Mục đích tổng quát của đề tài là tìm các giải pháp thật chi tiết và phù hợp để bồi dưỡng cho học sinh tham gia Olympic môn Toán nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và góp phần đạt hiệu quả tham gia Olympic môn học nói riêng. Chính vì vậy, việc tìm hiểu về mức độ nắm và vận dụng kiến thức của từng học sinh là vô cùng quan trọng, từ đó đề ra các biện pháp, phương pháp dạy học cho phù hợp với từng đối tượng học sinh thì hiệu quả giảng dạy sẽ cao hơn.
Trang 1“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”- Đây là câu khẩu hiệu mà mỗi thầy cô giáo đều đã thấm nhuần trong quá trình giáo dục học sinh một cách toàn diện ở tất cả các mặt : đức, trí, thể, mĩ Riêng về mặt học tập, đặc biệt là môn Toán thì càng cần phải quan tâm, chú trọng nhiều Môn Toán ở tiểu học bước đầu hình thành khả năng trừu tượng hóa, khái quát hóa, kích thích trí tưởng tượng của học sinh Môn Toán là chìa khóa mở cửa cho tất cả các ngành khoa học khác, nó là công cụ cần thiết cho người lao động thời hiện đại, nó góp phần giáo dục con người phát triển toàn diện hơn Nếu học sinh yếu toán cũng là đồng nghĩa với việc các em phát triển chưa trọn vẹn, ảnh hưởng đến tương lai của chính bản thân các em và cả xã hội Ngay từ cấp tiểu học chúng ta cần tạo nền tảng vững chắc cho các em, bằng cách là bồi dưỡng tư duy cho các em một cách có hệ thống và kế hoạch ngay từ đầu năm học
Trường Tiểu học Vạn Thọ 1 là một trường thuộc vùng nông thôn, dân cư thưa thớt, kinh tế còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí chưa cao nên đa số phụ huynh học sinh của trường lơ là, thiếu quan tâm đến việc học tập của con em mình Từ đó chất lượng học tập của học sinh thường ở mức độ thấp để có được đội ngũ học sinh tham gia olympic môn học quả thật rất hiếm và kết quả là qua nhiều năm tham gia Thi học sinh giỏi hoặc olympic môn học chưa có học sinh đạt giải dù các thầy cô giáo cũng rất cố gắng để bồi dưỡng
Olympic môn học là sân chơi trí tuệ, bổ ích và là cơ hội giao lưu học hỏi cho học sinh lớp 5 của các trường tiểu học trong huyện, mỗi năm tổ chức một lần Cuộc thi tạo hứng thú cho các em trong học tập, rèn luyện, bồi dưỡng lòng
tự tin và có hướng phấn đấu trong tương lai
Từ những vấn đề nêu trên, tôi nghĩ rằng phải đầu tư nhiều hơn cho việc bồi dưỡng cho các em về biện pháp học tập môn Toán, giúp các em có đủ khả năng hiểu được vấn đề một cách chắc chắn, biết phân tích đề bài một cách rõ ràng chính xác, giải quyết vấn đề hợp lí để đi đến việc giải bài toán đạt kết quả như mong muốn
Được nhà trường phân công bồi dưỡng học sinh tham gia Olympic môn Toán 2 năm học qua, tôi nhận thấy các em chưa thật sự nắm được vấn đề một cách vững chắc, thiếu sáng tạo, linh hoạt trong một số tình huống nhất định, chỉ biết vận dụng theo lối mòn sẵn có, cho nên sẽ khó đạt được thành tích tốt trong cuộc thi Vì vậy phải có kế hoạch và các giải pháp thật cụ thể và chi tiết ngay từ đầu năm học Đó chính là lý do mà tôi chọn đề tài: “Sáu giải pháp nâng cao hiệu
Trang 2-2-
quả tham gia Olympic môn Toán cấp huyện cho học sinh lớp 5A Trường Tiểu học Vạn Thọ 1”
2 Mục đích nghiên cứu đề tài
Mục đích tổng quát của đề tài là tìm các giải pháp thật chi tiết và phù hợp
để bồi dưỡng cho học sinh tham gia Olympic môn Toán nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và góp phần đạt hiệu quả tham gia Olympic môn học nói riêng Chính vì vậy, việc tìm hiểu về mức độ nắm và vận dụng kiến thức của từng học sinh là vô cùng quan trọng, từ đó đề ra các biện pháp, phương pháp dạy học cho phù hợp với từng đối tượng học sinh thì hiệu quả giảng dạy sẽ cao hơn
Mục đích cụ thể là:
- Giúp học sinh củng cố, khắc sâu kiến thức toán đã học, giúp học sinh biết cách phát hiện và giải quyết vấn đề theo con đường nhanh nhất, hợp lý nhất
- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng tính toán, kỹ năng giải toán, đặc biệt là
kỹ năng vận dụng một cách linh hoạt các kiến thức toán học đã học để giải quyết các vấn đề có tính phức tạp hơn
- Phát triển năng lực tư duy, đặc biệt là năng lực khái quát hóa, trừu tượng hóa, trí tưởng tượng không gian, Phát huy tính linh hoạt, độc lập và sáng tạo, trí tuệ của học sinh; góp phần phát hiện tài năng toán học cho các bậc học tiếp theo
- Tạo niềm tin và động lực giúp học sinh học tốt môn Toán cũng như các môn học khác ở tiều học Học sinh sẽ thêm yêu thích môn Toán, góp phần giáo dục những đức tính và phẩm chất cần thiết của người lao động mới, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của xã hội
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu: Nghiên cứu thực tiễn của học sinh lớp 5A,
Trường Tiểu học Vạn Thọ 1 khi tham gia Olympic môn Toán cấp huyện
3.2 Đối tượng nghiên cứu: Sáu giải pháp nâng cao chất lượng tham gia
Olympic môn Toán cấp huyện
4 Giả thuyết nghiên cứu
Sử dụng sáu giải pháp (được nhắc đến trong đề tài) này sẽ nâng cao hiệu quả tham gia Olympic môn Toán cấp huyện cho học sinh lớp 5A Trường Tiểu học Vạn Thọ 1
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn của việc nâng cao chất lượng tham gia Olympic môn học cấp huyện
5.2 Nghiên cứu thực tiễn – thực trạng của học sinh lớp 5A và Trường tiểu học Vạn Thọ 1 khi tham gia Olympic môn học cấp huyện, chú ý những nguyên nhân dẫn đến học sinh tham gia chưa hiệu quả trước đó
Trang 3-3-
5.3 Đề xuất những giải pháp khả thi để nâng cao chất lượng tham gia Olympic môn học cấp huyện, qua đó tổng kết kinh nghiệm
6 Phạm vi và giới hạn đề tài
- Lĩnh vực nghiên cứu: Môn Toán
- Đối tượng khảo sát: Học sinh lớp 5A tham gia Olympic môn Toán cấp huyện Trường Tiểu học Vạn Thọ 1
- Thời gian nghiên cứu:
+ Thời gian bắt đầu: 11/2018
c Phương pháp điều tra
- Mục đích: Giáo viên nắm được hoàn cảnh gia đình, sở thích của học sinh
- Cách thức: Giáo viên gặp gỡ phụ huynh trao đổi, hỏi thăm tình hình gia đình, thái độ của học sinh khi học ở nhà; trao đổi với giáo viên chủ nhiệm lớp trước về tình hình học tập và thái độ của học sinh
d Phương pháp đọc tài liệu
- Mục đích: Giáo viên nắm được đặc điểm tâm sinh lý của học sinh, các giải pháp bồi dưỡng học sinh đã thực hiện có hiệu quả và chưa hiệu quả, hệ thống hóa các mảng kiến thức, kĩ năng cần rèn cho học sinh
- Cách thức: Giáo viên tham khảo các tài liệu về tâm sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học, các đề tài nghiên cứu có liên quan trước đó, các dạng bài tập toán cần thực hiện
Trang 4B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
1 Cơ sở khoa học
“Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững” (Văn kiện Đại hội Đảng lần IX )
Trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đaị hóa đất nước Đảng và nhà nước
ta không ngừng nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước Phát triển giáo dục là nền tảng, là quốc sách hàng đầu tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội Bồi dưỡng và nâng cao kiến thức cho học sinh là một trong những mục tiêu giáo dục và đào tạo của Bộ giáo dục Trong đó việc bồi dường, đào tạo học sinh giỏi
là vấn đề hết sức cần thiết, bởi vì chỉ có những nhân tài mới nhanh chóng tiếp thu thành tựu khoa học mới của nhân loại, phát minh ra sáng kiến để phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước
Đào tạo, bồi dưỡng nhân tài là nhiệm vụ cao cả của toàn xã hội, song trách nhiệm trực tiếp là của những người làm công tác giáo dục Bởi vậy trong tài liệu tiếp tục quán triệt Nghị quyết Trung ương II, Bộ giáo dục và đào tạo chỉ
rõ “…trường tiểu học và mỗi giáo viên tiểu học đều có nhiệm vụ phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi”
Bậc tiểu học là bậc học nền tảng, bồi dưỡng học sinh hoàn thành tốt ở tiểu học là nền móng cho chiến lược đào tạo người tài của đất nước Để có được các thành quả về giáo dục học sinh nói chung hay những thành tích cao của học sinh hoàn thành tốt nói riêng, ngay từ cấp tiểu học các nhà trường phải có sự quan tâm, chú ý từ các buổi học hằng ngày của các khối lớp và ở tất cả các môn học trong nhà trường Việc giáo dục học sinh hằng ngày trên lớp có chất lượng chính
là tạo một nền móng vững chắc cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài Mặt khác nội dung, phương pháp giáo dục đại trà và bồi dưỡng học sinh hoàn thành tốt cũng như hình thức tổ chức phải phong phú và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí học sinh mới đem lại hiệu quả trong giáo dục
Sự hình thành và phát triển năng khiếu, tài năng của con người chịu sự tác động của các yếu tố di truyền, môi trường tự nhiên và xã hội, vĩ mô cũng như vi
Trang 5-5-
mô của gia đình, nhà trường, xã hội của dân tộc, quốc gia và thời đại trong suốt quá trình sinh thành phát triển của cả đời người nói chung của những con người
có năng khiếu, tài năng nói riêng
Con người nói chung và người tài năng nói riêng hình thành phát triển trưởng thành, cống hiến cho xã hội trải qua 3 giai đoạn chính
Giai đoạn 1: Giai đoạn bắt đầu từ lúc bào thai hình thành, phát triển và
kết thúc lúc đứa trẻ chào đời Đây là giai đoạn hình thành các tổ chức cấu trúc tế bào, gắn bó chặt chẽ với hình thành và phát triển của thai nhi, cũng như việc nảy sinh (hoặc thui chột các mầm mống ban đầu của tài năng ở mỗi con người) Trong giai đoạn này vai trò di truyền, vật chất tinh thần, những hiểu biết về điều kiện sống làm việc của người bố và nhất là của người mẹ… có ảnh hưởng quyết định tới việc phát triển thai nhi đặc biệt là phát triển trí tuệ và tình cảm sau này của đứa trẻ
Giai đoạn 2: Giai đoạn bắt đầu lúc đứa trẻ ra đời cho đến khi trưởng
thành Đây chính là giai đoạn cơ bản nhất để năng khiếu, tài năng hình thành, phát triển trong cuộc đời của mỗi con người Trong giai đoạn này, mầm mống ban đầu do di truyền để lại và do tác động của môi trường sẽ được bộc lộ, phát triển ở độ tuổi học phổ thông mầm mống năng khiếu định hình, trẻ em trở thành học sinh năng khiếu Trong giai đoạn này vai trò của môi trường tự nhiên và nhất là vai trò của môi trường xã hội (vai trò của giáo dục ở gia đình, ở trường học - đặc biệt là vai trò của thầy giáo giỏi), nơi đứa trẻ ăn, ở, sinh sống, học tập, giao tiếp… hàng ngày có tác động cực kỳ quan trọng đến sự phát triển hoặc làm thui chột năng khiếu của trẻ
Giai đoạn 3: Giai đoạn mà môi trường vĩ mô có ảnh hưởng lớn tới việc
cống hiến tài năng của mỗi con người Đây là giai đoạn mà tài năng đã được xác lập, được thể hiện, được sử dụng trong thực tiễn mang lại các kết quả, các cống hiến cụ thể của xã hội Trong giai đoạn này vai trò của môi trường vĩ mô như: đường lối, chủ trương cơ chế, chế độ, chính sách, cách tổ chức, quản lý, chỉ đạo… các mặt kinh tế - xã hội của nhà nước, của quốc gia và có khi của cả một trào lưu một xu thế phát triển của thời đại… có tác động và có ảnh hưởng lớn tới việc phát hiện các tài năng cũng như tới việc phát triển sức sáng tạo và sự cống hiến tài năng của céng đồng cũng như của mỗi con người
Ba giai đoạn trên đây, kế tiếp tạo nên điều kiện cho nhau phát triển Vì vậy trong mỗi giai đoạn cần có chủ trương, phương hướng, biện pháp và tác động đúng, kịp thời để năng lực của từng người phát triển nảy nở, đặc biệt trong giai đoạn hai, môi trường nhà trường có ý nghĩa to lớn trong việc giáo dục và bồi dưỡng năng khiếu Giai đoạn thứ hai phù hợp với học sinh tiểu học nếu như gia đình, nhà trường và xã hội biết chăm lo học sinh ngay ở giai đoạn này thì sẽ
Trang 6Dựa trờn nền tảng đú chỳng ta đề cập tới vấn đề chiến lược của Đảng và Nhà nước ta đối với việc bồi dưỡng, đào tạo nhõn tài cho đất nước trong thời kỳ cụng nghiệp hoỏ hiện đại hoỏ núi chung và cụng việc của người quản lý cùng những người trực tiếp làm công tác giảng dạy núi riờng trờn lĩnh vực phỏt hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng học sinh năng khiếu, tài năng cho quờ hương đất nước là vụ cựng quan trọng
Trong chương trỡnh cỏc mụn học ở bậc tiểu học, bờn cạnh mụn Tiếng Việt thỡ mụn Toỏn chiếm số giờ học rất lớn Việc nõng cao chất lượng dạy và học mụn Toỏn đặc biệt là phỏt hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi toỏn là vụ cựng quan trọng và thiết thực
2 Cơ sở thực tiễn
Việc tổ chức thi Olympic mụn học nhằm động viờn khớch lệ học sinh học tốt và giỏo viờn dạy giỏi, gúp phần thỳc đẩy việc cải tiến, nõng cao chất lượng dạy và học, chất lượng của việc quản lý chỉ đạo của cỏc cấp quản lý giỏo dục, đồng thời phỏt hiện học sinh cú năng khiếu để tiếp tục bồi dưỡng ở cấp học cao hơn, nhằm đào tạo nhõn tài cho đất nước
Trong quỏ trỡnh dạy học thỡ việc chỳ ý tới sự phỏt triển của từng học sinh luụn là yờu cầu cơ bản Bởi vậy việc bồi dưỡng học sinh giỏi bao giờ cũng là
nhiệm vụ quan trọng của mỗi giỏo viờn và cỏn bộ quản lý
Trường tiểu học là nơi đầu tiờn học sinh tham gia vào viờc học với tư cỏch
là hoạt động chủ đạo Nhờ cú cỏc nội dung giỏo dục toàn diện mà cỏc em cú điều kiện bộc lộ năng khiếu tài năng Nếu cha mẹ, bạn bố và thầy cụ cảm nhận, phỏt hiện, nõng đỡ bồi dưỡng mầm mống năng khiếu kớch thớch niềm say mờ học tõp thỡ biểu hiện của năng khiếu sẽ ngày càng rừ hơn Năng khiếu được bồi dưỡng sớm sẽ định hướng phỏt triển và dần định hỡnh trở thành học sinh năng khiếu, ngược lại năng khiếu của cỏc em khụng được phỏt hiện hay khụng được quan tõm bồi dưỡng thỡ năng khiếu của cỏc em mất dần, mầm mống năng khiếu tuy cú nhưng sẽ bị mai một, thui chột đi
Tổ chức bồi dưỡng học sinh tham gia Olympic mụn Toỏn ở tiểu học là phỏt huy hết khả năng phỏt triển tiềm tàng của trẻ, là tạo nguồn học sinh giỏi cho
Trang 7-7-
các cấp học tiếp theo, thực hiện chiến lược “bồi dưỡng nhân tài cho đất nước” Mặt khác tổ chức bồi dưỡng học sinh tham gia Olympic môn học là một tiêu chí không thể thiếu để đánh giá sự phát triển của một nhà trường Mỗi học sinh giỏi không những là niềm tự hào của cha mẹ, thầy cô mà còn là niềm tự hào của cả cộng đồng
Chương 2: Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
I Đặc điểm tình hình
Trường Tiểu học Vạn Thọ 1 là một trường thuộc vùng nông thôn, dân cư thưa thớt, kinh tế còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí chưa cao nên đa số phụ huynh học sinh của trường lơ là, thiếu quan tâm đến việc học tập của con em mình Từ đó chất lượng học tập của học sinh thường ở mức độ thấp để có được đội ngũ học sinh tham gia Olympic môn học quả thật rất hiếm Và kết quả là qua nhiều năm tham gia giao lưu học sinh giỏi hoặc Olympic môn học cấp huyện chưa có học sinh đạt giải dù các thầy cô giáo cũng rất cố gắng để bồi dưỡng Cụ thể việc bồi dưỡng học sinh tham gia Olympic môn học của tôi gặp những thuận lợi và khó khăn như sau:
a)Thuận lợi:
+ Được sự quan tâm chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà trường
+ Kế hoạch bồi dưỡng học sinh tham gia Olympic môn học được thực hiện ngay đâù năm học
+ Một số học sinh có tư duy học Toán tốt
+ Việc bồi dưỡng học sinh Giỏi (Học sinh xếp loại Hoàn thành tốt môn học) không chỉ thực hiện ở lớp 5 mà thực hiện lồng ghép trong các tiết học ở tất cả các khối lớp
a) Khó khăn:
+ Sự quan tâm của phụ huynh học sinh còn hạn chế
+ Về phía học sinh theo yêu cầu thì mỗi học sinh tham gia Olympic môn học phải có năng lực, phẩm chất xếp loại Tốt, môn học và hoạt động giáo dục xếp loại Hoàn thành tốt mà thông thường thì học sinh hay giỏi không đều các môn, có em giỏi môn Toán thì môn Tiếng Việt hoặc Tiếng Anh còn hạn chế với lại số lượng học sinh khối 5 quá ít (35 em) nên để tìm được 6 học sinh tham gia Olympic môn Toán không hề dễ
+ Mặt khác, sự thiếu hụt kiến thức từ những năm trước do các em mau quên chưa bổ khuyết kịp thời tạo ra lổ hổng kiến thức khiến các em không theo kịp chương trình nâng cao, sinh ra chán nản và ngại học
II Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Trang 8-8-
Năm học 2018-2019, Trường Tiểu học vạn Thọ 1 có 1 lớp 5 và tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm và bồi dưỡng học sinh tham gia Olympic môn học với tổng số học sinh là 35 em Sau khi khai giảng năm học mới, tôi tiến hành ngay vào việc tìm hiểu tình hình học tập của lớp, qua tìm hiểu tôi nhận thấy một số vấn đề sau:
- Gia đình các học sinh đa phần là nông dân, kinh tế gia đình còn khó khăn nên ít quan tâm đến việc học tập của con em
- Nhiều học sinh chưa nắm vững kiến thức đã học ở các lớp dưới và tiếp thu kiến thức mới còn chậm, một số học sinh khác tiếp thu kiến thức tốt nhưng chưa linh hoạt, sáng tạo trong giải toán, chưa vận dụng được kiến thức đã học vào việc giải các bài tập có liên quan
- Các năm qua, khi bồi dưỡng học sinh tham gia olympic môn Toán, giáo viên chỉ dựa vào sách giáo khoa, sách tham khảo, chưa đưa ra được các giải pháp cụ thể và chi tiết
Với thực trạng trên, tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng môn Toán vào tuần 8 của chương trình để nắm chắc hơn trình độ tiếp thu và nắm kiến thức của từng em
A 5890 B 5098 C 5089 D 5809
Câu 6: Một căn phòng hình chữ nhật có chiều dài là 6m, chiều rộng bằng
Trang 9-9-
2
3 chiều dài Diện tích căn phòng đó là:
A 24 cm2 B 24 m2 C 24 cm D 24 mCâu 7 : Một hình vuông có chu vi bằng 28 dm, cạnh hình vuông là:
8
d)
5
2 : 6
6 tuổi mẹ Tính số tuổi hiện nay của mỗi người
Kết quả khảo sát như sau: Tổng số học sinh lớp 5A là 35 em
ĐIỂM MÔN TOÁN
Điểm 10 Điểm 9 Điểm 8 Điểm 7 Điểm 6 Điểm 5 Điểm <5
SL TL SL TL SL TL SL TL SL TL SL TL SL TL
Qua khảo sát cho thấy học sinh có điểm 9,10 ít ( 11,4%) Kết quả này thể hiện học sinh quên kiến thức lớp 4 nhiều, tiếp thu kiến thức đầu năm chưa vững Bên cạnh việc theo dõi trong quá trình học kết hợp với lần khảo sát này tôi đã chọn ra 6 em trong 35 em để tham gia Olympic môn Toán
Việc bồi dưỡng cho các em được tiến hành trong tiết học Toán, tiết rèn
Toán và sau giờ học mỗi buổi một tiết
Chương 3: Giải pháp nghiên cứu
Để nâng cao chất lượng học sinh tham gia Olimpic môn Toán cấp huyện tôi tiến hành sáu giải pháp sau:
1 Lựa chọn học sinh vào đội tuyển tham gia Olympic môn Toán
Điều kiện để tham gia đội tuyển là học sinh phải có năng lực, phẩm chất xếp loại Tốt, môn học và hoạt động giáo dục xếp loại Hoàn thành tốt, nói nôm
na là học sinh đó phải giỏi toàn diện và đồng đều các môn Tuy nhiên khi tuyển chọn học sinh thi từng môn tôi đã khảo sát để lựa chọn môn học mà học sinh có
Trang 10-10-
ưu thế hơn để khi bồi dưỡng học sinh sẽ phát huy hết được khả năng vốn có của mình tránh được trường hợp học sinh có năng khiếu học Toán lại được chọn vào đội tuyển thi môn Tiếng Việt và ngược lại
Ngoài việc khảo sát tôi còn theo dõi các biểu hiện của học sinh ở từng môn học Khi thực hiện nhiệm vụ học tập, những học sinh có năng khiếu học Toán sẽ thường có một số biểu hiện sau:
- Có óc quan sát tinh tế, nhanh chóng phát hiện vấn đề, phát hiện ra những điểm “nút” làm cho việc giải quyết vấn đề phát triển theo chiều hướng hợp lý hơn, độc đáo hơn Khi giáo viên đưa ra moọt bài toán hoặc một tình huống toán học, đối với học sinh giỏi toán, các em sẽ quan sát và nhanh chóng phát hiện ra chỗ “mấu chốt” hay “thắt nút” của bài toán; đồng thời đề xuất cách “mở nút” hợp lý nhất Chẳng hạn: So sánh hai phân số 7
8 và
9
8 Nếu học sinh bình
thường các em sẽ nghĩ ngay tới việc quy đồng nhưng với học sinh giỏi toán, các
em sẽ dựa vào điểm “nút” của bài toán là phần bù của hai phân số này so với 1
- Thích tìm tòi khám phá bài toán theo nhiều cách khác nhau
- Có khả năng xác lập sự phụ thuộc của các đối tượng theo hai hướng xuôi
và ngược
Ví dụ 1: Tính diện tích mảnh vườn hình thang biết đáy lớn là 26m, đáy bé
là 18m và chiều cao là 15m
Học sinh dễ dàng thực hiện bài toán này bằng công thức đã học
Ví dụ 2: Một đám đất hình thang có diện tích 330m2 Tính đáy bé của hình thang, biết đáy bé kém đáy lớn là 8m và chiều cao là 15 m
Học sinh giỏi toán sẽ nhanh chóng suy luận theo hướng ngược lại: Trước tiên tìm tổng của hai đáy sau đó lấy tổng trừ 8 rồi chia 2 thì sẽ tìm được độ dài của đáy bé
- Có khả năng chuyển đổi nhanh chóng từ thao tác tư duy này sang thao tác tư duy khác: Để hình thành một kiến thức toán học nào đó, ở tiểu học, con đường mà giáo viên thường áp dụng là con đường “quy nạp”, tức là hướng dẫn học sinh đi từ những trường hợp cụ thể để rút ra kết luận tổng quát Với những học sinh giỏi toán, các em sẽ nhanh chóng phát hiện ra dấu hiện đặc trưng để từ
đó có thể xét trường hợp tương tự, trường hợp đặc biệt, cụ thể để dự đoán cái trừu tượng, khái quát
- Có khả năng thay đổi phương thức hành động để giải quyết vấn đề một cách phù hợp với những thay đổi của các điều kiện đặt ra: Biểu hiện này thể hiện khả năng phản ứng nhanh nhạy của học sinh trước những thay đổi điều kiện mà giáo viên đưa ra Chẳng hạn, sau khi hướng dẫn học sinh giải một bài toán nào
đó, giáo viên đưa ra bài toán mới đã thay đổi điều kiện Một học sinh có biểu
Trang 11- Có thái độ hoài nghi khoa học, có óc tò mò, thích khám phá, không thõa mãn dừng lại ở việc làm theo mẫu có sẵn Đứng trước một vấn đề thường đặt các câu hỏi: Tại sao? Như thế nào?
Sau khảo sát và tìm hiểu, tôi quyết định chọn 6 học sinh sau vào đội tuyển tham gia Olympic môn Toán:
DANH SÁCH HỌC SINH THAM GIA OLYMPIC TOÁN CẤP HUYỆN
STT Họ và tên Điểm khảo sát lần đầu Ghi chú
2 Gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh học sinh
Phụ huynh học sinh là một mắc xích quan trọng trong quá trình học tập nói chung và bồi dưỡng học sinh tham gia Olympic môn Toán nói riêng Bởi một người thầy giỏi, tâm huyết, lựa chọn phương pháp bồi dưỡng đúng, một học sinh có tư duy toán học tốt, ngoan hiền vẫn chưa đủ, phải có một phụ huynh luôn quan tâm, tạo mọi điều kiện cho con học tập Vì vậy, tôi đã liên hệ phụ huynh để nắm được hoàn cảnh gia đình, tâm tư nguyện vọng của phụ huynh cũng như thống nhất và hướng dẫn phụ huynh cách hướng dẫn, tạo điều kiện cho học sinh ôn luyện – học tập ở nhà
3 Biên soạn nội dung bồi dưỡng
Để soạn tài liệu bồi dưỡng cho các em, trước tiên tôi nghiên cứu ở Sách giáo khoa (lớp 4 - lớp 5) về các dạng bài tập và cũng tự suy nghĩ về yêu cầu hệ