QUẢN LÝ SỬ DỤNG KHÁNG SINH VÀ PHÒNG CHỐNG KHÁNG THUỐC TẠI BỆNH VIỆNTS.BS NGÔ NGỌC QUANG MINHPGĐ-BV NHI ĐỒNG 1

Thầy thuốc tận tâmChăm mầm đất nước QUẢN LÝ SỬ DỤNG KHÁNG SINH VÀ PHÒNG CHỐNG KHÁNG THUỐC TẠI BỆNH VIỆN TS.BS NGÔ NGỌC QUANG MINH PGĐ-BV NHI ĐỒNG 1... Thầy thuốc tận tâmChăm mầm đất nước

Trang 1

Thầy thuốc tận tâm

Chăm mầm đất nước

QUẢN LÝ SỬ DỤNG KHÁNG SINH VÀ PHÒNG CHỐNG KHÁNG THUỐC TẠI BỆNH VIỆN

TS.BS NGÔ NGỌC QUANG MINH

PGĐ-BV NHI ĐỒNG 1

Trang 2

Trang 3

TẠI SAO PHẢI QUẢN LÝ SỬ DỤNG KHÁNG SINH VÀ CHỐNG KHÁNG THUỐC

Trang 4

• Đầu TK 20: mở đầu “kỷ nguyên kháng sinh”

• Sử dụng KS gia tăng chóng mặt Hơn 12.000 kháng sinh ra đời cho đến năm 2000

• Năm 2009, chi phí KS trên toàn thế giới khoảng 37 tỉ

đô la Mỹ, ước tính khoảng 50 tỉ đô la Mỹ vào năm 2014

• Tại VN: chi phí KS chiếm 39% chi phí dùng thuốc – khảo sát trên 100 BV (BYT- 2009)

Trang 5

- Chỉ 15% KS sử dụng trên người

- 75% KS không có mục đích điều trị

Trang 6

Thầy thuốc tận tâm Chăm mầm đất nước

Trang 7

Trang 8

•In 2014: 266,1 triệu đơn thuốc có KS được kê đơn ngoạitrú (5 đơn thuốc KS cho 6 BN/năm)

• Ít nhất 30% KS kê đơn ngoại trú là không cần thiết

• KS sử dụng không thích hợp (SD không cần thiết & lựachọn không đúng KS, liều và thời gian): lên đến 50%

• >60% chi phí KS tập trung ở ngoại trú

• 80-90% lượng KS sử dụng ở người tập trung ở ngoại trú

• Azithromycin & amoxicillin là 2 loại KS dùng nhiều nhất ở ngoại trú

Trang 9

Trang 10

Trang 11

- 99,6% có sử dụng kháng sinh; 32,2% dùng KS trước khi đến BV

- Multiplex PCR mẫu phết mũi họng: 72,5% (+) virus

- Cấy phân: gia tăng đề kháng thuốc của VK đường ruột

Gia tăng đề kháng vào ngày 7 (P= 0.001)

Đề kháng ở ngày 28: thấp hơn

trước khi dùng KS - do 1/3 BN đã dùng KS trước đó (đa số là beta- lactam)

Ceftazidime

Một nghiên cứu trên 563 trẻ em nhiễm trùng

hô hấp cấp ngoại trú

Trang 12

Sự thay đổi đề kháng KS của VK đường ruột sau khi dùng

KS (Ngày 7) và sau khi ngưng KS (Ngày 28)

Kháng sinh Gia tăng

đề kháng vào Ngày 7

Gia tăng đề kháng vào Ngày 28

Amoxicillin Có Không

clavulanic acid

Amoxicillin-Có Không

Ciprofloxacin Có Không Gentamicin Có Không

Tetracycline Không Không

Cotrimoxazole Không ***

Meropenem Không Không

- KS thường dùng: gia tăng đề

kháng

-KS ít dùng: không thay đổi

- Cipro, Genta: do gen qnr chi

phối, cùng nằm trên ESBL

plasmids

- Trong các mẫu phân: gia

tăng đáng kể gen gnr vào

Ngày 7 so với Ngày 0

Trang 13

NGUYÊN NHÂN CỦA SỰ ĐỀ KHÁNG THUỐC

1 Sử dụng kháng sinh không thích hợp:

• Lạm dụng, dùng dưới liều, quá liều, kéo dài…

• BN tự ý mua kháng sinh không đơn thuốc

• BS kê đơn không phù hợp phác đồ

2 Công tác KSNK chưa hiệu quả:

• Tăng nguy cơ NK trong BV

• Làm lây lan VK kháng thuốc

Trang 14

3 Hệ thống giám sát về kháng thuốc chưa được thiết

lập:

• Chỉ rãi rác 1 số BV

• Thiếu cơ sở XN chẩn đoán vi sinh

• Phản ứng chậm với sự xuất hiện VK kháng thuốc

4 Các quy định chuyên môn về khám, chữa bệnh

chưa được cập nhật thường xuyên, liên tục:

• HDĐT, phác đồ: chưa có/ chưa cập nhật

• Các QĐ về SD kháng sinh, kháng sinh đồ, XN vi sinh chưa hoàn thiện, đầy đủ

Trang 15

5 Nhận thức của cộng đồng, cán bộ y tế về kháng thuốc còn

hạn chế:

• Thói quen tự chữa trị và “bắt chước” đơn thuốc

• Nhà thuốc tự ý bán thuốc không đơn

• Phản ứng chậm với sự xuất hiện VK kháng thuốc

6 Công tác kiểm nghiệm, kiểm tra chất lượng thuốc còn hạn chế:

• Thiếu năng lực kiểm nghiệm nhiều danh mục hoạt chất;

• Chưa bảo đảm kiểm soát được chất lượng

7 Sử dụng thuốc kháng khuẩn trong chăn nuôi chưa được

kiểm soát hợp lý:

• SD rộng rãi KS trong chăn nuôi để thúc đẩy tăng trưởng

và phòng ngừa bệnh tật

Trang 16

LÀM SAO ĐỂ GIẢM KHÁNG THUỐC

Để giảm sự kháng thuốc, 3 cách tiếp cận:

1 Tối ưu hóa việc SD kháng sinh

2 Ngăn ngừa sự lây truyền VK kháng thuốc thông qua việc KSNK

3 Tăng cường khử khuẩn môi trường

1

Trang 17

WHO đề ra 1 danh sách các biện pháp làm chậm sự xuất hiện

và giảm sự lan truyền kháng thuốc:

1 Giảm gánh nặng bệnh tật và sự lây lan nhiễm khuẩn

2 Tăng cường quản lý sử dụng kháng sinh hợp lý

3 Cải tiến chất lượng hệ thống quản lý y tế và năng lực giámsát

4 Hoàn thiện quy định, quy chế quản lý SD thuốc

5 Gia tăng phát triển thuốc và vaccine mới thích hợp

LÀM SAO ĐỂ GIẢM KHÁNG THUỐC

Trang 18

ĐỐI VỚI CÁC BỆNH VIỆN:

1 Thiết lập các CT KSNK, dựa trên chứng cứ thực hành tốt nhấthiện hành

2 Tổ chức hiệu quả các HĐTĐT, với trách nhiệm chính là giámsát SD kháng sinh

3 Xậy dựng & cập nhật thường xuyên các HD điều trị, HD SD

Trang 19

7 Đảm bảo các dữ liệu vi sinh được lưu trữ dưới dạng ngânhàng dữ liệu, & được dùng cho việc phân tích, thống kê, giámsát dịch tễ, lâm sàng, phục vụ cho CT KSNK

8 Kiểm soát & giám sát các hoạt động giới thiệu thuốc của các Cty dược trong BV

KHUYẾN CÁO CỦA WHO

Trang 20

Tại Việt Nam

1 Nâng cao nhận thức của cộng đồng vàcán bộ y tế về kháng thuốc

2 Tăng cường, hoàn thiện, nâng cao

năng lực hệ thống giám sát quốc gia

5 Tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn

6 Tăng cường sử dụng kháng sinh hợp

lý, an toàn trong trồng trọt và chăn

nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản

Trang 21

Tại Việt Nam

Trang 22

1 Thành lập nhóm quản lý sử dụng kháng sinh

2 Xây dựng các PĐDT, quy định về quản lý sử dụng kháng sinh trong

bệnh viện

3 Xây dựng danh mục kháng sinh cần hội chẩn khi kê đơn

4 Xây dựng danh mục kháng sinh cần phê duyệt trước khi SD Phiếu yêu cầu kê đơn và quy trình phê duyệt đối với các kháng sinh này

5 Xây dựng hướng dẫn điều trị một số bệnh nhiễm khuẩn thường gặp tại bệnh viện

6 Xây dựng tài liệu, hướng dẫn về kỹ thuật vi sinh lâm sàng

7 Xây dựng các quy trình, quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn cơ bản

8 Xây dựng tiêu chí đánh giá: SD KS, KSNK, mức độ đề kháng

9 Xác định vấn đề cần can thiệp thông qua khảo sát thực trạng sử dụng kháng sinh, mức độ kháng thuốc

10.Can thiệp: đào tạo huấn luyện, cập nhật PĐDT

11.Đánh giá sau can thiệp và phản hồi

Trang 23

2 Xây dựng & hoàn thiện cơ sở dữ liệu và hệ

thống giám sát về SD kháng sinh & kháng thuốc

3 Xây dựng HDSD kháng sinh và huấn luyện cho

BS ở BV & phòng khám

4 Hoàn thiện và nâng cao năng lực xét nghiệm

chẩn đoán vi sinh tại các cơ sở y tế

5 Tăng cường SD thuốc hợp lý, hiệu quả, an toàn

6 Tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn

7 Giám sát sự tuân thủ các quy định về kê đơn,

bán thuốc

8 Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý sử dụng kháng sinh và phòng chống kháng thuốc

Trang 24

Tại BV: Chương trình quản lý SD kháng sinh (Hospital Antibiotic Stewardship Programs)

Trang 25

Tại BV: Chương trình quản lý SD kháng sinh (Hospital Antibiotic Stewardship Programs)

6 thành tố cốt lõi của ASP:

DOH The Philippines Antimicrobial Stewardship Program in Hospitals Manual of Procedures 2016

Trang 26

Thành tố 1 – Cam kết lãnh đạo

Hộiđồngthuốcđiềutrị

HộiđồngKSNK

Ban

an toànngườibệnh

Ban

QL SD kháng sinh

• Đảm bảo nguồn lực & tài chính cho các hoạt động ASP

• Tạo điều kiện cho NVYT tham gia ASP

• Hỗ trợ đào tạo huấn luyện

• Bảo đảm trách nhiệm giải trình từ mọi cấp độ

• Xây dựng môi trường luôn hỗ trợ mọi hoạt động của ASP (VD: ứng dụng CNTT…)

Trang 27

Chăm mầm đất nước 1 Cam kết lãnh đạo

Trang 28

• Xây dựng hướng dẫn điều trị cụ thể phù hợp với

điều kiện từng BV, căn cứ HD điều trị của BYT

• QT chuyên môn (Clinical pathways) đơn giản, dễ

hiểu

…thường xuyên cập nhật

Trang 29

Nguyên tắc triển khai các chính sách

Tránh triển khai cùng lúc quá nhiều chính sách và can thiệp, luôn

ưu tiên các can thiệp theo nhu cầu thực tế của BV, :

• 1 phút dừng trước khi tiếp tục KS Antibiotic “Time outs” : tất các các ca dùng KS sau 48 giờ đều phải đánh gía lại:

• Đánh giá và hội chẩn từ chuyên gia bên ngoài (Prospective

audit and feedback) : đv các TH nhiễm trùng nặng, đang dùng nhiều loại KS  AB time out

Trang 30

• Chuyển từ KS chích sang uống

• Điều chỉnh liều trong suy chức năng các cơ quan (thận, gan…)

• Tối ưu hóa liều lượng: chỉnh liều dựa trên theo dõi nồng độ

thuốc; tối ưu hóa liều đv VK đề kháng cao; KS cần vào hệ

TKTW…

• Cảnh báo tự động khi dùng nhiều KS cùng phổ không cần thiết

• Tự động ngừng y lệnh đv 1 số KS chỉ dùng trong 1 khoảng thời

gian nhất định (KS dự phòng PT)

• Phát hiện & ngăn ngừa tương tác KS-KS, KS-thuốc khác (VD

fluoroquinolones U & 1 số vitamines

Nguyên tắc triển khai các chính sách (tt)

Trang 31

Xây dựng chuẩn và tổ chức huấn luyện: HD điều

trị nội trú, ngoại trú, HD SD kháng sinh

Trang 32

kháng sinh chặt chẽ

Trang 33

Thành tố 3 –Giám sát SD kháng sinh và đề kháng

KS…

Trách nhiệm của Ban QL SD KS, HĐTĐT:

• Định kỳ giám sát SD KS & báo cáo

• Giám sát đề kháng KS, KS đồ & báo cáo

• Củng cố phòng XN vi sinh, ít nhất phân lập được VK

và làm KS đồ

“If you cannot measure it, you cannot improve it”

Lord Kelvin 1824-1907

Trang 34

Trang 35

Trang 36

NGOẠI TRÚ

Trang 37

Đẩy mạnh hoạt động giám sát SD kháng sinh

Giám sát tuân thủ

SD kháng sinh hàng

ngày thông qua

HSBA xuất viện

BS P.KHTH đến tận khoa LS giám sát

“on site” SD kháng

sinh

Trang 38

Trang 39

XÂY DỰNG HỆ THỐNG NHẮC TRONG KÊ ĐƠN & ỨNG DỤNG NGUYÊN LÝ MÁY HỌC QUẢN LÝ TUÂN THỦ PĐĐT (MACHINE LEARNING)

Trang 40

Thành tố 4 – Can thiệp (Action)

• Triển khai cách tiếp cận đa nhiệm-đa hướng

• Các biện pháp can thiệp vừa “thuyết phục”, vừa “rào cản”

• Tương tác chủ động giữa nhà QL & BS kê đơn: tối cần thiết để đảm bảo sự tuân thủ

Trang 41

Thành tố 5 – Huấn luyện, đào tạo (Education)

• Huấn luyện về chính sách SD KS, phác đồ, quy trình

• BS, ĐD, KTV, DS…

Trang 42

Huấn luyện phác đồ điều trị thông qua Educlick hàng tuần & lớp huấn luyện

Trang 43

Chăm mầm đất nước Bảng kiểm SD

Carbapenem Đồng thuận – Khuyến cáo HĐTĐT

6 CAN THIỆP & PHẢN HỒI

Trang 44

Phản hồi cho toàn thể nhân viên BV thông qua các buổi bình bệnh án/ đơn thuốc

Trang 45

Thành tố 6 – Lượng giá (Performance Evaluation)

• Đo lường tiến trình và các chỉ số LS để đánh giá hiệu quả của ASP

Trang 46

Tiêu đề	Quản Lý Sử Dụng Kháng Sinh Và Phòng Chống Kháng Thuốc Tại Bệnh Viện
Tác giả	Ts.Bs Ngô Ngọc Quang Minh
Trường học	Bệnh Viện Nhi Đồng 1
Thể loại	bài báo

Định dạng
Số trang	46
Dung lượng	4,04 MB