Mâu thuẫn biện chứng và quá trình xây dựng kinh tế hàng hóa nhiều thành phần ở việt nam12

Trong sự nghiệp đổi mới đất nớc do đảng khởi sớng và lãnh đạo đãdành độc lập những thắng lợi bớc đầu mang tính quyết định, quan trọngtrong việc chuyển nền kinh tế từ cơ chế tập trung qua

Đặt vấn đề

Mâu thuẫn là hiện tợng có trong tất cả các lĩnh vực : Tự nhiên, xã hội,

và t duy của con ngời Trong hoạt động kinh tế mặt trận cũng mang tính phổbiến, chẳng hạn cung -cầu, tích lũy tiêu dùng, tính kế hoạch hoá của từng xínghiệp, công ty với tính tự phát về chính phủ của nền sản xuất hàng hoá Mâu thuẫn chẳng những hiện tợng khách quan, mà còn là hiện tợngphổ biến Mâu thuẫn tồn tại khách quan trong mọi sự vật hiên tợng của giới

tự nhiên, đời sống xã hội và t duy của con ngời Chẳng những mâu thuẫn tồntại phổ biến ở mọi sự vật hiện tợng mà còn tồn tại phổ biến trong suốt quátrình phát triển của chúng Không có một sự vật, hiện tợng nào không cómâu thuẫn và không có một giai đoạn nào trong sự phát triển của mỗi sự vật,hiện tợng lại không có mâu thuẫn Mâu thuẫn này mất đi, thì mâu thuẫn kháclại đợc hình thành

Trong sự nghiệp đổi mới đất nớc do đảng khởi sớng và lãnh đạo đãdành độc lập những thắng lợi bớc đầu mang tính quyết định, quan trọngtrong việc chuyển nền kinh tế từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang cơchế thị trờng có sự quản lý của nhà nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa.Trong những chuyển biến đó đã đạt đợc nhiều thành công to lớn nhng trongnhững thành công đó luôn luôn tồn tại những vấn đề mâu thuẫn làm kìmhãm sự phát triển của công cuộc đổi mới Đòi hỏi phải đợc giải quyết vànhững vấn đề ấy nếu đợc giải quyết sẽ đợc thúc đẩy cho sự phát triển củanền kinh tế

Với mong muốn tìm hiểu thêm về những vấn đề của kinh tế, quan

điểm lý luận cũng nh vớng mắc trong của giải pháp, quy trình sử lý các vấn

đề chính trị - xã hội có liên quan đến quá trình tiến hành cải cách trong việc

xây dựng nền kinh tế nên em đã chọn " Mâu thuẫn biện chứng và quỏ trỡnh

xây dựng kinh tế hàng hoá nhiều thành phần ở việt nam" Làm đề tài cho

tiểu luận môn triết học Mác - Lê nin

Vì trong thời gian có hạn nên trong tiểu luận này chỉ xem xét đánh giá

một vài mâu thuẫn tiêu biểu Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo đã giúp đỡ

em hoàn thành bản tiểu luận này

B Nội dung

I Lý luận chung

Mỗi một sự vật hiện tợng đang tồn tại đều là một thể thống đợc cấuthành bởi các mặt,các khuynh hớng,các thuộc tính phát triển ngợc chiềunhau,đối lập nhau ở đây chúng ta chia làm hai phần

1.Sự đấu tranh của các mặt đối lập trong một thể thống nhất.Trong

phép biện chứng duy vật,khái niệm mặt đối lập là sự khái quát những thuộctính ,những khuynh hớng trái ngợc nhau hoặc ngợc chiều nhau để tồn tạitrong cùng một sự vật hiện tợng,tạo nên sự vật hiện tợng đó.Do đó cần phảiphân biệt rằng bất kỳ hai mặt đối lập nào cũng tạo thành mâu thuẫn.Bởi vìtrong các sự vật hiện tợng của thế giới khách quan không phải chỉ tồn tạitrong đó hai mặt đối lập.Trong cùng một thời điểm ở mỗi sự vật có thể cùngtồn tại nhiều mặt đối lập.Chỉ có những mặt đối lập là tồn tại thống nhất trongcùng một sự vật nh một chỉnh thể,nhng có khuynh hớng phát triển ngợc nhaubãi xích,gạt bỏ,phủ định nhau và chuyển hoá lẫn nhau.(Sự vật chuyển hoánày tạo thành nguồn gốc động lực,đồng thời quy định các bản chất cáckhuynh hớng phát triển của sự vật) thì hai mặt đối lập nh vậy mới tạo thànhmâu thuẫn."Thống nhất "của các mặt đối lập đợc hiểu không phải chúng

đứng bên cạnh nhau mà là nơng tựa vào nhau,tạo ra sự phù hợp cân bằng nhliên hệ phụ thuộc,quy định mà ràng buộc lẫn nhau.Mặt đối lập này lấy mặt

đối lập kia làm tiền đề cho sự tồn tại của chính mình và ngợc lại.Nếu thiếumột trong hai mặt đối lập chính tạo thành sự vật thì nhất định không có sựtồn tại của sự vật.Bởi vậy sự thống nhất của các mặt đối lập là điều kiệnkhông thể thiếu cho sự tồn tại của bất kỳ sự vật hiện tợng nào

1.1.Sự thống nhất này do những đặc điểm riêng có của bản thân sự vật tạo nên

Ví dụ 1:

Nền kinh tế tập chung quan liêu bao cấp và nền kinh tế thị trờng là điềukiện cho sự vật hiện tơng tồn tại và phát triển của công cuộc đổi mới của nềnkinh tế ở Việt nam hai nền kinh tế khác nhau hoàn toàn về bản chất và nhữngbiểu hiện của nó nhng nó lại hết sức quan trọng.Vì nó có sự thống nhất,sựthống nhất đó tạo nên qua trình đổi mới kinh tế ở việt nam.Thiếu sự thống

nhất này nền kinh tế thi trờng ở Việt nam không thể tồn tại với ý nghĩa làchính nó.

Ví dụ 2:

Lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất trong phơng thức sản xuất (Mọicách thức sản xuất).Khi lực lợng sản xuất phát triển thì cùng với nó thì quan

hệ sản xuất cũng phát triển hai hình thức này chính là điều kiện tiền đề cho

sự phát triển của phơng thức sản xuất.Nhng quan hệ của lực lợng sản xuất

và quan hệ sản xuất phải thoả mãn một số yêu cầu sau:

-Thứ nhất :đó là khái niệm chung nhất đợc khái quát từ các mặt khácnhau phản ánh đợc bản chất của sự phù hợp của quan hệ sản xuất với lực l-ợng sản xuất

- Thứ hai : đó phải là một khái niệm " rộng " phản ánh đợc trạng tháibiến đổi thờng xuyên của sự vận động, phát triển trong quan hệ sản xuất củaquan hệ sản xuất với lực lợng sản xuất

- Thứ ba : đó là khái niệm có ý nghĩa thực tiễn Ngoài ý nghĩa nhậnthức, khái niệm về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với lực lợng sản xuất đợccoi là thoả đáng phải có tác dụng định hớng, chỉ dẫn cho việc xây dựng quan

hệ sản xuất, sao cho những quan hệ sản xuất có khả năng phù hợp cao nhấtvới lực lợng sản xuất

- Sự vật hiện tợng là thể thống nhất của các mặt đối lập vừa thống nhấtvới nhau, vừa đấu tranh với nhau Trong đó thống nhất các mặt đối lập là tiền

đề địa bàn cho đấu tranh các mặt đối lập và đấu tranh các mặt đối lập cũngdiễn ra trong thể thống nhất, nhất định của các mặt đối lập

- Tuy nhiên khái niệm thống nhất này cũng chỉ là tơng đối tạm thời.Bản thân nội dung khái niệm cũng đã nói lên tính chất tơng đối tạm thời củanó: thống nhất của cái đối lập, trong thống nhất đã bao hàm sự đấu tranh củacác mặt đối lập, lúc ngấm ngầm, lúc công khai, dới nhiều hình thức khácnhau, cho đến khi thể thống nhất cũ bị phá vỡ (Sự vật cũ bị mất đi ) thể thốngnhất mới xuất hiện và chứa đựng trong đó sự đối lập

1.2 Đấu tranh các mặt đối lập

Sự thống nhất của các mặt đối lập trong cùng một sự vật không tách rời

sự chuyển hoá giữa chúng.Bởi vì các mặt đối lập cùng tồn tại trong một sự

vật thống nhất nh một chính thể trọn vẹn nhng không nằm yên bên nhau mà

điều chỉnh chuyển hoá lẫn nhau tạo thành động lựcphát triển cuẩ bản thân sựvật Sự đấu tranh chuyển hoá, bài trừ và phủ định lẫn nhau giữa các mặt trongthế giới khách quan dới nhiều dạng khác nhau

Ví dụ 3: lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất trong giai cấp đốikháng, mâu thuẫn giữa lực lợng sản xuất tiên tiến với quan hệ sản xuất lạchậu kìm hãm nó diễn ra rất gay gắtvà quyết liệt.Chỉ thông qua các cuộc cáchmạng xã hội bằng rất nhiều hình thức kể cả bạo lực mới có thể giải quyết đợcmâu thuẫn một cách căn bản

Sự đấu tranh của các mặt đối lập là quá trình phức tạp.Quá trình ấy đợcchia làm nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn lại có những đặc điển riêng củanó.Khi mới xuất hiện mâu thuẫn thờng đợc biểu hiện ở sự khác nhau của haimặt và hai mặtt đối lập cha thể hiện rõ sự xung khắc gay gắt.Tất nhiên khôngphải bất kì sự khác nhau nào cũng đợc gọi là mâu thuẫn chỉ có những mặtkhác nhau tồn tại trong một sự vật nhng liên hệ hữa cơ với nhau phát triểnngợc chiều nhau tạo thành động lực bên trong của sự phát triển thì hai mặt

đối lập ấy mới hình thành bớc đầu của mâu thuẫn.Khi hai mặt đối lập củamâu thuẫn phát triển đến giai đoạn xung đột gay gắt nó biến thành độclập.Nếu hội đủ các mặt cần thiết hai mặt đối lập sẽ chuyển hoá lẫn nhau, sựvật cũ mất đi sự vật mới đợc hình thành.Sau khi mâu thuẫn đợc giải quyết sựthống nhất của hai mặt đối lập cũ đợc thay thế bằng sự thống nhất của haimặt đối lập mới lại đấu tranh chuyển hoá tạo thành mâu thuẫn.Mâu thuẫn đ-

ợc giải quyết sự vật mới hơn xuất hiện.Cứ nh thế đấu tranh giữa các mặt đốilập làm cho sự vật biến đổi không ngừng từ thấp lên cao,chính vì vậy Lêninkhẳng định :"Sự phát triển là một cuộc đấu tranh giữa các mặt đối lập"

Khi bàn về mối quan hệ giữa thống nhất và đấu tranh của các mặt đốilập Lênin chỉ ra rằng :Mặc dù thống nhất chỉ là điều kiện để sự vật tồn tại với

ý nghĩa nó chính là nó nhờ có sự thống nhất của các mặt đối lập mà chúng tanhận biết đợc sự vật hiện tợng tồn tại trong thế giới khách quan Song bảnthân của sự thống nhất chỉ là sự tơng đối và tạm thời đấu tranh giữa các mặt

đổi mới là tuyệt đối vĩnh viễn.Nó diễn ra thờng xuyên liên tục trong xuốtquá trình tồn tại của sự vật kể cả trạng thái sự vật ổn định, cũng nh sựchuyển hoá nhảy vọt về chất.Lênin viết :"Sự thống nhất (Phù hợp đồng nhất

tác dụng ngang nhau) của mặt đối lập là có điều kiện tạm thời thoáng qua

t-ơng đối.Sự đấu tranh của các mặt đối lập bài trừ lẫn nhau là tuyệt đối cũng

nh sự phát triển sự vận động là tuyệt đối"

2.Chuyển hoá của các mặt đối lập

Không phải bất cứ sự đấu tranh nào của các mặt đều dẫn đến sự chuyểnhoá giữa chúng Chỉ có sự đấu tranh của các mặt đối lập phát triển đến mộttrình độ nhất định, hội đủ các điều kiện cần thiết mới dẫn đến chuyển hoábài trừ và phụ thuộc lẫn nhau Trong giới tự nhiên chuyển hoá của các mặt

đối lập thờng diễn ra một cách tự phát, còn trong xã hội chuyển hoá mặt đốilập nhất thiết phẩi diễn ra thông qua hoạt động có ý thức cuả con ngời.Chuyển hoá của các mặt đối lập chính là lúc mâu thuẫn đợc giải quyết, sự vật

cũ mất đi sự vật mới ra đời đó là quá trình diễn biến rất phức tạp với nhiềuhình thức phong phú khác nhau Do đó không nên hiểu sự chuyển hoá lẫnnhau giữa các mặt đối lập chỉ là sự hoàn đổi vị trí một cách đơn giản, máymóc Thông thờng thì mâu thuẫn chuyển hoá theo hai phơng thức

+ Phơng thức thứ nhất: mặt đối lập này chuyển hoá thành mặt đối lậpkia nhng ở trình độ cao hơn xét về phơng diện chất của sự vật

Ví dụ: Lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất trong xã hội phongkiến đấu tranh chuyển hoá lẫn nhau để hình thành xem quan hệ sản xuất mới

là quan hệ sản xuất TBCN và lực lợng sản xuất mới ở trình độ cao hơn

+ Phơng thức thứ hai: Cả hai mặt đối lập chuyển hoá lẫn nhau để hìnhthành hai mặt đối lập mới hoàn toàn

Ví dụ: Nền kinh tế Việt Nam chuyển từ kế hoạch hoá tập trung quanliêu bao cấp sang cơ chế thị trờng có sự quản lý của nhà nớctheo định hớngXHCN

Từ những mâu thuẫn trên cho ta thấy trong thế giới hiện thực, bất kỳ sựvật hiện tợng nào cũng chứa đựng trong bản thân nó những mặt đối lậpnhững thuộc tính có khuynh hớng phát triển ngợc chiều nhau Sự đấu tranhchuyển hoá của các mặt đối lập trong những điều kiện cụ thể tạo thành mâuthuẫn, mâu thuẫn là hiện tợng khách quan phổ biến của cả thế giới.Mâuthuẫn đợc giải quyết, sự vật cũ mất đi sự vật mới đợc hình thành.Sự vật mớilại nảy sinh các mặt đối lập và mâu thuẫn mới

Các mặt đối lập này lại đấu tranh chuyển hoá và phủ định lẫn nhau tạothành sự vật mới hơn cứ nh vậy mà các sự vật hiện tợng trong thế giới kháchquan thờng xuyên phát triển và biến đôỉ không ngừng Vì vậy mâu thuẫn lànguồn gốc và động lực của mọi quá trình phát triển.

II Mâu thuẫn biện chứng trong quy trình xây dựng nền kinh tế t t - ởng định h ớng xã hội chủ nghĩa.

1.1_Một số đặc điểm chung của kink tế thị trờng ở nớc ta

Sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam theo định hớng XHCN là một tất yếulịch sử nó nhằm tới mục tiêu cụ thể và mang tính cách mạng.Nó thay cũ đổimới hàng loạt vấn đề về lý luận và thực tiễn cả kinh tế và chính trị xã hội nóbảo vệ phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí Minh trong hoàncảnh mới và điều kiện mới

Nh chúng ta đã biết, từ khi CNXH đợc xây dựng tất cả các nớc XHCN

đều thực hiện nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, cơ chế vận hành và quản lýkinh tế này đợc duy trì trong một thời gian khá dài và xem nh là đặc trngriêng biệt của XHCN là cái đối lập với cơ chế thị trờng của TBCN Sự thật thìkhông phải hoàn toàn nh vậy, nền kinh tế tập trung không chỉ là sản phẩmriêng biệt của XHCN cũng nh nền kinh tế thị trờng không phải duy nhất đợcthiết lập trong TBCN Nền kinh tế tập trung đã đợc các nớc TB từ trớc khinhiều nớc xác lập chế độ XHCN Nhng các nớc TBCN đã xoá bỏ cơ chế thịtrờng sau khi chiến tranh kết thúc và đã đạt đợc những thành tựu rất lớn vềkinh tế xã hội Nhng công bằng mà nói nền kinh tế thị trờng cũng cha phải làcái duy nhất đảm bảo cho sự tăng trởng và phát triển của xã hội

Trong thời kỳ quá độ lên CNXH thì sự tồn tại của nền sản xuất hànghoá, nền kinh tế thị trờng - bớc phát triển cao của nền sản xuất hàng hoá là lẽ

đơng nhiên Nh vậy có thể nói rằng nền kinh tế thị trờng cũng nh nền kinh tếtập trung là thuộc tính đặc thù cố hữu của riêng một chế độ XH nào, vấn đè

áp dụng mỗi nền kinh tế dó vào thời điểm hoàn cảnh lịch sử nào cho phù hợpdành hiệu quả cao nhất,chúng ta đang trong giai đoạn quá độ lên CNXH bởithế việc phát triển nền kinh tế thị trờng là một tất yếu khách quan Mới chỉ

có hơn chục năm đổi mới với việc chuyển sang nền kinh tế thị trờng ViệtNam đã cho nhân dân thế giới ngỡ ngàng, từ chỗ chúng ta còn xa lạ nay đã

hội nhập đợc với nền kinh tế tiến hiện đại Tất cả những thành tựu kinh tế màchúng ta đạt đợc khi chuyển sang nền kinh tế thị trờng đã nói lên công cuộc

đổi mớỉ nớc ta là một cuộc cách mạng thực sự

ở Việt Namcó đặc điểm là bảo vệ, vận dụng và phát triển sáng tạo chủnghĩa Mác- Lênin t tởng Hồ Chí Minh đồng thời lấy chủ nghĩa Mac-lênin và

t tởng Hồ Chí Minh làm kim chỉ nâm cho mọi hành động

1.2 Một số đặc điểm của kinh tế thị trờng ở Việt Nam nhìn từ góc độ triết học

Thực tiễn vận động của nền kinh tế thế giới trong những năm gần đâycho thấy mô hình phát triển kinhtế theo xu hớng thị trờng có sự điều tiết vĩmô từ trung tâm trong bối cảnh củathời đại ngày nay là mô hình hợp lý hơncả Mô hình này rõ đại thể đáp ứng đợc những thách thức của sự phát triển

ở nớc ta việc thực hiện mô hình này trong thực tế chẳng những là nộidung của công cuộc đổi mới và hơn thế nữa còn là công cụ là phơng thức đểnớc ta đi tới mục tiêu xây dựng XHCN

Nền kinh tế nớc ta hiện nay có thể nói đang ở giai đoạn quá độ chuyểntiếp từ nền kinh tế tập trung hành chính, bao cấp sang nền kinh tế thị trờng

có sự quản lý của nhà nớc theo định hớng XHCN Do vậy những đặc điểmcủa giai đoạn quá độ trong nền kinh tế đơng nhiên là một vấn đề có ý nghĩacần đợc nghiên cứu xem xét Nhận thức đợc đặc điểm phức tạp của giai đoạnquá độ chi phối đợc những đặc diểm đó, chúng ta sẽ tránh đợc những sai lầmchủ quan nóng vội duy ý chí hoặc những khuynh hớng cực đoan máy mócsao chép nhận nguyên bản kinh tế thị trờng từ bên ngoài vào

Vậy từ phơng diện triết học thì những đặc điểm của nền kinh tế quá độcủa nớc ta hiện nay là gì? Nh chúng ta đã biết trong nền kinh tế tập trung -bao cấp mọi chức năng kinh tế xã hội của nền kinh tế đều đợc triển khaitrong quá trình kế hoạch hoá ở cấp độ quốc gia.Tính bao cấp của nhà nớc

đối với các hoạt động sản xuất lu thông phân phối khá nặng nề.Trớc đâychế

độ hạch toán trên thực tế còn nặng về hình thức Lợi ích kinh tế đặc biệt làlợi ích cá nhân của ngời lao động một động lực trực tiếp của hoạt động xãhội quan dung đúng mức vì thế sự vận động của nền kinh tế nhìn chung làchậm chạp kém năng động

Kể từ đại hội lần thứ VI của Đảng (12/1986) đến nay theo đờng lối đổimới đất nớc đã từng bớc chuyển sang nền kinh tế thị trờng với định hớngXHCN Nh vậy chúng ta đã đạt đợc thành tựu hết sức quan trọng nhữngthành tựu cho phép chúng ta "điều chỉnh và bổ xung nhận thức, làm cho quanniệm về CNXH ngày càng cụ thể, đờng lối chủ chơng chính sách ngày càng

đồng bộ có căn cứ khoa học và thực tiễn ".Những thành tựu đó trong mộtchừng mực nhất định cũng gián tiếp khả năng của kinh tế thị trờng trong việcnăng động hoá nền kinh tế đất nớc

Kinh tế thị trờng nh chúng ta đã biết là một kiểu quan hệ kinh tế xã hội

mà trong đó sản xuất và tái sản xuất xã hội gắn chặt với thị trờng, tức là gắnchặt với quan hệ hàng hoá- tiền tệ, với quan hệ cung cầu trong nền kinh tếthị trờng, nét biểu hiện có tính chất bề mặt của đời sống xã hội quan hệ hànghoá: Mọi hoạt động xã hội đều phải tính đến quan hệ hàng hoá, hay ít nhấtthì phải sử dụng các quan hệ hàng hoá nh là mặt khâu trung gian

Thành tựu của những năm đổi mới vừa qua ở nớc ta đã có tác dụng làmcho chúng

quen dần với các quan hệ hàng hoá.Bớc chuyển sang cơ chế thị trờng này

đ-ơng nhiên không tránh khỏi nhứng mặt tiêu cực của nó, nhng dẫu sao nócũng nói lên sức sống và khả năng tác động của các quan hệ thị trờng Thựcchất của bớc chuyển biến này, một số cho rằng " ở Việt Nam, dù nền kinh tếthị trờng mới hình thành, còn đang trong bớc chập chững ban đầu và đợc

điều tiết một cách có ý thức theo dịnh hớng XHCN, song nó cũng có tác

động khá rõ về mặt đời sống tinh thần, văn hoá xã hội và nó đã tạo ra ở ViệtNam những quan niệm thị trờng không thuần khiết - những quan hệ đó vừa

có màu sắc thị trờng vừa cha phải quan hệ thị trờng Sự đan xen,chi phốimãnh liệt của các nhân tố khác của đời sống xã hội trong bối cảnh của mộtxã hội vừa ra khỏi cơ chế hành chính bao cấp đã làm cho cơ chế thị tr ờng bị

"khúc xạ" theo nhiều chiều hớng khác

nhau.Một trong những nguyên nhân của tình hình nói trên đúng nh một ýkién đã chỉ ra, trớc hết thuộc về sửa đổi mới các quan hệ sở hữu Nếu nh trớc

đây nền kinh tế nớc ta chỉ có một kiểu sở hữu tơng đối thuần nhất với haithành phần là tập thể và quốc doanh thì hiện nay cùng với thành phần chủ

đạo là sở hữu nhà nớc còn tồn tại nhiều thành phần sở hữu khác.Những hình

thức sở hữu đó trong thực tế vận hành của nền kinh tế không hẳn đồng bộ vớinhau song về tổng thể chúng là bộ phận khách quan của nền kinh tế có khảnăng đáp ng những đòi hỏi đa dạng và năng động của nền kinh tế thị trờng.Thực ra trong quan niệm hiện nay của chúng ta về CNXH đã chứa đựngnhững t tởng mới về qui luật của sự phù hợp khách quan giữa lực lợng sảnxuất và trình độ phát triển của lực lợng sản xuất Cái có ý nghĩa quyết địnhtrong quy luật này là trình độ phát triển của lực lợng sản xuất Do vậy trong

sự phù hợp với trình độ phát triển của lợng sản xuất, sự tồn tạicủa các thànhphần sở hữu đa dạng ở một nền kinh tế để phát triển theo định hớng XHCN

là hoàn toàn có cơ sở của nó

Hơn thế nữa vai trò chủ đạo của nền kinh tế nhà nớc trên thực tế khôngchỉ là chủ đạo thuần tuý về tỷ trọng GDP Theo quan điểm lịch sử hiện đại về

xử lý kinh tế vĩ mô thì khả năng chỉ đạo điều tiết của nền kinh tế nhà n ớc cóthể là lực lợng nắm bắt yết hầu kinh tế Cũng có thể là lực lợng chi phối các

vị trí đặc biệt nhng kém sinh lời

trong nền kinh tế Cùng với việc nắm giữ các nghành kinh tế quốc phòng,thông tin, cơ sở hạ tầng vai trò của nhà nớc và của nền kinh tế nhà nớctrong nền kinh tế hớng tới thị trờng theo định hớng XHCN là điều không thểbàn cãi Nhà nớc ngoài việc trực tiếp quyết định những vấn đề của bản thânnền kinh tế còn phải đóng vai trò là trung gian giữa các vấn đề kinh tế và cácvấn đề xã hội Nhà nớc với các chính sách, luật lệ của mình có khả năng làmcho nền kinh té đặt tới sự tăng trởng có hiệu quả nhng mặt đối lập khác nóchính là ngời phải lo giải quyết các vấn đề do chính sự tăng trởng tạo ra

Về đại thể chìa khoá để đáp ứng những nhu cầu phức tạp và trái ngợcnhau của xã hội nằm trong tay bộ máy quản lý vĩ mô của xã hội, Tuy nhiên ởnớc ta hiện nay nhà nớc và kinh tế nhà nớc còn có nhiều vấn đề cần phải đợctháo gỡ để có thể đảm đơng trọng trách to lớn của mình Trên thực tế bộ máy

vĩ mô của nhà nớc còn khá cồng kềnh và kém hiệu quả Hầu hết các doanhnghiệp nhà nớc đều hoạt động thiếu năng động và ỷ lại vào nhà nớc Trongmột số trờng hợp kinh tế nhà nớc vô tình hoặc cố ý bỏ rơi trận địa mà mình

đã chiếm lĩnh tiếp tay cho phần tử tham nhũng

Tiếp tục đổi mới vào hoạt động có hiệu quả của nền kinh tế nhà nớc đểkinh tế nhà nớc thực sự gĩ vai trò chủ đạo làm đòn bẩy thúc đẩy và điều

chỉnh các hoạt động của toàn bộ nền kinh tế Trên cơ sở đó giải quyết ngaycác vấn đề xã hội ở tầm vĩ mô sao cho tăng trởng kinh tế không trở nên gaygawts với trật tự bình thờng của đời sống xã hội.

Thực ra các vấn đề XH của nền kinh tế thị trờng nhất là nền kinh tế thị trờngcòn quá sơ khai, quá độ lại co mức độ tăng trởng nhanh là điều rát khóthành Nh vậy chúng ta buộc phải chấp nhận mặt trái của nền kinh tế thị tr-ờng,nhất là nền kinh tế thị trờng còn sơ khai,quá độ lại có mức tăng trởngnhanh là điều rất khó tránh.Nh vậy chúng ta buộc phải chấp nhận mặt tráicủa nền kinh tế thị trờng ở mức nào đó,để từng bớc nâng cao chất lợng vàhiệu quả của nền sản xuất xã hội,chúng ta có những chính sách và biện phápnhất định với một số lĩnh vực kinh tế -xã hội nh lĩnh vực giáo dục và đàotạo,bảo vệ môi trờng Cũng phải thừa nhận rằng các vấn đề nói trên dù ít dùnhiều cũng là vấn đề của bản thân cơ chế quản lý.Trong nền kinh tế hiện naycơ chế quản lý đang ở giai đoạn hình thành nên thờng là không đồngbộ.Chúng ta cha thật sự tạo ra môi trờng an toàn và ổn định cho sản xuất vàkinh doanh.Cơ sở hoạt động pháp lý.Tính chất không rõ ràng,thiếu xác địnhcả trên phơng diện kinh tế xã hội dờng nh đang là một cái gì đó rất phổ biếnrất đặc trng cho quan hệ trong nền kinh tế nớc ta.Cần thiết phải lu ý rằngkhác với cơ chế hành chính bao cấp cơ chế thị trờng là quy luật khách quankhó nắm bắt của mình thờng biểu hiện ra nh là một cơ chế tự phát hơn,tựnhiên hơn và nằm xa sự chi phối của con ngời Những điều này không nói lênnhững giới hạn có thể có của sức mạnh con ngời,mà nó chỉ cho biết một đặctrng của cơ chế thị trờng.Đặc trng này đòi hỏi thể quản lý phải hiểu biết sâusắc hơn về tính khách quan của các quy luật thị trờng.Đơng nhiên đòi hỏinày không hề giản đơn,nhất fà trong giai đoạn quá độ có sự tồn tại đan xengiữa các cơ chế ở nớc ta hiện nay.Vấn đề là ở chỗ bản thân cơ chế thị trờngdờng nh tự phát hơn,trong khi đó nó lại đợc hoạt động ở một điều kiện màcác yéu tố tự phát có khả năng tác động mạnh mẽ hơn.Trong các giai đoạnquá độ chuyển tiếp yếu tố tự phát thể hiện vai trò của mình mạnh hơn yếu tố

tự giác.Bởi vậy nền kinh tế của nớc ta hiện nay việc nắm các yếu tố tự phát

và tự giác của nền kinh tế,hiểu đợc phơng thức hoặc tìm ra đợc phơng phápkiểm soát thích hợp đối với chúng ta hết sức có ý nghĩa.Thực tế trong một sốtrình kinh tế-xã hội nhất định, chúng ta thật sự làm chủ đợc những tác động

tự giác cũng nh tác động tự phát của cơ chế thị truờng Tuy nhiên bên cạnh