TIỀM NĂNG ỨNG DỤNG CỦA CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN TRONG NỀN GIÁO DỤC VIỆT NAM Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 01 năm 2020MỤC LỤCA. LỜI MỞ ĐẦU03B. NỘI DUNG05 I. Giới thiệu về công nghệ Blockchain05 1. Lịch sử hình thành05 2. Định nghĩa05 3. Đặc điểm của Blockchain06 4. Cơ chế thực hiện07 5. Các loại hệ thống Blockchain09 6. Quy trình cơ bản của công nghệ Blockchain09 II. Ứng dụng của Blockchain10 1. Ứng dụng trong tiền kỹ thuật số10 2. Ứng dụng Blockchain trong hợp đồng thông minh11 3. Các ứng dụng khác11 3.1. Trong lĩnh vực tài chínhngân hàng11 3.2. Công nghệ Blockchain với IoT12 3.3. Vận tải12 3.4. Ứng dụng trong lĩnh vực y tế12 3.5. Ứng dụng trong lưu trữ13 III. Ứng dụng của Blockchain trong giáo dục tại Việt Nam13 1. Tác động của Blockchain trong giáo dục13 2. Ứng dụng của Blockchain trong lĩnh vực giáo dục trên thế giới14 3. Tiềm năng ứng dụng của Blockchian trong giáo dục tại Việt Nam15 3.1. Những tồn tại trong nền giáo dục Việt Nam hiện nay15 3.2. Giải pháp cho vấn đề16C. KẾT LUẬN19TÀI LIỆU THAM KHẢO20LỜI MỞ ĐẦUNgày nay với sự bùng nổ của công nghệ, thông tin có thể được gửi đi nhanh chóng trên toàn thế giới bởi Internet. Tại Việt Nam, Internet được coi như chính thức bắt đầu từ cuối năm 1997. Ngày 19 tháng 11 năm 1997 là ngày đầu Việt Nam được hòa vào mạng Internet toàn cầu 1. Theo một báo cáo thống kê của We are Social và Hootsuite, trong năm 2019 Việt Nam đang có số dân là 96,96 triệu, trong đó có đến 64 triệu người đang dùng Internet chiếm 66%. Con số này tăng đến 28% so với năm 2017, đã cho thấy được tầm ảnh hưởng to lớn của Internet. Internet xuất hiện đã làm cho cuộc sống con người trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Chúng ta có thể nhắn tin bằng các công cụ thư điện tử, có thể cập nhật thông tin ở cách xa ta đến hàng nghìn km. Không những thế, Internet còn trở thành công cụ hữu ích, nhất là ở thời buổi khi mà Cách mạng công nghiệp 4.0 bùng nổ mạnh mẽ.Tuy nhiên việc Internet phát triển cũng đã dẫn đến nhiều nguy cơ lớn cho con người và ảnh hưởng đến sự phát triển của kinh tế xã hội. Theo Nghiên cứu so sánh khả năng bảo mật Châu Á Thái Bình Dương được Cisco thực hiện năm 2018, cho thấy các doanh nghiệp Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia bị ảnh hưởng nhiều nhất trong khu vực do các cuộc tấn công Internet của hacker. Trong số các doanh nghiệp được khảo sát, 33% trả lời mỗi cuộc tấn công mạng gây tổn thất đến hơn 10 triệu USD. Con số này vượt trên mức trung bình của khu vực Châu Á Thái Bình Dương (cao hơn 5%), cũng như toàn cầu (cao hơn 3%). Nghiên cứu cũng cho thấy, hoạt động của doanh nghiệp Việt Nam bị ngưng trệ lâu khi các cuộc tấn công mạng xảy ra. 14% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết hệ thống của họ bị ngừng hoạt động từ 1 5 ngày trong các cuộc tấn công. Con số này là cao nhất khu vực Đông Nam Á. 2Với những cấp bách của vấn đề trên, đòi hỏi con người phải phát triển những công nghệ mới có đủ khả năng đáp ứng mọi nhu cầu của con người trong thời đại mới. Những xu hướng công nghệ mới đã xuất hiện và đang làm thay đổi nền kinh tế thế giới từ điện toán đám mây cho đến IoT ( Vạn vật kết nối ). Trong đó có cả Blockchain chuỗi khối. Blockchain đã và đang hứa hẹn sẽ là một công nghệ mang tính cách mạng, dẫn dắt sự thay đổi ngoạn mục trong tương lai cho rất nhiều những lĩnh vực khác nhau như: tài chính, ngân hàng, nông nghiệp, công nghiệp, viễn thông, y tế, vận tải, quản lí nhà nước.Công nghệ Blockchain ban đầu được sử dụng trong giao dịch tiền ảo Bitcoin. Tuy nhiên, ngoài ra nó còn có tiềm năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác, trong đó có cả giáo dục. Việc áp dụng công nghệ trong giáo dục là điều không quá xa lạ và đây được xem như là xu hướng chung của thời đại. Hiểu được vai trò to lớn và sức ảnh hưởng to lớn của Blockchain trong thời đại ngày nay, tôi đã quyết định chọn đề tài: “Tiềm năng ứng dụng của công nghệ Blockchain trong nền giáo dục Việt Nam”. Nội dung bài tiểu luận này phần nào giúp hiểu rõ hơn về khả năng của công nghệ này khi được áp dụng trong giáo dục và đào tạo tại Việt Nam.NỘI DUNGGiới thiệu về công nghệ BlockchainLịch sử hình thànhÝ tưởng đằng sau công nghệ Blockchain được mô tả ngay từ năm 1991 khi các nhà nghiên cứu Stuart Haber và W. Scott Stornetta giới thiệu một giải pháp thực tế về mặt tính toán để đánh dấu thời gian các văn bản số để chúng không bị đề lùi ngày về trước hoặc can thiệp vào. 3Hệ thống đã sử dụng một chuỗi gồm các khối được bảo mật bằng mật mã để lưu trữ các văn bản được đánh dấu thời gian, và năm 1992, các cây Merkle đã được tích hợp vào thiết kế, khiến nó trở nên hiệu quả hơn bằng cách cho phép một khối có thể tập hợp một vài văn bản3. Tuy nhiên, công nghệ này đã không được sử dụng và bằng sáng chế đã hết hạn vào năm 2004, bốn năm trước khi Bitcoin ra đời.Sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, hệ thống tài chính Mỹ sụp đổ hoàn toàn khiến người dân đánh mất niềm tin vào đồng tiền của một bên thứ ba đáng tin cậy. Blockchain đầu tiên được phát minh và thiết kế bới Satoshi Nakamoto vào năm 2008 và được hiện thực hóa vào năm sau đó như là một phần cốt lõi tạo nên đồng tiền điện tử Bitcoin, khi công nghệ Blockchain đóng vai trò như là một cuốn sổ cái cho tất cả các giao dịch. Qua việc sử dụng mạng lưới ngang hàng và một hệ thống dữ liệu phân cấp, Bitcoin Blockchain được quản lý tự động. Việc phát minh ra Blockchain cho Bitcoin đã làm cho nó trở thành loại tiền tệ kỹ thuật số đầu tiên giải quyết được vấn đề double spending (chi tiêu gian lận khi 1 lượng tiền được dùng 2 lần). Công nghệ này của Bitcoin đã trở thành nguồn cảm hứng cho một loạt các ứng dụng khác. 4Định nghĩa BlockchainBlockchain (chuỗi khối), tên ban đầu Block chain là một cơ sở dữ liệu phân cấp lưu trữ thông tin trong các khối thông tin được liên kết với nhau bằng mã hóa và mở rộng theo thời gian. Mỗi khối thông tin đều chứa thông tin về thời gian khởi tạo và được liên kết tới khối trước đó, kèm theo thông tin về dữ liệu giao dịch. 5 Một cách dễ hiểu, Blockchain như một cuốn sổ cái kỹ thuật số, có thể lưu trữ các thông tin, giao dịch, thỏa thuận, dữ liệu bất kỳ nào mà chúng ta cần ghi chép và xác minh sự tồn tại của nó.“Blockchain là một loại sổ cái phân tán lưu trữ các giao dịch kinh tế không thể thay đổi, có thể được lập trình để lưu trữ không chỉ các giao dịch tài chính, mà còn là hầu như tất cả mọi thứ có giá trị.” 5 (Don Alex Tapscott)Blockchain sở hữu tính năng vô cùng đặc biệt đó là việc truyền tải dữ liệu không đòi hỏi một trung gian để xác nhận thông tin. Hệ thống Blockchain tồn tại rất nhiều nút độc lập có khả năng xác thực thông tin. Thông tin trong Blockchain không thể bị thay đổi và chỉ được bổ sung thêm khi có sự đồng thuận của tất cả các nút trong hệ thống. Đây là một hệ thống bảo mật an toàn cao trước khả năng bị đánh cắp dữ liệu. Ngay cả khi một phần của hệ thống Blockchain sụp đổ, những máy tính và các nút khác sẽ tiếp tục bảo vệ thông tin và giữ cho mạng lưới tiếp tục hoạt động.Công nghệ này cho phép truyền tải dữ liệu một cách an toàn dựa vào hệ thống mã hóa vô cùng phức tạp. Đây là một cuốn sổ cái kỹ thuật số, nơi mà tất cả thông tin hoàn toàn minh bạch do được công khai và giám sát bởi nhiều người. Blockchain được thiết kế để chống lại việc thay đổi của dữ liệu: Một khi dữ liệu đã được mạng lưới chấp nhận thì sẽ không có cách nào thay đổi được nó.Một số trích dẫn đáng chú ý về công nghệ này được liệt kê dưới đây:“Khi nghĩ về khía cạnh doanh nghiệp, Blockchain có khả năng thay thế sự tái điều giải. Phải biết rằng đây là công việc tốn kém nhiều chi phí, đòi hỏi bộ phận BO (BackOffice) phải làm việc cật lực, mất nhiều thời gian cùng đủ loại giấy tờ cần xác minh tức thời … Với sự trợ giúp của Blockchain, chi phí sẽ được giảm thiểu đáng kể đồng thời tiết kiệm được thời gian tối đa.” (Steve Chiavarone)“Blockchain là một kho lưu trữ, cơ sở dữ liệu phân tán toàn cầu, chạy trên hàng triệu thiết bị và mở cho mọi người, không chỉ đơn thuần là thông tin mà còn cả những thứ có giá trị, cả danh hiệu, hành vi, danh tính, thậm chí cả phiếu bầu có thể được di chuyển, lưu trữ và quản lý một cách an toàn và tư nhân. Sự tin tưởng được thiết lập thông qua hợp tác giữa số đông và mã thông minh chứ không phải bởi các nhà trung gian mạnh mẽ như các chính phủ và ngân hàng.” 5 (Don Alex Tapscott)“Blockchain là một chiếc máy tính ma thuật cho phép ai cũng có thể upload các chương trình và để chúng tự hoạt động, trong khi tất cả các trạng thái hiện tại và quá khứ của mọi chương trình đều hiển thị công khai trước dư luận. Blockchain cũng mang trên nó mã hóa bảo đảm rằng các chương trình chạy trên chuỗi sẽ tiếp tục tự vận hành đúng như cách mà chuỗi đó đã quy ước sẵn.” ( Vitalik Buterin )Đặc điểm của BlockchainĐặc điểm của công nghệ Blockchain bao gồm Hoàng Mạnh Thắng và cộng sự, 2017:(1) Cơ sở dữ liệu phân tán: Mỗi bên trên một Blockchain có quyền truy cập vào toàn bộ cơ sở dữ liệu toàn bộ lịch sử của nó, không một bên duy nhất kiểm soát dữ liệu hoặc thông tin. Mỗi bên có thể xác minh trực tiếp hồ sơ của đối tác giao dịch của mình mà không có bên trung gian.(2) Truyền tải ngang hàng: Truyền thông giao tiếp xảy ra trực tiếp giữa các hệ thống ngang hàng thay qua điểm nút trung tâm. Mỗi điểm nút lưu trữ và chuyển tiếp thông tin đến tất các điểm nút khác.(3) Minh bạch: Mỗi giao dịch và giá trị liên quan được hiển thị cho bất cứ ai có quyền truy cập vào hệ thống. Mỗi điểm nút hoặc người dùng trên một Blockchain có một địa chỉ 30 ký tự chữ số đặc biệt duy nhất nhận dạng nó. Người dùng có thể chọn ẩn danh cung cấp bằng chứng nhận dạng của họ cho người khác. Giao dịch xảy ra giữa các địa chỉ Blockchain. (4) Tính không thể đảo ngược: Khi một giao dịch được nhập vào cơ sở dữ liệu và các tài khoản được cập nhật, hồ sơ không thể bị thay đổi bởi vì chúng được liên kết đến tất cả các bản ghi giao dịch đã xuất hiện trước họ (vì thế từ chuỗi – “chain”). Các thuật toán phương pháp tiếp cận tính toán khác nhau được triển khai để đảm bảo việc ghi v cơ sở dữ liệu là vĩnh viễn, theo thứ tự thời gian, và có sẵn cho tất cả các mạng kh trên mạng. (5) Logic tính toán: Bản chất kỹ thuật số của sổ cái (ledger) có nghĩa là các giao dịch Blockchain có thể được gắn với logic tính toán và trong bản chất được lập trình. Vì vậy, người dùng có thể thiết lập các thuật toán và quy tắc tự động kích hoạt các giao dịch giữa các điểm nút. )
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH
-
-BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN HỌC
Đề tài:
TIỀM NĂNG ỨNG DỤNG CỦA CÔNG NGHỆ
BLOCKCHAIN TRONG NỀN GIÁO DỤC VIỆT NAM
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 01 năm 2020
Trang 2III Ứng dụng của Blockchain trong giáo dục tại Việt Nam 13
2 Ứng dụng của Blockchain trong lĩnh vực giáo dục trên thế giới 14
3 Tiềm năng ứng dụng của Blockchian trong giáo dục tại Việt Nam 15
Trang 3A LỜI MỞ ĐẦU
Ngày nay với sự bùng nổ của công nghệ, thông tin có thể được gửi đi nhanhchóng trên toàn thế giới bởi Internet Tại Việt Nam, Internet được coi như chínhthức bắt đầu từ cuối năm 1997 Ngày 19 tháng 11 năm 1997 là ngày đầu Việt Nam
Social và Hootsuite, trong năm 2019 Việt Nam đang có số dân là 96,96 triệu, trong
đó có đến 64 triệu người đang dùng Internet chiếm 66% Con số này tăng đến 28%
so với năm 2017, đã cho thấy được tầm ảnh hưởng to lớn của Internet Internetxuất hiện đã làm cho cuộc sống con người trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết Chúng
ta có thể nhắn tin bằng các công cụ thư điện tử, có thể cập nhật thông tin ở cách xa
ta đến hàng nghìn km Không những thế, Internet còn trở thành công cụ hữu ích,nhất là ở thời buổi khi mà Cách mạng công nghiệp 4.0 bùng nổ mạnh mẽ
Tuy nhiên việc Internet phát triển cũng đã dẫn đến nhiều nguy cơ lớn cho conngười và ảnh hưởng đến sự phát triển của kinh tế xã hội Theo Nghiên cứu so sánhkhả năng bảo mật Châu Á - Thái Bình Dương được Cisco thực hiện năm 2018, chothấy các doanh nghiệp Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia bị ảnh hưởng nhiềunhất trong khu vực do các cuộc tấn công Internet của hacker Trong số các doanhnghiệp được khảo sát, 33% trả lời mỗi cuộc tấn công mạng gây tổn thất đến hơn 10triệu USD Con số này vượt trên mức trung bình của khu vực Châu Á - Thái BìnhDương (cao hơn 5%), cũng như toàn cầu (cao hơn 3%) Nghiên cứu cũng cho thấy,hoạt động của doanh nghiệp Việt Nam bị ngưng trệ lâu khi các cuộc tấn công mạngxảy ra 14% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết hệ thống của họ bị ngừnghoạt động từ 1 - 5 ngày trong các cuộc tấn công Con số này là cao nhất khu vực
Với những cấp bách của vấn đề trên, đòi hỏi con người phải phát triển nhữngcông nghệ mới có đủ khả năng đáp ứng mọi nhu cầu của con người trong thời đạimới Những xu hướng công nghệ mới đã xuất hiện và đang làm thay đổi nền kinh
tế thế giới từ điện toán đám mây cho đến IoT ( Vạn vật kết nối ) Trong đó có cảBlockchain - chuỗi khối Blockchain đã và đang hứa hẹn sẽ là một công nghệ mangtính cách mạng, dẫn dắt sự thay đổi ngoạn mục trong tương lai cho rất nhiều nhữnglĩnh vực khác nhau như: tài chính, ngân hàng, nông nghiệp, công nghiệp, viễnthông, y tế, vận tải, quản lí nhà nước
Trang 4Công nghệ Blockchain ban đầu được sử dụng trong giao dịch tiền ảo Bitcoin.Tuy nhiên, ngoài ra nó còn có tiềm năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác, trong
đó có cả giáo dục Việc áp dụng công nghệ trong giáo dục là điều không quá xa lạ
và đây được xem như là xu hướng chung của thời đại Hiểu được vai trò to lớn vàsức ảnh hưởng to lớn của Blockchain trong thời đại ngày nay, tôi đã quyết địnhchọn đề tài: “Tiềm năng ứng dụng của công nghệ Blockchain trong nền giáo dụcViệt Nam” Nội dung bài tiểu luận này phần nào giúp hiểu rõ hơn về khả năng củacông nghệ này khi được áp dụng trong giáo dục và đào tạo tại Việt Nam
Trang 5về mặt tính toán để đánh dấu thời gian các văn bản số để chúng không bị đề lùi
Hệ thống đã sử dụng một chuỗi gồm các khối được bảo mật bằng mật mã để lưutrữ các văn bản được đánh dấu thời gian, và năm 1992, các cây Merkle đã đượctích hợp vào thiết kế, khiến nó trở nên hiệu quả hơn bằng cách cho phép một khối
dụng và bằng sáng chế đã hết hạn vào năm 2004, bốn năm trước khi Bitcoin ra đời.Sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, hệ thống tài chính Mỹ sụp đổ hoàntoàn khiến người dân đánh mất niềm tin vào đồng tiền của một bên thứ ba đáng tincậy Blockchain đầu tiên được phát minh và thiết kế bới Satoshi Nakamoto vàonăm 2008 và được hiện thực hóa vào năm sau đó như là một phần cốt lõi tạo nênđồng tiền điện tử Bitcoin, khi công nghệ Blockchain đóng vai trò như là một cuốn
sổ cái cho tất cả các giao dịch Qua việc sử dụng mạng lưới ngang hàng và một hệthống dữ liệu phân cấp, Bitcoin Blockchain được quản lý tự động Việc phát minh
ra Blockchain cho Bitcoin đã làm cho nó trở thành loại tiền tệ kỹ thuật số đầu tiêngiải quyết được vấn đề double spending (chi tiêu gian lận khi 1 lượng tiền đượcdùng 2 lần) Công nghệ này của Bitcoin đã trở thành nguồn cảm hứng cho một loạt
2 Định nghĩa Blockchain
Blockchain (chuỗi khối), tên ban đầu Block chain là một cơ sở dữ liệu phân cấplưu trữ thông tin trong các khối thông tin được liên kết với nhau bằng mã hóa và
mở rộng theo thời gian Mỗi khối thông tin đều chứa thông tin về thời gian khởi tạo
cách dễ hiểu, Blockchain như một cuốn sổ cái kỹ thuật số, có thể lưu trữ các thôngtin, giao dịch, thỏa thuận, dữ liệu bất kỳ nào mà chúng ta cần ghi chép và xác minh
sự tồn tại của nó
Trang 6“Blockchain là một loại sổ cái phân tán lưu trữ các giao dịch kinh tế không thểthay đổi, có thể được lập trình để lưu trữ không chỉ các giao dịch tài chính, mà còn
là hầu như tất cả mọi thứ có giá trị.”[5](Don & Alex Tapscott)
Blockchain sở hữu tính năng vô cùng đặc biệt đó là việc truyền tải dữ liệu khôngđòi hỏi một trung gian để xác nhận thông tin Hệ thống Blockchain tồn tại rất nhiềunút độc lập có khả năng xác thực thông tin Thông tin trong Blockchain không thể
bị thay đổi và chỉ được bổ sung thêm khi có sự đồng thuận của tất cả các nút trong
hệ thống Đây là một hệ thống bảo mật an toàn cao trước khả năng bị đánh cắp dữliệu Ngay cả khi một phần của hệ thống Blockchain sụp đổ, những máy tính vàcác nút khác sẽ tiếp tục bảo vệ thông tin và giữ cho mạng lưới tiếp tục hoạt động.Công nghệ này cho phép truyền tải dữ liệu một cách an toàn dựa vào hệ thống
mã hóa vô cùng phức tạp Đây là một cuốn sổ cái kỹ thuật số, nơi mà tất cả thôngtin hoàn toàn minh bạch do được công khai và giám sát bởi nhiều người
Blockchain được thiết kế để chống lại việc thay đổi của dữ liệu: Một khi dữ liệu đãđược mạng lưới chấp nhận thì sẽ không có cách nào thay đổi được nó
Một số trích dẫn đáng chú ý về công nghệ này được liệt kê dưới đây:
“Khi nghĩ về khía cạnh doanh nghiệp, Blockchain có khả năng thay thế sự táiđiều giải Phải biết rằng đây là công việc tốn kém nhiều chi phí, đòi hỏi bộ phận
BO (Back-Office) phải làm việc cật lực, mất nhiều thời gian cùng đủ loại giấy tờcần xác minh tức thời […] Với sự trợ giúp của Blockchain, chi phí sẽ được giảmthiểu đáng kể đồng thời tiết kiệm được thời gian tối đa.” (Steve Chiavarone)
“Blockchain là một kho lưu trữ, cơ sở dữ liệu phân tán toàn cầu, chạy trên hàngtriệu thiết bị và mở cho mọi người, không chỉ đơn thuần là thông tin mà còn cảnhững thứ có giá trị, cả danh hiệu, hành vi, danh tính, thậm chí cả phiếu bầu - cóthể được di chuyển, lưu trữ và quản lý một cách an toàn và tư nhân Sự tin tưởngđược thiết lập thông qua hợp tác giữa số đông và mã thông minh chứ không phải
Tapscott)
“Blockchain là một chiếc máy tính ma thuật cho phép ai cũng có thể upload cácchương trình và để chúng tự hoạt động, trong khi tất cả các trạng thái hiện tại vàquá khứ của mọi chương trình đều hiển thị công khai trước dư luận Blockchaincũng mang trên nó mã hóa bảo đảm rằng các chương trình chạy trên chuỗi sẽ tiếptục tự vận hành đúng như cách mà chuỗi đó đã quy ước sẵn.” ( Vitalik Buterin )
3 Đặc điểm của Blockchain
Trang 7Đặc điểm của công nghệ Blockchain bao gồm [ Hoàng Mạnh Thắng và cộng sự,2017]:
(1) Cơ sở dữ liệu phân tán: Mỗi bên trên một Blockchain có quyền truy cập vào
toàn bộ cơ sở dữ liệu toàn bộ lịch sử của nó, không một bên duy nhất kiểm soát dữliệu hoặc thông tin Mỗi bên có thể xác minh trực tiếp hồ sơ của đối tác giao dịchcủa mình mà không có bên trung gian
(2) Truyền tải ngang hàng: Truyền thông giao tiếp xảy ra trực tiếp giữa các hệ
thống ngang hàng thay qua điểm nút trung tâm Mỗi điểm nút lưu trữ và chuyểntiếp thông tin đến tất các điểm nút khác
(3) Minh bạch: Mỗi giao dịch và giá trị liên quan được hiển thị cho bất cứ ai có
quyền truy cập vào hệ thống Mỗi điểm nút hoặc người dùng trên một Blockchain
có một địa chỉ 30 ký tự chữ số đặc biệt duy nhất nhận dạng nó Người dùng có thểchọn ẩn danh cung cấp bằng chứng nhận dạng của họ cho người khác Giao dịchxảy ra giữa các địa chỉ Blockchain
(4) Tính không thể đảo ngược: Khi một giao dịch được nhập vào cơ sở dữ liệu và
các tài khoản được cập nhật, hồ sơ không thể bị thay đổi bởi vì chúng được liên kếtđến tất cả các bản ghi giao dịch đã xuất hiện trước họ (vì thế từ chuỗi – “chain”).Các thuật toán phương pháp tiếp cận tính toán khác nhau được triển khai để đảmbảo việc ghi v cơ sở dữ liệu là vĩnh viễn, theo thứ tự thời gian, và có sẵn cho tất cảcác mạng kh trên mạng
(5) Logic tính toán: Bản chất kỹ thuật số của sổ cái (ledger) có nghĩa là các giao
dịch Blockchain có thể được gắn với logic tính toán và trong bản chất được lậptrình Vì vậy, người dùng có thể thiết lập các thuật toán và quy tắc tự động kíchhoạt các giao dịch giữa các điểm nút )
4 Cơ chế thực hiện của Blockchain
Cấu trúc phi tập trung ( Decentralized ): Công nghệ Blockchain không dựa vàocác tổ chức thứ ba để quản lý và xác thực, không có kiểm soát trung tâm, tất cả cácnút nhận được thông tin tự kiểm tra, truyền tải, và quản lý, đặt sự tin tưởng vào các
được ghép nối với nhau tạo nên một chuỗi khối (Blockchain) Bằng cách lưu trữ dữliệu trên tất cả các nút của mình, mạng Blockchain loại bỏ các rủi ro đi kèm với dữliệu được tổ chức lưu trữ tập trung Trong mạng không có các điểm tập trung dễ bịtổn thương cho hệ thống, không có các điểm trung tâm làm cho hệ thống dừng hoạt
Trang 8động (central point of failure) Bất kỳ nút nào trong mạng khi dừng hoạt động sẽkhông ảnh hưởng đến sự vận hành của hệ thống.
Hàm băm ( Hashes ): Các chuỗi trong hệ thống Blockchain được kết nối vớinhau thông qua Hashes - là kết quả của các máy tính trong hệ thống khi giải mãthành công một Block Sau khi thuật toán được giải thành công, Hash của mộtBlock sẽ được so sánh với Hash khác trên cùng Block đó nhưng được xử lý bởi cácmáy khác để đảm bảo các Block đều có thông tin giống nhau và không có gì thayđổi.[6]
Tính toán tin cậy (trusted computing): Mỗi nút trong mạng có một bản sao lưu
theo thời gian giữa các nút Blockchain lưu trữ thông tin trong các khối khối đượcliên kết với nhau theo thời gian thực để tạo thành một chuỗi liên tục, nếu thông tinđược lưu trữ thành công trong một khối thì sẽ không cho phép bất cứ ai chỉnh sửađược Và nếu muốn chỉnh sửa thông tin đó thì bắt buộc phải ghi thông tin lên mộtkhối mới kèm theo tên của người đã thực hiện chỉnh sửa và thời gian cụ thể Blockchain không xóa hoặc chỉnh sửa dữ liệu mà chỉ có thể thêm Block mới Quy chếhoạt động của toàn bộ hệ thống và tất cả các nội dung dữ liệu đều công khai vàminh bạch
Bằng chứng công việc (proof of work:) Tại trung tâm của hoạt động chuỗi khối
là khái niệm then chốt của “bằng chứng công việc”, một phần tích hợp tầm nhìncủa Satoshi Nakamoto cho vai trò của chuỗi khối trong việc xác thực các giao dịch
Nó được biểu hiện là một rào cản lớn ngăn cản người dùng thay đổi dữ liệu trên
các Block mới của Blockchain bằng cách tìm ra giá trị băm thỏa mãn điều kiện chotrước Các máy tính cạnh tranh để tìm một hash với đặc tính cụ thể Máy tính tìm
ra câu trả lời trước tiên – bằng chứng là nó đã làm được công việc cần thiết – đượcphép thêm một khối giao dịch mới vào Blockchain
Cơ chế đồng thuận phân quyền (decentralized consensus): Cơ chế này ngược lạivới mô hình cổ điển về cơ chế đồng thuận tập trung – nghĩa là khi một cơ sở dữliệu tập trung được dùng để quản lý việc xác thực giao dịch Một sơ đồ phi tậptrung chuyển giao quyền lực và sự tin tưởng cho một mạng lưới ảo phi tập trung vàcho phép các nút của mạng lưới đó liên tục lưu trữ các giao dịch trên một khối(Block) công khai, tạo nên một chuỗi (chain) độc nhất: chuỗi khối (Blockchain).Mỗi khối kế tiếp chưa một giá trị băm của khối trước nó; vì thế, mã hóa (thông quahàm băm) được sử dụng để bảo đảm tính xác thực của nguồn giao dịch và loại bỏ
Trang 9sự cần thiết phải có một bên trung gian Sự kết hợp của mã hóa và công nghệ
Blockchain lại đảm bảo rằng sẽ không bao giờ một giao dịch được thực hiện hailần.[4]
5 Các loại hệ thống Blockchain[8]
Public: Bất kỳ ai cũng có quyền đọc và ghi dữ liệu trên Blockchain Quá trình xác
thực giao dịch trên Blockchain này đòi hỏi phải có hàng nghìn hay hàng vạn núttham gia Do đó để tấn công vào hệ thống Blockchain này là điều bất khả thi vì chiphi khá cao Ví dụ: Bitcoin, Ethereum…
Private: Người dùng chỉ được quyền đọc dữ liệu, không có quyền ghi vì điều này
thuộc về bên tổ chức thứ ba tuyệt đối tin cậy Tổ chức này có thể hoặc không chophép người dùng đọc dữ liệu trong một số trường hợp Bên thứ ba toàn quyềnquyết định mọi thay đổi trên Blockchain Vì đây là một Private Blockchain, chonên thời gian xác nhận giao dịch khá nhanh vì chỉ cần một lượng nhỏ thiết bị thamgia xác thực giao dịch Ví dụ: Ripple là một dạng Private Blockchain, hệ thống nàycho phép 20% các nút là gian dối và chỉ cần 80% còn lại hoạt động ổn định làđược
Permissioned: Hay còn gọi là Consortium, một dạng của Private nhưng bổ sung
thêm một số tính năng nhất định, kết hợp giữa “niềm tin” khi tham gia vào Public
và “niềm tin tuyệt đối” khi tham gia vào Private Ví dụ: Các ngân hàng hay tổ chứctài chính liên doanh sẽ sử dụng Blockchain cho riêng mình
6 Quy trình cơ bản của công nghệ Blockchain
Về khái quát, có thể hình dung những bước quy trình cơ bản của công nghệBlockchain bao gồm các bước:
(1) Khởi tạo giao dịch/Gửi yêu cầu: Người dùng gửi đi/tạo ra một giao dịch vàchuyển nó lên mạng (thông điệp giao dịch bao gồm chi tiết địa chỉ công khai củaNgười nhận, giá trị của giao dịch và chữ ký số để chứng minh tính xác thực củagiao dịch)
(2) Xác thực giao dịch: Các nút mạng (máy tính/người dùng) nhận thông điệp; xácthực tính đúng đắn của thông điệp bằng cách giải mã chữ ký số Giao dịch đượcxác thực được đặt vào vùng chứa của các giao dịch chờ
(3) Tạo khối (Block): Các giao dịch chờ này được đưa vào cùng với nhau trongmột phiên bản cập nhật của sổ cái, được gọi là khối (Block) bởi một trong những
Trang 10nút trong mạng Tại một thời điểm xác định, nút mạng sẽ gửi khối này vào mạng
để xác minh
(4) Xác minh khối: Những nút xác minh của mạng nhận được khối gửi đến cần xácminh và thực hiện việc xác minh thông qua một quy trình lặp mà yêu cầu tính đồngthuận của đa số trên mạng
(5) Kết chuỗi khối: Nếu tất cả các giao dịch được xác minh, khối mới được xâuchuỗi vào Blockchain và trạng thái hiện thời của sổ cái được phát gửi (broadcast)vào mạng
Sơ đồ các bước cơ bản của công nghệ Blockchain [Nguồn: Hoàng Mạnh Thắng và cộng sự, 2017]
II Ứng dụng của Blockchain
1 Ứng dụng trong tiền kỹ thuật số
Tiền kỹ thuật số là một dạng tiền tệ chỉ có sẵn ở dạng kỹ thuật số hoặc điện tử,
và không ở dạng vật lý Nó cũng được gọi là tiền kỹ thuật số, tiền điện tử , tiền tệđiện tử hay tiền mặt (digital money, electronic money, electronic currency, or cyber
giúp người sử dụng thanh toán dễ dàng và thuận tiện, không phải mang theo tiềntrong ví như tiền giấy Tiền số cũng đảm bảo được tính an toàn và bảo mật cao nhờviệc ứng dụng công nghệ Blockchain và chữ ký số trong việc thực hiện các giaodịch Một trong các loại tiền kỹ thuật số nổi tiếng nhất có thể kể đến đó là Bitcoin.Điểm nổi bật của nó là không cần ngân hàng hay trung tâm tài chính, mỗi giao dịch