THIẾT LẬP CHỈ SỐ CHẤT LƯỢNG BỆNH VIỆN TS.BS. Lý Quốc Trung

Bộ chỉ số đo lường chất lượng bệnh viện là cơ sở hướng dẫn để các bệnh viện căn cứ vào khả năng, điều kiện thực tế của bệnh viện để lựa chọn các chỉ số phù hợp với đơn vị để tổ chức triể

THIẾT LẬP CHỈ SỐ CHẤT LƯỢNG BỆNH VIỆN

TS.BS Lý Quốc Trung

CÁC KHÁI NIỆM VÀ CĂN CỨ

Chỉ số đo lường chất lượng bệnh viện

- Là 1 công cụ để đo lường các khía cạnh chất lượng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh

- Thể hiện bằng con số, tỷ lệ, tỷ số, tỷ suất

- Làm cơ sở để thực hiện cải tiến chất lượng dịch

vụ khám bệnh, chữa bệnh và so sánh chất lượng dịch vụ giữa các bệnh viện

KHÁI NIỆM

1 Xây dựng chỉ số chất lượng bệnh viện nhằm đo

lường được các khía cạnh (dimension) chất lượng quan trọng và phù hợp với đại đa số các bệnh viện

2 Chỉ số chất lượng bệnh viện đo lường các thành

tố (element): cấu trúc (đầu vào), quá trình, kết quả đầu ra của dịch vụ khám chữa bệnh

3 Chỉ số được tính toán thông qua việc thu thập,

phân tích số liệu

NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG CHỈ SỐ CHẤT

LƯỢNG BV

4 Chỉ số chất lượng bệnh viện được lựa chọn

phải có tính liên quan chặt chẽ tới chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh, tính khả thi, tính giá trị và hướng tới khả năng cải tiến chất lượng dịch vụ

5 Bộ chỉ số đo lường chất lượng bệnh viện là cơ

sở hướng dẫn để các bệnh viện căn cứ vào khả năng, điều kiện thực tế của bệnh viện

để lựa chọn các chỉ số phù hợp với đơn vị để tổ chức triển khai đo lường đánh giá định kỳ

NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG CHỈ SỐ CHẤT

LƯỢNG BV

 Năng lực chuyên môn: Đánh giá sự hợp lý

trong cung cấp các dịch vụ y tế theo khuyến cáo

y khoa và quy định phân tuyến kỹ thuật

 An toàn: Phản ánh nguy cơ đối với sức khỏe

của người bệnh, nhân viên y tế và cộng đồng khi cung cấp dịch vụ y tế

 Hiệu suất: Giúp đánh giá việc sử dụng tối ưu

các nguồn lực hiện có để cung cấp dịch vụ y

tế có chi phí-hiệu quả tốt nhất

CÁC KHÍA CẠNH ĐO LƯỜNG CHẤT

LƯỢNG DỊCH VỤ KHÁM CHỮA BỆNH

 Hiệu quả: Giúp đánh giá những can thiệp y tế

có đem lại kết quả mong muốn

 Hướng đến nhân viên: Sự đãi ngộ của bệnh

viện với nhân viên y tế

 Hướng đến người bệnh: Đánh giá sự hài lòng

của người bệnh liên quan nhiều đến các khía cạnh ngoài y tế, bao gồm: tiện nghi sinh hoạt và

vệ sinh trong buồng bệnh, cách ứng xử và giao tiếp v.v

CÁC KHÍA CẠNH ĐO LƯỜNG CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ KHÁM CHỮA BỆNH

CÁC LOẠI KPI SỬ DỤNG TRONG Y TẾ

CÁC LOẠI KPI SỬ DỤNG TRONG Y TẾ

1 Các chỉ số đầu vào - Input Indicators

2 Các chỉ số quá trình - Process Indicators

3 Các chỉ số đầu ra - Output Indicators

4 Các chỉ số kết quả - Outcome Indicators

5 Các chỉ số hiệu quả - Efficiency Indicators

1 Các chỉ số đầu vào - Input Indicators

Đo lường tài nguyên, cả con người và tài chính,

dành cho một chương trình hoặc hoạt động cụ thể

Ví dụ:

 Số giường bệnh,

 Số trường hợp nhân viên,

 Số liều tiêm chủng đã mua

Chúng có thể bao gồm các khoản khác: cơ sở hạ tầng, thiết bị, vật tư và nhân sự

Các chỉ số đầu vào cũng có thể bao gồm các đo lường đặc điểm của dân số mục tiêu (ví dụ: số

người đủ điều kiện tham gia thử nghiệm chẩn

đoán)

2 Các chỉ số quá trình - Process Indicators

Trong Y tế, các chỉ số này thường được dùng để đo

lường tính nhất quán hoặc kịp thời của các hoạt động được thực hiện trong việc đánh giá và điều trị

Ví dụ:

 Tỷ lệ sai sót trong chẩn đoán,

 Tỷ lệ dự trữ và cung cấp các mặt hàng theo nhu

cầu

 Lãng phí trong dự trữ do hết hạn hoặc hư hại

Trong một số trường hợp, tuân thủ với khuyến cáo thực hành Ví dụ:

 Tỷ lệ % trẻ em được tiêm chủng 0-24 tháng,

 Tỷ lệ % phụ nữ mang thai được xét nghiệm HIV

3 Các chỉ số đầu ra - Output Indicators

Đo lường số lượng hàng hóa và dịch vụ được sản xuất, kết quả của các hoạt động của quá trình hoặc hiệu quả / hiệu lực của các hoạt động đó

Ví dụ:

 Số trẻ sống trên mỗi ca sinh mổ được thực

hiện,

 Tỷ lệ nhiễm trùng vết mổ sau phẫu thuật

4 Các chỉ số kết quả - Outcome Indicators

Đo lường kết quả rộng hơn đạt được thông qua việc cung cấp hàng hóa và dịch vụ

Các chỉ số này có thể tồn tại ở nhiều cấp độ khác nhau: dân số, đơn vị, chương trình và / hoặc hoạt động

5 Các chỉ số hiệu quả - Efficiency Indicators

Mô tả mức độ tài nguyên nhất định tạo ra kết quả đầu ra như thế nào

Ví dụ: tỷ lệ % ca phẫu thuật ngoại trú được xuất viện trong ngày

Chúng cũng có thể mô tả mức độ hiệu quả của quy trình làm việc, bao gồm các thủ tục hành

chính liên quan đến vận hành một chương trình hoặc dịch vụ cụ thể

Có thể hữu ích cho việc lập kế hoạch và quản lý chương trình trong việc đánh giá hiệu suất

chương trình và yêu cầu tài trợ

CÁC BƯỚC TRIỂN

KHAI KPIS TRONG Y TẾ

CÁC BƯỚC TRIỂN KHAI KPI

1 Cam kết thực hiện - Commitment

Ban lãnh đạo đơn vị phải có cam kết nhất định về nguồn lực cho việc triển khai

2 Tự đánh giá - Self-Assessment

Mục đích của bước Tự đánh giá nhằm xem xét lại các qui trình, dòng chảy công việc, kết quả hiện tại

để xác định xem có cần thiết thay đổi không

3 Xác định lĩnh vực cần cải tiến - Identify Areas for Improvement

Các tài liệu, văn bản liên quan cùng với danh mục các mục tiêu cải tiến cần được phê duyệt

4 Xác định và đánh giá các KPIs và thực hiện

Benchmark - Identify and Review Key

Performance Indicators and Benchmarks

Cần đưa vào thực hiện benchmark các đơn vị y tế

có tính chất tương đương về tổ chức và địa dư của bệnh nhân

5 Xác định chiến lược, công cụ và kỹ thuật thực hiện - Identify Strategies, Tools, and

Technologies

Ban triển khai cần chuẩn bị danh sách các công cụ chuyên biệt, các phương tiện phục vụ cho việc thu thập dữ liệu, giao tiếp nội bộ để áp dụng

6 Áp dụng - Implement

Bước áp dụng các KPIs cũng bao gồm thiết kế các báo cáo, chức năng và các kỹ thuật đánh giá

7 Báo cáo - Generate Reports

Các biểu đồ, dashboard cần cho việc báo cáo cần được thiết kế sao cho dễ dàng đánh giá và

đưa ra quyết định

8 Phân tích - Analyze

Phân tích dữ liệu báo cáo cần làm nổi bật các vấn

đề trong dòng chảy công việc, các dữ liệu không hoàn chỉnh, qui trình không hiệu quả, nguồn lực không đầy đủ và các vấn đề cá nhân

9 Hành động - ACT

Triển khai các hành động phù hợp dựa vào kết

quả phân tích dữ liệu và nguồn lực đầu tư đã

được phê duyệt

CÁC TIÊU CHÍ CHO MỘT CHỈ SỐ

KPI TỐT

Khi một chỉ số KPI được thiết lập tốt sẽ giúp cho đơn vị:

 Thiết lập được thông tin nền của các hoạt động

cần đánh giá (ví dụ như thực trạng nhiễm khuẩn bệnh viện của đơn vị)

 Đưa ra được tiêu chuẩn thực hiện cũng như mục

tiêu để khuyến khích việc phát triển liên tục

 Đo lường và báo cáo sự các tiến bộ theo thời

gian

 So sánh được hiệu suất thực hiện của đơn vị với

các đơn vị khác tương đương

 Đánh giá được hiệu suất thưc hiện của đơn vị

mình với các tiêu chuẩn khu vực hoặc quốc tế

 Cho phép các bên liên quan đánh giá độc lập về

hiệu suất hoạt động của đơn vị

Tiêu chí SMART CHO KPI

Một KPI tốt sẽ cần có các đặc điểm

- S - Specific: Cụ thể, rõ ràng và dễ hiểu

 Chỉ số KPI có thể hiện ngắn gọn được vấn đề

nào đang được lường và việc đo lường thực hiện truy xuất dữ liệu từ nguồn như thế nào?

- M - Measurable: Đo đếm được

 Việc đo lường có thể thể hiện được bằng giá trị

mục tiêu không? Ví dụ: số người được tiêm

vacxin, tỉ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện…

 Có được các dữ liệu đáng tin cậy không?

 Các số liệu có dễ dàng thu thập không?

 Các số liệu có đang được thu thập trong đơn vị

của mình không?

- A - Achievable: Có thể đạt được bằng chính khả năng của mình

 Các chỉ số có đo lường được các nội dung từ trong

các chương trình hoặc các hoạt động có thể kiểm

soát được không?

- R - Relevant: Thực tế, không viển vông

 Chỉ số có đo được kết quả quan trọng nhất của hoạt

 Các số liệu được báo cáo theo từng giai đoạn có đủ

để giúp ít cho việc theo dõi và đưa ra các quyết định hay không?

Nếu không đạt được các nội dung trên, đôi

khi KPIs của mình sẽ trở thành số liệu chết và không giúp ích được cho việc đánh giá hoạt động của đơn vị

TIÊU CHÍ CHO MỘT GIÁ TRỊ MỤC TIÊU TỐT

Tương tự việc định danh một KPI, việc đưa ra giá trị mục tiêu cho một chỉ số KPI một cách phù hợp cũng cần đạt được

các tiêu chuẩn SMART cũng như một số nội dung khác nhằm giúp cho KPIs thực

sự hữu ích cho hoạt động của đơn vị

Điều quan trọng cho một chỉ số KPI là:

 Phải thiết lập được giá trị mục tiêu phù hợp

cho việc tạo động lực cho các chương trình hành động được đề ra cũng như

 Đánh giá được lợi ích mang lại có đáng so với

"công sức bỏ ra" của cả tập thể mình hay

không?

Tiêu chí SMART không chỉ được ứng dụng

cho một chỉ số KPI tốt, mà còn được sử dụng cho một giá trị mục tiêu tốt của KPI cần đánh giá

Tiêu chí SMART cho Giá trị mục tiêu

- S - Specific: Cụ thể, rõ ràng và dễ hiểu

 Giá trị mục tiêu cần rõ ràng để xác định để xác định

được sự thành công của chỉ số KPI

- M - Measurable: Đo đếm được

 Các dữ liệu để thu thập cần “tồn tại” và có độ tin cậy,

dễ thu thập, và có thể tiếp cận theo đúng thời điểm

năng của mình

 Giá trị mục tiêu nên được đặt ra ở một ngưỡng mang

tính “thách thức”, nhưng không nên là “không thể đạt được”

 Ngược lại, nếu khi vận hành mà KPI luôn vượt giá trị

mục tiêu đề ra thì giá trị đó không đủ để tạo ra động lực phát triển, cần xem lại

- R - Realistic: Thực tế, không viển vông

 Giá trị mục tiêu cần phải hỗ trợ được những giá

trị cốt yếu mà chương trình vận hành KPI đó

Bên cạnh tiêu chí SMART, một số yếu tố cần

được xem xét khi thiết lập giá trị mục tiêu cho KPI:

- Có giá trị nền tổng quát cho KPI cần đánh giá không?

Phải biết bắt đầu từ đâu là cần thiết để xác định

được quĩ đạo cần thay đổi

Mức độ cải thiện mong muốn từ tình trạng hiện tại

- Có được dữ liệu trước đây để làm căn cứ cho cho việc thiết lập giá trị mục tiêu hay không?

Giá trị mục tiêu cũng cần dựa vào sự suy đoán của

xu hướng từ quá khứ đến tương lai của vấn đề KPI cần đánh giá

Giá trị mục tiêu vẫn có thể được đề xuất thay đổi dựa vào các phân tích sau khi xác định được sự

biến thiên này

- Giá trị mục tiêu đó có giúp bao phủ rộng rãi vấn đề hay không?

Nếu chương trình đề ra chỉ giải quyết được một phần nhỏ của vấn đề cần quan tâm, chúng ta nên cần xem xét có một cách tiếp cận rộng hơn

- Cần lưu ý chương trình cần tập trung vào cải thiện chất lượng dịch vụ hơn là số lượng

- Chỉ số KPI và giá trị mục tiêu của nó có làm nảy sinh một sự khuyến khích theo hướng

- Giá trị mục tiêu đó có thể đưa ra các hành

động không phù hợp hay không?

Ví dụ: chỉ số KPI là muốn tăng số thuốc kháng

Virus được sử dụng cho bệnh nhân HIV, các bác sĩ

có thể chẩn đoán quá tay ở bệnh nhân

- Và cuối cùng, giá trị mục tiêu đề ra có giúp

hoàn thành chương trình hành động cho chỉ số KPI đó hay không?

Nếu giá trị mục tiêu đạt được, cần đánh giá giữa lợi ích đạt được so với kinh phí bỏ ra cho chương

trình

Đây cũng là một tiêu chí cần được xem xét hàng

đầu cho việc đề ra một chỉ số KPI trong các đơn vị

Y tế trong hoàn cảnh thiếu hụt cả nhân lực lẫn vật lực trong tình hình hiện nay

LỰA CHỌN CHỈ SỐ KPI PHÙ HỢP

Tùy theo tình hình thực tế tại đơn vị, chúng ta

cần lựa chọn những chỉ số KPI phù hợp với:

 Điều kiện, nhu cầu cần thiết,

 Nguồn nhân lực

 Nguồn vật lực thực tế tại chỗ

 Những chỉ số KPI áp dụng tốt tại các đơn vị khác

chưa chắc đã là phù hợp cho đơn vị mình

1 Tại sao chỉ số KPI đó lại quan trọng đối với đơn vị của mình?

- Phải nên có một lý do “cấp thiết” tại sao đơn vị mình nên đầu tư tiền bạc trong thời gian đến hàng năm để theo dõi chỉ số chuyên biệt này

2 Kết quả đo được của chỉ số KPI có tác động như

thế nào đối với sứ mệnh và tầm nhìn của đơn vị

mình?

- Mối liên quan giữa chỉ số KPI với sứ mệnh, tầm nhìn của đơn vị phải được định nghĩa rõ ràng và dứt khoát

3 Có sự lựa chọn với một chỉ số KPI nào khác tốt

tương đương hay không?

- Việc thiết lập dữ liệu để chuẩn hóa chỉ số KPI có thể đòi hỏi nhiều kinh phí và mất thời gian Việc lựa chọn một chỉ

số khác tốt "gần bằng" mà có cơ sở dữ liệu và hạ tầng

sẵn có sẽ là lựa chọn tối ưu hơn.

CÁC YẾU TỐ CẦN CHO VIỆC LỰA CHỌN CHỈ SỐ KPI

4 Chỉ số KPI được tính toán như thế nào?

- Ngay cả đối với các chỉ số đơn giản nhất cũng bắt buộc phải được định nghĩa thật rõ ràng, đặc biệt khi sử dụng để thực hiện đối chiếu với các đơn vị hoặc sử dụng cho các chứng nhận

5 Dữ liệu nào được yêu cầu? Dữ liệu được lưu trữ ở đâu? Và dữ liệu sẽ được lấy như thế nào?

- Dữ liệu cho từng chỉ số KPI đơn lẻ có thể được lưu trữ ở nhiều vị trí trong hệ thống máy tính của đơn vị hoặc cũng

có thể chỉ là bảng câu hỏi bằng giấy được hoàn thành bởi bệnh nhân

6 Cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin hiện tại có phù hợp hay không? Nếu không, thì phương tiện kỹ thuật nào sẽ cần thiết phải bổ sung?

- Việc tạo ra giao diện tương tác giữa các máy tính quản trị

và lâm sàng với xây dựng một hệ thống lưu trữ dữ liệu đủ lớn là cần thiết Nếu cơ sở hạ tầng IT cần phải được xây dựng mới thì phải mất hàng năm để có thể áp dụng được chỉ số KPI liên quan.

7 Chỉ số KPI sẽ được báo cáo định kỳ bao lâu?

- Vài chỉ số KPI chỉ có ý nghĩa khi lấy dữ liệu theo từng năm, trong khi một vài chỉ số KPI khác có thể cần phải bào cáo hàng ngày hoặc hàng tuần

- Nếu tần suất báo cáo quá dầy một cách không phù

hợp sẽ làm gánh nặng cho cơ sở hạ tầng IT về cả nhân lực, vật lực

8 Chỉ số KPI sẽ được phân tích như thế nào?

- Các nhà quản lý và nhân viên có thể cần được tập

huấn để có thể thực hiện được các biểu đồ cũng như

các báo cáo phân tích khác

9 Nguồn lực về thời gian và kinh phí cần thiết cho các chỉ số KPI từ đâu?

- Thực hiện bước khởi đầu với vài chục chỉ số KPI có thể tiêu tốn một lượng kinh phí không nhỏ và mất hàng năm để áp dụng.

10 Đơn vị có thể kiểm soát các biến thiên đo lường được bởi chỉ số KPI không?

- Nếu không kiểm soát được, thì giá trị nào là giá trị chính xác cần được sử dụng cho chỉ số KPI đó

11 Các yêu cầu nào đối với nhân viên của đơn vị?

- Nếu việc ghi nhận chỉ số KPI là quá khó khăn, chẳng hạn như yêu cầu nhân viên điền thông tin và một form cho mỗi bệnh nhân thì sự tuân thủ của nhân viên có thể sẽ thấp

12 Những mong đợi của nhà quản lý và nhân viên là gì?

- Nếu chỉ đơn giản là chỉ “cho có” chỉ số KPI thì sẽ không

sẽ không giải quyết được các vấn đề mà chỉ số KPI đó

được đề ra để theo dõi và đánh giá Hơn nữa, kết quả đầu

ra hữu ích cũng sẽ không được áp dụng cho các lợi ích trong thực hành lâm sàng

13 Các thông số được đo lường có khả thi và hữu ích

để can thiệp hay không?

- Trong thực hành lâm sàng, không nên có việc lãng phí nguồn lực để “làm thử” mà không có căn cứ phù hợp.

CÁC NỘI DUNG CẦN CÓ CHO MỘT CHỈ SỐ KPI

Các số liệu này nên được cố định và duy nhất, để

sử dụng trong việc tìm kiếm cơ sở dữ liệu của KPI

CÁC NỘI DUNG CẦN CÓ CỦA MỘT CHỈ SỐ KPI

• Chỉ số ID bên ngoài:

Nếu có thể, số liệu bên ngoài được liên kết với một nguồn cụ thể, chẳng hạn như JCI

Chỉ số bên ngoài có thể thay đổi, dựa trên nguồn

Do đó, nó không phải là yếu tố tra cứu chính khi lưu trữ thông tin trên KPI

• Định nghĩa tóm tắt:

Là định nghĩa ngắn gọn về KPI, gần giống với tên

mô tả Ví dụ: số lượng ngày một bệnh nhân nội trú nằm viện, trung bình, không điều chỉnh

• Định nghĩa mở rộng:

Là định nghĩa bằng văn bản về KPI, bao gồm các

nguồn, công thức, giới hạn và khả năng áp dụng cho

Công thức tính toán của KPI Ví dụ ALOS:

ALOS = [Tổng số ngày điều trị của các NB xuất viện / Tổng số NB xuất viện]