Sự Thành lập của thế giới sau hội nghị VERSAILLES – WASHINGTON VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG CỦA TRẬT TỰ NÀY TỚI QUAN HỆ QUỐCTẾ GIAI ĐOẠN SAU. Đây sẽ là nguồn tài liệu hữu ích cho các bạn tham khảo và học tập và vận dụng cho các tiết học.
Trang 1Học phần: Lịch sử quan hệ quốc tế cận - hiện đại
ĐỀ TÀI : Sự thiết lập trật tự thế giới theo
Hệ thống Versailles-Washington và những tác động của trật tự này tới quan hệ quốc tế giai đoạn sau.
Hà Nội, tháng 6 năm 2021
Trang 2MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 3
I Phần lý luận 5
1 Bối cảnh ra đời của Hệ thống Versailles – Washington 5
2 Hệ thống Hoà ước Versailles (1919 – 1920) 6
2.1 Bối cảnh 6
2.2 Các phiên họp chính 7
2.3 Hội Quốc liên 7
2.4 Đối với các nước bại trận 9
2.5 Đối với nước Đức 11
2.6 Một số Hoà ước khác 13
3 Hệ thống Hiệp ước Washington (1921 – 1922) 14
3.1 Bối cảnh và nguyên nhân tổ chức 14
3.2 Các hiệp ước được kí kết 15
3.3 Một số Hiệp ước khác 17
4 Những tác động của trật tự thế giới theo hệ thống Versailles-Washington tới quan hệ quốc tế giai đoạn sau 18
Trang 34.1 Các Hội nghị quốc tế về hoà bình, an ninh tập thể và giải trừ quân bị 18
4.2 Vấn đề xoay quanh thực hiện Hoà ước Versailles với Đức 21
4.3.Những ảnh hưởng tới quan hệ quốc tế của nước Nga Xô viết 23
II Phần liên hệ thực tiễn và liên hệ bản thân 24
1 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam 24
2 Trách nhiệm của sinh viên Việt Nam 25
KẾT LUẬN 26
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 28
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
Khi Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc vào ngày 11/11/1918 cũng chính
là lúc nó mở ra một thời kì mới trong quan hệ quốc tế, song hậu quả nó để lại đã gây nên sự thay đổi mạnh mẽ về chính trị, văn hóa, kinh tế và xã hội trên khắp Á-
Âu, Châu Phi và thậm chí ở những khu vực bên ngoài những quốc gia có liên quantrực tiếp Như ta đã biết, trật tự quan hệ quốc tế được xác lập bởi sự tương quan sosánh lực lượng thông qua tiềm lực tổng thể của các quốc gia, chủ yếu dựa trên sức mạnh kinh tế, chính trị và quân sự Chủ thể nào nắm tiềm lực tổng thể lớn sẽ giữa
vị trí vô cùng quan trọng trong trật tự đó Mà cụ thể ở đây, sau Thế chiến I, trật tự thế giới được thay đổi theo hướng chia nhỏ các lãnh thổ, các đế chế lần lượt bị xóa
bỏ và thay vào đó, các quốc gia mới được hình thành, ranh giới được vẽ lại và các
tổ chức quốc tế được thành lập Từ đây, quan hệ quốc tế chuyển sang một giai đoạn mới giải quyết các mâu thuẫn mới nảy sinh giữa hai hệ thống xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa, giữa phong trào công nhân với giai cấp tư sản, giữa phong trào giải phóng dân tộc với chủ nghĩa đế quốc Sự tranh chấp giữa các nước
đế quốc cũng không kém phần quyết liệt Tất cả những mâu thuẫn phức tạp và quan hệ chằng chéo đó chi phối quá trình hình thành của Trật tự thế giới Versailles– Washington Có thể nói rằng, Hệ thống Versailles – Washington đã lập lại hoàbình trong một thế giới chứa đựng nhiều mâu thuẫn và bất ổn, nhưng cũng trở thành mầm mống cho những cuộc xung đột quốc tế tương lai do những nước bấtmãn với hệ thống này
Trong thời đại hiện nay, khi mà thế giới ngày càng phát triển và càng nhiều quốc gia muốn mở rộng quan hệ quốc tế và hội nhập quốc tế thì việc tối thiểu nhất như nắm vững hiểu biết về Lịch sử quan hệ quốc tế là rất quan trọng Qua việc nghiên cứu, phân tích về Hệ thống Versailles-Washington, chúng ta không chỉ nắmđược khái quát tình hình thế giới sau Chiến tranh Thế giới thứ nhất mà còn tiếp thu
Trang 5được những những diễn biến quan trọng trong sự kiện lịch sử mang tầm quốc tế này và nhận định r quan hệ đối ngoại giữa các quốc gia, các dân tộc, nhằm nâng cao nhận thức về sự vận động của cách mạng thế giới và Việt Nam Chính vì
những lí do nêu trên mà sinh viên đã quyết định chọn “Sự thiết lập trật tự thế
giới theo Hệ thống Versailles-Washington và những tác động của trật tự này tới quan hệ quốc tế giai đoạn sau” làm đề tài tiểu luận cuối kì của mình.
Sinh viên thực hiện
Trang 6I Phần lý luận
1 Bối cảnh ra đời của Hệ thống Versailles – Washington
Khi nói về quan hệ quốc tế giữa hai cuộc chiến tranh thế giới (1918 – 1939) thì không thể không nhắc đến sự hình thành trật tự thế giới mới sau Chiến tranh thếgiới thứ nhất (1918 – 1929) Hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ nhất đã tạo nên
sự thay đổi mạnh mẽ về chính trị, văn hóa, kinh tế và xã hội trên khắp Á- Âu, ChâuPhi và thậm chí ở những khu vực bên ngoài những quốc gia có liên quan trực tiếp
Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc đã mở ra một thời kì mới trong quan
hệ quốc tế vì kết cục của nó đã tác động mạnh mẽ đến tình hình thế giới mà đặc biệt là đối với châu Âu Là chiến trường chính nơi diễn ra cuộc chiến tranh, các cường quốc châu Âu đều bị suy yếu và bị ảnh hưởng Tuy hai nước là Anh và Phápchiến thắng nhưng lại trở thành con nợ của Mỹ khi nền kinh tế bị kiệt quệ sau chiến tranh Ba đế quốc rộng lớn bao gồm Nga, Đức, Áo – Hung lần lượt sụp đổ, trong đó Đế quốc Đức và Áo – Hung bại trận, bị tàn phá nặng nề và những cuộc cách mạng bùng nổ đã đẩy các nước này vào tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng.Italia là một đồng minh ốm yếu trong chiến tranh cũng bị xâu xé bởi cuộc đấu tranh gay gắt trong nước và khủng hoảng kinh tế
Mặt khác, các cường quốc ở ngoài châu Âu như Mỹ và Nhật lại không bị tànphá bởi chiến tranh, đã vươn lên nhanh chóng, vượt qua nhiều nước tư bản ở châu
Âu Tương quan lực lượng giữa các cường quốc thay đổi rõ rệt nên ngày càng bất lợi cho các nước tư bản châu Âu khi vốn chiếm vị trí trung tâm trong thế giới tư bản chủ nghĩa trước đây Đồng thời thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga năm
1917 cũng tạo ra một chuyển biến căn bản của tình hình thế giới Sự xuất hiện của Nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới đã trở thành một thách thức to lớnđối với thế giới tư bản chủ nghĩa vì chủ nghĩa tư bản không còn tồn tại như một hệ
Trang 7thống duy nhất thống trị thế giới nữa Có thể nói thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga đã tác động sâu sắc đến sự phát triển của lịch sử nhân loại nói chung vàlịch sử quan hệ quốc tế nói riêng.
Trong chính bối cảnh như vậy, nhằm giải quyết những vấn đề do chiến tranhđặt ra, các Hội nghị hoà bình được triệu tập Hệ thống Hoà ước Versailles và sau
đó là Hệ thống Hiệp ước Washington đã được kí kết nhằm tổ chức lại thế giới sau chiến tranh, phù hợp với tương quan lực lượng mới
2 Hệ thống Hoà ước Versailles (1919 – 1920)
2.1 Bối cảnh
Những nhà lãnh đạo Đồng minh gặp gỡ ở Hội nghị Hoà bình tại Versailles (ngoại ô thủ đô Pari của Pháp) hai tháng sau khi chiến tranh kết thúc, vào ngày 18/1/1919 để thảo luận vấn đề dàn xếp hoà bình với các thế lực trung tâm, các thếlực vốn đã đầu hàng vào mùa thu trước Mối quan tâm chính của quan đội Đồng minh là đặt ra một sự dàn xếp với Đức, dẫn đến Hiệp ước Versailles
Tham dự Hội nghị có hơn một nghìn đại biểu của 27 nước thắng trận Nămcường quốc tham gia điều khiển Hội nghị là Tổng thống Mỹ Wilson (Uynxơn), Thủ tướng Anh Lloyd George (Lôi Giooc) và Thủ tướng Pháp Clémenceau
(Clêmăngxô) Bên cạnh đó, đại biểu của các nước bại trận cũng có mặt để kí vào Hoà ước do các nước thắng trận quyết định Tuy nhiên, nước Nga Xô viết không được mời tham dự Hội nghị, cũng tức là nước này không được đưa vào chương trình nghị sự Điều đó thực sự đã trở thành nỗi ám ảnh đối với các nước đế quốc Ngay từ trước khi bắt đầu Hội nghị, các nước đế quốc đã thảo luận về vấn đề Nga
và đi đến thống nhất về nguyên tắc là tăng cường can thiệp vũ trang kết hợp với việc ủng hộ các lực lượng phản cách mạng để tiêu diệt chính quyền Xô viết Điểnhình chính là các chiến hạm của Anh, Pháp sẽ tiến vào bờ biển Đen, quân Anh đổ
Trang 8bộ lên Batum và Nôvơrôtxki, quân Pháp tiến vào Ôđétxa và Xêvaxtôpôn Đến tháng 12/1919, quân đội can thiệp của các nước đế quốc ở miền Nam nước Nga đãlên tới 130.000 tên, ở khu vực Viễn Đông là 150.000 tên, ở phía Bắc là 20.000 tên.
2.2 Các phiên họp chính
Có ba loại phiên họp với những quyền hạn khác nhau trong Hội nghị
Versailles Đầu tiên là Hội nghị tối cao có quyền quyết định và quyền phủ quyết
các vấn đề quan trọng nhất, bao gồm đại diện của năm cường quốc thăng trận Anh,Pháp, Mỹ, Italia và Nhật Bản Dù có đến năm đại diện của các cường quốc như vậynhưng trên thực tế, những người đứng đầu của Pháp, Anh, Mỹ đã quyết định
những vấn đề trọng đại
Thứ hai là phiên họp của các Ủy ban chuyên môn, bao gồm đại biểu các
nước liên quan, chịu trách nhiệm thảo luận các vấn đề đã được Hội nghị tối cao
quyết định Thứ ba là Hội nghị toàn thể, bao gồm đại biểu của các nước tham dự
Hội nghị nhưng Hội nghị này lại chả có quyền hạn gì ngoài việc biểu quyết thôngqua các quyết định của Hội nghị tối cao
Qua ba lần có nguy cơ tan vỡ vì bất đồng gay gắt về quyền lợi sau gần nửanăm tranh cãi, cuối cùng các văn kiện của Hội nghị Versailles được kí kết với 15phần, gồm 432 điều Phần I gồm 26 điều nói về Hội Quốc Liên, các phần còn lạigồm 406 điều nói về Hoà ước kí với Đức và các nước chiến bại khác
2.3 Hội Quốc liên
Một trong những vấn đề cơ bản đầu tiên được các nước tham dự Hội nghị Versailles nhất trí là việc thành lập Hội Quốc liên (League of Nations) Theo văn kiện đầu tiên được kí kết cùng với Hiến chương của Hội – công ước thành lập HộiQuốc liên thì mục đích của Hội Quốc liên là “khuyến khích sự hợp tác quốc tế, thực hiện nền hoà bình và an ninh thế giới” Để thực hiện mục đích đó thì người ta
Trang 9đã đề ra một số nguyên tắc như: không dùng chiến tranh trong quan hệ giữa các nước, quan hệ quốc tế phải rành mạch và dựa trên đạo lí, phải thi hành những camkết quốc tế,…
Hội Quốc liên được chính thức thành lập ngày 10/1/1920 với 44 nước kí vàocông ước sáng lập Dù được thành lập theo sáng kiến của Tổng thống Mỹ Wilson nhưng Mỹ từ chối không tham gia do những tham vọng của Mỹ đã không được
thực hiện trong Hội nghị Versailles Hội Quốc liên có ba tổ chức chính: Đại Hội
đồng (gồm toàn bộ các nước thành viên, họp mỗi năm một lần vào tháng 9), Hội đồng Thường trực (gồm năm uỷ viên các cường quốc Anh, Pháp, Mỹ, Nhật, Italia
nhưng sau này còn mỗi bốn do Mỹ không tham gia, ngoài ra còn một số uỷ viên có
kì hạn, họp mỗi năm ba lần), Ban Thư kí thường trực như một nội các làm việc
hành chính thường xuyên
Nội dung hoạt động do Hội Quốc liên đề ra à giám sát việc giải trừ quân bị, tôn trọng và bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị, giải quyết các tranh chấp quốc tế, thực hiện “chế độ uỷ trị” đối với một số lãnh thổ “chưa đủ điều kiện
tự quản” Nước nào vi phạm công ước, gây chiến tranh sẽ bị xem là gây chiến vớitoàn thể hội viên và sẽ bị trừng phạt dưới hai hình thức: bằng biện pháp kinh tế và tài chính (do tất cả các nước hội viên bắt buộc phải thi hành) và bằng những biện pháp quân sự Sự ra đời của Hội Quốc liên, một tổ chức chính trị mang tính quốc tếđầu tiên, đã đánh dấu bước phát triển mới của quan hệ quốc tế thế kỷ XX
Tuy nhiên, trên thực tế, những hoạt động của Hội Quốc liên là nhằm duy trìtrật tự thế giới mới do các cường quốc chiến thắng áp đặt tại Hội nghị Versailles Các biện pháp vè giải trừ quân bị và sự trừng phạt chỉ mang ý nghĩa hình thức vì Hội Quốc liên không có sức mạnh thực tế để thực thi các quyết định của mình.Những sự kiện diễn ra sau này sẽ cho thấy sự bất lực của Hội Quốc liên trong việcgiải quyết các vấn đề quốc tế
Trang 102.4 Đối với các nước bại trận
Do các nước cường quốc thắng trận đều có những mưu đồ, tham vọng riêng trong việc phân chia quyền lợi và thiết lập trật tự thế giới sau chiến tranh nên Hội nghị Versailles kéo dài gần hai năm, diễn ra hết sức gay go, quyết liệt Nắm quyền lợi là nước đăng cai Hội nghị, Pháp mong muốn vắt kiệt hoàn toàn nước Đức cả vềquân sự lẫn kinh tế, nhằm đảm bảo an ninh và địa vị bá chủ của mình ở lục địa châu Âu Thế nhưng, Anh và nhất là Mỹ lại chủ trương phải duy trì một nước Đức tương đối mạnh để đối phó với phong trào cách mạng đang lên cao ở các nước châu Âu và âm mưu bá chủ châu Âu của Pháp Đó là chính sách “cân bằng lực lượng” ở châu Âu mà Mỹ rất ủng hộ Một năm trước khi chiến tranh kết thúc, đầu
năm 1918, Tổng thống Mỹ Wilson đã đưa ra Chương trình 14 điểm với mục đích
lập lại hoà bình và tổ chức lại thế giới theo quan điểm của Mỹ
Chương trình 14 của Wilson gồm:
1 Hoà ước kí công khai (bãi bỏ thương lượng riêng và kín).
2 Hoàn toàn tự do đi lại trên biển.
3 Huỷ bỏ những hàng rào kinh tế.
4 Giảm vũ khí các nước đến mức tối thiểu.
5 Giải quyết công tâm những vấn đề thuộc địa, chiếu cố các dân tộc bản xứ
và các chính phủ.
6 Rút quân khỏi Nga, để Nga tự chọn lấy Chính phủ.
7 Rút quân khỏi Bỉ, không hạn chế chủ quyền.
8 Rút quân khỏi Pháp và hoàn Andat – Loren lại cho Pháp.
9 Điều chỉnh biên giới Italia theo nguyên tắc dân tộc.
10 Đảm bảo quyền phát triển tự lập cho các dân tộc Áo – Hung.
11 Rút quân khỏi Rumani, Môngtênêgôrô Mở đường cho Xécbi ra biển.
Trang 1112.Đảm bảo quyền phát triển tự lập của các dân tộc Thổ, tự do quốc tế vùng eo biển.
13 Phục hưng Ba Lan độc lập, có đường ra biển.
14 Thành lập “Tổng hội các dân tộc” 1
Dù Mỹ dùng những lời lẽ bóng bảy, bề ngoài đề cao hoà bình, dân chủ
nhưng rõ ràng rằng Chương trình 14 điểm này đã thể hiện mưu đồ xác lập địa vị
bá chủ thế giới của Mỹ nhằm làm suy yếu các đối thủ cạnh tranh Anh, Pháp và Nhật Bản đồng thời tạo cơ hội để Mỹ vượt khỏi sự biệt lập của châu Mĩ, vươn ra
bên ngoài bằng sức mạnh kinh tế và ảnh hưởng chính trị chứ không như con
đường bành trướng lãnh thổ của các quốc gia khác Chương trình này được các nước coi là nguyên tắc để thảo luận tại Hội nghị Versailles
Tuy nhiên, khi phe Đồng minh đến Versailles để thành lập một hiệp ước kếtthúc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất với Đức và Áo – Hung thì hầu hết các điểm trong Chương trình 14 điểm của Wilson đã bị Anh và Pháp bác bỏ Người Anh phản đối tự do trên biển, người Pháp phản đối bồi thường chiến phí Lúc này, Wilson nhận ra rằng Anh, Pháp và Ý chỉ quan tâm đến việc lấy lại những gì mình
đã mất và gom góp thêm lợi ích thông qua việc trừng phạt nước Đức Còn người Đức cũng nhanh chóng nhận thấy rằng kế hoạch hòa bình thế giới của Wilson không thể áp dụng cho họ Ngoài ra, bất chấp những nỗ lực không biết mệt mỏi của Wilson trong việc vận động, Thượng viện Mỹ cũng đã không thông qua
chương trình này cùng Hiệp ước Versailles, do những bất đồng giữa chủ nghĩa bành trướng và chủ nghĩa biệt lập trong nội bộ nước Mỹ, đồng thời cho rằng
Wilson đã quá lý tưởng hóa tình hình thực tế 2
1 Khoa Chính trị quốc tế và Ngoại giao (2017), Học viện Ngoại giao, Tài liệu tham khảo Lịch sử quan hệ quốc tế cận hiện đại, Hà Nội, tr 17.
2 Phạm Thuỷ Tiên (2015), Chương trình 14 điểm (Fourteen Points), trinh-14-diem/ , truy cập 10/6/2021.
Trang 12http://nghiencuuquocte.org/2015/03/27/chuong-Italia và Nhật Bản cũng đưa ra những tham vọng của họ khi mà Nhật đòi nắm chủ quyền bán đảo Sơn Đông của Trung Quốc thay Đức, dự định chiếm vùng viễn Đông của nước Nga Xô viết, mở rộng ảnh hưởng khu vực châu Á – Thái BìnhDương còn Italia muốn mở rộng lãnh thổ xuống vùng Địa Trung Hải và Bancăng Các nước nhỏ như Ba Lan và Rumani cũng có những yêu cầu mở rộng lãnh thổ củamình.
2.5 Đối với nước Đức
Hoà ước Versailles với Đức kí ngày 28/6/1919, được coi là văn kiện quantrọng nhất của hệ thống Hoà ước Versailles, đã quyết định số phận của Đức
Hoà ước khẳng định Đức bại trận phải chịu trách nhiệm về “tội ác gây chiến tranh” nên phải trả lại cho Pháp hai tỉnh là Alsace (Andat) và Lorraine (Loren) mà Pháp cắt nhượng cho Đức trong cuộc chiến tranh Pháp - Phổ 1870 - 1871; nhường cho Bỉ khu Eupen Malmedy (Ơpên Manmơđi) và Moresnet (Môrêxnet); cắt cho BaLan vùng Pomerania (Pômêrani) và một “hành lang chạy ra biển”; cắt cho Đan
Mạch vùng Bắc Slesvig (Sơlexvít);…Thành phố cảng Dantzig (Đăngdích) nay là
Gdansk (Gơđanxcơ) và và các mỏ than tại Hạt Sarre (Xarơ) sẽ do Hội Quốc Liên quản trị, và cho phép Pháp khai thác cho đến năm 1935 3 Đồng thời toàn bộ hệ
thống thuộc địa của Đức đều trở thành đất uỷ trị của Hội Quốc liên và được giao cho các cường quốc Anh, Pháp, Nhật, Bỉ quản lí
Vấn đề phân chia những thuộc địa của Đức là một điểm nóng trong các cuộctranh luận ở Hội nghị Versailles Anh và Pháp âm mưu kí kết một hiệp ước để chianhững vùng đất thuộc dân ở Đức Do vậy, họ chủ trương sát nhập thuộc địa của Đức vào hệ thống thuộc địa của mình Tuy nhiên, Mỹ phản đối ý đồ đó và chủ trương thực hiện và chế độ ủy trị ở các thuộc địa ở Đức Sau những cuộc thảo luậngay gắt, cuối cùng 3 nước: Anh, Pháp, Mỹ đã đi đến quyết định không sát nhập
3 Office of the Historian, MILESTONES: 1914–1920, The Paris Peace Conference and the Treaty of Versailles,
https://history.state.gov/milestones/1914-1920/paris-peace , truy cập 10/6/2021.
Trang 13lãnh thổ của Đức và Thổ Nhĩ Kì vào bất cứ một nước nào, thực hiện chế độ ủy trị của Hội Quốc Liên đối với hệ thống thuộc địa này Chế độ uỷ trị là một hình thức
cai trị mới của chủ nghĩa thực dân nhằm đối phó với phong trào giải phóng dân tộc
ở các thuộc địa, nhưng về cơ bản nó không làm thay đổi thực chất chế độ thống trịcủa chủ nghĩa thực dân
Hội Quốc liên tiến hành phân định các thuộc địa thành ba loại lãnh thổ uỷ trị Loại A: gồm các lãnh thổ Ả Rập thuộc đế quốc Ốttôman trước đây được coi là lãnh thổ uỷ trị tạm thời Loại B: gồm các thuộc địa của Đức ở Trung Phi, là lãnh thổ uỷ trị lâu dài Loại C: gồm khu vực Tây Nam Phi và một số thuộc địa ở châu Á– Thái Bình Dương, sẽ do các cường quốc quản thác như một phần lãnh thổ củahọ
Nước Đức còn bị hạn chế vũ trang đến mức thấp nhất (chỉ được giữ lại một trăm nghìn bộ binh với vũ khí thông thường, không có quân, không có hạm đội tàu ngầm và thiết giáp hạm) Vùng Tả ngạn sông Ranh và ba đầu cầu vùng Hữu ngạn
sẽ do quân đội Đồng minh đóng trong vòng 15 năm và rút dần quân nếu Đức thi hành Hoà ước Vùng Hữu ngạn sông Ranh rộng 50 km sẽ trở thành khu phi quân sự,…Với Hoà ước này, Đức mất 1/8 đất đai, gần 1/12 dân số, 1/3 mỏ sắt, gần 1/3
mỏ than, 2/5 sản lượng gang, gần 1/3 sản lượng thép và gần 1/7 diện tích trồng trọt.Toàn bộ gánh nặng của Hoà ước Versailles đè lên vai nhân dân Đức Tuy nhiên, những điều khoản khắt khe của Hệ thống hoà ước Versailles đối với các nước chiến bại, nhất là Đức, trên thực tế chẳng những đã không thể thực hiện được mà còn làm tăng thêm tâm lý phục thù của các nước này Đó là mâu thuẫn nảy sinh ngay từ khi hệ thống này mới được hình thành Đồng thời, tham vọng lãnh đạo thế
giới của giới cầm quyền Mỹ cũng chưa được thực hiện Chính vì thế các nước đế
quốc đã phải tiếp tục giải quyết những bất đồng về quyền lợi tại một hội nghị tiếp theo – Hội nghị Washington.
Trang 142.6 Một số Hoà ước khác
Bên cạnh Hoà ước Versailles kí với Đức, nhiều Hoà ước khác cũng lần lượt
kí kết với các nước bại trận trong hai năm 1919 – 1920
Với Hoà ước Saint – Germain (Xanh Giécmanh) kí với Áo ngày 10/9/1919
và Hoà ước Trianon (Trianông) kí với Hunggari ngày 4/6/1920, đế quốc Áo –
Hung trước kia không còn nữa mà bị tách thành hai nước nhỏ: Áo chỉ còn 6,5 triệu dân với diện tích 84.000 km2, Hunggari cũng mất 1/3 lãnh thổ trước kia, chỉ còn lại92.000 km2 với 8 triệu dân 4 Mỗi nước chỉ được quyền có khoảng 30.000 quân vàphải bồi thường chiến phí
Ngoài ra, số phận hai nước thua trận là Bungari và đế quốc Ốttôman cũng
được quyết định ở bán đảo Bancăng Với Hoà ước Neuilly (Nơiy) kí với Bungari
ngày 27/9/1919, lãnh thổ Bungari bị thu hẹp lại so với trước kia do phải cắt một sốđất đai ở biên giới phía Tây cho Nam Tư, cắt vùng Thrace (Thơraxơ) cho Hi Lạp
và cắt tỉnh Dobroudja (Đôbrútgia) cho Rumani
Hoà ước Sevres (Xevrơ) với Thổ Nhĩ Kì kí ngày 11/8/1920 đã chính thức
xáo bỏ sự tồn tại của đế quốc Ốttôman Ai Cập chịu sự “bảo hộ” của Anh, bán đảoAráp được coi là thuộc “phạm vi thế lực” của Anh Các eo biển của Thổ Nhĩ Kì được đặt dưới quyền kiểm soát của một uỷ ban gồm các đại biểu của Anh, Pháp, Italia, Nhật Bản
Toàn bộ những Hoà ước nói trên hợp thành Hệ thống Hoà ước Versailles Đây là văn bản chính thức đầu tiên xác định việc phân chia thế giới của chủ nghĩa
đế quốc
4 Durdselle J.B Lịch sử ngoại giao (1919 đến nay) Học viện Quan hệ quốc tế, 1994, tr 15, 16.