LỜI CẢM ƠN Để có thể hoàn thành khóa luận tốt nghiệp với đề tài: “Xây dựng phần mềm dạy học Tin học 11 với ActivInspire”, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ban chủ nhiệm cùng các thầy c
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
…… ……
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
XÂY DỰNG PHẦN MỀM DẠY HỌC TIN HỌC 11
VỚI ACTIVINSPIRE
Giảng viên hướng dẫn : TH.S KIỀU PHƯƠNG THÙY Sinh viên thực hiện : TRẦN THỊ KIM OANH Lớp : A
Khóa : 60
Hà Nội, tháng 05 năm 2014
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Để có thể hoàn thành khóa luận tốt nghiệp với đề tài: “Xây dựng phần mềm dạy học Tin học 11 với ActivInspire”, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ban chủ nhiệm cùng các thầy cô giáo trong tổ bộ môn Lí luận và phương pháp dạy học, khoa Công nghệ thông tin, trường Đại học sư phạm Hà Nội đã tạo điều kiện để tôi
có thể hoàn thành khóa luận này
Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới Th.S Kiều Phương Thùy đã tận tình hướng dẫn, truyền đạt kiến thức và động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới thầy giáo Vũ Mạnh Toàn và cô giáo Phạm Thị Hường, giáo viên trường Trung học phổ thông Hồng Quang, tỉnh Hải Dương, nơi tôi thực tập, đã tạo rất điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực tập để tôi có thể hoàn thành khóa luận tốt nghiệp
Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, các anh chị, bạn bè và học sinh trường Trung học phổ thông Hồng Quang đã luôn động viên và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện khóa luận này
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 21 tháng 04 năm 2013
Tác giả Trần Thị Kim Oanh
Trang 3NHẬN XÉT (Của giảng viên hướng dẫn)
Hà Nội, ngày… tháng… năm 2013
Chữ kí của GVHD
Trang 4NHẬN XÉT (Của giảng viên phản biện)
Hà Nội, ngày… tháng… năm 2013
Chữ kí của GVPB
Trang 5MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích của đề tài 2
3 Nhiệm vụ của đề tài 3
4 Phương pháp nghiên cứu 3
5 Cấu trúc của đề tài 3
NỘI DUNG 4
Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn 4
1 Quan điểm khi sử dụng phần mềm trong dạy học 4
1.1 Sử dụng phần mềm như một công cụ của người dạy 4
1.2 Sử dụng phần mềm như một phương tiện để GV và HS tương tác trong quá trình dạy và học 5
1.3 Sử dụng phần mềm để tạo ra môi trường học tập mới 5
2 Lý luận cơ bản về phần mềm dạy học 5
2.1 Khái niệm phần mềm dạy học 5
2.2 Vai trò của phần mềm dạy học trong dạy học 7
2.3 Nguyên tắc thiết kế phần mềm dạy học 8
3 Kết hợp đổi mới PPDH với việc sử dụng phần mềm dạy học trong dạy học 11
3.1 Lý do kết hợp đổi mới PPDH với việc sử dụng phần mềm dạy học trong dạy học 11
3.2 Hiệu quả của việc kết hợp đổi mới phương pháp dạy học với việc sử dụng phần mềm dạy học trong dạy học 13
4 Cơ sở thực tiễn nghiên cứu 13
Trang 64.1 Khó khăn trong việc sử dụng phần mềm dạy học trong dạy học 13
4.2 Tình hình dạy học Tin học 11 và việc sử dụng PMDH trong môn học này 14
5 Dạy học theo mô hình định hướng năng lực lập trình ở học sinh phổ thông 15
Chương II: Tìm hiểu phần mềm ActivInspire 17
1 Khái quát chung về ActivIspire 17
2 Hướng dẫn sử dụng phần mềm ActivInspire 19
2.1 Cài đặt phần mềm 19
2.2 Mở phần mềm và bảng điều khiển 19
2.3 Cửa sổ ActivInspire - Studio 22
2.4 Một số thoa tác cơ bản 22
2.5 Hộp công cụ chính(Main Toolbox) 24
2.6 Các trình duyệt trong ActivInspire – Studio 32
3 Hạn chế khi sử dụng phần mềm ActivIspire 42
Chương III: Ứng dụng phần mềm ActivIspire thiết kế phần mềm dạy học Tin học 11 43
1 Quá trình thiết kế phần mềm dạy học Tin học 11 43
2 Hướng dẫn sử dụng PMDH Tin học 11 53
2.1 Giới thiệu PMDH Tin học 11 53
2.2 Cài đặt 58
2.3 Làm việc với phần mềm 58
Chương IV: Đề xuất một số PPDH kết hợp với PMDH Tin học 11 để dạy học đạt hiệu quả và thực nghiệm 61
Trang 71 Đề xuất một số phương pháp dạy và học với PMDH Tin học 11 để dạy
học đạt hiệu quả 61
1.1. Kết hợp PPDH truyền thống với PMDH Tin học 11 61
1.2. Kết hợp một số PPDH tích cực vào một số nội dung cụ thể trong PMDH Tin học 11 61
1.3. Sử dụng PMDH Tin học 11 vào mục đích tự học 62
2 Thực nghiệm 62
2.1 Mục đích thực nghiệm 62
2.2 Đối tượng và nội dung thực nghiệm 62
2.3 Tiến hành thực nghiệm 63
2.4 Phân tích và đánh giá kết quả thực nghiệm 71
KẾT LUẬN 76
PHỤ LỤC 78
TÀI LIỆU THAM KHẢO 84
Trang 8DANH MỤC VIẾT TẮT
Trang 9DANH MỤC BẢNG Chương IV
Bảng 4.1: Kết quả phiếu học tập 72
Bảng 4.2: Thống kê tỉ lệ học sinh được xếp theo năm bậc Giỏi, Khá, Trung bình, Yếu, Kém 72
DANH MỤC HÌNH Chương I Hình 1.1: Sơ đồ lý do kết hợp đổi mới PPDH với việc sử dụng phần mềm trong dạy học 11
Hình 1.1: Sự lưu giữ thông tin qua các kênh thu nhập thông tin 12
Hình 1.2: Tháp hiệu quả sử dụng phương tiện dạy học 12
Chương II Hình 2.1: Bảng điều khiển 20
Hình 2.2: Hiệu chỉnh hồ sơ 21
Hình 2.3: Giao diện làm việc của ActivInspire 22
Hình 2.4: Bảng lựa chọn cách chèn trang 23
Hình 2.5: Các lựa chọn thay đổi vị trí và cách hiển thị của hộp công cụ 24
Hình 2.6: Lựa chọn cuộn lên 24
Hình 2.7: Lựa chọn vị trí hiển thị của Hộp công cụ chính 24
Hình 2.8: Hộp công cụ chính sẽ được mở rộng 25
Hình 2.9: Hiệu chỉnh thêm bớt công cụ 25
Hình 2.10: Thay đổi hồ sơ người dùng 26
Hình 2.11: Đặt nền 28
Hình 2.12: Nhận dạng chữ viết tay 29
Hình 2.13: Thiết lập công cụ nhận dạng 29
Hình 2.14: Thiết lập công cụ hiển thị 30
Hình 2.15: Thiết lập công cụ đèn chiếu 31
Hình 2.16: Điều chỉnh vị trí của cửa sổ trình duyệt 32
Hình 2.17: Các trình duyệt 32
Trang 10Hình 2.18: Giao diện trình duyệt trang 33
Hình 2.19: Điều chỉnh trang bảng lật trong cửa sổ Trình duyệt Trang 34
Hình 2.20: Cửa sổ trình duyệt hình 34
Hình 2.21: Giao diện Trình duyệt đối tượng 36
Hình 2.22: Giao diện Trình duyệt ghi chú 38
Hình 2.23: Trình duyệt thuộc tính trang 38
Hình 2.24: Trình duyệt thuộc tính đối tượng 39
Hình 2.25: Thuộc tính thùng chứa 39
Hình 2.26: Thuộc tính xoay 40
Hình 2.27: Trình duyệt thao tác 41
Chương III Hình 3.1: Lựa chọn thuộc tính thùng chứa để tạo thùng chứa 45
Hình 3.2: Bộ hiệu chỉnh từ khóa 45
Hình 3.3: Quy tắc chứa 45
Hình 3.4: Âm thưởng và Địa điểm âm thưởng 45
Hình 3.5: Thuộc tính nhận dạng 46
Hình 3.6: Thuộc tính Trở lại nếu Không chứa 46
Hình 3.7: Các bước để đưa đối tượng lên tầng trên cùng 47
Hình 3.8: Tạo kính lúp bằng công cụ Mực thần kỳ 48
Hình 3.9: Thuộc tính nhãn 49
Hình 3.10: Thao tác chọn đối tượng cần ấn/hiện 50
Hình 3.11: Cửa sổ chọn đối tượng 50
Hình 3.12: Giao diện màn hình chính 51
Hình 3.13: Giao diện menu 51
Hình 3.14: Giao diện Xem bài giảng 52
Hình 3.15: Giao diện Ôn tập 52
Hình 3.15: Giao diện Xem bài đọc thêm 52
Hình 3.16: Màn hình trò chơi Đi tìm kho báu 54
Hình 3.17: Bài toán gợi động cơ bài đọc thêm “Mảng hai chiều” 55
Hình 3.18: Trò chơi Ai giỏi lãnh đạo 57
Trang 11Hình 3.19: Giao diện menu của Bài giảng 59
Hình 3.20: Giao diện menu của Ôn tập 59
Hình 3.21: Giao diện menu của Đọc thêm 59
Chương IV Hình 4.1: Giao diện nôi dung bài 14 - Phân loại tệp 70
Hình 4.2: Giao diện nội dung bài đọc thêm – Ghi tệp truy cập tuần tự 70
Hình 4.3: Giao diện nội dung bài Ví dụ làm việc với tệp – Ví dụ 1 71
Hình 4.3: Nội dung củng cố chương V 71
Hình 4.1: Đồ thị trực quan hóa dữ liệu thống kê của bảng số liệu 73
Trang 121 Lý do chọn đề tài
Vấn đề giáo dục luôn được coi là quốc sách hàng đầu, bởi đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển bền vững, là đầu tư cho nguồn nhân lực có đủ kiến thức, năng lực, trí tuệ và phẩm chất đạo đức trong xã hội mới, đáp ứng được yêu cầu của công nghệ và nền kinh tế tri thức Để đầu tư cho giáo dục một cách hiệu quả cần phải có một sự đổi mới sâu sắc và toàn diện trong mọi khâu của quá trình dạy và học, trong đó đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) là một khâu rất quan trọng Vì vậy, vấn đề đổi mới PPDH là một yêu cầu tất yếu trong sự nghiệp đổi mới giáo dục Đổi mới phương pháp giáo dục là sử dụng hợp lý, sáng tạo, truyền thụ làm sao cho học sinh (HS) dễ hiểu, dễ nắm bắt, tự HS có thể làm chủ kiến thức, tư duy sáng tạo và tích cực
Hiện nay, cùng với những tác động to lớn của thành tựu công nghệ thông tin (CNTT) mang lại thì nhu cầu thay đổi PPDH không chỉ dừng lại ở việc đổi mới các phương pháp mà còn phải kết hợp các sản phẩm CNTT với các PPDH sao cho hiệu quả để giúp cho quá trình dạy học được diễn ra sinh động, tự chủ và
sáng tạo Theo Quyết định số 698/QĐ-TTg ngày 01/6/2009 của Thủ tướng Chính
phủ [1] về việc phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển nguồn nhân lực CNTT
đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020 có nêu: “Đẩy mạnh việc ứng dụng CNTT trong trường phổ thông nhằm đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng giáo viên (GV) tự tích hợp CNTT vào từng môn học thay vì học trong môn tin học GV các bộ môn chủ động tự soạn và tự chọn tài liệu và phần mềm (mã nguồn mở) để giảng dạy ứng dụng CNTT” Và mới đây nhất là đề án "Đổi mới
căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo” được thông qua tại Hội nghị Trung ương
chuẩn hóa đội ngũ GV bằng các hình thức đào tạo tại nước ngoài và mời GV
nước ngoài về đào tạo ngoại ngữ, ứng dụng CNTT vào giảng dạy
báo: CNTT sẽ làm thay đổi nền giáo dục một cách cơ bản vào đầu thế kỉ XXI [3] Đúng vậy, công nghệ thông tin đã tạo ra những thay đổi sâu sắc trong giáo dục
và đào tạo, đặc biệt là trong đổi mới phương pháp giáo dục, có thể nói nó đã tạo
ra một cuộc cách mạng giáo dục Ngày nay chúng ta có thể học mọi nơi mọi lúc, học suốt đời, dạy cho mọi lứa tuổi, mọi trình độ khác nhau CNTT tạo điều kiện cho các PPDH mới như: dạy học dự án, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề…, các hình thức dạy học mới như: dạy học đồng loạt, dạy học theo nhóm, dạy
Trang 13cả về mặt lý thuyết và thực hành một cách hiệu quả Trong vài năm gần đây công nghệ phần mềm được đẩy mạnh phát triển kéo theo là sự ra đời của phần mềm dạy học (PMDH) Hầu hết mọi người đều có trong tay một hoặc một số công cụ
hỗ trợ dạy học nói chung và PMDH nói riêng PMDH giúp GV tiết kiệm thời gian soạn giáo án, có nhiều thời gian để đặt các câu hỏi gợi mở tạo điều kiện cho
HS hoạt động nhiều hơn trong giờ học PMDH giúp tạo ra môi trường hoạt động, thu hút sự chú ý và tạo hứng thú cho HS, giúp cho HS thấy được ý nghĩa của những kiến thức mình sẽ tiếp thu mà chủ động, tích cực chiếm lĩnh kiến thức một cách sáng tạo
Đã có rất nhiều PMDH được tạo ra bằng các ngôn ngữ lập trình hoặc bằng các công cụ có sẵn hay còn gọi là môi trường tác giả như Violet, Adobe Presenter, Lecture Maker, ActivInspire… Trong đó ActivInspire có lẽ còn là một cái tên khá xa lạ đối với GV Việt Nam, đây là phần mềm hỗ trợ soạn bài giảng nằm trong hệ thống Dạy và học tương tác của tập đoàn Giáo dục quốc tế Promethean (Vương Quốc Anh) Với ActivInspire, những ý tưởng vốn khó thực hiện hoặc lập trình tương đối phức tạp trên các phần mềm khác trở nên dễ dàng hơn như tạo trò chơi ô chữ, ghép hình, kéo thả trong khi trình diễn… Không giống các phần mềm trình chiếu khác như Powerpoint hay Violet, ActivIspire mang đến sự chủ động tương tác giữa GV, HS với bài giảng mà không cần theo một lịch trình có sẵn Phần mềm ActivInspire đã đạt 2 giải thưởng Worlddidac cho sản phẩm giáo dục tốt nhất Đặc biệt, chương trình đã được Việt hóa hoàn toàn giúp GV Việt Nam có thể dễ dàng tiếp cận công nghệ giáo dục này
Mỗi PMDH được áp dụng cho những môn học khác nhau mang đến những hiệu quả nhất định Trên thị trường đã có nhiều PMDH môn Tin học dành cho nhiều cấp, tuy nhiên đối với Tin học lớp 11 thì vẫn còn hạn chế cả về mặt nội dung và hình thức trình bày Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu em xin mạnh
dạn nghiên cứu đề tài: “Xây dựng phần mềm dạy học Tin học 11 với
ActivIspire”
2 Mục đích của đề tài
Nghiên cứu sử dụng phần mềm soạn bài giảng nằm trong hệ thống Dạy và học tương tác – ActivInspire và vận dụng vào thiết kế PMDH Tin học 11
Tìm hiểu, vận dụng một số PPDH tích cực vào thiết kế nội dung PMDH Tin học 11 nhằm định hướng năng lực lập trình ở HS phổ thông
Trang 14Để đạt được mục đích nghiên cứu của đề tài em đã xác định một số nhiệm
vụ sau:
11 định hướng thiết kế PMDH Tin học 11
hướng năng lực lập trình
4 Phương pháp nghiên cứu
11 để định hướng, tìm kiếm và sưu tầm tài liệu phù hợp với nội dung từng bài học trong phần mềm
chung và Tin học 11 nói riêng
nhược điểm, từ đó đưa ra những giải pháp để khắc phục
của các thầy cô giáo, những người có kinh nghiệm trong lĩnh vực Tin học và ý kiến đóng góp của người dùng bè
Tin học 11 để kiểm tra hiệu quả của việc sử dụng PMDH Tin học 11
5 Cấu trúc của đề tài
Khóa luận được bố cực gồm 3 phần: phần mở đầu, phần nội dung và phần kết luận Trong phần nội dung gồm có 4 chương:
dạy học Tin học 11 để dạy học đạt hiệu quả và thực nghiệm
Trang 15Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn
Các ý chính trong chương I bao gồm:
sử dụng phần mềm trong dạy học, mỗi quan điểm sẽ được giải thích rõ ràng
PMDH trong dạy học và nguyên tắc thiết kế PMDH
lý do tại sao phải kết hợp đổi mới PPDH với việc sử dụng PMDH trong dạy học
và hiệu quả của việc này
học 11, giới thiệu một số phần mềm có thể dùng trong dạy học Tin học 11 và hạn chế của các phần mềm đó, những khó khăn gặp phải khi triển khai việc sử dụng PMDH
khái niệm về năng lực lập trình và quan điểm về năng lực lập trình ở HS phổ thông
1 Quan điểm khi sử dụng phần mềm trong dạy học
Theo tác giả Lê Viết Chung [4] thì việc sử dụng CNTT được thực hiện theo một số xu hướng:
quá trình dạy và học
dạng về hình thức, phong phú về mặt phương pháp
Sử dụng PM trong dạy và học cũng là sử dụng CNTT trong dạy và học vì vậy theo tôi, quan điểm sử dụng PM trong dạy học cũng có ba quan điểm giống như sử dụng CNTT trong dạy học:
1.1 Sử dụng phần mềm như một công cụ của người dạy
Người dạy sử dụng các nội dung, các bài giảng có sẵn trong các PMDH hoặc kết hợp với các SGK hoặc không để giảng dạy Với quan điểm này, GV không mất thời gian soạn giáo án, họ chỉ việc lên lớp và dạy theo tiến trình có sẵn trong phần mềm Tuy nhiên về phía HS họ vẫn rất thụ động Thực ra, quan điểm này thường dùng cho những GV quên giáo án, ngại viết bảng, thích thuyết trình Những hiệu ứng đẹp, màu sắc, âm thanh đa dạng có trong phần mềm có thể che đi cảm giác thiếu sư phạm trong đó Như vậy sẽ không đánh giá được kết quả