nay có nhiều công trình nghiên cứu về chủ trương chỉ đạocủa Đảng ta trong Hội nghị trung ương lần VIII Tuy nhiên với đề tài : “Chủtrương chỉ đạo của Đảng tại Hội nghị ban chấp hành Trung ương lần VIII(5.1941) và ý nghĩa của nó trong việc vận dụng giải quyết các vấn đề hiệnnay’’ , cho đến nay chỉ đề cập rải rác trong nhiều cuốn sách khác nhau, ở khíacạnh này hay khía cạnh khác của vấn đề, chẳng hạn như :
- Trong cuốn :Xã hội Việt Nam trong thời Pháp _Nhật_NXB Văn Sử Địa
Hà Nội,1957, chủ yếu tố cáo tội ác của hai tên phat xit Nhật _Pháp với nhữngthủ đoạn thâm độc, tàn bạo và cuộc sống khổ cực của nhân dân ta dưới hai gôngxiềng xích
- Trong cuốn : Những nghị quyết căn bản dẫn đến thắng lợi của cáchmạng Tháng Tám_NXB Sự thật_1983, chủ yếu nói đến khía cạnh chuẩn bị vềđường lối của Đảng cộng sản Đông Dương tại các hội nghị Trung ương lần VI,VII, VIII thời kì 1939-1945
- Lịch sử cách mạng Việt Nam năm 1945_NBX Chính trị quốc gia Hà Nội_1995, chủ yếu diễn tả tiến trình cách mạng từ 1/1939 đến khởi nghĩa giànhchính quyền và sự thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa
Nhìn chung các tiểu luận chưa nêu một cách đầy đủ, toàn diện, có hệthống, do đó để có một trình độ chuyên khảo về vấn đề đó đòi hỏi sự đầu tưcông phu và chu đáo hơn
3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các chủ trương chỉ đạo của Đảng tronghội nghị ban chấp hành trung ương lần VIII…, trọng tâm là chuẩn bị đường lối,
Trang 3chủ trương chuyển hướng chỉ đạo của Đảng thông qua các Thông cáo, Nghịquyết, Chỉ thị…
Phạm vi nghiên cứu của đề tài từ năm 1939-1945, trong bình diện toàncầu
4 Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu chủ trương của Đảng, ta tập trung nghiên cứu, khai tháccác nguồn tài liệu chủ yếu : Các chỉ thị, nghị quyết, thông cáo của Đảng của Mặttrận Việt Minh của các tác phẩm Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Hồ ChíMinh
Trên cơ sở những nguồn tài liệu đó để tiến hành bài làm này sử dụngphương pháp lịch sử và phương pháp logic, ngoài ra còn sử dụng phương pháp
Trang 4B NỘI DUNGPhần 1 Chủ trương chỉ đạo của Đảng tại hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần VIII (5.1941)
1.1 Điều kiện lịch sử
1.1.1 Tình hình thế giới
Trong thời kì 1936_1939, mặc dù cả loài người tiến bộ đã tập trung lựclượng đấu trranh chống lại sự bành trướng của chủ nghĩa phát xít và nguy cơchiến tranh do chúng gây ra, song với bản chất hung hăng, tàn bạo của chủ nghĩaphát xít đã làm cho tình hình thế giới ngày càng chuyển biến theo chiều hướngxấu Bởi vậy nguy cơ chiến tranh thế giới mới là khó tránh khỏi
Ngày 1/9/1939, Đức bất ngờ tấn công Ba Lan, chính thức mở màn cho đạichiến thế giới lần II, đã đẩy nhân loại rơi vào 1 cuộc tàn sát ghê gớm chưa từngthấy trong lịch sử loài người Anh_Pháp thấy vậy liền lên tiếng đòi Đức rútquân khỏi Ba Lan, nhưng đề nghị đó không được Đức chấp nhận, hai ngày sauAnh_Pháp tuyên chiến với Đức
Dựa vào tiềm lực kinh tế quân sự của mình, phát xít Đức ồ ạt tấn công vàchỉ sau một thời gian ngắn đã thôn tính hầu hết các nước Bắc Âu Tiếp đó6/1940 Đức tấn công nươc Pháp, liên quân Anh _Pháp còn rất tự tin với chiếnlũy Marino nhưng bị quân Đức bất ngờ tấn công do vậy cũng hết sức hoảng hốtchạy ra khỏi phòng tuyến, bất ngờ Pari cho quân Đức chiếm đóng Ngày22/06/1940 chính phủ Pháp phải kí hiệp ước đầu hàng phát xít Đức_Ý và mộtchính phủ phản động làm tay sai cho phát xít được dựng lên ở nước Pháp, kể từđây chúng thẳng tay đàn áp Đảng Cộng Sản Pháp và phong trào dân chủ tiến bộ
ở trong nước cũng như ở các nước thuộc địa của Pháp Vì thế đã làm cho tìnhhình Đông Dương chuyển sang 1 hướng khác
Lợi dụng những thắng lợi bước đầu của phe phát xít Đức ở Châu Âu, ởChâu Á, phát xít Nhật cũng ráo riết đẩy mạnh hoạt động, cướp lấy thuộc đại của
Trang 5các nước đế quốc, như thuộc địa của Anh, Hà Lan ,Pháp trong đó có ĐôngDương.
Đông Dương là một khu vực đông dân, giàu có về tài nguyên thiên nhiên,
có một vị trí chiến lược quan trọng do đó được Nhật Bản quan tâm hàng đầutrong chính sách Châu Á Nhật Bản muốn nhân cơ hội này để chiếm lấy 1 phầnthuộc địa của Pháp để vơ vét nguồn nguyên liệu giàu có cung cấp cho chiếntranh, đồng thời biến Đông Dương thàng một căn cứ quân sự tấn công lên HoaNam, thành chiếc cầu nối xuống Nam Dương
Tháng 6/1940, một mặt Nhật cho quân tiến vào Quảng Tây, giáp biên giớiViệt Trung Mặt khác lợi dụng Pháp thất bại ở Châu Âu, Nhật lập tức gửi tốihậu thư cho Pháp vào ngày 19/06/1940 về vấn đề Đông Dương Trong đó, yêucầu Pháp phải đóng cửa biên giới Việt_Trung, phải ngừng ngay mọi việc chuyênchở estexang, quân dụng khác Khi nhận được điện báo, tên toàn quyềnCatorrew không dám trì hoãn, vội hạ lệnh đình chỉ ngay việc chuyên chở Tiếp
đó 30/08/1940 Đơcu lại phải kí một hiệp định thừa nhận đặc quyền của Nhật ởViễn Đông Tuy nhiên đó chỉ mới là bước đi đầu tiên của Nhật trong việc cướpchính quyền của Pháp ở Đông Dương
1.1.2 Tình hình trong nước
1.1.2.1 Phát xít Nhật xâm chiếm Đông Dương
Chiến tranh thế giới thứ II đã ảnh hưởng mạnh mẽ và trực tiếp đến ĐôngDương và Việt Nam Ngày 28/09/1939 toàn quyền Đông Dương ra nghị quyếtcấm tuyên truyền cộng sản, cấm lưu hành, tàng trữ tài liệu cộng sản, đặt ĐảngCộng Sản Đông Dương ra ngoài vòng pháp luật, giải tán các hội hữu ái, nghiệpđoàn và tịch thu tài sản của các tổ chức đó, đóng cửa các tờ báo và nhà xuất bản,cấm hội họp và tụ tập đông người
Trong thực tế, ở Việt Nam và Đông dương, thực dân Pháp đã thi hànhchính sách thời chiến rất trắng trợn Chúng phát xít hóa bộ máy thống trị ,thẳngtay đàn áp phong trào cách mạng của nhân dân , tập trung lực lượng đánh vàoĐảng Cộng Sản Đông Dương Hàng nghìn cuộc khám xét bất ngờ đã diễn ra
Trang 6khắp nơi Một số quyền tự do dân chủ đã giành được trong thời kỳ 1936_1939 bịthủ tiêu Chúng ban bố lệnh tổng động viên, thực hiện chính sách “kinh tế chỉhuy “ nhằm tăng cường vơ vét sức người, sức của để phục vụ chiến tranh của đếquốc Hơn bảy vạn thanh niên bị bắt sang Pháp để làm bia đỡ đạn
Ngày 22/09/1940 Nhật vượt qua đường biên giới Việt _Trung đánh vàoLạng Sơn, đồng thời cho 6.000 quân đổ bộ lên Đồ Sơn (gần Hải Phòng) chínhthức phát động cuộc chiến tranh xâm lược Đông Dương Nếu như MacLanh_tổng chỉ huy quân đội Pháp đã từng lạc quan tuyên bố rằng quân Pháp có thểđánh tan 3 sư đoàn quân đội Nhật thì nay toàn bộ bọn thống trị Pháp ở ĐôngDương lại bức xúc hoang mang, chỉ sau vài trận thử sức nhỏ ở biên giới Việt_Trung mà tên toàn quyền Đơcu đã vội vàng noi gương đồng bọn của chúng ởPháp, quỳ gối đầu hàng, dâng Đông Dương cho Nhật Ngày 22/09/1940 [1,18]
kể từ đây nước Việt Nam bị hai kẻ thù phát xít Nhật _Pháp cùng thống trị, nhândân ta rơi vào tình cảnh “một cổ hai tròng” đã làm trâu ngựa cho Tây lại làm
- Về mặt kinh tế : Đối với bọn đế quốc Pháp, để có được một cuộc ăn
cướp lớn lao nhằm cung ứng cho phát xít Nhật, để duy trì bộ máy hành chính ởĐông Dương chúng đã sử dụng rất nhiều thủ đoạn Thực dân Pháp thi hành ởĐông Dương chính sách kinh tế chỉ huy mà thực chất là lợi dụng thời chiến đểnắm độc quyền kiểm soát giá cả, kiểm tra sản xuất phân phối… “Để xiết chặt cáithọng lọng có sẵn vào cổ nhân dân Việt Nam hơn nữa ’’ [27,112] Mặt khác,chúng ta tăng thêm các loại thuế gián thu như : thuế tiêu thụ, thuế vận chuyển,thuế muối, thuế rượu…thu mua lúa gạo, thực phẩm theo lối cưỡng bức với gia rẻmạt Còn phát xít Nhật “ Từ ngày giặt Nhật sang ta, đồng bào ta không lạ gì
Trang 7những thủ đoạn ăn cướp của chúng Nào cân hàng cướp chợ, nào phá màu trồngđay ( ở Bắc Kỳ ), phá bông trồng lạc ( miền Bắc _Trung Kỳ ) nào tịch thu nhàcửa, xe cộ, thuyền bè nào đuổi dân chiếm đất làm trường bay, đóng trại, cướptrâu bò, lợn, gà cho binh lính, đến nỗi cắt lúa chín của dân cho ngựa ăn, cướp cả
bó rơm, mớ rau, quả trứng Có nơi giặc Nhật vịn vào lý do quân sự để thi hànhthủ đoạn tham tàn, chúng còn cướp cả đình chùa, nhà thờ đạo Lòng tham củachúng quyết không dung thứ cả đến tính ngưỡng ’’ [27,83]
Với những chính sách tàn bạo mà chúng đã làm cho đồng bào ta thiếuthốn, đói rách đủ trăm bề, làm cho 2 triệu đồng bào ta phải chết đói cuối năm1944_1945
- Về chính trị : Thực dân Pháp vừa tiến hành đàn áp, vừa lừa bịp nhân dân
ta Khi chính phủ mặt trận bình dân Pháp bị đổ, bọn Pháp phản động ở ĐôngDương cũng bắt đầu tiến hành khủng bố, chính sách phát xít hóa chính quyền rasức đàn áp bắt bớ, tù đầy, tiêu diệt Đảng Cộng sản
Catoru từng tuyên bố : “…phải tiêu diệt cộng sản thì xứ Đông Dương mớiđược yên ổn và mới trung thành với nước Pháp Chúng tôi không co quyềnkhông thắng Tình thế chiến tranh buộc chúng tôi hành động không chút thươngtiếc nào ’’ [10,446]
Đồng thời chúng tung ra nhiều thủ đoạn lừa bịp như : mở thêm một sốtrường Cao đẳng, Đại học : Cao đẳng Khoa học, Cao đẳng thể dục… chỉ vì một
lẽ chúng cần thêm một số viên chức làm tay sai trong việc bóc lột, hay chúng tổchức những trò chơi như : đua xe, bơi lội trong đó có cả thanh niên Pháp vàthanh niên Việt Nam cũng tham gia để tạo 1 vẻ bề ngoài đoàn kết nhưng thựcchất là để ru ngủ thanh niên Việt Nam Phát xít Nhật cũng tung ra nhều thủ đoạntuyên truyền xảo trá Chúng cho phát hành phim chuyện, sách báo nói về chiếnthắng Nhật ở singapo…Mở lớp dạy tiếng Nhật tuyên truyền thuyết “Đại ĐôngÁ” nhằm tạo ra tâm lý sợ Nhật, ru ngủ nhân dân ta và gạt ảnh hưởng của Pháp.Mặt khác, Phát xit Nhật còn duy trì chính quyền thực dân Pháp để làm hậuphương an toàn cho chúng khi mở mộng chiến tranh
Trang 8- Về mặt xã hội : Dưới hai tầng áp bức phat xít Nhật, chỉ trừ một bộ phận
đại địa chủ, bộn đầu cơ tích trữ được thực dân Pháp phát xit dung dưỡng, còn lạituyệt đại đa số nhân dân Việt Nam đều trở nên điêu đứng, cực khổ Cụ thể là :
+ Giai cấp công nhân : bị tước đoạt hết những thành quả giành được trongthời kỳ dấu tranh dân chủ Thay vào đó là sự áp bức bóc lột hết sức thậm tệ, giờlàm việc tăng lên từ 60-72h trên một tuần trong khi tiền lương bị cắt giảm, bịđộng viên đi lính, gia đình ly tán…
+ Giai cấp nông dân : Chịu ba tầng áp bức, bóc lột của Nhật_Pháp vàphong kiến Ruộng đất bị cưỡng đoạt, sưu cao, thuế nặng, tái sản bị vơ vét, phải
đi phu, đi lính làm cho đời sống nông dân vốn đã cực khổ nay càng trở nên cựckhổ hơn nữa
+ Giai cấp tiểu tư sản cũng chịu chung số phận nô lệ Họ bị đẩy vào conđường bế tắc phá sản Tiểu tư sản thành thị buộc phải đóng cửa hiệu vì thuế mátăng cao, hàng hóa ế ẩm Đội ngũ viên chức bị sa thải, làm thuê giờ, học sinh,sinh viên thiếu trường học, học xong không có việc làm…
+ Giai cấp tư sản : Chỉ trừ bộ phận tư sản mại bản lợi dụng chiến tranh đểđầu cơ, tích trữ, còn phần đông tư sản dân tộc lâm vào cảnh bế tắc, sa sút, phásản
+ Giai cấp đia chủ, phong kiến trừ tầng lớp đại địa chủ ôm chân phục vụ
đế quốc, nói chung đa số bị thiệt hại không ít chẳng hạn như : Tư sản bị sungcông phục vụ chiến tranh, giá lúa phải bán rẻ
Nhìn chung, ta thấy đại đa số quần chúng nhân dân đều lâm vào cảnh “Thực không bao giờ con người lại bị giày xéo, trà đạp bởi trăm thứ khốn nạnnhư thế ” [28,169] Do đó nhân dân ta vô cùng căm phẫn bọn đé quốc xâm lược
Tất cả những tình hình trên đã làm cho Cách mạng Việt Nam chuyển sangthời kỳ mới :Thời kỳ đấu tranh dân chủ mất đi thay vào đó là thời kỳ đấu tranh
để giành độc lập dân tộc bởi vì vấn đề độc lập dân tộc và tự do dân chủ trở thànhmột yêu cầu cấp bách của dân tộc Việt Nam
Trang 91.2.Đối sách của Đảng
1.2.1 Chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của Đảng_Nêu cao nhiệm vụ chống đế quốc giải phóng dân tộc
Ngay từ khi mới ra đời trong cương lĩnh chính trị đàu tiên của mình đảng
ta khẳng định con đường phát triển của của cách mạng Việt Nam là : Đi từ cáchmạng tư sản dân quyền tiến lên cách mạng XHCN, bao gồm hai giai đoạn : giaiđoạn cách mạng dân tộc dân chủ giai đoạn cách mạng XHCN Đến luận cươngchính trị 10/1930 đã chỉ rõ : cách mạng dân tộc dân chủ ở nước ta có 2 nhiệm
vụ cơ bản dân tộc và dân chủ, chống đế quốc và phong kiến Luận cương nêulên mối quan hệ hữu cơ giữa 2 nhiệm vụ dân tộc và dân chủ, chống đế quốc vàphong kiến tiến hành
đồng thời nhưng lại chưa xác định được nhiệm vụ nào phải đặt lên hàngđầu
Đến thời kỳ 1939-1945, khi chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra Đảng CộngSản thấy tình hình mới cho phép và đòi hỏi một sự chuyển hướng chiến lượcnhằm tạo ra đâỳ đủ khả năng đoàn kết tất cả các dân tộc không chừa một giaicấp nào dù là địa chủ, tư sản, đoàn kết xung quanh công nông liên minh tiến lêngiành thắng lợi hoàn toàn
Trong đường lối chuyển hướng chiến lược đó, Đảng ta đứng đầu là HồChí Minh quyết định rút bớt khẩu hiệu cách mạng phản phong Cách mạng ViệtNam từ đây là cách mạng giải phóng dân tộc, chủ yếu nhằm đạt được mục đíchđộc lập, tự do, lập chính quyền dân chủ cộng hòa trên cơ sở đại đoàn kết toàndân trong đấu tranh chính trị và vũ trang chống Pháp, chống Nhật Và đây đượcxem là thành công lớn nhất của Đảng ta về đường lối chỉ đạo chiến lược cáchmạng thời kỳ 1939_1945 Bởi lẽ Đảng đã nhận thức được đúng đắn 2 mâu thuẫn
cơ bản trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ ở nước ta, mâu thuẫn giữa toànthể nhân dân, dân tộc ta với đế quốc là mâu thuẫn chủ yếu, giải quyết được mâuthuẫn chủ yếu này sẽ tạo điều kiện cho việc giải quyết các mâu thuẫn khác,trong đố mâu thuẫn giữa giai cấp nông dân với địa chủ phong kiến, do đó nhiệm
Trang 10vụ chống phong kiến phải luôn luôn phục vụ nhiệm vụ chông đế quốc, mọi vấn
đề phải được giải quyết trên cơ sơ huy động tối đa nhân lực, vật lực cho cáchmạng
1.2.2 Những thông báo ,nghị quyết,chỉ thị… thể hiện đường lối chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của Đảng
Hội nghị ban chấp hành trung ương lần 7 được xem là hội nghị bổ sungquá trình chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng đã được đề ra từ trước,sau hội nghị TW 7 phong trào cách mạng của cả nước phát triển hòa bình trongphong trào chung của cả nước, không khí khởi nghĩa cũng lên cao sôi nổi khắpNam Kỳ, không chỉ có phong trào của quần chúng mà còn có cả binh lính.Trướctình thế đó, Đảng bộ Cộng sản Nam Kỳ đã quyết định khởi nghĩa mặc dù chưa
có sự chuẩn y của TW, cho nên khi đồng chí Phan Đăng Lưu đưa nghị quyết,quyết định chuyển cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ của trung ương về Sài Gòn thì đãmuộn không có cách nào hoãn được, vì vậy 23/11/1940 cuộc khởi nghĩa Nam
Kỳ diễn ra theo đúng theo đúng dự tính ban đầu
Quân khởi nghĩa đã làm rung chuyển cả một vùng rộng lớn, nhiều đồn bốtcủa địch đã bị hạ, các đường giao thộng bị phá đứt từng quãng, có đoạn 20 ngàymới sửa chữa được, nhân dân đã thành lập ra chính quyền và tòa án cách mạng.Đặc biệt lá cờ đỏ sao vàng lần đầu tiên đã được xuất hiện trong cuộc khởinghĩa Mặc dù nghĩa quân đã chiến đấu rất anh hùng nhưng phần vì chưa có đủđiều kiện khách quan, chủ quan thuận lợi phần vì kế hoạch bại lộ vì vậy mạnglưới khủng bố của địch đã kịp thời tung ra và một cuộc tàn sát chưa từng có ởĐông Dương bắt đầu diễn ra, số người bị địch bắt đông đến nỗi không có chỗgiam giữ, chúng phải dùng dây thép gai xâu bàn tay hoặc bắp chân thành từngchuỗi để vứt xuống biển Tiếp theo cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, một cuộc đấutranh lớn, mạnh mẽ cũng đã diễn ra o Trung Kỳ đó là cuộc đấu tranh của một sốanh em binh lính người Việt trong quân đội Pháp Ngày 13/1/1941 binh línhRạng _Đô Lương _Nghệ An dưới sự chỉ đạo của Đội Cung đã tự động nổi dậygiết chết giặc Pháp nghĩa quân chiếm đồn chợ Rạng, sau đó kéo chiếm đồn Đô
Trang 11Lương Cùng với cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ binh biếnchợ Rạng Đô Lương tuy diễn ra tự động không có sự chỉ đạo của Trung ương vàcuối cùng đều thất bại nhưng nó có ý nghĩa to lớn chứng tỏ tinh thần anh dũngcủa nhân dân ta, đồng thời “Là những tiếng súng báo hiệu cho một cuộc khởinghĩa toàn quốc, là bước đầu đấu tranh về lực của các dân tộc Đông Dương”[26.189]
Trước những chuyển biến to lớn của thời cuộc, Nguyễn Ái Quốc saunhiều năm bôn ba ở nước ngoài đã quyết định về nước trực tiếp lãnh đạo phongtrào cách mạng Việt Nam 12/1940,Nguyễn Ái Quốc về đến biên giới Việt_Trung, Người đã nhận thấy vị trí quan trọng của Cao Bằng đối với cách mạngViệt Nam sẽ mở ra nhiều triển vọng lớn Chính vì vậy, khi vừa đặt chân lênvùng đất Cao Bằng (28/1/1941) Người đã đặt cơ quan ở Pắc Pó và chỉ đạo thíđiểm thành lập mặt trận Việt Minh, cũng như việc tiếp tục mở các lớp huấnluyện công tác Đảng và công tác quần chúng để chuẩn bị hội nghị ban chấp hànhtrung ương lần VIII sắp tới Công tác thí điểm của Người đã đạt kết quả tốt Chỉsau một thời gian ngắn nhân dân Cao Bằng đã hăng hái tham gia vào các đoànthể cứu quốc Các địa phương nhanh chóng xây dựng được nhiều tổ chức cứuquốc Trên cơ sở đó, Nguyễn Ái Quốc tổ chức ra lực lượng nửa vũ trang, xâydựng Cao Bằng thành một căn cứ địa cách mạng, điêu đó chứng tỏ chủ trươngthành lập Mặt trận Việt Minh của Người là hoàn toàn đúng đắn
Sau một thời gian nghiên cứu và phân tích, chuẩn bị kỹ, Nguyễn Ái Quốc
đã triệu tập hội nghị ban chấp hành trung ương lần VIII ở Pắc Pó _Cao Bằng,họp ngày 10_19/51941 Tham dự hội nghị gồm các đồng chí Nguyễn Ái Quốc,Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Hoàng Quốc Việt ,Phùng Chí Kiên VũAnh….dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Ái Quốc Cũng như hội nghị banchấp hành TW Đảng lần VI,VII, hội nghị TW lần VIII trước hết cũng đi vàophân tích tình hình thế giới và trong nước trong giai đoạn hiện tại
Tình hình thế giới : Hội nghị đã phân tích nguồn gốc, đặc điểm, tính chấtcủa cuộc chiến tranh thế giới thứ II.Cụ thể là :Cuộc chiến tranh thế giới II bùng
Trang 12nổ là do mâu thuẫn sâu sắc giữa các nước Tư bản chủ nghĩa, đây là một cuộcđấu tranh dữ dội có nhiều đặc điểm khác cuộc đại chiến lần thứ nhất, chínhnhững đặc điểm đó đã trở thành điều kiện để mau chóng giết chết bọn tư bảnmang lại nhiều thuận lợi cho cách mạng thế giới rằng “Nếu cuộc chiến tranh lầntrước đã đẻ ra Liên Xô_một nước XHCN thì cuộc đế quốc chiến tranh bên này
sẽ đẻ ra nhiều nước XHCN, sẽ do đó mà cách mạng nhiều nước thành công “[16,142]
Về tình hình Đông Dương : Hội nghị phân tích sự đổ nát về kinh tế Sự rốiren về chính trị của xứ Đông Dương khi bị giặc Pháp cuốn vào guồng máy chiếntranh, đặc biệt từ khi Nhật nhảy vào Đông Dương Mặt khác hội nghị chỉ ra sựphát triển mạnh mẽ, sôi nổi của phong trào cách mạng và xác định rằng cáchmạng Đông Dương là một bộ phận của cách mạng thế giới, lúc đó là bộ phậncủa phong trào dân chủ chống phát xít Do đó vận mệnh của các dân tộc ĐôngDương gắn liền vận mệnh của Liên Xô, Trung Quốc Từ việc phân tích cụ thểtình hình trên, Đảng ta đã xác định nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam dưới ách
áp bức Pháp_Nhật quyền lợi của tất cả các giai cấp đều bị thủ tiêu, vận mệnhdân tộc nguy vong không lúc nào bằng, do đó phải giải phóng dân tộc ĐôngDương ra khỏi ách của phát xít Nhật _Pháp đã trở thành một yêu cầu cấp bách,cấp thiết lúc bấy giờ Vì vậy hội nghị ban chấp hành Trung ương lần VIII khẳngđịnh lại một lần nữa chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lược giương caohơn ngọn cờ giải phóng dân tộc lên trên là đúng đắn Và để giương cao hơnngọn cờ giải giải phóng đó Đảng dề ra những chủ trương, chính sách cụ thể hơn,thiết thực hơn Đồng thời hội nghị còn nhấn mạnh đến tính cấp thiết của việcgiải phóng dân tộc lúc này là “Trong lúc này quyền lợi của bộ phận, của giai cấpphải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia dân tộc Trong lúc này, nếukhông giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng không đòi được độc lập ,tự docho dân tộc thì chẳng toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp trâu ngựa màquyền lợi của bộ phận giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được ’’ [16,156].Có xác định như vậy mới huy động được đông đảo mọi giai cấp ,mới tạo nên
Trang 13sức mạnh tổng hợp, mới phân hóa hơn nữa hàng ngũ kẻ thù để giải phóng dântộc.Trên cơ sở đó hội nghị BCH TW VIII quyết định tạm gác khẩu hiệu “Đánh
đổ địa chủ, chia lại ruộng đất cho dân cày ’’ bằng khẩu hiệu tịch thu ruộng đấtcủa bọn đế quốc Việt gian, nêu khẩu hiệu “Giảm tô, giảm tức, chia lại ruộng đấtcông, tiến lên thực hiện người cày có ruộng ’’
Vấn đề dân tộc : Nếu như trong các hội nghị trước vấn đề dân tộc được đề
ra trong khuôn khổ cả Đông Dương thì nay hội nghị BCH TW lần VIII Đảng tachủ trương đặt hẳn vấn đề dân tộc phục vụ mỗi nước Đông Dương theo nhưsáng kiến của Nguyễn Ái Quốc Điều đó vừa phù hợp với nguyên tắc dân tộc tựquyết của LêNin, vừa phát huy được tính độc lập tự chủ của mỗi nước Ở ViệtNam, hội nghị chủ trương thành lập mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh gọitắt là Việt Minh thay cho mặt trận thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương
“Để cho nó có tính dân tộc hơn, có một mãnh lực để hiệu triệu hơn [16,165] các
tổ chức yêu nước chống đế quốc đều lấy tên “ Hội cứu quốc “ ví như : côngnhân cứu quốc, phụ nữ cứu quốc, nông dân cứu quốc … Để vận động thu hútmọi người dân yêu nước không phân biệt thành phần, lứa tuổi, đoàn kết bênnhau đặng cứu Tổ quốc, cứu giống nòi Còn ở Lào, Campuchia thành lập ra AiLao độc lập đồng minh và Cao Miên độc lập đồng minh, để sau đó thành lập raĐông Dương độc lập đồng minh
Nói đến quyền dân tộc tự quyết ở đây tức là còn biểu hiện ở quyền củamỗi nước sau khi giành độc lập có thể tổ chức thành liên bang Cộng hòa dân chủhay đứng riêng thành một dân tộc quốc gia là tùy ý Sự tự do, độc có thể tổ chứcthành liên bang Cộng hòa dân chủ hay đứng riêng là tùy ý Riêng Việt Nam sẽthành lập ra nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa lấy cờ đỏ sao vàng làm quốc kỳ.Song để làm được điều đó thì trước hết phải có một lực lượng thống nhất hếtthảy các dân tộc Đông Dương hợp lại để đánh đuổi Nhật_Pháp
-Vấn đề khởi nghĩa vũ trang : Trước đây ở các Hội nghị Trung ươngVI,VII, mới có những dự kiến và phác họa bước đầu, nay căn cứ vào kinhnghiệm của 3 cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kỳ, Đô Lương và dự đoán tình
Trang 14hình sắp tới, hội nghị Trung ương VIII (5.1941) đã xác định được nhiều vấn đề
cụ thể hơn như : vị trí của cuộc cách mạng, điều kiện, hình thái, thời cơ, phươngpháp cách mạng
Hội nghị khẳng định cuộc cách mạng Đông Dương sẽ kết thức thắng lợibằng một cuộc khởi nghĩa vũ trang Tuy nhiên muốn giành được thắng lợi phảihội tụ đủ các điều kiện khách quan và chủ quan và cụ thể là : “ Mặt trận cứuquốc đã được thống nhất toàn quốc, nhân dân ta không thể sống được nữa dướiách thống trị của Nhật_Pháp, mà đã sẵn sàng hi sinh bước vào con đường khởinghĩa, phe thông trị Đông Dương đã bước vào cuộc khủng hoảng phổ thông đếncực điểm vè kinh tế, chính trị, lẫn quân sự Những điều kiện khách quan thuậntiện cho cuộc khởi nghĩa như : Cách mạng Pháp hay Nhật nổi lên, quân đôngminh Anh_Mỹ tràn vào đông dương …’’ [16,173]
Để tận dụng được điều kiện, thời cơ thuận lợi đo ta phải luôn luôn chuẩn
bị một lực lượng sẵn sàng để có thể tiến hành “Một cuộc khởi nghĩa từng phầntrong từng địa phương, cũng có thể giành được thắng lợi mơi đường cho mộtcuộc tổng khởi nghĩa to lớn ’’ [16,175] Vì vậy, vấn đề chuẩn bị khởi nghĩađược xem la nhiệm vụ trung tâm của Đảng ta, toàn dân ta trong giai đoạn hiệnnay.Đó là sự sáng tạo của đảng ta trong việc vận dụng chủ nghĩa Mác_LeeNin
về vấn đề khởi nghĩa vũ trang trong hoàn cảnh cụ thể của Cách mạng Việt Nam
- Về công tác xây dựng Đảng : cũng được hội nghị đăc biệt quan tâm VìĐảng là đội tiên phong của giai cấp vô sản, là lực lượng lãnh đạo cuộc cáchmạng đi đến thắng lợi cuối cùng Nhưng tình hình Đảng hiện nay còn rất nhiềuhạn chế : thiếu cán bộ chỉ huy, cán bộ chuyên môn, Đảng tuy là của giai cấp vôsản nhưng thành phần vô sản trong Đảng còn rất ít …Vì thế phải gấp rút đào tạocán bộ, Đảng không thể bỏ qua một phút Đồng thời phải đẩy mạnh công tác vậnđộng quần chúng như: Vận động thợ thuyền, binh lính…vừa phải chú ý đếnphát triển phong trào cho đều ở cả nông thôn hơn lẫn thị thành Để kiện toàn cơquan lãnh đạo của Đảng, hội nghị đã bầu ra Ban chấp hành Trung ương chínhthức, bầu đồng chí Trường Chinh làm Tổng Bí Thư, đồng thời bầu ra Ban
Trang 15thường vụ Trung ương Đảng gồm các đồng chí : Trương Chinh, Hoàng VănThụ, Hoàng Quốc Việt đảm nhận Với tất cả những nội dung đó chứng tỏ Hộinghị ban chấp hành Trung ương VIII có một ý nghĩa lịch sử to lớn và đã hoànchỉnh việc chuyển hướng chỉ đạo chiến lược trong thời kỳ mới Hội nghị đã chỉ
ra được những mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội Việt Nam, vạch ra những sáchlược cụ thể sát hợp, nhằm giải quyết mục tiêu chiến lược số một của cách mạngnước ta là độc lập dân tộc
Ngày 6/6/41, một thang sau Hội nghị Ban chấp hành Trung ương VIII,đồng chí Nguyễn Ái Quốc đã viết thư gửi đồng bào cả nước với nhan đề “ Kínhcác đồng bào thư ’’ Trong thư Nguyễn Ái Quốc đã tóm tắt tình hình và nhiệm
vụ của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, làm nổi bật tinh thần cơbản của nghị quyết Trung ương VIII Người nhấn mạnh “ Trong lúc này quyềnlợi dân tộc cao hơn hết thảy, chúng ta phải đoàn kết lại đánh đổ đé quốc và Việtgian đặng cứu giống nòi ra khỏi nước sôi lửa bỏng ’’ [22,48]
Người vừa động viên vừa nhắc nhở mọi người góp mình vào sự nghiệpcách mạng: Hỡi đồng bào yêu quý! Việc cứu nước là việc chung Ai là ngườiViệt Nam đều phải gánh vác một phần trách nhiệm, người có tiền góp tiền,người có của góp của…
Đồng thời người cũng nêu cao tinh thần đẩu tranh, chung ta hãy tiến lên,toàn thể đồng bào hãy tiến lên
Việt Nam Cách mạng thành công muôn năm!
Thế giới Cách mạng thành công muôn năm!
Bức thư của Nguyễn Ái Quốc đã đáp ứng được của Cách mạng ở ĐôngDương Tác động sâu sắc đến tinh thần yêu nước của các tầng lớp, giai cấp.Cùng với Nghị quyết của trung ương Đảng, bức thư của Nguyễn Ái Quốc đãgóp phần thúc đẩy mạnh mẽ việc xây dựng lực lượng cách mạng, xay dựng căn
cứ địa cách mạng, góp phần quyết định đến thắng lợi của cách mạng ThángTám
Trang 161.3 Ý nghĩa của sự chuyển hướng chỉ đạo
Với tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, Ban Chấp hành Trung ương Đảng
đã hoàn chỉnh sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược nhằm giải quyết mục tiêu sốmột của cách mạng là độc lập dân tộc và đề ra nhiều chủ trương đúng đắn đểthực hiện mục tiêu ấy Đường lối giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc, đặtnhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, tập hợp rộng rãi mọi người Việt Namyêu nước trong Mặt trận Việt Minh, xây dụng lực lượng chính trị của quầnchúng ở cả nông thôn và thành thị, xây dựng căn cứ địa cách mạng và lực lượng
vũ trang, là ngọn cờ dẫn đường cho nhân dân ta tiến lên giành thắng lợi trong sựnghiệp đánh Pháp, đuổi Nhật, giành độc lập cho dân tộc và tự do do cho nhândân Thực hiện nghị quyết của Đảng và lời kêu gọi của Nguyễn Ái Quốc các cấp
bộ Đảng và Mặt Trận Việt minh đã tích cực xây dựng các tổ chức cứu quốc củaquần chúng, đẩy nhanh việc phát triển lực lượng chính trị và phong trào đấutranh của quần chúng Ngày 25/10/1941, Mặt trận Việt Minh đã công bố 10chính sách vừa ích nước vừa lợi dân, nên được nhân dân nhiệt liệt hưởng ứng
Từ đầu nguồn cách mạng Pắc Pó, Việt Minh đã lan tỏa khắp nông thôn, thànhthị, có hệ thống từ Trung ương đến cơ sở Một số tổ chức chính trị yêu nước rađời và đã tham gia làm thành viên của Mặt trận Việt Minh như Đảng Dân chủViệt Nam (6_1944) Lực lượng chính trị quần chúng ngày càng đông đảo vàđược rèn luyện trong đấu tranh chống Pháp _Nhật theo khẩu hiệu của Mặt trậnViệt Minh
Trên cơ sỏ lực lượng chính trị của quần chúng, Đảng đã chỉ đạo việc vũtrang cho quần chúng cách mạng, từng bước tổ chức xây dựng lực lượng vũtrang nhân dân Từ các đội du kich bí mật, các đội Cứu quốc quân Việt Namtuyên truyền giải phóng quân đã thành lập Việt Nam giải phóng quân Đảng chỉđạo việc lập các chiên khu và căn cứ địa cách mạng, tiêu biểu là căn cứ Bắc Sơn_Vũ Nhai và căn cứ Cao Bằng Công việc chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang diễn rasôi nổi cổ vũ và thúc đẩy mạnh mẽ phong trào cách mạng quần chúng vùng lênđẩu tranh giành chính quyền