Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng của chủ tịch uỷ ban nhân dân huyện, qua thực tiễn huyện chương mỹ, thành phố hà nội

Giáo trình của Trường Đại học Luật Hà Nội thì xử phạt VPHC được hiểu là: Hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền, căn cứ vào các quy định của pháp luật hiện hành, quyết định áp dụng các

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN HUY TOÀN

Xö PH¹T VI PH¹M HµNH CHÝNH TRONG LÜNH VùC X¢Y DùNG CñA CHñ TÞCH ñY BAN NH¢N D¢N HUYÖN, QUA THùC TIÔN

HUYÖN CH¦¥NG Mü, THµNH PHè Hµ NéI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN HUY TOÀN

Xö PH¹T VI PH¹M HµNH CHÝNH TRONG LÜNH VùC X¢Y DùNG CñA CHñ TÞCH ñY BAN NH¢N D¢N HUYÖN, QUA THùC TIÔN

HUYÖN CH¦¥NG Mü, THµNH PHè Hµ NéI

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 8380101.02

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS PHẠM HỒNG THÁI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi Các số liệu sử dụng phân tích trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định Các kết quả nghiên cứu trong luận văn do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn Các kết quả này chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác

Tác giả luận văn

Nguyễn Huy Toàn

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục bảng

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC XÂY DỰNG CỦA CHỦ TỊCH ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN 8

1.1 Khái niệm, đặc điểm và các loại hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng 8

1.1.1 Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng 8

1.1.2 Đặc điểm của vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng 11

1.1.3 Các loại hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng 12

1.2 Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng 14

1.2.1 Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng 14

1.2.2 Đặc điểm của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng 17

1.2.3 Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng 17

1.2.4 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch UBND huyện 23

1.2.5 Hình thức xử phạt 30

1.2.6 Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng 32

1.3 Các yếu tố tác động đến thực thi pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng 37

1.3.1 Yếu tố chính trị - pháp lý 37

1.3.2 Yếu tố kinh tế-xã hội 38

1.3.3 Yếu tố con người 40

Kết luận chương 1 41 Chương 2: THỰC TRẠNG XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH

TRONG LĨNH VỰC XÂY DỰNG CỦA CHỦ TỊCH ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN CHƯƠNG MỸ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 42 2.1 Đặc điểm tình hình huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

ảnh hưởng đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng 42 2.2 Thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây

dựng của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội 45

2.2.1 Tình hình xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng của

Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội 45 2.2.2 Đánh giá tình hình xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực

xây dựng của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội 53

Kết luận chương 2 60 Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM XỬ

PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC XÂY DỰNG CỦA CHỦ TỊCH ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN CHƯƠNG MỸ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 61 3.1 Phương hướng bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính trong

lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện 61

3.1.1 Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng phải bảo

đảm tính công khai, minh bạch; bảo đảm quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân 61 3.1.2 Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng kết hợp

đồng bộ với quản lý đất đai, quy hoạch đô thị 62

3.1.3 Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng đòi hỏi

phải có sự phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền 63

3.1.4 Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng phải đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, hiện đại hóa quản lý nhà nước về trật tự xây dựng 63

3.2 Giải pháp bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Chương Mỹ 64

3.2.1 Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy nâng cao hiệu lực hiệu quả các công cụ, biện pháp xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng 64

3.2.2 Tăng cường việc thanh tra, kiểm tra về xây dựng 67

3.2.3 Hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện 68

3.2.4 Tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của mọi người trong lĩnh vực xây dựng 72

3.2.5 Nâng cao trình độ, chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng 73

3.2.6 Nâng cao hiệu quả hoạt động tuần tra, kiểm tra và xử lý vi phạm 75

Kết luận chương 3 77

KẾT LUẬN 78

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 80

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

TNHC Trách nhiệm hành chính UBND Ủy ban nhân dân

VPHC Vi phạm hành chính

XLVPHC Xử lý vi phạm hành chính

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Thống kê số vụ vi phạm trong lĩnh vực xây dựng trên

địa bàn huyện Chương Mỹ từ năm 2015-2020 47 Bảng 2.2 Kết quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây

dựng của Chủ tịch UBND huyện từ năm 2015-2020 49

MỞ ĐẦU

1 Đặt vấn đề

1.1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Xây dựng là một hoạt động có vai trò hết sức quan trọng trong mọi quốc gia, góp phần tạo nên bộ mặt của nền kinh tế Quản lý trật tự xây dựng

có vai trò quan trọng như là một trong những giải pháp góp phần cho hoạt động xây dựng các điểm dân cư nông thôn có tính đồng bộ, thống nhất, môi trường sống, làm việc và tổ chức giao thông thuận lợi Tuy nhiên, thời gian gần đây, công tác quản lý trật tự xây dựng của chính quyền địa phương bên cạnh những tiến bộ nhất định vẫn còn bộc lộ nhiều tồn tại, bất cập Các xã, huyện vẫn chưa chú ý và tập trung nhiều nguồn lực cho công tác quy hoạch xây dựng; việc công bố công khai các đồ án quy hoạch xây dựng theo quy định chưa được thực hiện nghiêm túc; đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện công tác quản lý trật tự xây dựng chưa có; việc thanh tra, kiểm tra, xử lý các công trình vi phạm còn chưa kịp thời và triệt để; hiện tượng xây dựng nhà không phép, sai phép còn nhiều, ảnh hưởng xấu và gây bức xúc trong dư luận

Để khắc phục tình trạng trên, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật làm căn cứ pháp lý để quản lý trật tự xây dựng như Luật Xử

lý vi phạm hành chính năm 2012; Luật Xây dựng năm 2014 sửa đổi, bổ sung năm 2020; Nghị đinh số 64/2012/NĐ- CP ngày 04 tháng 9 năm 2012 về cấp phép xây dựng- Thông tư số 50/2010/TTLT-BXD ngày 14/4/2010; Nghị định 64/2012/NĐ-CP ngày 04/9/2012; Nghị định 15/2013/NĐ-CP ngày 06/02/2013; Nghị định 121/2013/NĐ-CP,Ngày 10/10/2013; Thông tư 10/2013/TT-BXD ngày 25/7/2013; Quyết định 75/2013/QĐ-UBND ngày 06/11/2013 Các hành

vi vi phạm trật tự quản lý xây dựng phải bị đình chỉ ngay và được xử lý kịp thời theo quy định của pháp luật

Huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội là địa phương có tốc độ đô thị hóa cao của thành phố Hà Nội Tỷ lệ công trình vi phạm trật tự xây dựng tăng mạnh trong thời gian vừa qua Nhiều trường hợp vi phạm tồn đọng không được giải quyết dứt điểm, tỷ lệ công trình phát sinh vi phạm mới tăng; đặc biệt còn xảy ra các trường hợp vi phạm nghiêm trọng, gây bức xúc trong xã hội Mặc dù bị xử phạt nghiêm, song tình trạng các công trình xây dựng không phép, xây dựng sai phép, sai quy hoạch, sai thiết kế, gây ảnh hưởng đến công trình lân cận vẫn còn diễn ra thường xuyên

Xuất phát từ lý do trên, tác giả chọn đề tài “Xử phạt vi phạm hành

chính trong lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch Ủy ban Nhân dân huyện, qua thực tiễn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội” làm luận văn thạc sĩ

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu tổng quát

Mục đích nghiên cứu của luận văn là làm rõ lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, các quy định pháp luật và tình hình thực hiện quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh xây dựng từ thực tiễn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội Từ đó đề xuất các phương hướng, giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật và bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng trong thời gian tới

1.3 Tính mới và những đóng góp của đề tài

1.3.1 Ý nghĩa lý luận

- Kết quả của Luận văn nhằm bổ sung những vấn đề lý luận về vi phạm hành chính cũng như xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch UBND huyện nói chung và trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội nói riêng

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn

+ Luận văn là tài liệu có tính tham khảo cho các cơ quan có thẩm quyền

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng và là tài liệu tham khảo cho sinh viên đại học và sau đại học nghiên cứu, tìm hiểu về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng; Thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội; các giải pháp bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

1.4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về thời gian: Từ năm 2015 đến năm 2020

- Về không gian: Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

ở huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Liên quan đến đề tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng thời gian qua đã có nhiều công trình nghiên cứu được công bố dưới các góc độ khác nhau như:

- Giáo trình Luật hành chính Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà

Nội (2009), Nxb Công an nhân dân Giáo trình đã đưa ra khái niệm về vi

phạm hành chính, các văn bản pháp luật liên quan đến khái niệm vi phạm hành chính Từ đó, giáo trình đưa ra định nghĩa về vi phạm hành chính như khoản 1 Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012

- Chuyên đề xử lý vi phạm hành chính của Tạp chí Nghiên cứu lập

pháp số 20(205)/Kỳ 2, tháng 10/2011 Chuyên đề đã phân tích các khái niệm về vi phạm hành chính, xử lý vi phạm hành chính, đặc điểm của xử

lý vi phạm hành chính, các nguyên tắc của xử lý vi phạm hành chính Chuyên đề cũng đưa ra các tình huống bình luận chuyên sâu về xử lý vi phạm hành chính

- Nguyễn Kim Hoàng (2009), Quản lý nhà nước về xây dựng nhà ở đô

thị trên địa bàn thành phố Cần Thơ Luận văn thạc sĩ Quản lý hành chính

công, Học viện hành chính quốc gia (2009) Luận văn đã nghiên cứu những vấn đề lý luận về trật tự xây dựng nhà ở, thực trạng quản lý nhà nước về xây dựng nhà ở đô thị ở thành phố Cần Thơ và đề xuất những giải pháp bảo đảm quản lý nhà nước về xây dựng nhà ở đô thị trên địa bàn thành phố Cần Thơ

- Trần Thanh Sơn (2010), Cơ chế bảo đảm thi hành Luật xử lý vi phạm

hành chính Đề tài khoa học cấp Bộ, Hà Nội Đề tài đã đưa ra cơ chế bảo đảm

thi hành Luật xử lý vi phạm hành chính trong đó có lĩnh vực xây dựng

- Nguyễn Ngọc Vân (2013), Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực

xây dựng ở quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội Luận văn đã nghiên cứu những

vấn đề lý luận Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, thực trạng

xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng ở quận Tây Hồ, thành phố

Hà Nội và đề xuất những giải pháp bảo đảm thực thi có hiệu quả Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng ở quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội

- Nguyễn Thanh Hải (2014), Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh

vực trật tự đô thị từ thực tiễn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội Luận văn

thạc sĩ Luật hành chính, Học viện khoa học xã hội Luận văn đã làm rõ vấn đề

lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị, thực tiễn

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị từ thực tiễn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội Luận văn đã đưa ra các quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực quản lý trật tự xây dựng

Các công trình khoa học đã được công bố ở trên phần nào đã đề cập tới

vi phạm pháp luật, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng của các

cơ quan hành chính nhà nước, nhưng chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch UBND huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

3 Nội dung, địa điểm

Lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, các quy định pháp luật và thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh xây dựng của Chủ tịch UBND huyện qua thực tiễn huyện Chương Mỹ, thành phố

Hà Nội Các quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật và bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

4 Phương pháp luận, phương pháp, địa điểm nghiên cứu

4.1 Phương pháp luận

- Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác – Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm của Đảng và Nhà nước về Nhà nước và pháp luật nói chung, quản lý nhà nước

về xây dựng và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục đích, nhiệm vụ của luận văn, các phương pháp cụ thể được sử dụng: Phương pháp tổng hợp, logic, phân tích, so sánh, thống kê

Chương 1: Là chương nghiên cứu những vấn đề lý luận về xử phạt

VPHC trong lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch UBND huyện Vì vậy, luận văn

sử dụng chủ yếu phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp để từ đó làm

rõ các khái niệm có liên quan đến VPHC, xử phạt VPHC nói chung và trong lĩnh vực xây dựng nói riêng

- Chương 2: Là nội dung trình bày thực trạng về xử phạt VPHC trong

lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch UBND huyện trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội Trong chương này, luận văn sử dụng phương pháp thống

kê, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp, phương pháp phân tích, phương pháp logic, khi tìm hiểu thực trạng áp dụng pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch UBND huyện qua thực tiễn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

- Chương 3: Là chương trình bày về phương hướng, giải pháp nâng cao

hiệu quả xử phạt VPHC trong lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch UBND huyện

Vì vậy luận văn sử dụng phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp logic để từ đó đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả, hiệu lực của hoạt động xử phạt VPHC trong lĩnh vực xây dựng

4.3 Địa điểm nghiên cứu

Huyện Chương Mỹ là một trong 30 quận, huyện, thị xã của Thủ đô Hà Nội, là huyện ngoại thành nằm ở phía Tây nam, cách trung tâm Thủ đô 20 km; phía Bắc giáp huyện Quốc Oai; phía Đông giáp quận Hà Đông, huyện Thanh Oai; phía Nam giáp huyện Ứng Hòa, Mỹ Đức; phía Tây giáp với huyện Lương

Sơn (tỉnh Hoà Bình)

Tổng diện tích tự nhiên của huyện là 237,38 km2, là huyện có diện tích lớn thứ 3 của thành phố Dân số 339.469 người Trong đó, người dân tộc Kinh

chiếm đại đa số, có 01 thôn dân tộc Mường (Đồng Ké, xã Trần Phú); ngoài ra

còn có một số dân tộc thiểu số khác ở rải rác tại các xã, thị trấn

Trên địa bàn huyện có các tuyến đường quan trọng chạy qua như: tuyến Quốc lộ 6 với chiều dài 18 km và đường Hồ Chí Minh với chiều dài 16,5 km

giúp cho Chương Mỹ trở thành đầu mối và cầu nối giao thương quan trọng giữa Thủ đô với các tỉnh thành đồng bằng Bắc Bộ và các tỉnh vùng Tây Bắc; giữa Hà Nội với các tỉnh thành phía Nam Bên cạnh đó, còn có đường đê Đáy, đường 419 nối liền các xã trong huyện và nối với các huyện của thành phố

Trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô Hà Nội đến năm

2030 và tầm nhìn đến 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Chương

Mỹ nằm trong vành đai xanh phát triển của Thủ đô với khu đô thị vệ tinh Xuân Mai và đô thị sinh thái Chúc Sơn

5 Cơ cấu của luận văn

Ngoài lời nói đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm

03 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong

lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện

Chương 2: Thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây

dựng của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

Chương 3: Phương hướng và giải pháp bảo đảm xử phạt vi phạm hành

chính trong lĩnh vực xây dựng ở huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC XÂY DỰNG CỦA CHỦ TỊCH ỦY BAN

NHÂN DÂN HUYỆN

1.1 Khái niệm, đặc điểm và các loại hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

1.1.1 Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

1.1.1.1 Khái niệm vi phạm hành chính

Vi phạm hành chính là một dạng cụ thể của vi phạm pháp luật, xảy ra phổ biến trong đời sống xã hội

Khái niệm VPHC đã được đưa vào Pháp lệnh xử phạt VPHC năm

1989 từ rất sớm, theo đó VPHC được hiểu là: "hành vi do cá nhân, tổ chức

thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm quy tắc quản lý Nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính"

Tại Khoản 1, Điều 2, Luật xử lý VPHC 2012 khái niệm này được thể

hiện như sau: "Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực

hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính"

Theo giáo trình Luật Hành chính Việt Nam do PGS.TS Nguyễn Cửu Việt biên soạn, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia – Sự thật xuất bản năm 2013; trong phần trình bày về khái niệm VPHC, tác giả quan niệm như sau:

VPHC là hành vi (hành động hoặc không hành động) trái pháp luật,

có lỗi (cố ý hoặc vô ý) do cá nhân có năng lực trách nhiệm hành vi hành chính hoặc tổ chức thực hiện, xâm phạm trật tự quản lý nhà nước và xã hội, trật tự quản lý, sở hữu của Nhà nước, tổ chức và cá

nhân, xâm phạm các quyền, tự do và lợi ích hợp pháp của con người, của công dân mà theo quy định của pháp luật phải chịu trách nhiệm hành chính [33, tr 504]

Để có được khái niệm trên, tác giả đã chỉ ra những điểm chưa phù hợp của khái niệm được đề cập tại các văn bản pháp luật, tác giả phân tích: Việc

Luật xử lý VPHC sử dụng cụm từ “vi phạm quy định của pháp luật về quản lý

nhà nước” chỉ nói lên được tính trái luật của hành vi Hơn thế, theo tác giả

dùng cụm từ “quản lý nhà nước” ở đây cũng thực sự chưa phù hợp, bởi “vi

phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước” có thể xảy ra trong bất kỳ

lĩnh vực nào, do đó theo tác giả ở nội dung này chỉ cần dùng cụm từ “trái

pháp luật” là đủ Bên cạnh đó cũng theo tác giả, trong khái niệm về VPHC

được thể hiện tại Khoản 1, Điều 2, Luật xử lý VPHC dùng cụm từ “mà không

phải là tội phạm” để mô tả về hành vi VPHC cũng chưa thực sự chính xác,

bởi nếu sử dụng cụm từ này dễ làm cho các chủ thể có thẩm quyền xử lý VPHC lầm tưởng mình có quyền đánh giá hành vi nào là VPHC hay tội phạm

mà xem nhẹ đi việc tuân thủ các căn cứ của pháp luật Việc quy định các hành

vi VPHC thì phải bị xử phạt VPHC cũng không chính xác về mặt khoa học, bởi thực tế khi một chủ thể có hành vi VPPL thì không những họ phải chịu những hình thức “xử phạt” mang tính trừng phạt của nhà nước mà họ còn phải thực hiện các biện pháp “khắc phục hậu quả”, tức buộc chủ thể vi phạm phải khôi phục lại trật tự ban đầu đã bị thay đổi vi phạm của họ gây ra (biện pháp khôi phục) [33, tr 496, 497]

Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam do GS.TS Phạm Hồng Thái và

TS Nguyễn Thị Minh Hà đồng chủ biên, nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản năm 2017 lại nhấn mạnh sự cần thiết của việc phải xây dựng được khái niệm VPHC một cách chính xác và khoa học Tác giả đã hệ thống

lại những vấn đề có liên quan đến khái niệm VPHC được thể hiện trong các văn bản pháp luật của nhà nước ta (từ Điều lệ xử phạt vi cảnh ban hành theo Nghị định số 143/CP ngày 27/05/1977 của Hội đồng Chính phủ cho đến Luật

xử lý VPHC hiện hành); Trên cơ sở đó, tác giả kết luận: “có thể thấy định

nghĩa về VPHC trong các Pháp lệnh về xử phạt/xử lý VPHC 1989,1995,2002

và Luật xử lý VPHC 2012 khác nhau về ngôn ngữ thể hiện nhưng giống nhau

về bản chất” [25, tr 462, 463], sau đó tác giả dẫn lại khái niệm VPHC đã

được trình bày tại giáo trình Luật Hành chính Việt Nam do PGS.TS Nguyễn Cửu Việt chủ biên, Nxb Chính trị Quốc gia ấn hành năm 2008

Từ việc phân tích các khái niệm về VPHC nêu trên, tác giả đồng tình

với khái niệm VPHC như sau: VPHC là hành vi (hành động hoặc không hành

động) trái pháp luật, có lỗi (cố ý hoặc vô ý) do cá nhân có năng lực trách nhiệm hành vi hành chính hoặc tổ chức thực hiện, xâm phạm trật tự quản lý nhà nước và xã hội, trật tự quản lý, sở hữu của Nhà nước, tổ chức và cá nhân, xâm phạm các quyền, tự do và lợi ích hợp pháp của con người, của công dân

mà theo quy định của pháp luật phải chịu trách nhiệm hành chính [33, tr 504]

1.1.1.2 Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

Theo Từ điển Tiếng Việt do Nhà xuất bản Bách khoa ấn hành năm

2014 thì xây dựng là “làm nên, gây dựng nên: xây dựng nhà máy, công trường xây dựng, công nhân xây dựng, bộ xây dựng, xây dựng chính quyền, xây dựng hợp tác xã, xây dựng gia đình

Xây dựng là một quy trình thiết kế và thi công nên các cơ sở hạ tầng hoặc công trình, nhà ở Hoạt động xây dựng khác với hoạt động sản xuất ở chỗ sản xuất tạo một lượng lớn sản phẩm với những chi tiết giống nhau, còn xây dựng nhắm tới những sản phẩm tại những địa điểm dành cho từng đối tượng khách hàng riêng biệt

Theo khoản 10 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng năm 2020 thì:

Công trình xây dựng là sản phẩm được xây dựng theo thiết kế, tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước

Khoản 21 Điều 1 Luật Xây dựng định nghĩa:

Hoạt động xây dựng bao gồm lập quy hoạch xây dựng, lập dự án đầu tư xây dựng công trình, khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng công trình, thi công xây dựng công trình, giám sát thi công xây dựng công trình, quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình, lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng và các hoạt động khác có liên quan đến xây dựng công trình

Như vậy, vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng là hành vi trái

pháp luật, có lỗi do cá nhân có năng lực trách nhiệm hành chính hoặc tổ chức thực hiện, xâm phạm trật tự, an toàn xây dựng mà theo quy định của pháp luật phải chịu trách nhiệm hành chính

1.1.2 Đặc điểm của vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

Thứ nhất, VPHC trong lĩnh vực xây dựng là những hành vi do cá nhân

có năng lực trách nhiệm hành chính và tổ chức thực hiện, vi phạm các quy

định của pháp luật về trật tự, an toàn xây dựng được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật như: Luật Xây dựng năm 2014 sửa đổi, bổ sung năm 2020; Nghị đinh số 64/2012/NĐ- CP ngày 04 tháng 9 năm 2012 về cấp phép xây dựng - Thông tư số 50/2010/TTLT-BXD ngày 14/4/2010; Nghị định 15/2013/NĐ-CP ngày 06/02/2013; Nghị định 121/2013/NĐ-CP, Ngày 10/10/2013; Thông tư 10/2013/TT-BXD ngày 25/7/2013GTĐB

Thứ hai, VPHC trong lĩnh vực xây dựng diễn ra mọi lúc, mọi nơi;

chủ thể thực hiện hành vi vi phạm cũng vô cùng đa dạng, đủ mọi thành phần khác nhau trong xã hội Đây là một đặc điểm cần phải lưu ý đối với các cơ quan có thẩm quyền để từ đó có những biện pháp phù hợp và cần thiết trong hoạt động này

Thứ ba, hành vi VPHC trong lĩnh vực xây dựng rất đa dạng; các hành

vi vi phạm đó được các văn bản pháp luật mô tả trong các quy phạm pháp luật

cụ thể, đây là một nội dung mà các chủ thể có thẩm quyền phải rất lưu ý, bởi hoạt động xử lý chỉ có thể được thực hiện khi đối tượng có hành vi vi phạm

đã được mô tả trong các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể

1.1.3 Các loại hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

Căn cứ Nghị định số 139/2017/NĐ-CP ngày 27/11/2017 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng; khai thác, chế biến, kinh doanh khoáng sản làm vật liệu xây dựng, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; kinh doanh bất động sản, phát triển nhà ở, quản lý sử dụng nhà và công sở Các hành vi vi phạm hành

chính trong lĩnh vực xây dựng có thể phân loại như sau:

1.1.3.1 Nhóm các hành vi vi phạm hành chính đối với người quyết định đầu tư, chủ đầu tư hoặc chủ sở hữu, người quản lý, sử dụng công trình

Chủ đầu tư xây dựng công trình là người sở hữu vốn hoặc là người được giao quản lý và sử dụng vốn để đầu tư xây dựng công trình Chủ đầu tư

có thể là tổ chức, cá nhân Việt Nam hoặc nước ngoài

Các hành vi vi phạm hành chính đối với người quyết định đầu tư, chủ đầu tư hoặc chủ sở hữu, người quản lý, sử dụng công trình:

Hành vi vi phạm về khảo sát xây dựng; về lưu trữ, điều chỉnh quy hoạch xây dựng; về lập dự án đầu tư xây dựng công trình; thiết kế, dự toán xây dựng công trình; quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình; về đầu tư phát

triển đô thị; về khởi công xây dựng công trình; về tổ chức thi công xây dựng;

về giải phóng mặt bằng xây dựng công trình; về giám sát thi công xây dựng công trình, về quản lý chất lượng công trình; về bảo hành, bảo trì công trình xây dựng; về nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành và quyết toán công trình xây dựng đối với công trình xây dựng sử dụng vốn nhà nước; về đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng; về quản lý dự

án đầu tư xây dựng công trình của nhà thầu tư vấn quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình

1.1.3.2 Các hành vi đối với chủ đầu tư (trong trường hợp tự thực hiện), nhà thầu, tổ chức, cá nhân khác

Nhà thầu (hay nhà thầu xây dựng) là tổ chức/đơn vị có đầy đủ năng lực

để xây dựng công trình cho các chủ đầu tư Họ sẽ ký hợp đồng với chủ đầu tư

và thầu toàn bộ các công việc, dự án liên quan đến công trình

Theo Nghị định số 139/2017/NĐ-CP thì tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm hành chính được hiểu như sau: Tổ chức trong nước, tổ chức nước ngoài, doanh nghiệp được gọi chung là tổ chức Tổ chức có thể có tư cách pháp nhân hoặc không có tư cách pháp nhân; Hộ gia đình, cộng đồng dân cư,

cá nhân trong nước, cá nhân nước ngoài, cá nhân là người Việt Nam định cư ở nước ngoài được gọi chung là cá nhân

Các hành vi vi phạm hành chính đối với chủ đầu tư (trong trường hợp

tự thực hiện), nhà thầu, tổ chức, cá nhân khác bao gồm:

Hành vi vi phạm về quy định về điều kiện hoạt động xây dựng, nội

dung hồ sơ dự thầu; về quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn được áp dụng,

sử dụng số liệu, tài liệu trong hoạt động xây dựng; về khảo sát xây dựng; về công tác lập quy hoạch xây dựng; thiết kế, dự toán xây dựng công trình; thi công xây dựng; an toàn trong thi công xây dựng công trình; về quản lý chất lượng công trình xây dựng; công tác lập quy hoạch xây dựng; lập thiết kế dự

toán xây dựng công trình; thi công xây dựng; an toàn trong thi công xây dựng

công trình; Vi phạm quy định về trật tự xây dựng; Vi phạm quy định về an

toàn trong thi công xây dựng công trình; quản lý chất lượng công trình xây dựng; giám sát thi công xây dựng công trình; nghiệm thu, thanh toán khối lượng công trình xây dựng; vi phạm của nhà thầu nước ngoài tham gia hoạt động xây dựng tại Việt Nam Các hành vi vi phạm quy định ngừng cung cấp điện, cung cấp nước đối với công trình vi phạm trật tự xây dựng; vi phạm về thẩm tra, kiểm định, thí nghiệm, đào tạo trong hoạt động xây dựng

1.2 Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

1.2.1 Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

1.2.1.1 Khái niệm xử lý VPHC

Theo tác giả Đặng Thanh Sơn trong chuyên đề “Vi phạm hành chính và

xử lý vi phạm hành chính” quan niệm bản chất của xử lý hành chính là áp dụng

một số biện pháp cưỡng chế hành chính do pháp luật quy định [24, tr, 7] Tác

giả đưa ra khái niệm xử lý VPHC như sau: “Xử lý vi phạm hành chính là việc

áp dụng các biện pháp chế tài mang tính cưỡng chế hành chính của Nhà nước đối với chủ thể có hành vi vi phạm hành chính” [24, tr 8]

Giáo trình của Trường Đại học Luật Hà Nội thì xử phạt VPHC được

hiểu là: Hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền, căn cứ vào các quy định

của pháp luật hiện hành, quyết định áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính

và các biện pháp cưỡng chế hành chính khác (trong trường hợp cần thiết, theo quy định của pháp luật) đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính

Như vậy, xử phạt VPHC không chỉ thuần túy là việc áp dụng các hình thức xử phạt đối với chủ thể có hành vi VPHC, mà còn có thể bị áp dụng các

biện pháp “cưỡng chế hành chính khác”

Trong giáo trình Luật Hành chính Việt Nam do GS.TS Phạm Hồng Thái và TS Nguyễn Thị Minh Hà đồng chủ biên, các tác giả không xây dựng

một khái niệm về xử lý VPHC, mà chỉ đưa ra khái niệm về xử phạt hành chính Theo đó khi một chủ thể có hành vi VPHC thì phải chịu TNHC và

TNHC chính là “hậu quả của VPHC, thể hiện ở việc cơ quan nhà nước,

người có thẩm quyền áp dụng những chế tài pháp luật hành chính đối với chủ thể VPHC theo thủ tục do Luật Hành chính quy định” [25, tr 473] TNHC

không chỉ thuần túy là các biện pháp xử phạt hành chính mà nó còn bao gồm

cả các biện pháp khôi phục các quyền và lợi ích đã bị VPHC xâm hại

Trên cơ sở tiếp thu các khái niệm các nhà khoa học về xử lý VPHC, tác

giả đưa ra khái niệm như sau: Xử lý VPHC là hoạt động của các cơ quan nhà

nước, người có thẩm quyền áp dụng các hình thức xử phạt VPHC, các biện pháp khắc phục hậu quả, các biện pháp ngăn chặn VPHC và đảm bảo việc xử

lý VPHC đối với những cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi VPHC nhằm đảm bảo trật tự và kỷ luật trong quản lý nhà nước

1.2.1.2 Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

Theo Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam do GS.TS Phạm Hồng Thái

và TS Nguyễn Thị Minh Hà đồng chủ biên đã đưa ra khái niệm về xử phạt VPHC như sau:

Xử phạt VPHC là việc các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền

áp dụng những biện pháp cưỡng chế hành chính (gồm các hình thức

xử phạt VPHC; các biện pháp khắc phục hậu quả; các biện pháp ngăn chặn VPHC và đảm bảo việc xử phạt VPHC) đối với những cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi VPHC nhằm đảm bảo trật tự và kỷ luật trong quản lý nhà nước [25, tr 474, 475]

Với quan điểm trên, tác giả đưa ra khái niệm xử phạt vi phạm hành

chính như sau: “Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử

phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính”

Trên cơ sở khái niệm xử phạt vi phạm hành chính, tác giả đưa ra khái

niệm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng như sau: “Xử phạt

vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng là hoạt động của cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính

Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch UBND cấp huyện là hoạt động của Chủ tịch UBND cấp huyện căn cứ vào các quy định của pháp luật hiện hành quyết định áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính và các biện pháp cưỡng chế hành chính khác (trong trường hợp cần thiết, theo quy định của pháp luật) đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm trật tự, an toàn xây dựng

Đặc điểm xử phạt VPHC

Thứ nhất, xử phạt VPHC là hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền

nhằm áp dụng các hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính

Thứ hai, quyền xử phạt VPHC được tiến hành bởi các chủ thể có thẩm

quyền theo quy định của pháp luật

Thứ ba, xử phạt VPHC được tiến hành theo những trình tự, thủ tục được

quy định cụ thể trong Luật xử lý VPHC và các văn bản hướng dẫn thi hành

Thứ tư, kết quả pháp lý của hoạt động xử phạt VPHC do các chủ thể

có thẩm quyền tiến hành được thể hiện bằng quyết định hành chính cá biệt, trong đó ghi nhận các hình thức, biện pháp xử lý cụ thể được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức đã có hành vi VPHC Đây chính là sự phản ứng của nhà nước đối với những VPHC cụ thể, nó vừa mang tính giáo dục, vừa mang tính răn đe, phòng ngừa nhằm mục đích thiết lập trật tự trong quản lý hành chính nhà nước

1.2.2 Đặc điểm của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

Ngoài những đặc điểm chung của xử phạt vi phạm hành chính Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng có những đặc điểm riêng như sau:

Thứ nhất, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

liên quan trực tiếp đến quyền lợi của các chủ thể vi phạm Vì vậy, vấn đề xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này gắn với việc đảm bảo an ninh trật

tự tại địa phương, đảm bảo đời sống sinh hoạt của người dân Do đó, quá trình

xử phạt vi phạm hành chính phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo việc xử phạt vi phạm hành chính đạt hiệu quả Đặc biệt

là cưỡng chế dỡ bỏ công trình vi phạm trật tự xây dựng

Thứ hai, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng thường

diễn ra đối với các công trình xây dựng vi phạm thuộc địa bàn dân cư có những đặc điểm về điều kiện kinh tế, xã hội, trình độ dân trí khác nhau nên việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng phải gắn với địa bàn dân cư đó

Thứ ba, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng được xử

lý thông qua thanh tra, kiểm tra mới phát hiện vi phạm Để xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng đạt hiệu quả phải thường xuyên thanh tra, kiểm tra và áp dụng các thủ tục để thẩm định các công trình vi phạm

1.2.3 Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

Nguyên tắc xử phạt VPHC là những tư tưởng chủ đạo, định hướng cho hoạt động xử phạt VPHC

Các nguyên tắc chung cho xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

Thứ nhất, Nguyên tắc mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do VPHC gây

ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật

VPHC là hành vi trái pháp luật nên có tính nguy hiểm cho xã hội Tính

nguy hiểm cho xã hội của hành vi VPHC thể hiện ở chỗ VPHC phá vỡ trật tự

xã hội được Nhà nước thiết lập, xâm phạm hoặc đe dọa xâm phạm đến quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của các cá nhân, tổ chức, xã hội, Nhà nước Việc phát hiện, ngăn chặn kịp thời hành vi VPHC sẽ góp phần xác minh các tình tiết liên quan đến vi phạm để xử lý chính xác hay ngăn chặn tác động tiêu cực của hành vi vi phạm Chẳng hạn, để thiết lập trật tự, an toàn xây dựng, Nhà nước đặt ra những quy định về quy tắc bảo đảm an toàn xây dựng Bất cứ hành vi vi phạm hành chính nào về xây dựng đều ảnh hưởng xấu đến trật tự,

an toàn xây dựng Trên thực tế có nhiều hành vi vi phạm không được phát hiện, ngăn chặn kịp thời đã gây ra những hậu quả thảm khốc Pháp luật có những quy định thể hiện trực tiếp nguyên tắc này, như: để xác minh các tình tiết liên quan đến vi phạm hành chính, khi xét thấy cần thiết, người có thẩm quyền có thể quyết định khám người, khám phương tiện vận tải, đồ vật Việc khám người, khám phương tiện vận tải, đồ vật trong trường hợp thông thường thì phải có quyết định bằng văn bản của người có thẩm quyền Tuy nhiên, để đảm bảo tính kịp thời, pháp luật cho phép khám không cần quyết định bằng văn bản mà tiến hành khám ngay nếu có căn cứ cho rằng nếu không khám ngay thì đồ vật, tang vật, phương tiện, tài liệu bị tẩu tán, tiêu hủy

Khi phát hiện hành vi VPHC thì người có thẩm quyền phải xử phạt nghiêm minh để đảm bảo giá trị trừng trị người vi phạm, đồng thời giáo dục người vi phạm và giáo dục chung đối với tất cả mọi người Việc không xử lý hay xử lý quá nhẹ có thể dẫn đến sự coi thường pháp luật, nếu xử phạt quá nặng sẽ gây bức xúc cho người bị xử phạt Cả hai khả năng đó đều ảnh hưởng bất lợi đến ý thức pháp luật của người dân

Bên cạnh đó, có nhiều hành vi VPHC gây ra thiệt hại về mặt thực tế Chẳng hạn, hành vi xây nhà trái phép, xây sai so với giấy phép xây dựng được cấp làm ảnh hưởng đến kiến trúc, quy hoạch đô thị xả Vì vậy, với các hành vi

VPHC có gây thiệt hại thực tế thì ngoài việc xử phạt người vi phạm bằng hình thức xử phạt thì còn cần phải áp dụng các biện pháp cần thiết để khắc phục hậu quả do VPHC gây ra thì mới thực sự loại trừ được tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi vi phạm Nếu hậu quả của vi phạm hành chính không được khắc phục thì hậu quả đó có thể ảnh hưởng rất lâu dài

Nguyên tắc nghiêm minh, kịp thời

Không chỉ trong xử phạt các VPHC mà trong hoạt động xử phạt các hành vi VPPL, thì yếu tố nghiêm minh luôn được coi là một yêu cầu quan trọng Để thực hiện tốt được yêu cầu này, đòi hỏi các chủ thể có thẩm quyền

xử phạt các VPHC trong lĩnh vực xây dựng phải đề cao trách nhiệm trong hoạt động xử phạt Nội dung này có liên quan chặt chẽ đến tính khách quan,

toàn diện của hoạt động xử lý; yêu cầu các chủ thể khi áp dụng pháp luật

không chỉ dừng lại ở chỗ áp dụng đúng các quy định của pháp luật mà còn phải chú ý đến các yếu tố khác như nhân thân, điều kiện, hoàn cảnh của người vi phạm để từ đó có được quyết định xử phạt phù hợp

Nguyên tắc công bằng

Đây là nguyên tắc chủ đạo trong ban hành và thực thi pháp luật, nguyên tắc công bằng từ lâu đã được các nhà triết học, chính trị học , coi như là một trong những chuẩn mực để xây dựng một xã hội tốt đẹp Trong hoạt động áp dụng pháp luật nói chung, áp dụng pháp luật trong xử phạt VPHC đối với các hành vi VPPL về xây dựng, thì công bằng được hiểu là sự tuân thủ một cách chính xác nhất các quy định của pháp luật đối với những hành vi vi phạm Nguyên tắc công bằng luôn là một nguyên tắc quan trọng cần được quán triệt trong tất cả cả các hoạt động của nhà nước và xã hội trong đó có xử phạt các VPHC trong lĩnh vực xây dựng

Nguyên tắc tương xứng

Để bảo đảm việc xử lý các hành vi VPPL nói chung, VPHC trong lĩnh

vực xây dựng nói riêng được tiến hành chính xác, trước khi ban hành các quyết định xử phạt đối với các hành vi đó các chủ thể có thẩm quyền phải xem xét hành vi vi phạm một cách toàn diện, khách quan; phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm đó, căn cứ vào đối tượng vi phạm cũng như những tình tiết tăng nặng hay giảm nhẹ của đối tượng thực hiện hành vi vi phạm để lựa chọn hình thức, mức xử lý tương xứng, phù hợp

Để thực hiện đúng đắn nguyên tắc này cần phải có sự nỗ lực từ phía các chủ thể có thẩm quyền xử phạt và các cơ quan chuyên môn trong lĩnh vực xây dựng

Nguyên tắc trách nhiệm chứng minh

Đối với hoạt động xử phạt VPHC trong lĩnh vực xây dựng thì trách nhiệm chứng minh VPHC rất quan trọng; điều này sẽ tăng tính trách nhiệm của các chủ thể có thẩm quyền đối với hoạt động xử phạt VPHC Hạn chế đến mức cao nhất sự lạm quyền của các chủ thể khi thực thi công vụ Pháp luật xử

lý VPHC cũng đã quy định rõ người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm; làm ảnh hưởng tới tính công bằng trong xử lý các VPHC trong lĩnh vực xây dựng

Nguyên tắc bảo đảm thời hiệu, thời hạn

Thời hiệu xử phạt VPHC được hiểu là một khoảng thời gian cụ thể đã được luật định để các chủ thể có thẩm quyền có thể áp dụng các biện pháp xử

lý đối với một hành vi vi phạm cụ thể; hết thời hiệu thì không được phép xử

lý đối với hành vi đó nữa Đối với các VPHC vấn đề thời hiệu chỉ được áp dụng khi áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính, còn đối với một số biện pháp xử lý mang tính khôi phục như: Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã

bị thay đổi do hành vi vi phạm gây ra hoặc buộc tháo dỡ công trình xây dựng trái phép , thì không áp dụng thời hiệu Việc quy định thời hiệu, thời hạn trong xử lý các VPHC giúp tạo ra cơ sở pháp lý thống nhất trong việc xử lý

VPHC, góp phần đề cao trách nhiệm của cơ quan, của người có thẩm quyền trong xử phạt VPHC; đảm bảo các VPHC được phát hiện kịp thời; xử lý nhanh chóng, công minh, đúng pháp luật Bảo đảm hiệu lực thi hành của các quyết định cũng như đảm bảo tính giáo dục thông qua hoạt động xử phạt cũng như phòng ngừa các VPHC khác

Nguyên tắc bảo đảm quyền khiếu nại, khởi kiện

Khoản 1, Điều 30, Hiến pháp năm 2013 quy định: “Mọi người có quyền

khiếu nại, tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân” Như vậy có thể thấy

quyền khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của con người; với những hành vi VPHC trong lĩnh vực xây dựng khi chủ thể thực hiện hành vi vi phạm

bị các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền ra quyết định xử phạt đều có quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính đó theo những trình tự, thủ tục đã được pháp luật quy định

Hiện nay theo các biểu mẫu về quyết định xử phạt VPHC được ban hành đều có ghi rõ quyền khiếu nại, khởi kiện đối với cá nhân, tổ chức vi phạm Tuy nhiên để quyền này được thực hiện một cách thực chất, cần phải

có những quy định nhằm tăng cường tính công khai, minh bạch hoạt động

xử phạt VPHC trong lĩnh vực xây dựng của các chủ thể có thẩm quyền cũng như những biện pháp nhằm nâng cao kiến thức pháp luật về trật tự an toàn xây dựng; những quy định về trình tự, thủ tục xử lý các VPHC trong lĩnh vực xây dựng; từ đó cá nhân, tổ chức vi phạm mới có được sự đánh giá một cách chính xác nhất về hoạt động xử phạt của các chủ thể có thẩm quyền Trên cơ sở đó, quyền khiếu nại, khởi kiện của cá nhân, tổ chức vi phạm mới thực sự được bảo đảm Đây là một kênh giám sát quan trọng đối với hoạt động xử phạt VPHC, vì vậy phải tạo điều kiện để mọi người có thể thực hiện tốt quyền này

Thứ hai, nguyên tắc riêng cho hoạt động xử phạt VPHC trong lĩnh vực

xây dựng

Nguyên tắc một hành vi vi phạm chỉ bị xử phạt một lần

Hiến pháp năm 2013 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại

Khoản 3, Điều 31 cũng khẳng định: “Không ai bị kết án hai lần vì một tội

phạm” Như vậy xét về mặt nguyên tắc thì một người khi thực hiện một hành

vi vi phạm thì chỉ bị xử phạt một lần; đối với các VPHC trong lĩnh vực xây dựng cũng vậy, khi chủ thể có hành vi VPHC trong lĩnh vực này, thì các cơ quan, người có thẩm quyền xử phạt cũng chỉ được phép xử phạt một lần đối với hành vi đó mà thôi Vì vậy, trong xử phạt đối với các VPHC trong lĩnh vực xây dựng, cần phải triệt để tuân thủ các quy định về vấn đề này được thể hiện trong Luật xử lý VPHC năm 2012 và các văn bản hướng dẫn thi hành

Nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm

Trách nhiệm pháp lý là hậu quả của hành vi VPPL và được thể hiện qua việc cơ quan nhà nước (người có chức vụ) có thẩm quyền áp dụng với người

đã thực hiện hành vi vi phạm pháp luật một hoặc nhiều biện pháp cưỡng chế (chế tài xử lý) của Nhà nước do ngành luật tương ứng quy định [33, tr 550]

Là một dạng của trách nhiệm pháp lý, TNHC được hiểu là hậu quả bất lợi do Nhà nước áp dụng đối với các cá nhân có năng lực hành vi hành chính hoặc tổ chức thực hiện VPHC, theo đó cá nhân, tổ chức đó phải chịu những biện pháp cưỡng chế được quy định tại phần chế tài của quy phạm pháp luật hành chính Trong áp dụng trách nhiệm pháp lý nói chung, TNHC nói riêng thì bất kỳ chủ thể nào có hành vi vi phạm đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi đó Đối với các VPHC trong lĩnh vực xây dựng cũng vậy, khi chủ thể có nhiều hành vi VPHC thì phải chịu trách nhiệm về từng hành vi vi phạm của mình, hoặc khi nhiều chủ thể có cùng một hành vi vi phạm, thì từng chủ thể phải chịu trách nhiệm về vi phạm đó

1.2.4 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch UBND huyện

Theo Từ điển tiếng Việt, thì thẩm quyền được hiểu là “quyền xem xét

để kết luận và định đoạt một vấn đề theo pháp luật” [32, tr 1167]; còn theo

Từ điển Luật học thì thẩm quyền được hiểu là “tổng hợp các quyền và nghĩa

vụ hành động, quyết định của các cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống bộ máy nhà nước do pháp luật quy định” [31, tr 459] Như vậy, theo cách hiểu này thì

“thẩm quyền” chính là quyền và giới hạn của quyền được pháp luật quy định Thẩm quyền luôn gắn liền với quyền lực nhà nước

Xét ở góc độ lý luận, Ủy ban nhân dân là cơ quan hành chính nhà nước

có thẩm quyền chung - quản lý mọi ngành, mọi lĩnh vực trong phạm vi địa

phương theo thẩm quyền được phân cấp Từ đó, pháp luật về xử lý vi phạm hành chính đã trao cho người đứng đầu Ủy ban nhân dân các cấp là Chủ tịch

Ủy ban nhân dân có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nước ở địa phương (khoản 3 Điều 52 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012)

Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng theo quy định của pháp luật về XPVPHC Theo đó, không phải ai cũng có thể xử lý vi phạm hành chính mà chỉ có những người có thẩm quyền theo quy định của pháp luật đưa ra các biện pháp xử lý như: Hình thức xử phạt, mức xử phạt biện pháp khắc phục hậu quả trong phạm vi thẩm quyền pháp lý của mình Vì vậy, việc xác định chính xác thẩm quyền pháp lý trong XPVPHC trong lĩnh vực xây dựng của từng chức danh có thẩm quyền sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý hành chính nhà nước

Theo khoản 2 Điều 38 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 được sửa đổi, bổ sung năm 2020, thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền: Phạt cảnh cáo; phạt tiền đến 50% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng quy định tại Điều 24 của Luật này nhưng không quá 100.000.000 đồng; tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm a, b, c, đ,

e, h, i và k khoản 1 Điều 28 của Luật này

Trong lĩnh vực xây dựng, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền:

- Phạt cảnh cáo;

- Phạt tiền đến 100.000.000 đồng;

- Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn;

- Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả:

+ Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu;

+ Buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường; + Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện vi phạm hành chính;

+ Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng vi phạm;

+ Những biện pháp khác được quy định tại Nghị định 139/2017/NĐ-CP Luật XLVPHC quy định Chính phủ có thẩm quyền quy định (bằng nghị định) hành vi vi phạm hành chính; hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với từng hành vi vi phạm hành chính; thẩm quyền xử phạt, mức phạt tiền cụ thể theo từng chức danh và thẩm quyền lập biên bản đối với vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước, mức phạt tiền tối thiểu, tối đa trong từng lĩnh vực Đây cũng là căn cứ quan

trọng để xác định thẩm quyền XPVPHC của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước cụ thể

Tại điểm c khoản 4 Điều 52 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định: Nếu hành vi thuộc thẩm quyền XPVPHC của nhiều người thuộc các ngành khác nhau, thì thẩm quyền xử phạt thuộc Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp

có thẩm quyền xử phạt nơi xảy ra vi phạm Điều này là hợp lý vì trong một vụ

vi phạm với nhiều hành vi thuộc các ngành, lĩnh vực khác nhau thì không thể giao về cho bất cứ một cơ quan chuyên môn nào, cũng không thể xé nhỏ vụ này ra và đưa về cho từng cơ quan chuyên ngành xử phạt

Thẩm quyền XPVPHC của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện được

quy định tại khoản 2 Điều 38 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 là

thẩm quyền áp dụng đối với một hành vi vi phạm hành chính của cá nhân; trong trường hợp phạt tiền, thẩm quyền xử phạt tổ chức gấp 02 lần thẩm quyền xử phạt cá nhân

Việc XPVPHC phải tuân thủ một nguyên tắc quan trọng đó là bảo đảm công bằng Nội dung nguyên tắc này đòi hỏi hoạt động XPVPHC phải bảo đảm cho người vi phạm được xử lý phù hợp với tính chất và mức độ vi phạm,

có căn cứ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, không làm oan, sai nhưng đồng thời phải bảo đảm xử lý nghiêm minh; các vi phạm hành chính có tính chất, mức độ, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ như nhau thì phải bị xử phạt với hình thức giống nhau

Về áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, theo quy định của Luật Xử lý

vi phạm hành chính năm 2012, Chính phủ thực hiện việc quy định hành vi vi phạm hành chính; hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với từng hành vi vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực cụ thể Vì vậy, nếu một hành vi vi phạm hành chính có hình thức xử phạt, mức xử phạt thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện nhưng có quy

định biện pháp khắc phục hậu quả ngoài các biện pháp nêu trên (các biện pháp khắc phục hậu quả ngoài thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện) thì cũng không thuộc thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện

Trong lĩnh vực xây dựng, cụ thể theo Điều 77 Nghị định số

139/2017/NĐ-CP ngày 27/11/2017 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng; khai thác, chế biến, kinh doanh khoáng sản làm vật liệu xây dựng, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; kinh doanh bất động sản, phát triển nhà ở, quản lý sử dụng nhà và công sở (Nghị định số 139/2017/NĐ-CP), Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 Điều 3 Cụ thể gồm: - Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu: Là một biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng nhằm buộc chủ thể vi phạm hành chính khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra Buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường

Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện vi phạm hành chính: Điều 37 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định cá nhân, tổ chức vi phạm phải nộp lại số lợi bất hợp pháp là tiền, tài sản, giấy tờ và vật có giá có được từ vi phạm hành chính mà cá nhân, tổ chức đó đã thực hiện để sung vào ngân sách nhà nước hoặc hoàn trả cho đối tượng bị chiếm đoạt; nếu

cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện Như vậy, Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 đã xác định số lợi bất hợp pháp có được từ vi phạm hành chính gồm tiền, tài sản, giấy tờ và vật có giá; đồng thời quy định rõ số lợi bất hợp pháp do cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính nộp lại sẽ được xử lý bằng 02 cách: (i) Sung vào ngân sách nhà nước; (ii) Hoàn trả cho đối tượng bị chiếm đoạt

- Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng vi phạm: Điều 3

và Điều 76 Nghị định số 139/2017/NĐ-CP quy định Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền buộc tháo dỡ công trình, phần xây dựng công trình

vi phạm Đối với công trình xây dựng thuộc thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng của Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc Sở Xây dựng thì người có thẩm quyền xử phạt gửi hồ sơ đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện để ban hành quyết định cưỡng chế Trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện ban hành quyết định cưỡng chế phá dỡ

Đối với chủ thể có thẩm quyền xử phạt VPHC là Chủ tịch UBND cấp huyện, ngoài các nguyên tắc về xử phạt VPHC nói chung, việc xử phạt VPHC phải đúng thẩm quyền, bảo đảm công bằng, đúng quy định của pháp luật Xử phạt VPHC là hoạt động sử dụng quyền lực nhà nước để áp dụng các biện pháp cưỡng chế đối với người vi phạm nên chỉ người có thẩm quyền mới có quyền xử phạt VPHC và chỉ được xử phạt trong giới hạn thẩm quyền pháp luật quy định Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính được thể hiện cụ thể

là ai được quyền xử phạt, được xử phạt đối với những hành vi vi phạm trong lĩnh vực nào, được áp dụng các biện pháp cưỡng chế nào, đến mức độ nào Việc xử phạt đúng thẩm quyền sẽ tạo nên sự hài hòa, không chồng chéo, không bỏ sót vi phạm và xử phạt được thuận tiện, chính xác Việc xử phạt cũng phải bảo đảm công bằng để ai vi phạm cũng đều bị xử phạt, vi phạm giống nhau thì bị xử phạt giống nhau, đồng thời có tính đến các yếu tố đặc thù về người vi phạm, điều kiện, hoàn cảnh vi phạm nhưng trong giới hạn pháp luật quy định

Ngày 18 tháng 3 năm 2019, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 04/2019/QĐ-UBND ban hành quy định quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn thành phố Hà Nội Theo đó, Ủy ban nhân dân cấp huyện

có nhiệm vụ:

- Chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và Ủy ban nhân dân thành phố về tình hình quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn

- Chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng thực hiện việc tuyên truyền, vận động hướng dẫn các tổ chức và nhân dân chấp hành các quy định của pháp luật về trật tự xây dựng trên địa bàn

- Chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc Đội quản lý trật tự xây dựng đô thị, Ủy ban nhân dân cấp xã và các cơ quan liên quan thực hiện trách nhiệm quản

lý trật tự xây dựng trên địa bàn theo quy định của pháp luật nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về quản lý trật tự xây dựng

- Chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn trực thuộc phối hợp chặt chẽ với Đội quản lý trật tự xây dựng đô thị, Ủy ban nhân dân cấp xã trong công tác quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn; Cung cấp các thông tin về quy hoạch, giấy phép xây dựng và các thông tin liên quan phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra, thiết lập hồ sơ xử lý vi phạm về trật tự xây dựng trên địa bàn quản lý

- Kiểm tra, đôn đốc và tổ chức thực hiện các kết luận thanh tra, kiểm tra, quyết định xử lý vi phạm trật tự xây dựng của cấp thẩm quyền đối với các công trình xây dựng trên địa bàn; Xem xét, giải quyết kiến nghị chuyển

hồ sơ đến Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát của Đội Quản lý trật tự xây dựng

có yêu cầu của cơ quan có liên quan

- Tạo điều kiện thuận lợi về môi trường làm việc, cơ sở vật chất cho

Đội quản lý trật tự xây dựng và các cán bộ được giao nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn quản lý

- Xem xét, xử lý trách nhiệm các tổ chức, cá nhân do buông lỏng quản

lý, thiếu tinh thần trách nhiệm trong thực thi công vụ để xảy ra vi phạm trật tự xây dựng nghiêm trọng trên địa bàn quản lý

- Chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng trong việc nhận xét, đánh giá Trưởng phòng Quản lý đô thị, Đội trưởng Đội Quản lý trật tự xây dựng đô thị theo yêu cầu về công tác quản lý cán bộ

- Báo cáo định kỳ hoặc đột xuất đầy đủ và chính xác về tình hình quản

lý trật tự xây dựng trên địa bàn theo yêu cầu của Ủy ban nhân dân Thành phố

và Sở Xây dựng

- UBND cấp huyện có trách nhiệm nghiên cứu, xây dựng và ban hành Quy chế phối hợp giữa UBND cấp xã, Đội Quản lý trật tự xây dựng đô thị cấp huyện và các phòng, ban chuyên môn thuộc UBND cấp huyện trong công tác quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm:

- Chỉ đạo các bộ phận, cá nhân thuộc quyền quản lý thực hiện các nhiệm vụ của UBND huyện trong lĩnh vực quản lý xây dựng

- Kiểm tra, giám sát Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc thực hiện quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn quản lý; Thực hiện thẩm quyền xử

lý vi phạm theo quy định tại Khoản 2 Điều 38 của Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012, Điều 77 Nghị định số 139/2017/NĐ-CP của Chính phủ và các quy định khác có liên quan

- Xử lý Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Đội trưởng Đội Quản lý trật

tự xây dựng đô thị cấp huyện, cán bộ, công chức dưới quyền không hoàn thành chức trách, nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng

- Chịu trách nhiệm toàn diện về tình hình vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn theo quy định tại Điều 29, Điều 50 Luật Tổ chức chính quyền địa phương

- Đề xuất Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành biện pháp cần thiết, phù hợp thực tế nhằm quản lý trật tự xây dựng có hiệu quả

- Hoàn thiện hồ sơ, trình Chủ tịch UBND Thành phố ban hành các quyết định xử lý vi phạm trật tự xây dựng vượt thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp huyện

1.2.5 Hình thức xử phạt

Theo quy định của pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực xây dựng, hiện nay hình thức xử phạt đối với VPHC trong lĩnh vực xây dựng của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện gồm có: Cảnh cáo; phạt tiền đến 100.000.000 đồng; tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả

Cảnh cáo: Được áp dụng đối với những vi phạm trong lĩnh vực xây

dựng do cá nhân, tổ chức thực hiện vi phạm các quy định về trật tự xây dựng không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ, hoặc đối với mọi hành vi do người

từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện Trường hợp áp dụng hình thức xử phạt này chủ thể có thẩm quyền không lập biên bản mà ra quyết định xử phạt bằng văn bản (trong một số trường hợp cụ thể, nếu xét thấy có đủ điều kiện, thì có thể thay thế biện pháp xử phạt này bằng biện pháp nhắc nhở tại chỗ)

Có thể nhận thấy hình thức xử phạt cảnh cáo được sử dụng đối với những vi phạm nhỏ, thậm chí rất nhỏ, không hướng tới mục tiêu trừng phạt

mà chủ yếu mang tính răn đe, giáo dục đối với người vi phạm Tuy nhiên trong thực tế hình thức xử phạt này hầu như không được áp dụng bởi tính hiệu quả của hình thức này không cao, vì thiếu một cơ chế kiểm tra, giám sát việc thi hành Quyết định xử phạt cảnh cáo

Phạt tiền: Trong lĩnh vực xây dựng, Chủ tịch UBND cấp huyện có

thẩm quyền xử phạt VPHC với mức phạt tối đa là 100.000.000đ Mức phạt đối với cá nhân bằng ½ mức phạt đối với tổ chức

Việc áp dụng hình thức phạt tiền đối với đa số các VPHC trong lĩnh vực xây dựng là cần thiết Tuy nhiên mức phạt tiền đối với một số vi phạm trong lĩnh vực xây dựng vẫn chưa thực sự hợp lý, có hành vi rất nguy hiểm, trực tiếp uy hiếp đến trật tự xây dựng thì mức phạt lại thấp (ví dụ như hành vi

tổ chức thi công xây dựng công trình không che chắn hoặc có che chắn nhưng

để rơi vãi vật liệu xây dựng xuống các khu vực xung quanh hoặc để vật liệu xây dựng không đúng nơi quy định; thi công xây dựng công trình sai nội dung giấy phép xây dựng được cấp)

Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn

Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn là hình thức xử phạt được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm nghiêm trọng các hoạt động được ghi trong giấy phép, chứng chỉ hành nghề Trong thời gian bị tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề,

cá nhân, tổ chức không được tiến hành các hoạt động ghi trong giấy phép, chứng chỉ hành nghề

Đình chỉ hoạt động có thời hạn là hình thức xử phạt được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính trong các trường hợp sau: Đình chỉ một phần hoạt động gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng đối với tính mạng, sức khỏe con người, môi trường của

cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ mà theo quy định của pháp luật phải có giấy phép; Đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hoặc hoạt động khác mà theo quy định của pháp luật không phải có giấy phép và hoạt động đó gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực

tế gây hậu quả nghiêm trọng đối với tính mạng, sức khỏe con người, môi trường và trật tự, an toàn xã hội

Thời hạn tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, thời hạn

đình chỉ hoạt động quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này từ 01 tháng đến

24 tháng, kể từ ngày quyết định xử phạt có hiệu lực thi hành Người có thẩm quyền xử phạt giữ giấy phép, chứng chỉ hành nghề trong thời hạn tước quyền

Biện pháp khắc phục hậu quả

Ngoài các hình thức TNHC mang tính chất xử phạt như vừa trình bày trên, thì pháp luật cũng quy định những TNHC mang tính khôi phục, mà hiện nay thuật ngữ này được quy định trong Luật xử lý VPHC là “các biện pháp khắc phục hậu quả” Đối với các VPHC trong lĩnh vực xây dựng, thì ngoài việc các cá nhân, tổ chức vi phạm phải chịu các hình thức xử phạt theo luật định, trong một số trường hợp còn phải thực hiện trách nhiệm khắc phục các hậu quả do hành vi của mình gây ra, cụ thể như sau: (1) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do VPHC gây ra; (2) Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép; (3) Buộc thực hiện biện pháp để khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường do VPHC gây ra; Và các biện pháp khắc phục hậu quả khác được quy định tại Nghị định 139/2017/NĐ-CP

1.2.6 Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, Nghị định 139/2017/NĐ-CP về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng; khai